5. නවසංගහවග‍්ගො
5. නවසංගහවග‍්ගො
5. නවසඞ්ග්‍රහ වර්‍ගය
1. නවසඞ‍්ගහා : වත්‍ථුසඞ‍්ගහො, විපත‍්තිසඞ‍්ගහො ආපත‍්තිසඞ‍්ගහො, නිදානසඞ‍්ගහො, පුග‍්ගලසඞ‍්ගහො, ඛන්‍ධසඞ‍්ගහො, සමුට‍්ඨානසඞ‍්ගහො, අධිකරණසඞ‍්ගහො, සමථසඞ‍්ගහොති.
1. නවසඞ්ග්‍රහයෝ: වස්තුසඞ්ග්‍රහ යැ විපත්තිසඞ්ග්‍රහ යැ ආපත්තිසඞ්ග්‍රහ යැ නිදාන සඞ්ග්‍රහ යැ පුද්ගලසඞ්ග්‍රහ යැ ස්කන්‍ධසඞ්ග්‍රහ යැ සමුත්‍ථානසඞ්ග්‍රහ යැ අධිකරණ සඞ්ග්‍රහ යැ ශමථසඞ්ග්‍රහ යි.
2. අධිකරණෙ සමුප‍්පන‍්නෙ සචෙ උභො අත්‍ථපච‍්චත්‍ථිකා ආගච‍්ඡන‍්ති උභින‍්නම‍්පි වත්‍ථුං ආරොචාපෙතබ‍්බං. උභින‍්නම‍්පි වත්‍ථු ආරොචාපෙත්‍වා උභින‍්නම‍්පි පටිඤ්ඤා සොතබ‍්බා. උභින‍්නම‍්පි පටිඤ‍්ඤං සුත්‍වා උභොපි වත‍්තබ‍්බා “අම‍්හාකං ඉමස‍්මිං අධිකරණවූපසමෙන උභොපි තුට‍්ඨා භවිස‍්සථාති. සචෙ ආහංසු ‘උභොපි තුට‍්ඨා භවිස‍්සාමා’ති සඞ‍්ඝෙන තං අධිකරණං සම‍්පටිච‍්ඡිතබ‍්බං. සචෙ අලජ‍්ජුස‍්සන‍්නා හොති පරිසා උබ‍්බාහිකාය වූපසමෙතබ‍්බං. සචෙ බාලුස‍්සන‍්නා හොති පරිසා, විනයධරො පරියෙසිතබ‍්බා. යෙන ධම්මෙන යෙන විනයෙන යෙන සත්‍ථුසාසනෙන තං අධිකරණං වූපසමෙති, තථා තං අධිකරණං වූපසමෙතබ‍්බං.
2. අධිකරණයක් උපන් කල්හි ඉදින් ආත්ම ප්‍රතිපක්‍ෂ වූ දෙදෙනා ම (චූදිතචෝදක) පැමිණෙත් ද දෙපසට ම වස්තුව සැලකරවිය යුතු යි. දෙපසට ම වස්තුව සැලකරවා දෙපසෙහි ම ප්‍රතිඥාව ඇසිය යුතු යි. දෙපසෙහි ම ප්‍රතිඥාව අසා අපගේ මේ අධිකරණය සන්හිඳුවීමෙහි දෙපසෙහිම වූ තෙපි සතුටුවන්නහු දැ”යි දෙපසෙහි ම වූවෝ කියයුත්තාහු වෙති. ඉදින් දෙපස ම අපි සතුටු වම්හ යි කීහු නම් සඞ්ඝයා විසින් ඒ අධිකරණය පිළිගත යුතුයි. ඉදින් පිරිස අලජ්ජින්ගෙන් බලවත් වූවා ද, උබ්බාහිකායෙන් සන්හිඳවියයුතු යි. ඉදින් පිරිස බාලයන්ගෙන් බලවත් වූවා ද, විනයධරයෙක් සෙවිය යුතු යි. යම් ධර්‍මයෙකින් යම් විනයෙකින් යම් ශාස්තෘශාසනයෙකින් ඒ අධිකරණය සන්හිඳේ නම්. එසේ ඒ අධිකරණය සන්හිඳවිය යුතු යි.
වත්‍ථු ජානිතබ‍්බං. ගොත‍්තං ජානිතබ‍්බං. නාමං ජානිතබ‍්බං. ආපත්ති ජානිතබ‍්බා.
වස්තුව දතයුතු යැ ගෝත්‍රය දතයුතු යැ නාමය දතයුතු යැ ආපත්තිය දතයුතු යැ
3. මෙථුනධම‍්මොති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. පාරාජිකන‍්ති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
3. “මෙථූනධම්මෝ” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි. “පාරාජිකං” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
4. අදින‍්නාදානන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. පාරාජිකන‍්ති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
4. “අදින්නාදානං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “පාරාජික” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
5. මනුස‍්සවිග‍්ගහොති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. පාරාජිකන‍්ති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
5. “මනුස්සවිග්ගහො” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “පාරාජිකං” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
6. උත‍්තරිමනුස‍්සධම‍්මොති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. පාරාජිකන‍්ති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
6. “උත්තරිමනුස්සධම්මෝ” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වේ, “පාරාජිකං” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
7. සුක‍්කවිස‍්සට‍්ඨීති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
7. “සුක්කවිසට්ඨි” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
8. කායසංසග‍්ගොති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
8. “කායසංසග්ගො” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
9. දුට‍්ඨුල‍්ලා වාචාති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
9. “දුට්ඨුල්ලවාචා”යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
10. අත‍්තකාමන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
10. “අත්තකාමය” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
11. සඤ‍්චරිත‍්තන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
11. “සඤ්චරිත්තං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
12. සඤ්ඤාචිකාය කුටිං කාරාපනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
12. “සඤ්ඤාචිකාය කුටිං කාරාපනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
13. මහල්ලකං විහාරං කාරාපනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
13. “මහල්ලකං විහාරං කාරාපනං” යනු වස්තුව ද , ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
14. භික්ඛුං අමූලකෙන පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද‍්ධංසනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
14. “භික්ඛුං අමූලකෙන පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධංසනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වේ. “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
15. භික්ඛුං අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උපාදාය පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද‍්ධංසනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
15. “භික්ඛුං අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උපාදාය පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධිසනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි. “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
16. සඞ‍්ඝභෙදකස‍්ස භික‍්ඛුනො යාවතතියං සමනුභාසනාය නප‍්පටිනිස‍්සජ‍්ජනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
16. “සඞ්ඝභේදකස්ස භික්ඛුනෝ යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
17. භෙදකානුවත‍්තකානං භික්ඛූනං යාවතතියං සමනුභාසනාය නප‍්පටිනිස‍්සජ‍්ජනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
17. “භේදකානුවත්තකාං භික්ඛූනං යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි, “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
18. දුබ්බචස්ස භික‍්ඛුනො යාවතතියං සමනුභාසනාය නප‍්පටිනිස‍්සජ‍්ජනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච.
18. “දුබ්බචස්ස භික්ඛුනෝ යාවතතියං සමානුභාසනාය න , පටිනිස්සජ්ජනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි. “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
19. කුලදූසකස‍්ස භික‍්ඛුනො යාවතතියං සමනුභාසනාය නප‍්පටිනිස‍්සජ‍්ජනන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච. සඞ‍්ඝාදිසෙසොති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති ච -පෙ-.
19. “කුලදුසකස්ස භික්ඛුනෝ යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජනං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි. “සඞ්ඝාදිසේසො” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ ...
20. අනාදරියං පටිච්ච උදකෙ උච‍්චාරං වා පස්සාවං වා ඛෙළං වා කරණන‍්ති වත්‍ථු චෙව ගොත‍්තඤ‍්ච දුක‍්කටන‍්ති නාමඤ‍්චෙව ආපත්ති චාති.
20. “අනාදරියා පටිච්ච උදකෙ උච්චාරණ වා පස්සාවං වා ඛෙළං වා කරණං” යනු වස්තුව ද ගෝත්‍රය ද වෙයි. “දුක්කටං” යනු නාමය ද ආපත්තිය ද වේ.
නවසඞ‍්ගහවග‍්ගො පඤ‍්චමො.
පස්වන නවසංග්‍රහ වර්‍ග යි.
වග‍්ගපඤ‍්චකතස‍්සුද‍්දානං:
වර්‍ගපඤ්චකයෙහි උද්දානය:
1. අපලොකනං ඤත්ති ච දුතියං චතුත්‍ථෙන ච, වත්‍ථු ඤත්ති අනුසාවනං සීමාපරිසමෙව ච.
1. අපලෝකන යැ ඤත්ති යැ ඤත්තිදුතිය යැ ඤත්තිචතුත්‍ථ යැ වත්‍ථු යැ ඤත්ති යැ අනුසාවන යැ සීමා යැ පරිස යැ.
2. සම‍්මුඛා පටිපුච්ඡා ච පටිඤ්ඤා විනයාරහො, වත්‍ථු සඞ‍්ඝං පුග‍්ගලඤ‍්ච ඤත‍්තිං න පච්ඡා ඤත්ති ච.
2. සම්මුඛයා යැ පටිපුච්ඡා යැ පටිඤ්ඤා යැ විනයාරහ යැ වත්‍ථු යැ සඞ්ඝ යැ පුග්ගල යැ න ඤත්ති යැ, පච්ඡා ඤත්ති යැ.
3. වත්‍ථුං සඞ‍්ඝං පුග‍්ගලඤ‍්ච සාවනං අකාලෙන ච, අතිඛුද‍්දකා මහන‍්තා ච ඛණ්ඩ ඡායා නිමිත‍්තකා.
3. වත්‍ථු යැ සඞ්ඝ යැ පුග්ගල යැ අකාලෙ න සාවන යැ අතිබුද්දකා යැ අතිමහන්තා යැ ඛණ්ඩ නිමිත්ත යැ ඡායා නිමිත්ත යැ.
4. බහිනදී සමුද්දෙ ච ජාතස්සරෙ ච භින්‍දති අජ්ඣොත්ථරති සීමාය චතු පඤ‍්ච ච වග‍්ගිකා.
4. බහි යැ නදී යැ සමුද්දෙ යැ ජාතස්සරෙ යැ භින්‍දති යැ සීමා යැ අජ්ඣොත්ථරති යැ චතුවග්ගික යැ පඤ්චවග්ගික යැ.
5. දස වීසතිවග‍්ගා ච අනාහටා ච ආහටා, කම‍්මප‍්පත‍්තා ඡන්‍දාරහා කම‍්මාරහා ච පුග‍්ගලා.
5. දසවග්ග යැ වීසතිවගග යැ අනාහට යැ ආහට යැ කම්මපත්තපුග්ගල යැ. ඡන්‍දාරහපුග්ගල යැ කම්මාරහ පුග්ගල යැ.
6. අපලොකනං පඤ‍්ච ඨානං ඤත්ති ච නවඨානිකා, ඤත‍්තිදුතියං සත‍්ත ඨානං චතුත්‍ථා සත‍්තඨානිකා.
6. පඤ්චඨානික අපලෝකන යැ නවඨානික ඤත්ති යැ සත්තඨානික ඤත්තිදුතිය යැ සත්තඨාතික ඤත්තිචතුත්‍ථ යැ.
7. සුට්ඨු ඵාසු දුම‍්මඞ‍්කූනං පෙසලා චාපි ආසවා. වෙරං වජ්ජ භයඤ‍්චෙ, අකුසලඤ‍්ච ගිහීනං ච.
7. සුට්ඨු යැ ඵාසු යැ දුම්මඞ්කු යැ පෙසල යැ ආසව යැ වෙර යැ වජ්ජ යැ භය යැ අකුසල යැ ගිහීනං (අනුකම්පා) යැ.
8. පාපිච‍්ඡා අප්පසන්නානං පසන‍්නා ධම‍්මට‍්ඨපනා, විනයානුග‍්ගහා චෙව පාතිමොක‍්ඛුද‍්දෙසෙන ච.
8. පාපිච්ඡයා යැ අප්පසන්නානං යැ පසන්නානං යැ ධම්මඨපනා යැ පාතිමෝක්ඛද්දෙසය සමග විනයානුග්ගහ යැ.
9. පාතිමොක‍්ඛඤ‍්ච ඨපනා ච පවාරණඤ‍්ච ඨපනං, තජ‍්ජනීයා නියස‍්සඤ‍්ච පබ‍්බාජපටිසාරණී.
9. පාතිමෝක්ඛට්ඨපනා යැ පවාරණට්ඨපනා යැ තජ්ජනීය යැ නියස්ස යැ පබ්බාජනීය යැ පටිසාරණීය යැ යි.
10. උක‍්ඛෙපන පරිවාසං මූලං මානත්ත අබ‍්භානං, ඔසාරණං නිස‍්සාරණං තථෙව උපසම්පදා.
10. උක්ඛේපන යැ පරිවාස යැ මූලායපටිකස්සන යැ මානත්ත යැ අබ්භාන යැ ඔසාරණ යැ නිස්සාරණ යැ එසේ ම උපසම්පදා යැ.
11. අපලොකන ඤත්ති ච දුතියඤ‍්ච චතුත්‍ථකං, අපඤ‍්ඤත‍්තෙනුපඤ‍්ඤත‍්තං සම‍්මුඛාවිනයො සති.
11. අපලෝකන යැ ඤත්ති යැ ඤත්තිදුතිය යැ ඤත්තිචතුත්‍ථ යැ අපඤ්ඤත්ත යැ අනුපඤ්ඤත්ත යැ සම්මුඛාවිනය යැ සතිවිනය යැ.
12. අමූළ‍්හපටියෙභුය්‍ය පාපිය්‍යතිණවත්‍ථාරකං, වත්‍ථු විපත්ති ආපත්ති නිදානං පුග‍්ගලෙන ච.
12. අමූළ්හවිනය යැ පටිඤ්ඤාතකරණ යැ යෙභූය්‍යසිකා යැ තිණවත්‍ථාරක යැ වස්තු යැ විපත්ති යැ ආපත්ති යැ පුග්ගලය සමග නිදාන යැ.
13. ඛන්‍ධා චෙව සමුට‍්ඨානා, අධිකරණමෙව ච, සමථා සඞ‍්ගහා චෙව නාම ආපත‍්තිකා තථා ති.
13. ඛන්‍ධ යැ සමුට්ඨාන යැ අධිකරණ යැ සමථ යැ සඞ්ඝහ යැ නාම යැ එසේ ම ආපත්ති යැ යි.
පරිවාරපාළි නිට‍්ඨිතා.
පරිවාරපාළි නිමි.
1. පුබ‍්බාචරියමග‍්ගඤ‍්ච පුච‍්ඡිත්‍වා ච තහිං තහිං, දීපනාමො මහාපඤ‍්ඤො සුතධාරී විචක‍්ඛණො.
1. මහාප්‍රාඥ වූ ශ්‍රැතධාරී විචක්‍ෂණ වූ දීප නම් මහාස්ථවිර තෙමේ ඒ ඒ තන්හි පෙර ඇදුරන් ගිය මඟ ද විචාරා,
2. ඉමං විත්‍ථාරසඞ‍්ඛෙපං සජ‍්ඣාමග‍්ගෙන මජ‍්ඣිමෙ, චින‍්තයිත්‍වා ලිඛාපෙසි සිස‍්සකානං සුඛාවහං.
2. උගන්නා අතවැසියනට සුව එළවන මදධ්‍යම වූ සංජ්ඣාය මාර්‍ගයෙන් සිතා විස්තර සඞ්ක්‍ෂේපය නො ගෙණ මේ පරිවාරපාළිය ලියැවී.
3. පරිවාරන‍්ති යං වුත‍්තං සබ‍්බං වත්‍ථුං සලක‍්ඛණං, අත්‍ථං අත්‍ථෙන සද‍්ධම‍්මෙ ධම‍්මං ධම්මෙන පඤ‍්ඤත‍්තෙ.
3. පරිවාර යැ යි යමක් කියන ලද ද ඔහුගේ ලක්‍ෂණ සහිත වූ පදසිද්ධි සඞ්ඛ්‍යාත වස්තුව සද්ධර්‍මයෙහි අර්‍ත්‍ථය අර්‍ත්‍ථය සමග ද පුහඳප්තියෙහි පාළිය පාළිය සමග ද නය වශයෙන්
4. සාසනං පරිවාරෙසි ජම‍්බුදීපං‘ච සාගරො, පරිවාරං අජානන‍්තො කුතො ධම‍්මවිනිච‍්ඡයං.
4. මහසයුර දඹදිව පිරිවරා සිටියා සේ ප්‍රතිපත්ති ශාසනය පිරිවරා සිටියේ යැ. පරිවාරය නො දන්නේ ධර්‍මවිනිශ්චය කුමකින් කරන්නේ ද,
5. විපත්ති වත්‍ථු පඤ්ඤත්ති අනුපඤ‍්ඤත‍්ති පුග‍්ගලො, එකතො උභතො චෙව ලොකපණ‍්ණත‍්ති වජ‍්ජතො.
5. විපත්ති විසින් ද වස්තු විසින් ද ප්‍රඥප්ති විසින් ද අනුප්‍රඳප්ති විසින් ද පුද්ගල විසින් ද ඒකතෝ පඤ්ඤත්ති විසින් ද උභතෝ පඤ්ඤත්ති විසින් ද ලෝකවද්‍ය විසින් ද ප්‍රඥප්තාවද්‍ය විසින් ද,
6. යස‍්ස ජායති විමති පරිවාරෙන ඡිජ‍්ජති, චක‍්කවත‍්ති මහාසෙනෙ මිගමජ‍්ඣෙව කෙසරී.
6. යමක්හට විමති උපදී ද එය පරිවාරයෙන් සිඳේ. මහසෙන් මැද සක්විත්තා මෙන් ද සිවුපාවුන් මැද කේශරසිංහරාජයා මෙන් ද,
7. රවි රංසිපරික‍්ඛිණ‍්ණො චන්‍දො තාරාගණෙ යථා, බ්‍රහ‍්මා බ්‍රහ‍්මපරිසාය ගණමජ‍්ඣෙ ව නායකො; එවං සද‍්ධම‍්මවිනයො පරිවාරෙන සොභතීති.
7. රශ්මීන් පිරිවරන ලද හිරු මෙන් ද තාරකා සමූහයා විසින් පිරිවරන ලද සඳ මෙන් ද බඹ පිරිස් මැද (හාරිත) මහබඹහු මෙන් ද ශ්‍රාවක ගණයා මැද ලෝකස්වාමීහු මෙන් ද සද්ධර්‍ම සඞ්ඛ්‍යාත විනය පරිවාරයෙන් හොබනේ යි.