9. සනිදස‍්සන දුකං
9. සනිදස‍්සන දුකං
අනිදස‍්සන ධම‍්මං පටිච‍්ච අනිදස‍්සනො ධම‍්මො උප‍්පජ‍්ජති හෙතුපච‍්චයා, අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා, අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං, ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා-. අනිදස‍්සනං කටත‍්තා ච රූපං-. ද‍්වෙ, ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච වත්‍ථු, වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා-. එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. අනිදස‍්සනං ධම‍්මං පටිච‍්ච සනිදස‍්සනො හෙතු-. අනිදස‍්සනෙ-. ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානං රූපං, පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. අනිදස‍්සනං සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච. - හෙතු-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො-. ඛන්‍ධා, සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-.
අනිදස‍්සනං, අනිදස‍්සනො ආරම‍්මණපච‍්ච-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා, ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා, අනිදස‍්සනං අනිදස‍්සනො අධිපති-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා, අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං, ද‍්වෙ-. එකං මහාභූතං පටිච‍්ච තයො මහාභූතා, ද‍්වෙ-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. උපාදා-. අනිදස‍්සනං-. සනිදස‍්සනො අධිපති-. අනිදස‍්සනෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච
සනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. උපාදා-. අනිදස‍්සනං ධම‍්මං-. සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච අධිපති-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා, සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. ද‍්වෙ, ඛන්‍ධා-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. උපාදා-. (සංඛිත‍්තං.) (සබ‍්බෙ කාතබ‍්බා.)
හෙතුයා තීණි, ආරම‍්මණෙ එකං, අධිපතියා තීණි, අනන‍්තරෙ එකං, සමනන‍්තරෙ එකං, සහජාතෙ තීණි, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, නිස‍්සයෙ තීණි, උපනිස‍්සයෙ එකං, පුරෙජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ තීණි, විපාකෙ තීණි, සබ‍්බත්‍ථ තීණි, සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, අත්‍ථියා තීණි, නත්‍ථියා එකං, විගතෙ එකං, අවිගතෙ තීණි, (එවං ගණෙතබ‍්බං.)
අනුලොමං.
අනිදස‍්සනං ධම‍්මං-. අනිදස‍්සනො-. න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකං අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච තයො ඛන්‍ධා, අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං-. ද‍්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච වත්‍ථු, වත්‍ථුං පටිච‍්ච ඛන්‍ධා, එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානං-. කටත‍්තා-. උපාදා-. බාහිරං-. ආහාර-. උතු-. අසඤ‍්ඤසත‍්තානං විචිකිච‍්ඡාසහගතෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්චසහගතො මොහො.
අනිදස‍්සනං-. සනිදස‍්සනො-. න හෙතු-. අහෙතුකෙ අනිදස‍්සනෙ ඛන්‍ධෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනා චිත‍්තසමු-. පටිසන්‍ධි-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. බාහිරං-. ආහාර-. උතු-. අසඤ‍්ඤසත‍්තානං මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනං කටත‍්තා-. උපාදා-. අනිදස‍්සනං සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච-. න හෙතු-. අහෙතුකං අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පටිච‍්ච සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච-. බාහිරං-. ආහාර-. උතු-. අසඤ‍්ඤසත‍්තානං-. මහාභූතෙ පටිච‍්ච සනිදස‍්සනඤ‍්ච අනිදස‍්සනඤ‍්ච කටත‍්තා-. උපාදා-. (එවං සබ‍්බෙ කාතබ‍්බා.)
න හෙතුයා තීණි. නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා තීණි, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ තීණි, න පච‍්ඡාජාතෙ තීණි, න ආසෙවනෙ තීණි, න කම‍්මෙ තීණි, න විපාකෙ තීණි, නාහාරෙ තීණි, න ඉන්‍ද්‍රියෙ තීණි, න ඣානෙ තීණි, න මග‍්ගෙ තීණි, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි.
පච‍්චනීයං.
හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා තීණි, සබ‍්බත්‍ථ තීණි, න කම‍්මෙ එකං, න විපාකෙ තීණි, න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි.
අනුලොමපච‍්චනීයං.
න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ එකං, අනන‍්තරෙ එකං, සමනන‍්තරෙ එකං, සහජාතෙ තීණි අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, නිස‍්සයෙ තීණි, උපනිස‍්සයෙ එකං, පුරෙජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ තීණි, (සංඛිත‍්තං,) ඣානෙ තීණි, මග‍්ගෙ එකං, සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, අත්‍ථියා තීණි, නත්‍ථියා එකං, විගතෙ එකං, අවිගතෙ තීණි.
පච‍්චනීයානුලොමං.
අනිදස‍්සන ධම‍්මං පච‍්චයා-. අනිදස‍්සනො හෙතුපච‍්ච-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං පච‍්චයා තයො ඛන්‍ධා, අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමුට‍්ඨානඤ‍්ච රූපං-. ද‍්වෙ. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ ඛන්‍ධෙ පච‍්චයා වත්‍ථු, වත්‍ථුං පච‍්චයා ඛන්‍ධා, එකං මහාභූතං පච‍්චයා-. මහාභූතෙ පච‍්චයා අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා, (ඉතරෙපි ද‍්වෙ පඤ‍්හා කාතබ‍්බා.) අනිදස‍්සනං ධම‍්මං-. අනිදස‍්සනො ආරම‍්මණපච‍්ච-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. වත්‍ථුං පච‍්චයා ඛන්‍ධා. - චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛු-. කායායතනං පච‍්චයා කාය-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා-. (සංඛිත‍්තං.) හෙතුයා තීණි, ආරම‍්මණෙ එකං, අධිපතියා තීණි, අවිගතෙ තීණි.
අනුලොමං.
අනිදස‍්සනං ධම‍්මං පච‍්චයා අනිදස‍්සනො න හෙතුපච‍්චයා, අහෙතුකං අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං-. අනිදස‍්සනං චිත‍්තසමු-. ද‍්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. (යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා,) චක‍්ඛායතනං පච‍්චයා චක‍්ඛු-. කායායතනං පච‍්චයා කාය-. වත්‍ථුං පච‍්චයා අහෙතුකා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා-. විචිකිච‍්ඡාසහගකෙ උද‍්ධච‍්චසහගතෙ ඛන්‍ධෙ ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්චසහගතො ඛන්‍ධෙ ච වත්‍ථුං ච පච‍්චයා විචිකිච‍්ඡාසහගතො උද‍්ධච‍්චසහගතො මොහො, (ඉතරෙපි ද‍්වෙ. කාතබ‍්බා, සංඛිත‍්තං.) න හෙතුයා තීණි, නාරම‍්මණෙ තීණි, නො විගතෙ තීණි.
පච‍්චනීයං.
හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, න කම‍්මෙ එකං, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි.
අනුලොමපච‍්චනීයං.
න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ එකං, මග‍්ගෙ එකං, අවිගතෙ තීණි.
පච‍්චනීයානුලොමං.
(නිස‍්සයවාරොපි එවං කාතබ‍්බො.)
අනිදස‍්සනං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො අනිදස‍්සනො-. හෙතුපච‍්ච-. අනිදස‍්සනං එකං ඛන්‍ධං සංසට‍්ඨා තයො ඛන්‍ධා-. ද‍්වෙ-. පටිසන්‍ධි-. අනිදස‍්සනං ධම‍්මං සංසට‍්ඨො අනිදස‍්සනො ආරම‍්මණපච‍්ච-. (එවං සබ‍්බං සප‍්පච‍්චය ගණනාහි සද‍්ධිං කාතබ‍්බං-. සම‍්පයුත‍්තවාරො සංසට‍්ඨවාර සදිසො.)
අනිදස‍්සනො ධම‍්මො අනිදස‍්සනස‍්ස ධම‍්මස‍්ස හෙතුපච‍්චයෙන පච‍්චයො. අනිදස‍්සනා හෙතූ සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං අනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමුට‍්ඨානානඤ‍්ච රූපානං හෙතුපච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ-. අනිදස‍්සනො ධම‍්මො සනිදස‍්සනස‍්ස හෙතු-. අනිදස‍්සනා හෙතු සනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමුට‍්ඨානානඤ‍්ච රූපානං හෙතුපච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ, අනිදස‍්සනො ධම‍්මො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච හෙතුපච‍්චයෙන-. අනිදස‍්සනා හෙතූ සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානානඤ‍්ච රූපානං හෙතුපච‍්ච-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ සනිදස‍්සනො ධම‍්මො අනිදස‍්සනස‍්ස ආරම‍්මණ-. සනිදස‍්සන රූපං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස ආරම‍්මණ-. සනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධිවිධ-. පුබ‍්බෙ-. අනාගතං-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණපච‍්ච-. අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස ආරම‍්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. තං පච‍්ච-. පුබ‍්බෙ-. ඣානා-. අරියා මග‍්ගා-. ඵලං පච‍්ච-. නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස වොදානස‍්ස මග‍්ගස‍්ස ඵලස‍්ස ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණ-. අරියා පහීනකිලෙසං-. වික‍්ඛම‍්හිත-. පුබ‍්බෙ-. චක‍්ඛුං-. කායං-. සද‍්දෙ-. වත්‍ථුං-. අනිදස‍්සනෙ ඛන්‍ධෙ අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං-. දිබ‍්බාය සොතධාතුයා සද‍්දං-. චෙතොපරියඤාණෙන අනිදස‍්සන චිත‍්තසමඞ‍්ගිස‍්ස-. ආකාසානඤ‍්චායතනං විඤ‍්ඤාණඤ‍්චා-. ආකිඤ‍්චඤ‍්ඤායතනං නෙවසඤ‍්ඤා-. සද‍්දායතනං සොත-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කාය-. අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා ඉද‍්ධි-. චෙතො-. පුබ‍්බෙ-. යථා-. අනාගතං-. ආවජ‍්ජනාය ආරම‍්මණපච‍්චයෙන පච‍්චයො.
සනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස අධිපති-. ආරම‍්මණාධිපති-. සනිදස‍්සනං රූපං ගරුං කත්‍වා අස‍්සාදෙති, අභිනන්‍දති, තං ගරුං කත්‍වා රාගො-. දිට‍්ඨි උප‍්පජ‍්ජති, අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස අධිපති-. ආරම‍්මණාධිපති, සහජාතාධිපති, - ආරම‍්මණ-. දානං, සීලං-. උපොසථ-. තං ගරුං කත්‍වා-. පුබ‍්බෙසුචි-. ඣානා වුට‍්ඨ-. අරියා මග‍්ගා වුට‍්ඨහිත්‍වා මග‍්ගං ගරුං කත්‍වා-. ඵලං ගරුං කත්‍වා-. නිබ‍්බානං ගොත්‍රභුස‍්ස, වොදානස‍්ස,
මග‍්ගස‍්ස, ඵලස‍්ස, අධිපති-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං-. අනිදස‍්සනෙ ඛන්‍ධෙ ගරුං කත්‍වා අස‍්සාදෙති, අභිනන්‍දති, තං කරුං කත්‍වා, රාගො-. දිට‍්ඨි-. සහජාතාධිපති-. අනිදස‍්සනාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං අනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමුට‍්ඨානානඤ‍්ච රූපානං අධිපති පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස අධිපති-. සහජාතාධිපති අනිදස‍්සනාධිපති සනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමු-. අධිපති-. අනිදස‍්සනො ධම‍්මො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච අධිපති-. සහජාතාධිපති අනිදස‍්සනාධිපති සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. අධිපති-. අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස අනන‍්තර-. පුරිමා පුරිමා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං, අනන‍්තර-. අනුලොමං ගොත්‍රභුස‍්ස ගොත්‍රභු මග‍්ගස‍්ස-. නෙවසඤ‍්ඤානාසඤ‍්ඤායතනං ඵලසමාපත‍්තියා අනන‍්තර පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
අනිදස‍්සනො ධම‍්මො අනිදස‍්සනස‍්ස සමනන‍්තරපච‍්ච-. සහජාතපච‍්ච-. තීණි, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤපච‍්ච-. එකං. නිස‍්සයපච‍්ච-, තීණි, සනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. පකතූ-. -පකතූප-. වණ‍්ණසම‍්පදං පත්‍ථයමානො දානං-. සීලං-. උපොසථකම‍්මං කරොති, වණ‍්ණසම‍්පදා-. සද‍්ධාය පත්‍ථනාය කායිකස‍්ස සුඛස‍්ස-. දුක‍්ඛස‍්ස-. මග‍්ගස‍්ස-. ඵලසමාපත‍්තියා උපනිස‍්සය-. අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස උපනිස‍්සය-. ආරම‍්මණූ-. අනන‍්තරූ-. පකතූ-. -පකතූප-. සද‍්ධං උපනිස‍්සාය දානං දෙති. සමාපත‍්තිං උප‍්පාදෙති, මානං ජප‍්පෙති, දිට‍්ඨිං-. සීලං-. සෙනාසනං උපනිස‍්සාය දානං දෙති, සඞ‍්ඝං භින්‍දති, සද‍්ධා-. සෙනාසනං-. සද‍්ධාය-. ඵලසමාපත‍්තියා උපනිස‍්සය පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
සනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස පුරෙජාත-. සනිදස‍්සනං රූපං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්ප-. දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං-. රූපායතනං චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස පුරෙජාත-. අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ-. වත්‍ථුපුරෙ-. ආරම‍්මණපුරෙ-. චක‍්ඛුං, වත්‍ථුං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං-. දිබ‍්බාය සොතධාතුයා සද‍්දං-. සද‍්දායතනං සොත-. ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනං කාය-. වත්‍ථුපුරෙ -. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛු-. කායායතනං කාය-. වත්‍ථු අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං පුරෙජාත-. සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනස‍්ස පුරෙජාත-. ආරම‍්මණපුරෙ. වත්‍ථුපුරෙ-. රූපායතනඤ‍්ච වත්‍ථු ච අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානංපුරෙ-. රූපායතනඤ‍්ච චක‍්ඛායතනඤ‍්ච චක‍්ඛුවි-. පුරෙජාත පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස පච‍්ඡාජාත-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස කායස‍්ස පච‍්ඡාජාත-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස පච‍්ඡාජාත-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා
පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස කායස‍්ස පච‍්ඡාජාත-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච පච‍්ඡා-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච කායස‍්ස පච‍්ඡාජාත පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස ආසෙවන-. පුරිමා පුරිමා-. පච‍්ඡිමානං පච‍්ඡිමානං-. අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස කම‍්මපච‍්ච-. සහජාතා-. නානාඛණිකා, - සහජාතා අනිදස‍්සනා චෙතනා සම‍්පයුත‍්තකානං ඛන්‍ධානං අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. කම‍්මපච‍්ච-, නානාඛණිකා අනිදස‍්සනා චෙතනා විපාකානං අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං අනිදස‍්සනානඤ‍්ච කටත‍්තා-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස කම‍්ම-. සහජාතා නානාඛණිකා-. (විත්‍ථාරෙ තබ‍්බං) අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච කම‍්ම-. සහජාතා නානාඛණිකා-. (විත්‍ථාරෙතබ‍්බං.) අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස විපාකපච‍්ච-. තීණි, ආහාරපච‍්ච-. තීණි, (තීසුපි කබළීකාරො ආහාරො කාතබ‍්බො,) ඉන්‍ද්‍රියපච‍්ච-. තීණි. තීසුපි රූපජීවිතින්‍ද්‍රියං-. ඣානපච‍්ච-. තීණි, මග‍්ගපච‍්ච-. තීණි, සම‍්පයුත‍්තපච‍්ච-. එකං, විප‍්පයුත‍්තපච‍්ච-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච‍්ඡාජාතං, - සහජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා අනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමු-. විප‍්ප-. පටිසන්‍ධික‍්ඛණෙ අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා අනිදස‍්සනානං කටත‍්තා-. විප‍්ප-. ඛන්‍ධා වත්‍ථුස‍්ස විප‍්ප-. වත්‍ථු ඛන්‍ධානං විප‍්ප-. පුරෙජාතං චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛු-. කායායතනං කාය-. වත්‍ථු අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං විප‍්පයුත‍්ත පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස විප‍්ප-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, -සහජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා සනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමු-. විප‍්ප-. පටිසන්‍ධි-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස විප‍්පයුත‍්ත-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච විප‍්පයුත‍්ත-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, - සහජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. විප‍්ප-. පටිසන්‍ධි-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච විප‍්පයුත‍්ත-. සනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස අත්‍ථිපච‍්ච-. සනිදස‍්සනං රූපං අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං උප‍්පජ‍්ජති, දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං-. රූපායතනං චක‍්ඛුවි-. අත්‍ථිපච‍්ච-.
අනිදස‍්සනො අනිදස‍්සනස‍්ස අත්‍ථිපච‍්ච-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, -සහජාතො අනිදස‍්සනො එකො ඛන්‍ධො තිණ‍්ණන‍්නං ඛන්‍ධානං අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. අත්‍ථි-. ද‍්වෙ. (සංඛිත‍්තං. යාව අසඤ‍්ඤසත‍්තා,) පුරෙජාතං, චක‍්ඛුං, වත්‍ථු. අනිච‍්චතො-. දොමනස‍්සං-. දිබ‍්බාය සොතධාතුයා සද‍්දං-. සද‍්දායතනං සොතවිඤ‍්ඤාණස‍්ස, ඵොට‍්ඨබ‍්බා-
යතනං කාය-. චක‍්ඛායතනං චක‍්ඛු-. කායායතනං කාය-. වත්‍ථු අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං අත්‍ථිපච‍්ච-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස අත්‍ථි-. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස‍්ස අනිදස‍්සනස‍්ස කායස‍්ස අත්‍ථි-. රූපජීවිතින්‍ද්‍රියං අනිදස‍්සනානං කටත‍්තා රූපානං අත්‍ථි-.
අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස අත්‍ථි-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, -සහජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා සනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමු-. අත්‍ථි-. පටිසන්‍ධි-. මහාභූතා සනිදස‍්සනානං චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. අත්‍ථි- බාහිරං-. ආහාර-. උතු-. අසඤ‍්ඤසත‍්තානං-. මහාභූතා-. සනිදස‍්සනස‍්ස අත්‍ථි-. පච‍්ඡාජාතා අනිදස‍්සනා ඛන්‍ධා පුරෙජාතස‍්ස ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස කායස‍්ස අත්‍ථි-. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස‍්ස සනිදස‍්සනස‍්ස කායස‍්ස අත්‍ථි-. රූපජීවිතින්‍ද්‍රියං සනිදස‍්සනානං කටත‍්තා රූපානං අත්‍ථි-. අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච අත්‍ථි-. සහජාතං, පච‍්ඡාජාතං ආහාරං, ඉන්‍ද්‍රියං, - සහජාතො අනිදස‍්සනො එකො ඛන්‍ධො තිණ‍්ණන‍්නං ඛන්‍ධානං සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමුට‍්ඨානානං රූපානං අත්‍ථි-. ද‍්වෙ ඛන්‍ධා-. පටිසන්‍ධි-. මහාභූතා සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච චිත‍්තසමු-. කටත‍්තා-. උපාදා-. අත්‍ථි-. බාහිරං-. ආහාර-. උතු, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං-. මහාභූතා සනිදස‍්සනානඤ‍්ච අනිදස‍්සනානඤ‍්ච කටත‍්තා-. උපාදාරූපානං අත්‍ථි පච‍්චයෙන පච‍්චයො. .
සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච ධම‍්මා අනිදස‍්සනස‍්ස අත්‍ථි පච‍්ච-. පුරෙජාත, රූපායතනඤ‍්ච වත්‍ථු ච අනිදස‍්සනානං ඛන්‍ධානං අත්‍ථි-. රූපායතනඤ‍්ච චක‍්ඛායතනඤ‍්ච චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණස‍්ස අත්‍ථි පච‍්ච-. නත්‍ථි පච‍්චයෙන පච‍්චයො, විගත පච‍්ච-. අවිගත පච‍්චයෙන පච‍්චයො.
හෙතුයා තීණි, ආරම‍්මණෙ ද‍්වෙ, අධිපතියා චත‍්තාරි, අනන‍්තරෙ එකං, සමනන‍්තරෙ එකං, සහජාතෙ තීණි, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, නිස‍්සයෙ තීණි, උපනිස‍්සයෙ ද‍්වෙ, පුරෙජාතෙ තීණි, පච‍්ඡාජාතෙ තීණි, ආසෙවනෙ එකං, කම‍්මෙ තීණි, විපාකෙ තීණි, ආහාරෙ තීණි, ඉන්‍ද්‍රියෙ තීණි, ඣානෙ තීණි, මග‍්ගෙ තීණි, සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, අත්‍ථියා පඤ‍්ච, නත්‍ථියා එකං, විගතෙ එකං, අවිගතෙ පඤ‍්ච, (එවං ගණෙතබ‍්බං.)
අනුලොමං.
සනිදස‍්සනො ධම‍්මො අනිදස‍්සනස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ පච‍්ච-. උපනිස‍්සය පච‍්ච-. අනිදස‍්සනො ධම‍්මො අනිදස‍්සනස‍්ස ධම‍්මස‍්ස ආරම‍්මණ පච‍්ච-. සහජාත පච‍්ච-. උපනිස‍්සය පච‍්ච-. පුරෙජාත පච‍්ච-. පච‍්ඡාජාත පච‍්ච, කම‍්මපච‍්ච, ආහාර පච‍්ච, ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච, අනිදස‍්සනො සනිදස‍්සනස‍්ස ධම‍්මස‍්ස සහජාත පච‍්ච-. පච‍්ඡාජාත පච‍්ච-. කම‍්ම පච‍්ච-.
ආහාර පච‍්ච-. ඉන්‍ද්‍රිය පච‍්ච-. අනිදස‍්සනො ධම‍්මො සනිදස‍්සනස‍්ස ච අනිදස‍්සනස‍්ස ච ධම‍්මස‍්ස සහජාතපච‍්ච-. පච‍්ඡාජාතපච‍්ච-. කම‍්මපච‍්ච-. ආහාර-. ඉන්‍ද්‍රියපච‍්ච-
සනිදස‍්සනො ච අනිදස‍්සනො ච ධම‍්මා අනිදස‍්සනස‍්ස පුරෙජාත-.
න හෙතුයා පඤ‍්ච, නාරම‍්මණෙ චත‍්තාරි, නාධිපතියා පඤ‍්ච, නානන‍්තරෙ පඤ‍්ච, න සමනන‍්තරෙ පඤ‍්ච, න සහජාතෙ පඤ‍්ච, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ පඤ‍්ච, න නිස‍්සයෙ චත‍්තාරි, න උපනිස‍්සයෙ පඤ‍්ච, න පුරෙජාතෙ චත‍්තාරි, න පච‍්ඡාජාතෙ පඤ‍්ච, සබ‍්බත්‍ථ පඤ‍්ච, න සම‍්පයුත‍්තෙ පඤ‍්ච, න විප‍්පයුත‍්තෙ චත‍්තාරි, නො අත්‍ථියා චත‍්තාරි, නො නත්‍ථියා පඤ‍්ච, නො විගතෙ පඤ‍්ච, නො අවිගතෙ චත‍්තාරි.
පච‍්චනීයං.
හෙතුපච‍්චයා නාරම‍්මණෙ තීණි, නාධිපතියා තීණි, නානන‍්තරෙ තීණි, න සමනන‍්තරෙ තීණි, න අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ තීණි, න උපනිස‍්සයෙ තීණි, (සංඛිත‍්තං.) න සම‍්පයුත‍්තෙ තීණි, න විප‍්පයුත‍්තෙ එකං, නො නත්‍ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි.
අනුලොමපච‍්චනීයං.
න හෙතුපච‍්චයා ආරම‍්මණෙ ද‍්වෙ, අධිපතියා චත‍්තාරි, අනන‍්තරෙ එකං, සමනන‍්තරෙ එකං, සහජාතෙ තීණි, අඤ‍්ඤමඤ‍්ඤෙ එකං, නිස‍්සයෙ තීණි, උපනිස‍්සයෙ ද‍්වෙ, පුරෙජාතෙ තීණි, පච‍්ඡාජාතෙ තීණි, ආසෙවනෙ තීණි, කම‍්මෙ තීණි, (සංඛිත‍්තං.) මග‍්ගෙ තීණි, සම‍්පයුත‍්තෙ එකං, විප‍්පයුත‍්තෙ තීණි, අත්‍ථියා පඤ‍්ච, නත්‍ථියා එකං, විගතෙ එකං, අවිගතෙ පඤ‍්ච.
පච‍්චනීයානුලොමං.
සනිදස‍්සන දුකං නිට‍්ඨිතං.