56. චිත‍්ත දුකං
56. චිත‍්ත දුකං.
චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතු පච‍්චයා, චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා කටත‍්තා ච-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච එකො ඛන්‍ධො චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච වත්‍ථු, වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා, එකං මහාභූතං පටිච‍්ච-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතු-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං, වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං. නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච කටත‍්තා ච-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච එකො ඛන්‍ධො චිත‍්තඤ‍්ච කටත‍්තා ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං, සම‍්පයුත‍්තකා ච ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතු-. චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා-. චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා කටත‍්තා ච රූපං, ද‍්වෙ-, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුඤ‍්ච පටිච‍්ච නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා.
චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො. ආරම‍්මණ-. චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධි-. වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා, නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො. ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං.
පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං, නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා. ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තඤ‍්ච, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තඤ‍්ච, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ච ඛන්‍ධා චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුඤ‍්ච පටිච‍්ච නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, (සංඛිත‍්තං.)
හෙතුයා පඤ‍්ච, ආරම‍්මණෙ පඤ‍්ච, අධිපතියා පඤ‍්ච, අනන‍්තරෙ පඤ‍්ච, සමනන‍්තරෙ පඤ‍්ච, සහජාතෙ පඤ‍්ච, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ පඤ‍්ච, නිස‍්සයෙ පඤ‍්ච, උපනිස‍්සයෙ පඤ‍්ච, පුරෙජජාතෙ පඤ‍්ච, ආසෙවනෙ පඤ‍්ච, කම‍්මෙ පඤ‍්ච විපාකෙ පඤ‍්ච, ආහාරෙ පඤ‍්ච, ඉන්‍ද්‍රියෙ පඤ‍්ච, ඣානෙ පඤ‍්ච, මග‍්ගෙ පඤ‍්ච, සම‍්පයුත‍්ත පඤ‍්ච, විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, අත්‍ථියා පඤ‍්ච, නත්‍ථියා පඤ‍්ච, විගතෙ පඤ‍්ච, අවිගතෙ පඤ‍්ච.
චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකං චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං, අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තං, විචිකිච‍්ඡාසහගතං උද‍්ධච‍්චසහගතං චිත‍්තං පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්චසහගතො මොහො, නො චිත‍්තං ධම‍්මං- නො චිත‍්තො න හෙතු- අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානං- ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ සහෙතුක පටිසන්‍ධි, යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්ච-. මොහො.
නො චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තො ධම‍්මො- න හෙතු- අහෙතුක නො චිත‍්තො ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං, අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං, නො චිත‍්තං ධම‍්මං- චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච-න හෙතු- අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා. චිත‍්තඤ‍්ච චිත‍්ත සමුට‍්ඨානඤ‍්ච- ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ- අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ච ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං- නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ. ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ, අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා කටත‍්තා ච රූපං, ද‍්වෙ- අහෙතුක
පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුඤ‍්ච පටිච‍්ච නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා විචිකිච‍්ඡාසහගතං උද‍්ධච‍්චසහගතං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකෙ ඛන්‍ධෙ ච පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡා- උද‍්ධච‍්ච- මොහො.
චිත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති නාරම‍්මණ පච‍්චයා, චිත‍්තං පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. නො චිත‍්තං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. නාරම‍්මණ-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා, චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. නාරම‍්මණ-. චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකෙ ඛන්‍ධෙ ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. චිත‍්තඤ‍්ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකෙ ඛන්‍ධෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා රූපං, චිත‍්තඤ‍්ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා රූපං.
නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. නාධිපතිපච‍්චයා. නානන‍්තර පච‍්චයා -පෙ- න උපනිස‍්සය පච‍්චයා, තීණි. න පුරෙජාත පච‍්චයා. අරූපෙ චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, චිත‍්තං පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා කටත‍්තා ච-.
නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො-. න පුරෙ-. අරූපෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තං, පටිසන්‍ධි-. වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා. චිත‍්තඤ‍්ච, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තං සම‍්පයුත‍්තකා ච ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. චිත‍්තඤ‍්ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පටිච‍්ච නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකෙ ඛන්‍ධෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා රූපං, චිත‍්තඤ‍්ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා රූපං, න පච‍්ඡාජාත-. න ආසෙවන පච‍්චයා, න කම‍්ම පච‍්චයා. චිත‍්තං පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා චෙතනා.
නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න කම‍්ම-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා චෙතනා, බාහිරං, ආහාර, උතු-.
චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච- නො චිත‍්තො ධම‍්මො- න කම‍්ම- නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච චිත‍්තඤ‍්ච පටිච‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා චෙතනා- (සංඛිත‍්තං)
න හෙතුයා පඤ‍්ච, නාරම‍්මණෙ තීණි. නාධිපතියා පඤ‍්ච, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ තීණි. න උපනිස‍්සයෙ තීණි. න පුරෙජාත පඤ‍්ච, න පච‍්ඡාජාතෙ පඤ‍්ච, නාසෙවනෙ පඤ‍්ච, න කම‍්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ‍්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්‍ද්‍රියෙ එකං, න ඣානෙ පඤ‍්ච, න මග‍්ගෙ පඤ‍්ච, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ‍්ච, (සංඛිත‍්තං)
න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ පඤ‍්ච, අනන‍්තරෙ පඤ‍්ච, සබ‍්බත්‍ථ පඤ‍්ච, මග‍්ගෙ තීණි, අවිගතෙ පඤ‍්ච, (සහජාතවාරො පටිච‍්චවාර සදිසො)
චිත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා. චිත‍්තං පච‍්චයා සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. පටිසන්‍ධි නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ, පටිසන්‍ධි යාව මහාභූතා. වත්‍ථුං පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු-. නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා චිත‍්තං, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා චිත‍්තං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං. නො චිත‍්තං ධම‍්මං චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මා-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා. චිත‍්තඤ‍්ච කටත‍්තා ච-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච, චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පච‍්චයා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානං, ද‍්වෙ-. චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, කටත‍්තා ච-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා.
චිත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ-. එකං. (පටිච‍්ච සදිසං.) නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ-.
නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණ සහගතා ඛන්‍ධා, කායායතනං පච‍්චයා කායවිඤ‍්ඤාණ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ, නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා චිත‍්තං, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා චිත‍්තං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං. චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණං, කායායතනං පච‍්චයා කායවි-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච.- ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛු විඤ‍්ඤාණං, සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච කායායතනං.
චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. ආරම‍්මණ පච‍්චයා, නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ. චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණඤ‍්ච පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතා ඛන්‍ධා. කායායතනඤ‍්ච-. (සංඛිත‍්තං) හෙතුයා පඤ‍්ච, ආරම‍්මණෙ පඤ‍්ච, අධිපතියා පඤ‍්ච, සබ‍්බත්‍ථ පඤ‍්ච, අවිගතෙ පඤ‍්ච, චිත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න හෙතු,-. අහෙතුකං චිත‍්තං පච‍්චයා සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. අහෙතුකපටිසන්‍ධි-. විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්චසහගතං චිත‍්තං පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්ච-. මොහො.
නො චිත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. ද‍්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්‍ධි, යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතා ඛන්‍ධා, කායායතනං පච‍්චයා කායවිඤ‍්ඤාණ-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අහෙතුකා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්ච-. ඛන්‍ධෙ ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්ච-. මොහො නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො-. න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකෙ නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා චිත‍්තං, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං, අහෙතුක පටිසන්‍ධි, -පෙ- අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තං, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණං, කායායතනං පච‍්චයා- නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා-. න හෙතුපච‍්චයා-. අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා චිත‍්තඤ‍්ච, චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච,
අහෙතුකපටිසන්‍ධි. -පෙ- අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ච ඛන්‍ධා, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා-. කායායතනං-.
චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං පච‍්චයා නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච පච‍්චයා ද‍්වෙ. ඛන්‍ධා, චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, අහෙතුකපටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණඤ‍්ච පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතා ඛන්‍ධා, කායායතනඤ‍්ච-. විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ ච චිත‍්තඤ‍්ච පච‍්චයා, විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්ච-. මොහො. (සංඛිත‍්තං.)
න හෙතුයා පඤ‍්ච, නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ‍්ච, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි. න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි. න පුරෙජාතෙ පඤ‍්ච, න පච‍්ඡාජාතෙ පඤ‍්ච, නාසෙවනෙ පඤ‍්ච, න කම‍්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ‍්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්‍ද්‍රියෙ එකං, න ඣානෙ පඤ‍්ච, න මග‍්ගෙ පඤ‍්ච, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි. හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි. නාධිපතියා පඤ‍්ච, (සංඛිත‍්තං.) න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ පඤ‍්ච, න අනන‍්තරෙ පඤ‍්ච, සබ‍්බත්‍ථ පඤ‍්ච, මග‍්ගෙ තීණි, අවිගතෙ පඤ‍්ච, (නිස‍්සයවාරො පච‍්චයවාර සදිසො.)
චිත‍්තං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො නො චිත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා, චිත‍්තං සංසට‍්ඨා සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං සංසට‍්ඨා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ සංසට‍්ඨො එකො ඛන්‍ධො, පටිසන්‍ධි-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතු, නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ සංසට‍්ඨං චිත‍්තං, පටිසන්‍ධි-. නො චිත‍්තං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා-. හෙතු-. නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධං සංසට‍්ඨා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, චිත‍්තඤ‍්ච, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ, පටිසන්‍ධි.
චිත‍්තඤ‍්ච නො චිත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං සංසට‍්ඨො නො චිත‍්තො ධම‍්මො-. හෙතුපච‍්චයා නො චිත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චිත‍්තඤ‍්ච සංසට‍්ඨා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධි-. (සංඛිත‍්තං) හෙතුයා පඤ‍්ච, ආරම‍්මණෙ පඤ‍්ච, අධිපතියා පඤ‍්ච, සබ‍්බත්‍ථ පඤ‍්ච, අවිගතෙ පඤ‍්ච, (සංඛිත‍්තං.) න හෙතුයා පඤ‍්ච, නාධිපතියා පඤ‍්ච, න පුරෙජාත පඤ‍්ච, න පච‍්ඡාජාත පඤ‍්ච, නාසෙවනෙ පඤ‍්ච, න කම‍්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ‍්ච, න න ඣානෙ පඤ‍්ච, න මග‍්ගෙ පඤ‍්ච, න විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, (එවං ඉතරෙ ද‍්වෙ ගණනාපි සම‍්පයුත‍්තවාරොපි සබ‍්බෙ කාතබ‍්බා.)
නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස හෙතුපච‍්ච-. නො චිත‍්තා හෙතු සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨානාඤ‍්ච රූපානං, හෙතු-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. හෙතු-. නො චිත‍්තා හෙතු චිත‍්තස‍්ස හෙතුපච‍්ච, පටිසන්‍ධි-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච ධම‍්මස‍්ස හෙතු-. නො චිත‍්තා හෙතු සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං ච චිත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානානඤ‍්ච රූපානං හෙතු-. පටිසන්‍ධි-.
චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ පච‍්ච-. චිත‍්තං ආරබ‍්භ චිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජති. (මූලා කාතබ‍්බා) චිත‍්තං ආරබ‍්භ නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති (මූලං.) චිත‍්තං ආරබ‍්භ චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච උප‍්පජ‍්ජන‍්ති. නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ-. දානං දත්‍වා, සීලං-. උපොසථ කම‍්මං කත්‍වා-. තං පච‍්ච-. අස‍්සාසෙති, අභිනන්‍දති, තං ආරබ‍්භ රාගො උප‍්පජ‍්ජති, දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති, පුබ‍්බෙ සුචිණ‍්ණානි-. ඣානා වුට‍්ඨ-. අරිය මග‍්ගා වුට‍්ඨහිත්‍වා මග‍්ගං පච‍්ච-. ඵලං පච‍්ච-. නිබ‍්බානං පච‍්ච-. නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස, වොදානස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලස‍්ස ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. අරියා නො චිත‍්තං-. පහීන කිලෙසං පච‍්ච-. වික‍්ඛම‍්භිත-. පුබ‍්බෙ සමු-. චක‍්ඛුං වත්‍ථුං නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං, දිබ‍්බාය සොත-. චෙතොපරිය ඤාණෙන-. නො චිත‍්තසමඞ‍්ගිස‍්ස, අකාසානඤ‍්චායතනං-. අකිඤ‍්චඤ‍්ඤායතනං-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං, ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධි-. චෙතො-. පුබ‍්බෙ-. යථා-. අනාගතං-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-.
නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ-. දානං දත්‍වා, (පඨම ගමන සදිසං. නින‍්නානාරකරණං. ඉමං නානං) රූපායතනං චක‍්ඛු විඤ‍්ඤාණස‍්ස, ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කායවිඤ‍්ඤාණස‍්ස, නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධිවිධ, -පෙ- ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච-. ආරම‍්මණ-. දානං දත්‍වා, (පඨම ගමන සදිසං නින‍්නානාකරණං ඉමං නානං) රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං, ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කාය-. නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධි-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ-. චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකෙ ඛන්‍ධෙ ච ආරබ‍්භ චිත‍්තං- තීණි.
චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. අධිපති-. ආරම‍්මණාධිපති චිත‍්තං ගරුං කත්‍වා චිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. අධිපති-. ආරම‍්මණාධි-. සහජාතාධි-. ආරම‍්මණාධි-. චිත‍්තං ගරුං කත්‍වා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති, සහජාතාධිපති චිත‍්තාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං
ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අධිපති. චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච අධිපති, ආරම‍්මණාධිපති චිත‍්තං ගරුං කත්‍වා චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච උප‍්පජ‍්ජන‍්ති. නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස අධි-. ආරම‍්මණාධි. සහජාතාධි-. ආරම‍්මණාධි-. දානං-. සීලං-. උපොසථ කම‍්මං-. තං ගරුං කත්‍වා පච‍්චවෙක‍්ඛති, අස‍්සාදෙති, අභිනන්‍දති, තං ගරුං කත්‍වා රාගො. දිට‍්ඨි උප‍්ප-. පුබ‍්බෙ, ඣානා, අරියා මග‍්ගා, ඵලං, නිබ‍්බානං ගරුං කත්‍වා, නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස, වොදානස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලස‍්ස, අධි-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං, නො චිත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ගරුං කත්‍වා අස‍්සාදෙති, අභිනන්‍දති, තං ගරුං කත්‍වා රාගො, දිට‍්ඨි, සහජාතාධිපති නො චිත‍්තාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අධි-.
නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. අධිපති, (ද‍්වෙපි ගමනා පඨම ගමන සදිසං. නින‍්නානාකරණං,) ආරම‍්මණාධිපති සහජාතාධිපති කාතබ‍්බා. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තස‍්ස අධි-. ආරම‍්මණාධි-. තීණිපි ගරුකාරම‍්මණා කාතබ‍්බා. ආරම‍්මණාධිපති යෙව.
චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර-. පුරිමං පුරිමං-. පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර-. චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර, පුරිමං පුරිමං චිත‍්තං පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං නො චිත‍්තානං ඛන්‍ධානං අනන‍්තර, චිත‍්තං වුට‍්ඨානස‍්ස අනන‍්තර, චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච අනන‍්තර, පුරිමං පුරිමං චිත‍්තං පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස චිත‍්තස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං අනන‍්තර, නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර, පුරිමා පුරිමා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා ඵලසමාපත‍්තියා, අනන‍්තර පච‍්ච. (ඉමෙ ද‍්වෙපි පූරෙතුකාමෙන කාතබ‍්බා. පුරිමගමන සදිසං.) චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර පච‍්ච-. පුරිමං පුරිමං, චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තර, (මූලං.) පුරිමං පුරිමං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං නො චිත‍්තානං ඛන්‍ධානං අනන‍්තර. චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා වුට‍්ඨානස‍්ස අනන‍්තර (මූලං,) පුරිමං පුරිමං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස චිත‍්තස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං අනන‍්තර, සමනන‍්තර පච‍්ච, සහජාත පච‍්ච, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤ පච‍්ච, (පටිච‍්චවාර සදිසා,) නිස‍්සය පච‍්ච, (පච‍්චයවාර සදිසා.)
චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස උපනිස‍්සය පච‍්ච-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. -පකතූප-. චිත‍්තං චිත‍්තස‍්ස උපනිස‍්සය-. තීණි. නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස උපනිස‍්සය පච‍්ච-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. පකතූප-. සද‍්ධං උපනිස‍්සාය දානං දෙති, -පෙ- මානං
ජප‍්පෙති, දිට‍්ඨිං ගඤ‍්හාති, සීලං -පෙ- සෙනාසනං උපනිස‍්සාය දානං දෙති, සඞ‍්ඝං භින්‍දති, සද‍්ධා සෙනාසනං, සද‍්ධාය -පෙ- මග‍්ගස‍්ස ඵලසමාපත‍්තියා උපනිස‍්සය, නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස. (ඉමෙ ද‍්වෙපි පූරෙතුකාමෙන සබ‍්බත්‍ථ කාතබ‍්බා. පඨම ගමන සදිසං. නින‍්නානාකරණං.)
චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. පකතූප-. චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච චිත‍්තස‍්ස-. තීණි, නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්ප-. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා, දිබ‍්බාය සොත-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං-. වත්‍ථුපුරෙ-. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං,-. කායායතනං, වත්‍ථු නො චිත‍්තං ඛන්‍ධානං පුරෙජාත-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. - ආරම‍්මණපුරෙ-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං, දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා දිබ‍්බාය සොත-. රූපායතනං චක‍්ඛු විඤ‍්ඤාණස‍්ස ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කායවිඤ‍්ඤාණස‍්ස-. වත්‍ථුපුරෙ-. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස කායායතනං-. වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස පුරෙජාත-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. - ආරම‍්මණපුරෙ-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං-. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා, දිබ‍්බාය සොත-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස ච සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං-. වත්‍ථුපුරෙ-. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස, සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං-. කායායතනං කායවිඤ‍්ඤාණස‍්ස-. වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස ච සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං පුරෙජාත-.
චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස පච‍්ඡාජාත පච‍්ච-. (සංඛිත‍්තං.) නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස පච‍්ඡාජාත පච‍්ච-. (සංඛිත‍්තං.) චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස පච‍්ඡාජාත පච‍්ච-. (සංඛිත‍්තං) චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආසෙවන පච‍්ච. නව, නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. කම‍්ම-. සහජාතා, නානා ඛණිකා, - සහජාතා නො චිත‍්තා චෙතනා සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. කම‍්ම-. නානාඛණිකා නො චිත‍්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්‍ධානං කටත‍්තා ච රූපානං කම‍්ම-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. කම‍්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා නො චිත‍්තා චෙතනා විපාකස‍්ස චිත‍්තස‍්ස කම‍්ම-. නො චිත‍්තො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච ධම‍්මස‍්ස කම‍්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, සහජාතා නො චිත‍්තා චෙතනා
සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. කම‍්ම-. නානාඛණිකා නො චිත‍්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තස‍්ස ච කටත‍්තා ච -. කම‍්ම-. චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස විපාකපච‍්ච-. පඤ‍්ච. ආහාර පච‍්ච-. පඤ‍්ච. ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. පඤ‍්ච.
නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. ඣාන පච‍්ච-. තීණි. මග‍්ගපච‍්ච-. තීණි. සම‍්පයුත‍්ත පච‍්ච-. පඤ‍්ච. චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස විප‍්පයුත‍්තපච‍්ච-. (සහජාතං,) පච‍්ඡාජාතං, (සංඛිත‍්තං.) නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. විප‍්පයුත‍්ත-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච‍්ඡාජාතං-. සහජාතා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා චිත‍්තසමු-. විප‍්ප-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා වත්‍ථුස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. වත්‍ථු ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත-. පුරෙජාතං චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං, කායායතනං-. වත්‍ථු නො චිත‍්තානං ඛන්‍ධානං විප‍්ප-. පච‍්ඡාජාතා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. සහජාතං, පුරෙජාතං, - සහජාතං-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. පුරෙජාතං, චක‍්ඛායතං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස කායායතනං-. වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච විප‍්පයුත‍්ත-. සහජාතං, පුරෙජාතං, සහජාතං පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං චිත‍්තස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත-. පුරෙජාතං, චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස, සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං විප‍්ප-. කායායතනං, වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං විප‍්ප-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා නො චිත‍්තස‍්ස විප‍්ප-. සහජාතං පච‍්ඡාජාතං, (සංඛිත‍්තං.)
චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, (සංඛිත‍්තං.) නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, (සංඛිත‍්තං) නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. අත්‍ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, - සහජාතා නො චිත‍්තා ඛන්‍ධා චිත‍්තස‍්ස-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස අත්‍ථි. පුරෙජාතං චක‍්ඛුං වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. (පුරෙජාත සදිසං. සංඛිත‍්තං.) නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච අත්‍ථි-. සහජාතං පුරෙජාතං-. සහජාතො නො චිත‍්තො එකො ඛන්‍ධො ද‍්වින‍්නං ඛන්‍ධානං චිත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අත්‍ථි-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ නො චිත‍්තො එකො ඛන්‍ධො-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථු චිත‍්තස‍්ස සම‍්පයුත‍්තකානඤ‍්ච ඛන්‍ධානං අත්‍ථි-. පුරෙජාතං, චක‍්ඛු, වත්‍ථු, (පුරෙජාත සදිසං සංඛිත‍්තං) චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා නො චිත‍්තස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, - සහජාතො නො චිත‍්තො එකො ඛන්‍ධො ච චිත‍්තඤ‍්ච ද‍්වින‍්නං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අත්‍ථි-. ද‍්වෙ-. සහජාතං චිත‍්තඤ‍්ච වත්‍ථුං
ච නො චිත‍්තානං ඛන්‍ධානං අත්‍ථිපච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙපි ද‍්වෙ-. සහජාතං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අත්‍ථි. සහජාතං චිත‍්තඤ‍්ච මහාභූතා ච චිත‍්තසමු-. අත්‍ථි-. පච‍්ඡාජාතං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච පුරෙජාතස‍්ස අත්‍ථිපච‍්ච. පච‍්ඡාජාතං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස‍්ස-. අත්‍ථි-. පච‍්ඡාජාතං චිත‍්තඤ‍්ච සම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච රූපජීවිතින්‍ද්‍රියං ච කටත‍්තා-. අත්‍ථි-.
හෙතුයා තීණි, ආරම‍්මණෙ නව, අධිපතියා නව, අනන‍්තරෙ නව, සමනන‍්තරෙ නව, සහජාතෙ පඤ‍්ච, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ පඤ‍්ච, නිස‍්සයෙ පඤ‍්ච, උපනිස‍්සයෙ නව, පුරෙජාතෙ තීණි, පච‍්ඡාජාතෙ තීණි ආසෙවනෙ නව, කම‍්මෙ තීණි, විපාකෙ පඤ‍්ච, ආහාරෙ පඤ‍්ච, ඉන්‍ද්‍රියෙ පඤ‍්ච, ඣානෙ තීණි, මග‍්ගෙ තීණි, සම‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, අත්‍ථියා පඤ‍්ච, නත්‍ථියා නව, විගතෙ නව, අවිගතෙ පඤ‍්ච.
චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ පච‍්ච-. උපනිස‍්සය පච‍්ච-. චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පච‍්ඡාජාත-. චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච-. ආරම‍්මණ-. උපනිස‍්සය-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො නො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පුරෙජාත-. පච‍්ඡාජාත-. කම‍්ම-. ආහාර-. ඉන්‍ද්‍රිය-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පුරෙජාත-. කම‍්ම-. නො චිත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච-. ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පුරෙජාත-. කම‍්ම-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ-. උපනිස‍්සය-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා නො චිත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පච‍්ඡාජාත-. චිත‍්තො ච නො චිත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තස‍්ස ච නො චිත‍්තස‍්ස ච-. ආරම‍්මණ-. උපනිස‍්සය පච‍්ච-.
න හෙතුයා නව, නාරම‍්මණෙ නව, සබ‍්බත්‍ථ නව, නො අවිගතෙ නව, හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, -පෙ- න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, සබ‍්බත්‍ථ තීණි, න මග‍්ගෙ තීණි, න සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, න විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ නව, අධිපතියා නව, (අනුලොම පටිලොම මාතිකා කාතබ‍්බා.)
චිත‍්ත දුකං නිට‍්ඨිතං.