58. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත දුකං
58. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත දුකං
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච එකො ඛන්‍ධො, පටිසන්‍ධි චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච කටත‍්තා-. උපාදා-.
චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. හෙතු-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, මහාභූතෙ පටිච‍්ච කටත‍්තා-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුඤ‍්ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච ධම‍්මා-. හෙතු-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච කටත‍්තා-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති ආරම‍්මණ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධා පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. ආරම‍්මණ-.
පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, වත්‍ථුං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. ආරම‍්මණ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා-. ද‍්වෙ-. (සංඛිත‍්තං.)
හෙතුයා නව, ආරම‍්මණෙ තීණි, අධිපතියා පඤ‍්ච, අනන‍්තරෙ තීණි, සමනන‍්තරෙ තීණි, සහජාතෙ නව, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ ඡ, නිස‍්සයෙ නව, උපනිස‍්සයෙ තීණි, පුරෙජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ නව, විපාකෙ නව, ආහාරෙ නව, ඉන්‍ද්‍රියෙ, ඣානෙ, මග‍්ගෙ නව, සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, විප‍්පයුත‍්තෙ නව, අත්‍ථියා නව, නත්‍ථියා තීණි, විගතෙ තීණි, අවිගතෙ නව.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. න හෙතු පච‍්චයා. අහෙතුකං චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්‍ධි-. විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්ච-. මොහො (එවං නවපි පඤ‍්හා කාතබ‍්බා. අහෙතුකන‍්ති සබ‍්බත්‍ථ සබ‍්බත්‍ථ නියාමෙතබ‍්බං. එකං යෙව මොහං මුලපදෙ,) චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. නාරම‍්මණෙ පච‍්චයා, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පටිච‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. නාරම‍්මණ-. එකං මහාභූතං-. යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. නාරම‍්මණ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. එකං-. (සංඛිත‍්තං.)
න හෙතුයා නව, නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි. න පුරෙජාතෙ නව, න පච‍්ඡාජාතෙ නව, න ආසෙවනෙ නව, න කම‍්මෙ ද‍්වෙ, න විපාකෙ පඤ‍්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්‍ද්‍රියෙ එකං, න ඣානෙ එකං, න මග‍්ගෙ නව, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ ද‍්වෙ, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, න කම‍්මෙ එකං, න විපාකෙ පඤ‍්ච, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුතෙත එකං, නො නත්‍ථියා තීණි. නො විගතෙ තීණි. න හෙතු පච‍්චයා ආරම‍්මණෙ තීණි, අනන‍්තරෙ තීණි, සමනන‍්තරෙ තීණි, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ ඡ, පුරෙජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ නව, මග‍්ගෙ එකං, අවිගතෙ නව, (සහජාතවාරො පටිච‍්චවාර සදිසො.)
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතු පච‍්චයා තීණි, (පටිච‍්චසදිසා) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං
පච‍්චයා චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. එකං (පටිච‍්ච සදිසං) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. හෙතු-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, මහාභූතෙ පච‍්චයා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච‍්චයා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච‍්චයා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. ආරම‍්මණ පච‍්චයා, එකං, (පටිච‍්ච සදිසං,) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. ආරම‍්මණ පච‍්චයා, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතා ඛන්‍ධා, කායාය-. වත්‍ථුං පච‍්චයා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. ආරම‍්මණ-. චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චක‍්ඛායතනඤ‍්ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. කායවිඤ‍්ඤාණ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. (සංඛිත‍්තං.)
හෙතුයා නව, ආරම‍්මණෙ තීණි, අධිපතියා නව, අනන‍්තරෙ තීණි, සමනන‍්තරෙ තීණි, සහජාතෙනව, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ ඡ, නිස‍්සයෙ නව, උපනිස‍්සයෙ තීණි, පුරෙජාතෙ තීණි, ආසෙවනෙ තීණි, කම‍්මෙ නව, -පෙ- අවිගතෙ නව.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං පච‍්චයා චිත‍්තසමුපයුත‍්තො-. න හෙතු පච‍්ච-. තීණි, (පටිච‍්ච සදිසා.) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. න හෙතු පච‍්චයා. එකං මහාභූතං-. යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා, චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. න හෙතු-, චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණ සහගතා ඛන්‍ධා, කායායතනං-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අහෙතුකා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, පටිසන්‍ධි-. වත්‍ථුං පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්ච මොහො. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-, න හෙතු-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අහෙතුකා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා, මහාභූතෙ පච‍්චයා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. පටිසන්‍ධි-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තඤ‍්ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තඤ‍්ච ධම‍්මං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. න හෙතු පච‍්චයා, චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච චක‍්ඛායතනඤ‍්ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. කායායතනං-. අහෙතුකං චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධඤ‍්ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. අහෙතුක පටිසන්‍ධි-. විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡා-. උද‍්ධච‍්ච-. මොහො. (එවං ද‍්වෙ පඤ‍්හා පවත‍්ති පටිසන්‍ධි කාතබ‍්බා,) (සංඛිත‍්තං.)
න හෙතුයා නව, නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, නව පච‍්ඡාජාතෙ නව, නාසෙවනෙ නව, න කම‍්මෙ චත‍්තාරි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං, න ඉන්‍ද්‍රියෙ එකං, න ඣානෙ චත‍්තාරි, න මග‍්ගෙ නව, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ ද‍්වෙ, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතු පච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, න කම‍්මෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, න හෙතු පච‍්චයා ආරම‍්මණෙ තීණි, -පෙ- මග‍්ගෙ තීණි, -පෙ- අවිගතෙ නව. (නිස‍්සයවාරො පච‍්චයවාර සදිසො.)
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. හෙතු පච‍්චයා, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං එකං ඛන්‍ධං සංසට‍්ඨා ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. හෙතුයා එකං, ආරම‍්මණෙ එකං, අධිපතියා එකං, සබ‍්බත්‍ථ එකං, අවිගතෙ එකං, න හෙතුයා එකං, නාධිපතියා එකං, න පුරෙජාතෙ එකං, න පච‍්ඡාජාතෙ එකං, නාසෙවනෙ එකං, න කම‍්මෙ එකං, න විපාකෙ එකං, න ඣානෙ එකං, න මග‍්ගෙ එකං, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, එවං (ඉතරෙ ද‍්වෙ ගණනාපි සම‍්පයුත‍්තවාරොපි කාතබ‍්බො.)
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස හෙතු පච‍්චයා. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා හෙතු සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං හෙතු පච‍්ච-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. හෙතු පච‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා හෙතු, චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. හෙතු පච‍්ච-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස ච හෙතු-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා හෙතු, සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. හෙතු-. පටිසන්‍ධි-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ කම‍්මං කත්‍වා තං පච‍්ච-. අස‍්සාදෙති, අහි. තං ආරබ‍්භ රාගො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති. පුබ‍්බෙසුචි-. ඣානා-. අරියා මග‍්ගා වුට‍්ඨහිත්‍වා, මග‍්ගං පච‍්ච-. ඵලං-. පහීන කිලෙසං-. වික‍්ඛම‍්හිත-.
පුබ‍්බෙ-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති, චෙතො පරියඤාණෙන චිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත සමඞ‍්ගිස‍්ස චිත‍්තං-. ආකාසා-. ආකිඤ‍්චඤ‍්ඤා-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධි-. චෙතො-. පුබ‍්බෙ-. යථා- අනාගතං-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ-. අරියා නිබ‍්බානං පච‍්ච-. නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස, වොදානස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලස‍්ස, ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. චක‍්ඛුං වත්‍ථුං-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා දිබ‍්බාය සොත-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං, ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධි-. පුබ‍්බෙ-. අනාගතං-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අධිපති-. ආරම‍්මණාධිපති, සහජාතාධිපති, ආරම‍්මණාධිපති: දානං-. සීලං-. උපොසථ-. තං ගරුං කත්‍වා පච‍්ච-. අස‍්සාදෙති, අභි- තං ගරුං කත්‍වා රාගො-. දිට‍්ඨි-. පුබ‍්බෙ-. ඣානා-. අරියා මග‍්ගා වුට‍්ඨහිත්‍වා මග‍්ගං ගරුං කත්‍වා, ඵලං ගරුං, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ගරුං කත්‍වා අස‍්සාදෙති, අහි-. තං ගරුං කත්‍වා-. රාගො-. දිට‍්ඨි-. සහජාතාධිපති, චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං අධිපති-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අධිපති-. සහජාතාධිපති චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තාධිපති චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අධිපති-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස ච අධිපති-. සහජාතාධිපති චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අධිපති-.
චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අධිපති-. ආරම‍්මණාධිපති-. අරියා නිබ‍්බානං ගරුං කත්‍වා පච‍්ච-. නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස, වොදානස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලසමාපත‍්ති-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තෙ ඛන්‍ධෙ ගරුං කත්‍වා අස‍්සාදෙති, තං ගරුං කත්‍වා රාගො-. දිට‍්ඨි-.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අනන‍්තර පච‍්ච-. පුරිමා පුරිමා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා -පෙ- ඵලසමාපත‍්තියා අනන‍්තර පච‍්ච-. සමනන‍්තර පච‍්ච-. සහජාත පච‍්ච-. සත‍්ත, (පටිච‍්ච සදිසා.) (පඤ‍්හා ඝටනා නත්‍ථි.) අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ පච‍්ච, ඡ, (පටිච‍්ච සදිසා.) නිස‍්සය පච‍්ච, සත‍්ත. (පච‍්චයවාර සදිසා.) (පඤ‍්හා ඝටනා නත්‍ථි.)
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-, -පකතූප-. සද‍්ධං උපනිස‍්සාය දානං දෙති, මානං ජප‍්පෙති, දිට‍්ඨි, ගණ‍්හාති, සීලං, පත්‍ථනං, කායිකං සුඛං, කායිකං දුක‍්ඛං, උපනිස‍්සාය දානං දෙති, පාණං හන‍්ති, සඞ‍්ඝං භින්‍දති, සද‍්ධා
කායිකං දුක‍්ඛං, සද‍්ධාය මග‍්ගස‍්ස ඵලසමාපත‍්තියා උපනිස‍්සය-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-, උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-, -පකතූප-. උතුං-. භොජනං, සෙනාසනං උපනිස‍්සාය දානං දෙති, සඞ‍්ඝං භින්‍දති උතුං, භොජනං, සෙනාසනං, සද‍්ධාය. ඵලසමාපත‍්තියා උපනිස‍්සය.
චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. පුරෙජාත පච‍්ච-. ආරම‍්මණ පුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො, දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති, දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා, දිබ‍්බාය-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං-. වත්‍ථුපුරෙ-. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං, කායාය-. වත්‍ථු චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං පුරෙජාත-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. පච‍්ඡාජාත-. (සංඛිත‍්තං.) එකං, ආසෙවන පච‍්චයෙ එකං.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස. කම‍්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, සහජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා චෙතනා සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං කම‍්ම-. නානාඛණිකා චිත‍්ත සම‍්පයුත‍්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්‍ධානං කම‍්ම-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස කම‍්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, සහජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා චෙතනා චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. කම‍්ම-. නානාඛණිකා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා චෙතනා කටත‍්තා-. කම‍්ම-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස ච කම‍්ම-. සහජාතා නානාඛණිකා, සහජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා චෙතනා සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. කම‍්ම-. නානාඛණිකා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්‍ධානං කටත‍්තා ච රූපානං කම‍්ම-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස විපාක පච‍්ච-. තීණි.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ආහාර පච‍්ච-. තීණි. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ආහාර පච‍්ච-. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස‍්ස කායස‍්ස ආහාර-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. තීණි. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. රූපජීවිතින්‍ද්‍රියං කටත‍්තා-. ඉන්‍ද්‍රිය-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං ඉන්‍ද්‍රිය-. කායින්‍ද්‍රියං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං ඉන්‍ද්‍රිය-. කායින්‍ද්‍රියඤ‍්ච සුඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච-. කායින්‍ද්‍රියඤ‍්ච දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච, කායවිඤ‍්ඤාණසහගතානං ඛන්‍ධානං ඉන්‍ද්‍රිය-. ඣාන පච‍්ච-. තීණි. මග‍්ග පච‍්ච-. තීණි. සම‍්පයුත‍්ත පච‍්ච-. එකං.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. විප‍්පයුත‍්ත-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං-. (සංඛිත‍්තං.) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. විප‍්පයුත‍්ත පච‍්ච-. සහජාතං, පුරෙජාතං, සහජාතං පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථු ච චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත-. පුරෙජාතං චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතානං, ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත. කායායතනං-. වත්‍ථු චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස අත්‍ථි-. එකං. (පටිච‍්ච සදිසං.) චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, (සංඛිත‍්තං) චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස ච අත්‍ථි. (පටිච‍්ච සදිසං.) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස අත්‍ථි. සහජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, (සංඛිත‍්තං.) චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, - සහජාතං-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. වත්‍ථු චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං අත්‍ථි-. පුරෙජාතං-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. (පුරෙජාත සදිසං.)
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අත්‍ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, - සහජාතො චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණසහගතො, එකො ඛන්‍ධො ච චක‍්ඛායතනඤ‍්ච ද‍්වින‍්නං ඛන්‍ධානං කායායතනං-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො එකො ඛන්‍ධො ච වත්‍ථු ච ද‍්වින‍්නං ඛන්‍ධානං-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. අත්‍ථි-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, - සහජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා ඛන්‍ධා ච මහාභූතා ච චිත‍්තසමුට‍්ඨා-. අත්‍ථි-. පටිසන්‍ධි-. පච‍්ඡාජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස‍්ස කායස‍්ස අත්‍ථි-, පච‍්ඡාජාතා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තකා ඛන්‍ධා ච රූපජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච කටත‍්තා-. අත්‍ථි-.
හෙතුයා තීණි, ආරම‍්මණෙ ද‍්වෙ, අධිපතියා චත‍්තාරි, අනන‍්තරෙ එකං, සමනන‍්තරෙ එකං, සහජාතෙ සත‍්ත, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ ඡ, නිස‍්සයෙ සත‍්ත, උපනිස‍්සයෙ ද‍්වෙ, පුරෙජාතෙ එකං, පච‍්ඡාජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ තීණි, විපාකෙ තීණි, ආහාරෙ චත‍්තාරි, ඉන්‍ද්‍රියෙ ඡ, ඣානෙ තීණි, මග‍්ගෙ තීණි, සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, විප‍්පයුත‍්තෙ ද‍්වෙ, අත්‍ථියා සත‍්ත, නත්‍ථියා එකං, විගතෙ එකං, අවිගතෙ සත‍්ත.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ධම‍්මො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. ආරම‍්මණ පච‍්ච, සහජාත-. උපනිස‍්සය-. කම‍්ම පච‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. සහජාත-. පච‍්ඡාජාත-. කම‍්මපච‍්ච-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස ච සහජාත-. කම‍්මපච‍්ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො-.
චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස. සහජාත-. ආහාර-. ඉන්‍ද්‍රිය-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස. ආරම‍්මණ-. සහජාත-. උපනිස‍්සය-. පුරෙජාත-. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච ධම‍්මා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තස‍්ස-. සහජාතං-. පුරෙජාතං. චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තො ච චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තො ච-. චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තස‍්ස-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං.
න හෙතුයා සත‍්ත, නාරම‍්මණෙ සත‍්ත, නාධිපතියා සත‍්ත, නානන‍්තරෙ සත‍්ත, න සමනන‍්තරෙ සත‍්ත, න සහජාතෙ ඡ, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ ඡ, න නිස‍්සයෙ ඡ, න උපනිස‍්සයෙ සත‍්ත, න පුරෙජාතෙ සත‍්ත, සබ‍්බත්‍ථ සත‍්ත, න සම‍්පයුත‍්තෙ ඡ, න විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, නො අත්‍ථියා චත‍්තාරි, නො නත්‍ථියා සත‍්ත, නො විගතෙ සත‍්ත, නො අවිගතෙ චත‍්තාරි. හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා තීණි, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, සබ‍්බත්‍ථ තීණි, න සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ ද‍්වෙ, අධිපතියා චත‍්තාරි, (අනුලොම මාතිකා.) අවිගතෙ සත‍්ත.
චිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත දුකං නිට‍්ඨිතං.