අකුසලවිපාක පඤ‍්චවිඤ‍්ඤාණානි
[අකුසලවිපාකපඤ‍්චවිඤ‍්ඤාණානි]
[අකුශලවිපාක පඤ්චවිඥාන]
557. කතමෙ ධම‍්මා අව්‍යාකතා?
557. කවර ධර්‍මයෝ අව්‍යාකෘත වෙති යත්:
යස‍්මිං සමයෙ අකුසලස‍්ස කම‍්මස‍්ස කතත‍්තා උපචිතත‍්තා විපාකං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණං උප‍්පන‍්නං හොති, උපෙක‍්ඛාසහගතං රූපාරම‍්මණං -පෙ- සොතවිඤ‍්ඤාණං උප‍්පන‍්නං හොති, උපෙක‍්ඛාසහගතං සද‍්දාරම‍්මණං -පෙ- ඝානවිඤ‍්ඤාණං උප‍්පන‍්නං හොති, උපෙක‍්ඛාසහගතං ගන්‍ධාරම‍්මණං -පෙ- ජිව‍්හාවිඤ‍්ඤාණං උප‍්පන‍්නං හොති, උපෙක‍්ඛාසහගතං රසාරම‍්මණං -පෙ- කායවිඤ‍්ඤාණං උප‍්පන‍්නං හොති, දුක‍්ඛසහගතං ඵොට‍්ඨබ‍්බාරම‍්මණං, තස‍්මිං සමයෙ ඵස‍්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ‍්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත‍්තං හොති, දුක‍්ඛං හොති, චිත‍්තස‍්සෙකග‍්ගතා හොති, මනින්‍ද්‍රියං හොති, දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්‍ද්‍රියං හොති. යෙ වා පන තස‍්මිං සමයෙ අඤ‍්ඤෙපි අත්‍ථි පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නා අරූපිනො ධම‍්මා, ඉමෙ ධම‍්මා අව්‍යාකතා.
යම් කලෙකැ අකුශලකර්‍මය කළ බැවින් රැස් කළ බැවින් රූපාලම්බන උපේක්‍ෂා සහගත වු චක්‍ෂුර්විඥානය උපදනේ වේ ද ... ශබ්දාලම්බන උපේක්‍ෂා සහගත වු ශ්‍රෝතවිඥානය උපදනේ වේ ද ... ගන්‍ධාලම්බන උපේක්‍ෂා සහගත වු ඝ්‍රාණවිඥානය උපදනේ වේ ද ... රසාලම්බන උපේක්‍ෂා සහගත වු ජිහ්වාවිඥානය උපදනේ වේ ද ... ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යාලම්බන උපේක්‍ෂා සහගත වු කායවිඥානය උපදනේ වේ ද, එසමයෙහි ස්පර්‍ශය වෙයි, වේදනාව වෙයි, සංඥාව වෙයි, චේතනාව වෙයි, චිත්තය වෙයි, දුඃඛය වෙයි, චිත්තෛකාග්‍රතාව වෙයි, මනින්‍ද්‍රියය වෙයි, දුක්ඛින්‍ද්‍රියය වෙයි, ජීවිතේන්‍ද්‍රියය වේ. තවද එසමයෙහි අන්‍ය වූ ද ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූ යම් අරූපී ධර්‍ම කෙනෙක් ඇද්ද, මේ ධර්‍මයෝ අව්‍යාකෘතයෝ යි.
558. කතමො තස‍්මිං සමයෙ ඵස‍්සො හොති?
558. කවරෙක් එසමයෙහි ස්පර්‍ශ වෙයි යත්:
යො තස‍්මිං සමයෙ ඵස‍්සො -පෙ- අයං තස‍්මිං සමයෙ ඵස‍්සො හොති.
එසමයෙහි යම් ස්පර්‍ශයෙක් ... මේ එසමයෙහි ස්පර්‍ශ වේ.
559. කතමා තස‍්මිං සමයෙ වෙදනා හොති?
559. කවරෙක් එසමයෙහි වේදනා වෙයි යත්:
යං තස‍්මිං සමයෙ තජ‍්ජාකායවිඤ‍්ඤාණධාතුසම‍්ඵස‍්සජං කායිකං අසාතං කායිකං දුක‍්ඛං කායසම‍්ඵස‍්සජං අසාතං දුක‍්ඛං වෙදයිතං කායසම‍්ඵස‍්සජා අසාතා දුක‍්ඛා වෙදනා, අයං තස‍්මිං සමයෙ වෙදනා හොති -පෙ-
එසමයෙහි තදනුරූප කායවිඥානධාතු සංස්පර්‍ශයෙන් උපන් යම් කායික වූ අසාතයෙක් කායික වූ දුඃඛයෙක්, කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදයිතයෙක්, කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදනායෙක් වේ ද, මේ එසමයෙහි වේදනා වේ ...
560. කතමං තස‍්මිං සමයෙ දුක‍්ඛං හොති?
560. කවරෙක් එසමයෙහි දුඃඛ වෙයි යත්:
යං තස‍්මිං සමයෙ කායිකං දුක‍්ඛං කායසම‍්ඵස‍්සජං අසාතං දුක‍්ඛං වෙදයිතං කායසම‍්ඵස‍්සජා අසාතා දුක‍්ඛා වෙදනා, ඉදං තස‍්මිං සමයෙ දුක‍්ඛං හොති -පෙ-
එසමයෙහි යම් කායික වූ අසාතයෙක් කායික වූ දුඃඛයෙක්, කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදයිතයෙක්, කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදනායෙක් වේ ද, මේ එසමයෙහි දුඃඛ වේ ...
561. කතමං තස‍්මිං සමයෙ දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියං හොති?
561. කවරෙක් එසමයෙහි දුක්ඛින්‍ද්‍රිය වෙයි යත්:
යං තස‍්මිං සමයෙ කායිකං අසාතං කායිකං දුක‍්ඛං වෙදයිතං කායසම‍්ඵස‍්සජා අසාතා දුක‍්ඛා වෙදනා, ඉදං තස‍්මිං සමයෙ දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියං හොති -පෙ- යෙ වා පන තස‍්මිං සමයෙ අඤ‍්ඤෙපි අත්‍ථි පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නා අරූපිනො ධම‍්මා, ඉමෙ ධම‍්මා අව්‍යාකතා.
එසමයෙහි යම් කායික වූ අසාතයෙක් කායික වූ දුඃඛයෙක් කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදයිතයෙක්, කායසංස්පර්‍ශයෙන් උපන් අසාත වූ දුඃඛ වූ වේදනායෙක් වේ ද, මේ එසමයෙහි දුක්ඛින්‍ද්‍රිය වේ ... තවද එසමයෙහි අන්‍ය වූ ද ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූ යම් අරූපීධර්‍ම කෙනෙක් ඇද්ද, මේ ධර්‍මයෝ අව්‍යාකෘතයෝ යි.
තස‍්මිං ඛො පන සමයෙ චත‍්තාරො ඛන්‍ධා හොන‍්ති, ද‍්වායතනානි හොන‍්ති, ද‍්වෙ ධාතුයො හොන‍්ති, තයො ආහාරා හොන‍්ති, තීණි ඉන්‍ද්‍රියානි හොන‍්ති, එකො ඵස‍්සො හොති -පෙ- එකා කායවිඤ‍්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම‍්මායතනං හොති, එකා ධම‍්මධාතු හොති, යෙ වා පන තස‍්මිං සමයෙ අඤ‍්ඤෙපි අත්‍ථි පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නා අරූපිනො ධම‍්මා, ඉමෙ ධම‍්මා අව්‍යාකතා. -පෙ-
තවද එසමයෙහි ස්කන්‍ධයෝ සතරදෙනෙක් වෙති, ආයතනයෝ දෙදෙනෙක් වෙති, ධාතුහු දෙදෙනෙක් වෙති, ආහාරයෝ තිදෙනෙක් වෙති, ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් වෙති, එක් මැ ස්පර්‍ශයෙක් වෙයි ... එක් ම කායවිඥානධාතුයෙක් වෙයි, එක් ම ධර්‍මායතනය වෙයි, එක් ම ධර්‍මධාතුව වේ. තවද එසමයෙහි අන්‍ය වූ ද ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූ යම් අරූපී ධර්‍ම කෙනෙක් ඇද්ද, මේ ධර්‍මයෝ අව්‍යාකෘතයෝ යි ...
562. කතමො තස‍්මිං සමයෙ සඞ‍්ඛාරක‍්ඛන්‍ධො හොති?
562. කවරෙක් එසමයෙහි සංස්කාරස්කන්‍ධ වෙයි යත්:
ඵස‍්සො චෙතනා චිත‍්තස‍්සෙකග‍්ගතා ජීවිතින්‍ද්‍රියං, යෙ වා පන තස‍්මිං සමයෙ අඤ‍්ඤෙපි අත්‍ථි පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නා අරූපිනො ධම‍්මා ඨපෙත්‍වා වෙදනාක‍්ඛන්‍ධං ඨපෙත්‍වා සඤ‍්ඤාක‍්ඛන්‍ධං ඨපෙත්‍වා විඤ‍්ඤාණක‍්ඛන්‍ධං, අයං තස‍්මිං සමයෙ සඞ‍්ඛාරක‍්ඛන්‍ධො හොති -පෙ- ඉමෙ ධම‍්මා අව්‍යාකතා.
ස්පර්‍ශ ය චේතනා ය චිත්තෛකාග්‍රතා ය ජීවිතේන්‍ද්‍රිය ය, තවද එසමයෙහි වේදනාස්කන්‍ධය තබා සංඥාස්කන්‍ධය තබා විඥානස්කන්‍ධය තබා අන්‍ය වූ ද ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූ යම් අරූපී ධර්‍ම කෙනෙක් ඇද්ද, මේ එසමයෙහි සංස්කාරස්කන්‍ධ වේ ... මේ ධර්‍මයෝ අව්‍යාකෘතයෝ යි.