91. සුඛසහගත දුකං
91. සුඛසහගත දුකං.
සුඛසහගතං ධම‍්මං පටිච‍්ච සුඛසහගතො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා, සුඛසහගතං එකං ඛන්‍ධා පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච එකො ඛන්‍ධො, පටිසන්‍ධි-, සුඛසහගතං ධම‍්මං පටිච‍්ච න සුඛසහගතො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා, සුඛසහගතෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සුඛසහගතං චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං, (එවං සුඛසහගත දුකං විත්‍ථාරෙතබ‍්බං. යථා සප‍්පීතික දුකස‍්ස අනුලොම-. පටිච‍්චවාරො.) හෙතුයා නව, ආරම‍්මණෙ නව, -පෙ- පුරෙජාතෙ ඡ, ආසෙවනෙ ඡ, කම‍්මෙ නව, අවිගතෙ නව.
සුඛසහගතං ධම‍්මං පටිච‍්ච සුඛසහගතො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකං සුඛසහගතං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. (මූලං.) අහෙතුකෙ සුඛසහගතෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සුඛඤ‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච, සුඛසහගතං සුඛසහගතො ච න සුඛසහගතො ච න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකං සුඛසහගතං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච ද‍්වෙ ඛන්‍ධා සුඛඤ‍්ච-. චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. න සුඛසහගතං-. න සුඛසහගතො-. න හෙතු-. අහෙතුකං න සුඛසහගතං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. අහෙතුකං සුඛං පටිච‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, න සුඛසහගතං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා කටත‍්තා ච රූපං. ද‍්වෙ ඛන්‍ධෙ-. ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච වත්‍ථුං, වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා, එකං මහාභූතං, යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා. විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්ච-. ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්ච, මොහො. (යථා සප‍්පීතිකෙ න හෙතුපච‍්චය සදිසං. නින‍්නානං. සබ‍්බත්‍ථමෙව නවපඤ‍්හා,)
න හෙතුයා නව, නාරම‍්මණෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, න පච‍්ඡාජාතෙ නව, න ආසෙවනෙ නව, න කම‍්මෙ චත‍්තාරි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං, න ඉන්‍ද්‍රියෙ එකං, න ඣානෙ ඡ, න මග‍්ගෙ නව, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ ඡ, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, (එවං ඉතරෙ ද‍්වෙ ගණනාපි සහජාතවාරොපි පටිච‍්ච වාරසදිසා.)
(පච‍්චයවාරෙ පවත‍්තිපි පටිසන්‍ධිපි විත්‍ථාරෙතබ‍්බා. යථා සප‍්පීතිකදුක පච‍්චයවාර පච‍්චනියෙපි පවත‍්තෙ වත්‍ථු ච විත්‍ථාරෙතබ‍්බං. යථා සප‍්පීතිකදුකෙ එකොයෙව මොහො, එවං ඉතරෙ ද‍්වෙ ගණනාපි නිස‍්සයවාරොපි සංසට‍්ඨවාරොපි සමිපයුත‍්තවාරොපි යථා සප‍්පීතිකදුකං එවං කාතබ‍්බං.)
සුඛසහගතො ධම‍්මො සුභසහගතස‍්ස ධම‍්මස‍්ස හෙතුපච‍්චචත‍්තාරි, (ආරම‍්මණෙපි අධිපතියාපි සප‍්පීතිකදුකසදිසා. සුඛන‍්ති නානාකරණං.) සුඛසහගතො සුඛසහගතස‍්ස අනන‍්තරපච‍්ච-. පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං අනන‍්තර-. (මූලං) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස න සුඛසහගතස‍්ස අනන‍්තර-. සුඛසහගතං චුතිචිත‍්තං න සුඛසහගතස‍්ස උපපත‍්තිචිත‍්තස‍්ස-. සුඛසහගතං භවඞ‍්ගං ආවජ‍්ජනාය-. සුඛ සහගතං කායවිඤ‍්ඤාණං විපාකමනොධාතුයා-. සුඛසහගතවිපාකමනොවිඤ‍්ඤාණධාතු කිරියාමනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා සුඛසහගතං භවඞ‍්ගං න සුඛසහගතස‍්ස භවඞ‍්ගස‍්ස-. සුඛසහගතං කුසලාකුසලං න සුඛසහගතස‍්ස වුට‍්ඨානස‍්ස-. කිරියං වුට‍්ඨානස‍්ස-. ඵලං වුට‍්ඨානස‍්ස-. අනන‍්තරපච‍්ච-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං සුඛස‍්ස ච අනන‍්තරපච‍්ච-. න සුඛසහගතො න සුඛසහගතස‍්ස අනන‍්තර, පුරිමා පුරිමා න සුඛසහගතා-. (මූලං.) (තීණිපි සප‍්පීතිකදුකසදිසා.) සුඛසහගතො ච න සුඛසහගතො ච-. සුඛසහගතස‍්ස අනන‍්තර-. පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා සුඛඤ‍්ච පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං අනන‍්තර පච‍්ච-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා ච සුඛඤ‍්ච පච‍්ඡිමස‍්ස පච‍්ඡිමස‍්ස සුඛස‍්ස අනන‍්තර-. සුඛසහගතං චුතිචිත‍්තඤ‍්ච සුඛඤ‍්ච න සුඛසහගතස‍්ස උපපත‍්තිචිත‍්තස‍්ස-. සුඛසහගතං භවඞ‍්ගඤ‍්ච සුඛඤ‍්ච ආවජ‍්ජනාය-. සුඛසහගතං කායවිඤ‍්ඤාණඤ‍්ච සුඛඤ‍්ච විපාකමනොධාතුයා-. සුඛසහගතා විපාකමනොවිඤ‍්ඤාණධාතු ච සුඛඤ‍්ච කිරියාමනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා-. සුඛසහගතං භවඞ‍්ගඤ‍්ච සුඛඤ‍්ච න සුඛසහගතස‍්ස භවඞ‍්ගස‍්ස-. සුඛසහගතං කුසලාකුසලඤ‍්ච සුඛඤ‍්ච න සුඛසහගතස‍්ස වුට‍්ඨානස‍්ස-. කිරියං වුට‍්ඨානස‍්ස-. ඵලං වුට‍්ඨානස‍්ස අනන‍්තර-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්‍ධා ච සුඛඤ‍්ච පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං සුඛස‍්ස ච අනන‍්තර-. සමනන‍්තර-. සහජාත-. අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤ-. නිස‍්සය-. උපනිස‍්සය-. තීණි.
න සුඛසහගතො න සුඛසහගතස‍්ස උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. -පකතූප න සුඛසහගතං සද‍්ධං උපනිස‍්සාය න සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන දානං-. සීලං-. -පෙ- සමාපත‍්තිං-. මානං ජප‍්පෙති, දිට‍්ඨිං-. න සුඛසහගතං සීලං, පඤ‍්ඤං, රාගං, පත්‍ථනං,
කායිකං සුඛං, කායිකං දුක‍්ඛං, උතුං, භොජනං, සෙනාසනං සුඛං උපනිස‍්සාය-. න සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන දානං, -පෙ- සමාපත‍්තිං-. පාණං හන‍්ති, සඞ‍්ඝං භින්‍දති, න සුඛසහගතා සද‍්ධා සෙනාසනං-. සුඛඤ‍්ච න සුඛසහගතා සද‍්ධාය, පඤ‍්ඤාය, රාගස‍්ස, දොසස‍්ස, පත්‍ථනාය කායිකස‍්ස සුඛස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලසමාපත‍්තියා, සුඛස‍්ස, උපනිස‍්සය-. න සුඛසහගතො සුඛසහගතස‍්ස උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ, - පකතූප: න සුඛසහගතං සද‍්ධං උපනිස‍්සාය සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන දානං -පෙ- සමාපත‍්තිං, මානං ජප‍්පෙති, දිට‍්ඨිං-. න සුඛසහගතං සීලං, පඤ‍්ඤං, රාගං, පත්‍ථනං, කායිකං සුඛං-. සෙනාසනං, සුඛං උපනිස‍්සාය සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන සමාපත‍්තිං-. සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන අදින‍්නං ආදියති, මුසා-. පිසුණං-. සම‍්ඵං-. සන්‍ධිං-. නිල‍්ලොපං-. එකාගාරිකං-. පරිපන්‍ථෙ-. පරදාරං-. ගාමඝාතං-. නිගමඝාතං-. න සුඛසහගතා සද‍්ධා සෙනාසනං සුඛසහගතාය සද‍්ධාය, පඤ‍්ඤාය, රාගස‍්ස, මොහස‍්ස, මානස‍්ස, දිට‍්ඨියා, පත්‍ථනාය, කායිකස‍්ස සුඛස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵලසමාපත‍්තියා, උපනිස‍්සය-. න සුඛසහගතො සුඛසහගතස‍්ස ච න සුඛසහගතස‍්ස ච උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. පකතූප: සුඛසහගතං සද‍්ධං උපනිස‍්සාය සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන දානං දෙති (දුතියගමනසදිසං.) මානං, දිට‍්ඨිං, න සුඛසහගතං සීලං, සෙනාසනං, සුඛං උපනිස‍්සාය දානං-. සමාපත‍්තිං-. සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන අදින‍්නං ආදියති, න සුඛසහගතා සද‍්ධා සෙනාසනං, සුඛඤ‍්ච, සුඛසහගතාය සද‍්ධාය, පත්‍ථනාය, කායිකස‍්ස සුඛස‍්ස, මග‍්ගස‍්ස, ඵසමාපත‍්තියා, සුඛස‍්ස ච උපනිස‍්සය-. සුඛසහගතො ච න සුඛසහගතො ච-. සුඛසහගතස‍්ස-. උපනිස‍්සය-. තීණි.
න සුඛසහගතො න සුඛසහගතස‍්ස පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ: චක‍්ඛුං වත්‍ථුං න සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන අනිච‍්චතො විපස‍්සති, අස‍්සාදෙති, අභිනන්‍දති, තං ආරබ‍්භ න සුඛසහගතො රාගො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති, දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කායවිඤ‍්ඤාණස‍්ස-. වත්‍ථුපුරෙ චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස, කාය-. වත්‍ථු, න සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං සුඛස‍්ස ච පුරෙජාත-. න සුඛසහගතො-. සුඛසහගතස‍්ස-. පුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ: චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං, සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන අනිච‍්චතො විපස‍්සති. අස‍්සාදෙති, තං ආරබ‍්භ සුඛසහගතො රාගො-. දිට‍්ඨි උප‍්පජ‍්ජති, වත්‍ථුපුරෙ-. වත්‍ථු සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං පුරෙජාත-. න සුඛසහගතො සුඛසහගතස‍්ස ච න සුඛසහගතස‍්ස ච පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ, ආරම‍්මණපුරෙ: චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං, සුඛසහගතෙන චිත‍්තෙන අනිච‍්චතො විපස‍්සති, අස‍්සාදෙති, තං ආරබ‍්භ
සුඛසහගතො රාගො-. දිට‍්ඨි-. වත්‍ථුපුරෙ-. වත්‍ථු සුඛසහගතානං ඛන්‍ධානං සුඛස‍්ස ච පුරෙජාත-. පච‍්ඡාජාතපච‍්ච-. තීණි. ආසෙවනපච‍්ච-. නව.
සුඛසහගතො සුඛසහගතස‍්ස කම‍්මපච‍්ච-. සහජාතා, නානාඛණිකා-. ඡ. කම‍්මානි චත‍්තාරි. (සහජාතාපි නානාඛණිකාපි කාතබ‍්බා.) ද‍්වෙ-. නානාඛණිකා. විපාකපච‍්ච-. නව, ආහාරපච‍්ච-. චත‍්තාරි, ඉන්‍ද්‍රියපච‍්ච-. නව, ඣානපච‍්ච-. නව, මග‍්ගපච‍්ච-. චත‍්තාරි, සම‍්පයුත‍්තපච‍්ච-. ඡ. විප‍්පයුත‍්තපච‍්ච-. පඤ‍්ච, අත්‍ථිපච‍්ච-. නව, නත්‍ථිපච‍්ච-. නව, විගතපච‍්ච-. නව, අවිගතපච‍්ච, නව.
හෙතුයා චත‍්තාරි, ආරම‍්මණෙ නව, අධිපතියා නව, අනන‍්තරෙ නව, සමනන‍්තරෙ නව, සහජාතෙ නව, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ නව, නිස‍්සයෙ නව, උපනිස‍්සයෙ නව, පුරෙජාතෙ තීණි, පච‍්ඡාජාතෙ තීණි, ආසෙවනෙ නව, කම‍්මෙ ඡ, විපාකෙ නව, ආහාරෙ චත‍්තාරි, ඉන්‍ද්‍රියෙ නව, ඣානෙ නව, මග‍්ගෙ චත‍්තාරි, සම‍්පයුත‍්තෙ ඡ, විප‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, අත්‍ථියා නව, නත්‍ථියා නව, විගතෙ නව, අවිගතෙ නව, (එවං පච‍්චනියවිභඞ‍්ගොපි ගණනාපි සප‍්පීතිකදුකසදිසං කාතබ‍්බං. යදිපි විමති අත්‍ථි, අනුලොමං පස‍්සිත්‍වා ගණෙතබ‍්බං.)
සුඛසහගත දුකං නිට‍්ඨිතං.