පුග‍්ගලකථා
1. 1.
1. 1.
පුග‍්ගලකථා
පුද්ගලකථා
[අප බුදුන් පිරිනිවි දෙවන සියවසෙහි ‘ථේරවාද’යෙන් බිඳීගිය ‘වජ්ජිපුත්තක’ නම් ඇදුරොලෙකැ, තත්ප්‍රභව වූ ‘සමමිතිය’ නම් ඇදුරොලෙකැ යි ඇදුරොල්හු දෙදෙනෙක් වූහ. ඔහු බුදුන් විසින් “අත්ථිපුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන්නෝ” යනාදීන් සම්මතසත්‍ය විසින් සඞ්කෙතවචනයෙන් වදාළ සූත්‍රප්‍රදේශයෙහි අර්‍ත්‍ථ වරදවා ගෙනැ භූතාර්‍ත්‍ථයෙන් පුද්ගලයෙක් සත්ත්‍වයෙක් ඇති’යි අභිනිවේශ කොට ජලචන්‍ද්‍රන්‍යායයෙන් විපරීතග්‍රාහ ඇති වූහ. සප්‍රත්‍යය – අප්‍රත්‍යාදී විසින් විභක්ත සප්තපඤ්චාශත් ස්කන්‍ධායතනධාතු ආදි ධර්‍මප්‍රභේදමාත්‍ර වත් මුත් යථාර්‍ත්‍ථයෙන් පුද්ගලයෙකු නැතියෙන් උන්ගේ ඡලවාදයට අවකාශ නො දෙනු සඳහා පළමු මැ තෙල “පුද්ගලකථා” ආරබ්ධ යි.]
1. සකවාදීපුච්ඡා: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
1. සකවාදීපුච්ඡා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ (=භූතාර්‍ත්‍ථ) පරමාර්‍ත්‍ථ (=ආත්මප්‍රත්‍යක්‍ෂ සඞ්ඛ්‍යාත උත්තමාර්‍ත්‍ථ) වශයෙන් පුද්ගලයෙක් (=ආත්මයෙක්,) උපලභ්‍යමාන වේ ද? (නුවණ එළවා දන්නා ලැබේ ද?)
පරවාදීපටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
පරවාදීපටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
සකවාදීඅනුයොගො: යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
සකවාදීඅනුයෝග: යම් (ස්කන්‍ධ – ආයතන – ධාතු – ඉන්‍ද්‍රිය විසින් ඇති සත්පනස් ප්‍රභේද වූ) සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? (සත්පනස් ධර්‍මයන් කෙරෙහි රූපාදීන්ගේ රුප්පනාදී ආකාරයෙන් දක්නා සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් ඇත් ද? තොප කියන පුද්ගලත් ඒ ආකාරයෙන් ලැබේ ද?)
පරවාදීපටික‍්ඛෙපො: නහෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
පරවාදීපටික්ඛේප: එසේ නො කියැයුතු යැ.
සකවාදීනිග‍්ගහො: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
සකවාදීනිග්ගහ: නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනුලොමඨපනා: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනුලෝමඨපනා: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනුලොමපාපනා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනුලොමපාපනා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, එ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් එ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනුලොම ආරොපනා: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනුලෝම ආරෝපනා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් එ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යම් බසක් එහි ලා කියෙහි නම් මේ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටිලොමඨපනා: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටිලෝමඨපනා: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, එ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ඉදින් නො කියැයුතු නම්, භවත, (තොප විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො ද කියැයුතු මැ යැ.
පටිලොමපාපනා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටිලොමපාපනා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ද,
පටිලොම ආරොපනා: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
පටිලෝම ආරෝපනා: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යම් බසක් එහි ලා කියෙහි නම් මේ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
අනුලොම පඤ‍්චකං.
අනුලෝම පඤ්චක යි.
2. පරවාදීපුච්ඡා: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති
2. පරවාදීපුච්ඡා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
සකවාදීපටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
සකවාදීපටිඤ්ඤා: එසේ යැ (නො දන්නා ලැබේ)
පරවාදිඅනුයොගො: යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති?
පරවාදීඅනුයෝග: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද, ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් නො දන්නා ලැබෙ ද?
ස. පටික‍්ඛෙපො: නහෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
සකවාදීපටික්ඛෙප: එසේ නො කියැයුතු යැ. (සම්මති – පරමාර්‍ත්‍ථ සත්‍ය දෙක මිශ්‍ර කොට ඇසූයෙන් මෙසේ ප්‍රතික්‍ෂිප්ත යි.)
පරවාදීපටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
පරවාදීපටිකම්ම: මේ ප්‍රතික්‍රියාව පිළිගනුව.
අනුලොමඨපනා: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනුලෝමඨපනා: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනුලොමපාපනා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ සො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනුලොමපාපනා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියැයුතු මැ යැ.
අනුලොම ආරොපනා: යං තත්‍ථ වදෙසි: ‘වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනුලෝම ආරෝපනා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ය යි කියැයුතු යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යම් බසක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටිලොමඨපනා: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටිලෝමඨපනා: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් ඇද්ද එයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි ඉදින් නො කියැයුතු වේ නම්,
පටිලොමපාපනා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටිලොමපාපනා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු මැ යැ,
පටිලොම ආරොපනා: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
පටිලෝම ආරෝපනා: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ යැ යි ද යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො ද කියැ යුතු යැ යි ද එහි ලා යම් බසක් කියෙහි නම් එ (තොපගේ) මිථ්‍යායෙකි.
පටිකම‍්මචතුක‍්කං
පටිකම්ම චතුක්ක යි.
3. ප. නි: ත්‍වං චෙ පන මඤ‍්ඤසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති, තෙන තව තත්‍ථ හෙතාය පටිඤ‍්ඤාය හෙවං පටිජානන‍්තං හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බෙ. අථ තං නිග‍්ගණ‍්හාම. සුනිග‍්ගහීතො ච හොසි.
3. ප. නි: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගලයෙක් නො දන්නා ලැබේ යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැයි නො කියැ යුතු යැයි ද (යනුවෙන්) ඉදින් භවත් හඟනේ නම් එ හෙයින් ඒ ප්‍රතිඥායෙන් එ සේ ප්‍රතිඥා කරන භවත් මෙසේ නිග්‍රහ කටයුතු වෙයි. එ බැවින් මෙසේ භවත්හු (මතුයෙහි එන සැටියෙන්) නිග්‍රහ කරම්හ. තවද (අප විසින්) මැනැවින් නිග්‍රහ කරන ලද්දේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග‍්ගෙලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨ පරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එ හෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද එ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ යැ යි කිය යුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් පුද්ගලයෙක් නො දන්නා ලැබේ යැ යි කියැ යුතු යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යම් බසක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හු ගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. ඨ: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු මැ යි.
පටි. ආ. යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගලයෙක් නො දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යම් බසක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
නිග්ගහ චතුක‍්කං.
නිග්ගහ චතුක්ක යි.
4. ප. උ: එසෙ චෙ දුන‍්නිග‍්ගහිතෙ හෙවමෙවං තත්‍ථ දක‍්ඛ: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති. නො ච මයං තයා තත්‍ථ හෙතාය පටිඤ‍්ඤාය හෙවං පටිජානන‍්තා හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බා. අථ මං නිග‍්ගණ‍්හාසි, දුන‍්නිග‍්ගහිතා ච හොම.
4. ප. උ: ඉදින් තෙල වැරැදි පේ කළ නිග්‍රහයෙක් වේ නම් (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යැ යි ද, ‘යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය යි නො කියයුතු යැ’යි (යනුවෙන් අනුලෝම පඤ්චකයෙහි ලා) අපට කළ නිග්‍රහයෙහි දීත් එ පරිදි මැ දක්නේ මැනැවැ. එහි ලා තෙල ප්‍රතිඥායෙන් මෙසේ ප්‍රතිඥා කරන අපි භවත්හු විසින් මෙසේ නිග්‍රහ කටයුත්තමෝ නො වම්හ. එයින් අපට මෙසේ (මතු සඳහන් වන පරිදි) නිග්‍රහ කරන්නෙහි නම් වැරැදි සේ නිග්‍රහ කරන ලද්දමෝ වම්හ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වෙ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යැයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් එය භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො ච පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය යි නො කියයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ යැ යි කියයුතු යැ යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් මෙය භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
උපනයනචකුක‍්කං.
උපනය චතුක්ක යී.
5. ප. නිග: න හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බෙ, තෙන හි යං නිග‍්ගණ‍්හාසි.
5. ප. නිග: මෙසේ මම නිග්‍රහ කටයුතුයෙම් නො වෙමි. ඒ දුර්නිග්‍රහ හේතුවින් යම් හෙයකින් නිගන්නෙහි.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො, තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වෙ ද එ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් එය භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උප‍්පලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උප‍්පලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකැ”යි යම් නිග්‍රහයක් කෙරෙහි ද එසේ නිග්‍රහ නො කළයුතු යැ.
නිගමනං: තෙන හි යෙ කතෙ නිග‍්ගහෙ සෙ නිග‍්ගහෙ දුක‍්කටෙ. සුකතෙ පටිකම‍්මෙ. සුකත පටිපාදනා’ති
නිගමන: එහෙයින් යම් නිග්‍රහයෙක් කරන ලද ද එය දුෂ්කෘත යැ. අප විසින් කළ ප්‍රතික්‍රියාව සුකෘත යැ. කථාමාර්‍ග ප්‍රතිපාදනය සුකෘත යි.
නිගමන චතුක‍්කං.
නිගමන චතුක්ක යි.
පඨමො නිග‍්ගහො.
ප්‍රථම නිග්‍රහ යි.
6. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති?
6. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ (නො දන්නා ලැබේ)
ප. අනු: යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති?
ප. අනු: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කිය යුතු යැ. (සම්ම්තසත්‍ය විසින් ප්‍රතික්‍ෂේප නො කට හෙන හෙයිනි.)
ප. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ප. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ යයි කිය යුතු ය.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබෙ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කීයෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු නම්, භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යැ.
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වේ නම්,
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති. මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පච්චනීක පඤ‍්චකං.
පච්චනීක පඤ්චක යි.
7. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
7. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. අනු: යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ස. පටිකම්ම: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ස. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යැයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු ය යි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටිකම‍්මචතුක‍්කං.
පටිකම්ම චතුක්ක යි.
8. ස. නි: ත්‍වං චෙ පන මඤ‍්ඤසි: ‘වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති, තෙන තව තත්‍ථ හෙතාය පටිඤ‍්ඤාය හෙවං පටිජානන‍්තං හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බෙ, අථ තං නිග‍්ගණ‍්හාම. සුනිග‍්ගහිතො ච හොසි.
8. ස. නි: ඉදින් භවත් “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු” යයි ද හඟනේ නම්, ඒ හැඟීමෙන් භවත්හුගේ එහි එන තෙල ප්‍රතිඥායෙන් මෙසේ පිළින කරන භවත් මෙසේ නිග්‍රහ කටයුතු වෙයි. දැන් තොප නිගනුම්හ. මනා කොට නිගන්නා ලද්දේ ද වෙයි.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබෙ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, ඒ හේතුවින් යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද එයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ වෙයි.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි ‘වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ ‘යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: ‘වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් මේ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
නිග්ගහ චතුක‍්කං.
නිග්ගහ චතුක්ක යි.
9. ස. උ: එසෙ චෙ දුන‍්නිග‍්ගහිතෙ හෙවමෙවං තත්‍ථ දක‍්ඛ: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති. නො ච මයං තයා තත්‍ථ හෙතාය පටිඤ‍්ඤාය හෙවං පටිජානන‍්තා හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බා. අථ මං නිග‍්ගණ‍්හාසි, දුන‍්නිග‍්ගහිතා ච හොම.
9. ස. උ: ඉදින් මේ වැරදිසේ කළ නිග්‍රහයෙක් වේ නම් (භවත්හු විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ ධර්‍ම වශයෙන් නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද (යනුවෙන් පච්චනීකපඤ්චකයෙහි දී) අපට කළ නිග්‍රහයෙහිත් එපරිදි මැ සලකන්නේ යැ. එහි ලා මේ ප්‍රතිඥායෙන් මෙසේ පිළින කරන අපි භවත්හු විසින් නිග්‍රහ කටයුත්තමෝ නො වම්හ. එබැවින් අපට මෙසේ (මතු සඳහන් වන පරිදි) නිග්‍රහ කරන්නෙහි නම් වැරැදිසේ නිග්‍රහ කරන ලද්දමෝ වම්හ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන.
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එ හෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, භවත්හු විසින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් මේ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
උපනයන චතුක‍්කං
උපනයන චතුක්ක යි.
10. ස. නිග: න හෙවං නිග‍්ගහෙතබ‍්බෙ, තෙන හි යං නිග‍්ගණ‍්හාසි.
10. ස. නිග: මෙසේ මම නිග්‍රහ කටයුතුයෙම් නො වෙමි, ඒ දුර්නිග්‍රහ හේතුවින් යම් හෙයෙකින් නිගන්නෙහි.
අනු. ඨ. හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එ හෙයින් (භවත්හු විසින්) යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ වෙයි.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු ය’යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ යො සච‍්චිකට‍්ඨො පරමත්‍ථො තතො සො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති ඉදං තෙ මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, යම් සත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙක් පරමාර්‍ත්‍ථයෙක් වේ ද ඒ හේතුවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් එ පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකැ’යි මේ නිග්‍රහයක් කෙරෙයි ද එසේ නිග්‍රහ නො කළ යුතු යැ.
නිගමනං: තෙන හි යෙ කතෙ නිග‍්ගහෙ සෙ නිග‍්ගහෙ දුක‍්කටෙ. සුකතෙ පටිකම‍්මෙ. සුකතා පටිපාදනා’ති.
නිගමන: එ හෙයින් යම් නිග්‍රහයෙක් කරන ලද ද එ නිග්‍රහය දුෂ්කෘත යැ. අප විසින් කළ ප්‍රතික්‍රියාව සුකෘත යැ. කථාමාර්‍ගප්‍රතිපාදනය සුකෘත යි.
නිගමන චතුක‍්කං
නිගමන චතුක්ක යි.
දුතියො නිග‍්ගහො.
දෙ වන නිග්‍රහ යි.
11. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
11. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස අනු: සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි (සකල ශරීරයෙහි) මැ පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. අවජානනා: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ස. නි. ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: ‘වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ ‘සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියැයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි ...
තතියො නිග‍්ගහො.
තුන් වන නිග්‍රහ යි.
12. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති
12. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සබ‍්බදා පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි (පූර්‍ව පශ්චිම කාලයෙහි දු ධරමානකාලයෙහි හා පිරිනිවි කල්හි දු) පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘සබ‍්බදා පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි කියයුතු මැ වෙයි.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි ...
චතුත්‍ථො නිග‍්ගහො.
සතරවන නිග්‍රහ යි.
13. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
13. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සබ‍්බෙසු පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් (ස්කන්‍ධ ආයතන ආදි) සියල්ලෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘සබ‍්බෙසු පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සියල්ලෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සියල්ලෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සියල්ලෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ’පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සියල්ලෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද එ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
පඤ‍්චමො නිග‍්ගහො.
පස්වන නිග්‍රහ යි.
14. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
14. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ප. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ප. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු මැ වෙයි.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි ද ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති
පටි. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බත්‍ථ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම තන්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
ඡට‍්ඨො නිග‍්ගහො
සවන නිග්‍රහ යි.
15. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
15. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: සබ‍්බදා පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ප. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ප. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැයි කියයුතු මැ වෙයි.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, එයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියයුතු මැ වෙයි.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බදා පුග්ගලො නූපලබබති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැම කල්හි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි නො කියයුතු’ යයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
සත‍්තමො නිග‍්ගහො.
සත් වන නිග්‍රහ යි.
16. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
16. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: සබ‍්බෙසු පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. අනු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැමයෙහි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ප. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං
ප. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැමයෙහි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ’ යැ යි නො කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යයි කියයුතු යැයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැමයෙහි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැයි නො කියයුතු’ යැයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. ඨ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැමයෙහි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ’ යැ යි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ’ යැ යි නො කියයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි. වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ සබ‍්බෙසු පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි කියයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් හැමයෙහි පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියයුතු’ යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
අට‍්ඨමො නිග‍්ගහො.
අෂ්ටම නිග්‍රහ යි.
17. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
17. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ ද?
ප පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග‍්ගලොති
ස. අනු: රූප අනෙකෙක් ද? පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් ‘රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ’යි කියැයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි. “වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො”ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ”යි යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් ‘රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ’ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ද සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද (තොප විසින්) නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: “වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො”ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැයි කියැයුතු යැ යි ද රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ’යි නො කියැයුතු” යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි...
18-21. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
18-21. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබේ ද? ... සංඥාත් දන්නා ලැබේ ද? ... සංස්කාරයොත් දන්නා ලැබෙත් ද? ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඥානත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: විඥානය අනෙකෙක් ද? පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහ පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඥානත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති,
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) විඥානය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි කියැයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: “වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො”ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඥානත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, විඥානය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියැයුතු යැයි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් විඥානය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ’යි නො කියැයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් විඥානත් දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: “වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො”ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඥානත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, විඥානය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
22-33. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඝානායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ජිව‍්හායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- කායායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සද‍්දායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ගන්‍ධායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රසායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඵොට‍්ඨබ‍්බායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම‍්මායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
22-33. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... ඝානායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... ජිව්හායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... කායායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... රූපායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... සද්දායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... ගන්‍ධායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... රසායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... ඵොට්ඨබ්බායතනත් දන්නා ලැබේ ද? මනායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ...
34-50 ස. පු: චක්ඛුධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඝානධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ජිව‍්හාධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- කායධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- සද‍්දධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ගන්‍ධධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- රසධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඵොට‍්ඨබ‍්බධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ-
34-50. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ඝානධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ජිව්හාධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... කායධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... රූපධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... සද්දධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ගන්‍ධධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... රසධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ඵොට්ඨබ්බධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ...
ස. පු: චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- සොතවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඝානවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ජිව‍්හාවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- කායවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම්මධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
ස. පු: චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ඝානවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... කයවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... මනෝධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... ධම්මධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද? ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවත් දන්නා ලැබේ ද?...
51. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- කායින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සුඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- විරියින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- සමාධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
51. සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුන්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සෝතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... ඝානින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... කායින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... මනින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... ජීවිතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... පුරිසින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සුඛින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, දුක්ඛින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සොමනස්සින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... දෝමනස්සින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... උපෙක්ඛින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සද්ධින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... විරියින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සමාධින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... අනඤ්ඤතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් ද? පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන.
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියයත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි (තොප විසින්) කියැයුතු මැ යැ.
ස. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤොපුග‍්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් එය භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද (තොප විසින්) නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද, යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
74. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
74. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
ප. පු: ආත්ම හිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලද ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: රූපය අනෙකෙක් ද, පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
ප. ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්චුපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
ප. ඨ: ඉදින් ආත්මහිතයට පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නම්,
අනු: පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පා: භවත, එහෙයින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියැයුතු මැ යැ.
අනු: ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
ආ: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් එ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වේ නම්,
ප: පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පා: භවත, ආත්ම හිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි නො කියැයුතු මැ යැ.
ප: ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-.
ආ: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
75. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
75. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, වෙදනා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. පු: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබේ යැ යි යනු ද ... සංඥාත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද ... සංස්කාරයොත් දන්නා ලැබෙති යනු ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලද ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤෙ පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: විඤ්ඤාණය අනෙකෙක් ද, පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු: ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය ද දන්නා ලැබේ යැ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නම්,
අනු: පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු: ප. භවත, එහෙයින් විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි (තොප විසින්) කියැයුතු මැ යැ.
අනු: ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු: ආ. ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය ද දන්නා ලැබේ යැ යනු භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වේ නම්,
ප. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ වුත‍්තං භගවතා: අත්ථිපුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණත් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි නො කියැයුතු මැ යි.
ප. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං, විඤ‍්ඤාණං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණත් දන්නා ලැබේ යැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යයි ද, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු ය යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
79-128. ප. පු: පුග්ගලො නූඋපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
79-128. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම‍්මායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
ප. පු: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛායතනයත් දන්නා ලැබෙයි ... සෝතායතනයත් දන්නා ලැබෙයි ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මායතනයත් දන්නා ලැබෙයි ... යනු භගවත්හු විසින් වදාරන ලද ...
චක්ඛුධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- කායධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ඵොට‍්ඨබ‍්බධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම්මධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... කායධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... රූප ධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... ඵොට්ඨබ්බධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... මනෝධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... ධම්මධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනෝවිඤ්ඤාණධාතුවත් දන්නා ලැබෙයි ...
චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුන්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබෙයි ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සෝතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබෙයි ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබෙයි යනු වදාරන ලද.
129. ප. පු: පුග්ගලො නූඋපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති
129. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
ප. පු: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත යනු ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යනු ද භගවත්හු විසින් වදාරන ලද ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් ද, පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත‍්තහිතංය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් භගවත්හු විසින් ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේය යනු වදාරන ලද නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් අපුද්ගලයෙක් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දක්නා ලැබේ යැ යි ද නො කියැයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහිලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
සුද‍්ධිකසංසන්‍දනා.
සුද්ධික සංසන්‍දනය.
130 ස. පු: රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා’ති.
130. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ද? රූපය අනෙකෙක් ද? වේදනාව අනෙකෙක් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පුච‍්ඡා: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: රූපය අනෙකෙක් ද, පුද්ගල අනෙකෙක් ද?
ප. පටි. න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ නම්, රූපය අනෙකෙක්, වේදනාව අනෙකක් වේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ යයි ද, රූප අනෙකෙකැ, වේදනාව අනෙකෙකැයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපංච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ය යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, වේදනාව අනෙකෙකැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ ය යි ද නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ යයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, වේදනාව අනෙකෙකැයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
131-133 ස. පු: රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණන‍්ති.
131-133. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ ද, සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද, ... සංස්කාරයොත් දන්නා ලැබෙත් ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද, රූපය අනෙකෙක්, විඤ්ඤාණය අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු. අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: රූපය අනෙකෙක්, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය දනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ නම්, රූපය අනෙකෙක්, විඤ්ඤාණය අනෙකෙක් වේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යැයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ නම් යැයි ද, රූපය අනෙකෙකැ, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැයි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යැ යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි ද කියැයුතු යැ යි යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
134 ස. පු: වෙදනා උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
134. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාව දන්නා ලැබේ ද, ... සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද ... සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද ... විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සඤ‍්ඤා උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංඥාව දන්නා ලැබේ ද, ... සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද, ... විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද, ... රූපයත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සඞ‍්ඛාරා උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද ... විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද, ... රූපයත් දන්නා ලැබේ ද, ... වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද? ...
ස. පු: විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඤ‍්ඤාච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො සඞ‍්ඛාරා’ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ ද රූපයත් දන්නා ලැබේ ද, ... වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ද, ... සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද? විඤ්ඤාණය අනෙකෙක්, සංස්කාරයෝ අන්‍යයෝ වෙත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: විඤ්ඤාණය අනෙකෙක්, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤෙ සඞ‍්ඛාරා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් නම්, විඤ්ඤාණය අනෙකෙක්, සංස්කාරයෝ අන්‍යයෝ වෙත් නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත එහෙයින් විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤෙ සඞ‍්ඛාරා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබෙ ය යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ය යි ද, විඤ්ඤාණය අන්‍ය යැ, සංස්කාරයෝ අන්‍යහ යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය යි ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ ය යි ද, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යැ යි යන යමක් එහිලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤෙ සඞ‍්ඛාරා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, තොප විසින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත්, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, සංස්කාරයෝ අන්‍යයහ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ ය යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤෙ සඞ‍්ඛාරා, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝ ද දන්නා ලැබෙති යි කියැයුතු ය යි ද, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ, සංස්කාරයෝ අන්‍යයහ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණය ද දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, විඤ්ඤාණය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
135. ස. පු: චක‍්ඛායතනං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම‍්මායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතායතනං උපලබ‍්භති -පෙ- ධම‍්මායතනං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
135. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛායතන දන්නා ලැබේ ද, සෝතායතනයත් දන්නා ලැබේ ද, ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මායතනයත් දන්නා ලැබේ ද ...
චක්ඛුධාතු උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම්මධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ-
සෝතායතනය දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මායතනය දන්නා ලැබේ ද, චක්ඛායතනය ද දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනායතනයත් දන්නා ලැබේ ද ...
ධම්මධාතු උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, චක්ඛුධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුධාතු දන්නා ලැබේ ද ... සෝතධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ... සෝතධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ...
ස. පු: චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- සොතින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මධාතුත් දන්නා ලැබේ ද, චක්ඛුධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනෝවිඥානධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ...
අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියන‍්ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද, සොතින්‍ද්‍රියයත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද ... සෝතින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛුන්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ ද, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ ද? පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් ලැබේ නම්, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ නම්, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා. තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො, ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි කියැයුතු මැ යැ ...
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ‘අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යැ’ යනු තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමඅත්‍ථනා’ ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ යනු නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යනු කියැයුතු යැයි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
136. ප. පු: රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිවට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා’ති.
136. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාවත් දන්නා ලැබේ ද, රූපය අනෙකෙක් වේ ද, වේදනාව අනෙකෙක් වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්චුපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. පු: ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගල ඇත. සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය ද දන්නා ලැබේ යැ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: රූපය අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
පටි. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබේ නම්, රූපය අනෙකෙක් වේ නම්, වේදනා අනෙකක් වේ නම්, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය ද ඇතියි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දේ වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි කියයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, වුත‍්තං භගවා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබෙයි, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබෙයි, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපයත් දන්නා ලැබේ යැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදී යනු කියයුතු වේ නම්, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු ය යනු තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් රූපය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ රූපං, උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ්ඤා වෙදනා, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබේ, රූපය අනෙකෙකැ, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ යැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදී” යනු නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං රූපං අඤ්ඤා වෙදනා, වුත‍්තං භගවතා: අත්ථිපුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනා ද දන්නා ලැබේ, රූපය අනෙකෙකැ, වේදනා අනෙකෙකැ, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබෙයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, රූපය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද, යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
137. ප. පු: රූපං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
137. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපය දන්නා ලැබේ ද? සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද ... සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද? ...
වෙදනා උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනා දන්නා ලැබේ ද? සංඥාවත් දන්නා ලැබේ ද ... සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද ... විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රූපත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සඤ‍්ඤා උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති -පෙ- විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංඥා දන්නා ලැබේ ද? ... සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද ... විඤ්ඤාණයත් දන්නා ලැබේ ද ... රූපත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් වේදනාත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සඞ‍්ඛාරා උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, විඤ‍්ඤාණඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඤ‍්ඤා ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද? ... විඥානත් දන්නා ලැබේ ද ... රූපත් දන්නා ලැබේ ද ... වේදනාත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංඥාත් දන්නා ලැබේ ද? ...
විඤ‍්ඤාණං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, රූපඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- වෙදනා ච උපලබ‍්භති -පෙ- සඤ‍්ඤාච උපලබ‍්භති -පෙ- සඞ‍්ඛාරා ච උපලබ‍්භන‍්ති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විඥාන දන්නා ලැබේ ද? ... රූපත් දන්නා ලැබේ ද ... වේදනාත් දන්නා ලැබේ ද ... සංඥාත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සංස්කාරයෝත් දන්නා ලැබෙත් ද? ...
චක‍්ඛායතනං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම‍්මායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛායතන දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතායතනත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සොතායතනං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, ධම‍්මායතනං උපලබ‍්භති -පෙ- චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනායතනඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සෝතායතන දන්නා ලැබේ ද? ... ධම්මායතන දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛායතනත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනායතනත් දන්නා ලැබේ ද? ...
චක්ඛුධාතු උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- ධම්මධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුධාතු දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මධාතුත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සොතධාතු උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, ධම්මධාතු උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ- චක්ඛුධාතු ච උපලබ‍්භති -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සෝතධාතු දන්නා ලැබේ ද? සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ධම්මධාතු දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛුධාතුත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් මනෝවිඥානධාතුත් දන්නා ලැබේ ද? ...
ප. පු: චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන -පෙ-
ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද? ... සෝතින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද? ...
සොතින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති -පෙ- චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති -පෙ- අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියන‍්ති.
සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සෝතින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛුන්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද ... සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ ද ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ ද, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. පු: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ” යනු භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම්ම: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ නම්, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ නම්, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ නම්, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙක් වේ නම්, “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ” ය යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් “අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ”යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං. වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ” යැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භගවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු වෙ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රියත් දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, “ආත්ම හිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ යැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ” යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග‍්ගලොඅත‍්තහිතාය පටිපන‍්නො, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද දන්නා ලැබේ, අඤ්ඤාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියත්, දන්නා ලැබේ යයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි කියැයුතු යැ යි ද, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ”යි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි. –පෙ–
ඔපම‍්මසංසන්‍දනං.
ඕපම්මසංසන්‍දනා යි.
138. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
138. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපං පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: රූපය පුද්ගල වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන.
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ රූපං පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ රූපං පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, රූපය පුද්ගල යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ ‘රූපං පුග්ගලො’ති,
පටි. ඨ: ඉදින් රූපය පුද්ගල යැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. පා: භවත, (තොප විසින්) සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ රූපං පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-.
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, රූපය පුද්ගල යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
139. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති?
139. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර රූපා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං රූපන‍්ති?
ස. අනු: රූපයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... රූපය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි රූපය දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං රූපන‍්ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් (තොප විසින්) පුද්ගල කෙරෙහි රූපය දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං රූපන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගල කෙරෙහි රූපය ඇතැයි නො කියැයුතු යැ යි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං රූපන‍්ති,
පටි. ඨ: ඉදින් පුද්ගලයා කෙරෙහි රූපය ඇතැ යි නො කියැයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං රූපන‍්ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි ද, පුද්ගලයා කෙරෙහි රූපය ඇතැයි නො කියැයුතු යැ යි ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
140. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
140. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වෙදනා පුග්ගලො -පෙ- වෙදනාය පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර වෙදනාය පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං වෙදනා -පෙ-.
ස. අනු: වේදනා පුද්ගල යැයි කියැයුතු ද ... වේදනායෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... වේදනාව හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි වේදනා කියැයුතු ද? ...
සඤ‍්ඤා පුග්ගලො -පෙ- සඤ‍්ඤාය පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර සඤ‍්ඤාය පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං සඤ‍්ඤා -පෙ-.
සංඥා පුද්ගල යැයි කියැයුතු ද ... සංඥායෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... සංඥාව හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි සංඥාව කියැයුතු ද...
සඞ‍්ඛාරා පුග්ගලො -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙසු පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර සඞ‍්ඛාරෙහි පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං සඞ‍්ඛාරා -පෙ-.
සංස්කාරයෝ පුද්ගල යැයි කියැයුතු ද ... සංස්කාරයන්හි පුද්ගල කියැයුතු ද ... සංස්කාරයන් හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි සංස්කාරයෝ කියැයුත්තාහු ද ...
විඤ‍්ඤාණං පුග්ගලො -පෙ- විඤ‍්ඤාණස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර විඤ‍්ඤාණා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති.
විඤ්ඤාණය පුද්ගල යැයි කියැයුතු ද ... විඤ්ඤාණයෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... විඤ්ඤාණය හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය කියැයුතු ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් “පුද්ගලයා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැ”යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගලයා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති,
පටි. ඨ: ඉදින් පුද්ගලයා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැ යි නො කියැයුතු නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති මිච‍්ඡා. -පෙ-
පටි. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගලයා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි...
141. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
141. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: චක‍්ඛායතනං පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛායතනස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛායතනා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක‍්ඛායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං පුග්ගලො -පෙ- ධම‍්මායතනස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර ධම‍්මායතනා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං ධම‍්මායතනං -පෙ-
ස. අනු: චක්ඛායතනය පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... චක්ඛායතනයෙහි පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... චක්ඛායතනය හැර පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි චක්ඛායතනය යැ යි කියැයුතු ද ... ධම්මායතනය පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... ධම්මායතනයෙහි පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... ධම්මායතනය හැර පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි ධම්මායතනය යැ යි කියැයුතු ද ...
චක්ඛුධාතු පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛුධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛුධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක්ඛුධාතු -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු පුග්ගලො -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර මනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු -පෙ-
චක්ඛුධාතු පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... චක්ඛුධාතුයෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... චක්ඛුධාතුව හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි චක්ඛුධාතු කියැයුතු ද ... මනෝවිඥානධාතු පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... මනෝවිඥානධාතුයෙහි පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... මනෝවිඥානධාතුව හැර පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි මනෝවිඥානධාතු කියැයුතු ද? ...
චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති.
චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... චක්ඛුන්‍ද්‍රියෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... චක්ඛුන්‍ද්‍රිය හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගලයා කෙරෙහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය කියැයුතු ද ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය පුද්ගල යැ යි කියැයුතු ද ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියෙහි පුද්ගල කියැයුතු ද ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය හැර පුද්ගල කියැයුතු ද ... පුද්ගල කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය කියැයුතු ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: මේ නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන,
අනු. ඨ: ඉදින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් පුද්ගල කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගල කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි”ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති,
පටි. ඨ: ඉදින් පුද්ගල කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
පටි. පා: භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැයි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙන, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගල කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
142. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
142. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා “අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො” ති.
ප. පු: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ”යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: රූපං පුග්ගලො’ති.
ප. අනු: රූප පුද්ගල වේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා “අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො”ති,
අනු. ඨ: ඉදින් “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ”යි භගවත්හු විසින් වදාරනලද වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘රූපං පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් රූප පුද්ගල වේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ රූපං පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, රූප පුද්ගල වේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි ද” යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ ‘රූපං පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් රූප පුද්ගල වේ යැ යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ “වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො”ති.
පටි. පා: භවත, “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි” භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි” නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ රූපං පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, ‘රූප පුද්ගල වේ යැ’ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
143. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
143. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා “අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො”ති.
ස. පු: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ” යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: රූපස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර රූපා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං රූපං -පෙ- වෙදනා පුග්ගලො -පෙ- වෙදනාය පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර වෙදනාය පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං වෙදනා -පෙ- සඤ‍්ඤා පුග්ගලො -පෙ- සඤ‍්ඤාය පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර සඤ‍්ඤාය පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං සඤ‍්ඤා -පෙ- සඞ‍්ඛාරා පුග්ගලො -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙසු පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර සඞ‍්ඛාරෙහි පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං සඞ‍්ඛාරා -පෙ- විඤ‍්ඤාණං පුග්ගලො -පෙ- විඤ‍්ඤාණස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර විඤ‍්ඤාණා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති.
ප. අනු: රූපයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... රූපය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි රූපය දන්නා ලැබේ ද ... වේදනා පුද්ගල වේ ද ... වේදනායෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... වේදනා හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි වේදනා දන්නා ලැබේ ද ... සංඥා පුද්ගල වේ ද ... සංඥා කෙරෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... සංඥා හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි සංඥා දන්නා ලැබේ ද ... සංස්කාර පුද්ගල වේ ද ... සංස්කාර කෙරෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... සංස්කාර හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි සංස්කාරයෝ දන්නා ලැබෙත් ද ... විඥාන පුද්ගල වේ ද ... විඥාන කෙරෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... විඥාන හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? ... පුද්ගල කෙරෙහි විඥාන දන්නා ලැබේ ද? ...
ස. පටි. න හෙවං වත‍්තබෙබ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: අජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො,
අනු. ඨ: ඉදින් “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ”යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති.
අනු. පා: භවත, “පුද්ගල කෙරෙහි විඥාන වේ යැ”යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගල කෙරෙහි විඥාන වේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් එය භවත්හුගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති,
පටි. ඨ: ඉදින් “පුද්ගල කෙරෙහි ලා විඥාන වේ යැ” යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ වුත‍්තං භගවතා ‘අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො’ති.
පටි. පා: භවත, “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ”යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං විඤ‍්ඤාණන‍්ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගල කෙරෙහි විඤ්ඤාණය වේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි. ...
144. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
144. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො’ති.
ප. පු: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ”යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: චක‍්ඛායතනං පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛායතනස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛායතනා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක‍්ඛායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං පුග්ගලො -පෙ- ධම‍්මායතනස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර ධම‍්මායතනා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං ධම‍්මායතනං -පෙ-
ප. අනු: චක්ඛායතනය පුද්ගල වේ ද ... චක්ඛායතනයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛායතනය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි චක්ඛායතනය දන්නා ලැබේ ද ... ධම්මායතනය පුද්ගල වේ ද ... ධම්මායතනයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... ධම්මායතනය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි ධම්මායතනය දන්නා ලැබේ ද? ...
චක්ඛුධාතු පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛුධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛුධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක්ඛුධාතු -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු පුග්ගලො -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර මනොවිඤ‍්ඤාණධාතුයා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං මනොවිඤ‍්ඤාණධාතු -පෙ-
චක්ඛුධාතු පුද්ගල වේ ද ... චක්ඛුධාතුයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... චක්ඛුධාතු හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි චක්ඛුධාතු දන්නා ලැබේ ද ... මනෝවිඤ්ඤාණධාතු පුද්ගල වේ ද ... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුයෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... මනෝවිඤ්ඤාණධාතු හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද ... පුද්ගල කෙරෙහි මනෝවිඤ්ඤාණධාතු දන්නා ලැබේ ද ...
චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං පුග්ගලො -පෙ- චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියස‍්මිං පුග්ගලො -පෙ- අඤ‍්ඤත්‍ර අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියා පුග්ගලො -පෙ- පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති.
චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පුද්ගල වේ ද? ... චක්ඛුන්‍ද්‍රියෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? ... චක්ඛුන්‍ද්‍රිය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? ... පුද්ගල කෙරෙහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද? ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය පුද්ගල වේ ද? ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රියෙහි පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය හැර පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද? ... පුද්ගලයා කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: මේ ප්‍රතිකර්‍මය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො,
අනු. ඨ: ඉදින් “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ” යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් පුද්ගලයා කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැයි ද, පුද්ගලයා කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති,
පටි. ඨ: ඉදින් “පුද්ගලයා කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ” යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො,
පටි. පා: භවත, “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ” යි නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො වුත‍්තං භගවතා අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ පුග‍්ගලස‍්මිං අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියන‍්ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි කියැයුතු යැ යි ද, පුද්ගලයා කෙරෙහි අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය දන්නා ලැබේ යැ යි නො කියැයුතු යැ යි” ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යායෙකි ...
චතුක්කනය සංසන්‍දනං.
චතුක්කනය සංසන්‍දනා යි.
145. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
145. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො සප‍්පච‍්චයො -පෙ- පුග්ගලො අප‍්පච‍්චයො -පෙ- පුග්ගලො සඞ‍්ඛතො -පෙ- පුග්ගලො අසඞ‍්ඛතො -පෙ- පුග්ගලො සස‍්සතො -පෙ- පුග්ගලො අසස‍්සතො -පෙ- පුග්ගලො සනිමිත‍්තො -පෙ- පුග්ගලො අනිමිත‍්තො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල සප්‍රත්‍යය (ප්‍රත්‍යය හා බැඳී සිටුනේ) වේ ද ... පුද්ගල අප්‍රත්‍යය (ප්‍රත්‍යය හා නො බැඳී සිටුනේ) වේ ද ... පුද්ගල සඞ්ඛත (ප්‍රත්‍යයන් විසින් එක් වැ කරන ලද්දේ) වේ ද? ... පුද්ගල අසඞ්ඛත (ප්‍රත්‍යයන් විසින් එක් වැ නො කරන ලද්දේ) වේ ද? ... පුද්ගල ශාශ්වත (උත්පාද නිරෝධ ලක්‍ෂණ රහිත වූයේ) වේ ද? ... පුද්ගල අශාශ්වත (උත්පාද නිරෝධ ලක්‍ෂණ සහිත වූයේ) වේ ද? ... පුද්ගල සනිමිත්ත (උත්පත්ති කාරණ සහිත වූයේ) වේ ද? ... පුද්ගල අනිමිත්ත (උත්පත්ති කාරණ රහිත වූයේ) වේ ද? ...
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
146. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති,
146. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා “අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො”ති.
ප. පු: “ආත්මහිතය පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැ” යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: පුග්ගලො සප‍්පච‍්චයො -පෙ- පුග්ගලො අප‍්පච‍්චයො -පෙ- පුග්ගලො සඞ‍්ඛතො -පෙ- පුග්ගලො අසඞ‍්ඛතො -පෙ- පුග්ගලො සස‍්සතො -පෙ- පුග්ගලො අසස‍්සතො -පෙ- පුග්ගලො සනිමිත‍්තො -පෙ- පුග්ගලො අනිමිත‍්තො’ති.
ප. අනු: පුද්ගල සප්‍රත්‍යය වේ ද ... පුද්ගල අප්‍රත්‍යය වේ ද ... පුද්ගල සඞ්ඛත වේ ද ... පුද්ගල අසඞ්ඛත වේ ද ... පුද්ගල ශාශ්වත වේ ද ... පුද්ගල අශාශ්වත වේ ද ... පුද්ගල සනිමිත්ත වේ ද ... පුද්ගල අනිමිත්ත වේ ද ...
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ලක්ඛණයුත්තිකථා.
ලක්ඛණයුත්තිකථා.
147. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති, උපලබ‍්භති පුග්ගලො’ති.
147. ස. පු: පුද්ගල උපලබ්ධ (ප්‍රඥායෙන් අවබෝධ කොට දන්නා ලබනු) වේ ද, උපලබ්ධ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: පුග්ගලො උපලබ‍්භති, උපලබ‍්භති කෙහිචි පුග්ගලො, කෙහිචි න පුග්ගලො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල උපලබ්ධ වෙයි, උපලබ්ධ වනුයේ කිසිවෙක් පුද්ගල වෙයි. කිසිවෙක් පුද්ගල නො වෙයි.
ස. අනු: පුග්ගලො කෙහිචි උපලබ‍්භති, කෙහිචි න උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: පුද්ගල වනුයේ කිසිවෙක් උපලබ්ධ වේ ද? කිසිවෙක් උපලබ්ධ නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
148. ස. පු: පුග්ගලො සච‍්චිකට‍්ඨො, සච‍්චිකට‍්ඨො පුග්ගලො’ති.
148. ස. පු: පුද්ගල සත්‍යාර්‍ත්‍ථ වේ ද, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පුද්ගල වේ ද? ...
ප. පටිඤ්ඤා: පුග්ගලො සච‍්චිකට‍්ඨො, සච‍්චිකට‍්ඨො කෙහිචි පුග්ගලො, කෙහිචි න පුග්ගලො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල සත්‍යාර්‍ත්‍ථ වෙයි. සත්‍යාර්‍ත්‍ථ වනුයේ කිසිවෙක් පුද්ගල වෙයි. කිසිවෙක් පුද්ගල නො වෙයි.
ස. අනු: පුග්ගලො කෙහිචි සච‍්චිකට‍්ඨො, කෙහිචි න සච‍්චිකට‍්ඨො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල වනුයේ කිසිවෙක් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ වේ ද, කිසිවෙක් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
149. ස. පු: පුග්ගලො විජ‍්ජමානො, විජ‍්ජමානො පුග්ගලො’ති.
149. ස. පු: පුද්ගල විද්‍යාමාන වේ ද, විද්‍යාමාන වනුයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: පුග්ගලො විජ‍්ජමානො, විජ‍්ජමානො කෙහිචි පුග්ගලො, කෙහිචි න පුග්ගලො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල විද්‍යාමාන වෙයි. විද්‍යාමාන වනුයේ කිසිවෙක් පුද්ගල වෙයි. කිසිවෙක් පුද්ගල නො වෙයි.
ස. අනු: පුග්ගලො කෙහිචි විජ‍්ජමානො. කෙහිචි න විජ‍්ජමානො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල වනුයේ කිසිවෙක් විද්‍යාමාන වේ ද, කිසිවෙක් විද්‍යාමාන නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
150. ස. පු: පුග්ගලො සංවිජ‍්ජමානො, සංවිජ‍්ජමානො පුග්ගලො’ති.
150. ස. පු: පුද්ගල සංවිද්‍යමාන වේ ද, සංවිද්‍යමාන වනුයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: පුග්ගලො සංවිජ‍්ජමානො, සංවිජ‍්ජමානො කෙහිචි පුග්ගලො, කෙහිචි න පුග්ගලො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල සංවිද්‍යමාන වෙයි. සංවිද්‍යමාන වනුයේ කිසිවෙක් පුද්ගල වෙයි. කිසිවෙක් පුද්ගල නො වෙයි.
ස. අනු: පුග්ගලො කෙහිචි සංවිජ‍්ජමානො, කෙහිචි න සංවිජ‍්ජමානො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල වනුයේ කිසිවෙක් සංවිද්‍යමාන වේ ද, කිසිවෙක් සංවිද්‍යමාන නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු ය ...
151. ස. පු: පුග්ගලො අත්‍ථි, අත්‍ථි පුග්ගලො’ති.
151. ස. පු: පුද්ගල ඇත් ද, ඇතියේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: පුග්ගලො අත්‍ථි, අත්‍ථි කෙහිචි පුග්ගලො, කෙහිචි න පුග්ගලො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල ඇත. ඇතියේ කිසිවෙක් පුද්ගල වෙයි, කිසිවෙක් පුද්ගල නො වෙයි.
ස. අනු: පුග්ගලො කෙහිචි අත්‍ථි, කෙහිචි නත්‍ථි’ති.
ස. අනු: පුද්ගල වනුයේ කිසිවෙක් ඇත් ද, කිසිවෙක් නැත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ. ...
152. ස. පු: පුග්ගලො අත්‍ථි, අත්‍ථි න සබ‍්බො පුග්ගලො’ති.
152. ස. පු: පුද්ගල විද්‍යාමාන වේ ද, විද්‍යාමාන වනුයේ හැම පුද්ගල නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ ...
ස. අනු: පුග්ගලො නත්‍ථි, නත්‍ථි න සබ‍්බො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල විද්‍යාමාන නො වේ ද? විද්‍යාමාන නො වනුයේ හැම පුද්ගල නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
වචනසොධනං.
වචනශෝධන යි.
153. ස. පු: රූපධාතුයා රූපී පුග්ගලො’ති.
153. ස. පු: රූපධාතුයෙහි රූපවත් වූයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කාමධාතුයා කාමී පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: කාමධාතුයෙහි කාමවත් වූයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
154. ස. පු: රූපධාතුයා රූපිනො සත‍්තා’ති.
154. ස. පු: රූපධාතුයෙහි රූපවත්හු සත්ත්‍වයෝ වෙත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කාමධාතුයා කාමිනො සත‍්තා’ති.
ස. අනු: කාමධාතුයෙහි කාමවත්හු සත්ත්‍වයෝ වෙත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
155. ස. පු: අරූපධාතුයා අරූපී පුග්ගලො’ති.
155. ස. පු: අරූපධාතුයෙහි අරූපවත් වූයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කාමධාතුයා කාමී පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: කාමධාතුයෙහි කාමවත් වූයේ පුද්ගල වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
156. ස. පු. අරූපධාතුයා අරූපිනො සත‍්තා’ති.
156. ස. පු: අරූපධාතුයෙහි අරූපවත්හු සත්ත්‍වයෝ වෙත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: කාමධාතුයා කාමිනො සත‍්තා’ති.
ස. අනු: කාමධාතුයෙහි කාමවත්හු සත්ත්‍වයෝ වෙත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
157. ස. පු රූපධාතුයා රූපී පුග්ගලො. අරූපධාතුයා අරූපී පුග්ගලො. අත්‍ථි ච කොචි රූපධාතුයා චුතො අරූපධාතුං උප‍්පජ‍්ජතී’ති.
157. ස. පු: රූපධාතුයෙහි රූපවත් වූයේ පුද්ගල වෙයි. අරූපධාතුයෙහි අරූපවත් වූයේ පුද්ගල වෙයි. (එසේ පිළිගත් තොප මතයෙහි දී) රූපධාතුයෙන් ච්‍යුත වැ අරූපධාතුවට වදනා කිසිවෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපී පුග්ගලො උපච‍්ඡින‍්නො, අරූපී පුග්ගලො ජාතො’ති.
ස. අනු: රූපී පුද්ගල සිඳුණේ අරූපී පුද්ගල වී ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
158. ස. පු. රූපධාතුයා රූපිනො සත‍්තා, අරූපධාතුයා අරූපිනො සත‍්තා. අත්‍ථි ච කොචි රූපධාතුයා චුතො අරූපධාතුං උප‍්පජ‍්ජතී’ති.
158. ස. පු: රූපධාතුයෙහි රූපවත්හු සත්ත්‍ව වෙති. අරූපධාතුයෙහි අරූපවත්හු සත්ත්‍ව වෙති. (එසේ පිළිගත් තොප මතයෙහි දී) රූපධාතුයෙන් චුත වැ අරූපධාතුවට වදනා කිසිවෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපී සත‍්තො උපච‍්ඡින‍්නො, අරූපී සත‍්තො ජාතො’ති.
ස. අනු: රූපී සත්ත්‍ව සිඳුණේ අරූපී සත්ත්‍ව වී ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැ යුතු යැ ...
159. ස. පු. කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා, කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ’ති.
159. ස. පු: කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි (මෙසේ) කය සිරුරින් නො වෙන් කොට ගෙන තෙල මැ හෙ වේ ද? ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාගතජ්ජාතික වේ ද? (ඒ කය මැ තෙල ශරීර වේ ද? යනු පිළිවිසීම යි.)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ. (නානාත්‍වය නො දක්නේ පිළින කෙරෙයි,)
ස. පු: පුග්ගලො’ති වා ජීවො’ති වා, ජීවො’ති වා පුග්ගලො’ති වා පුග‍්ගලං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ’ති.
ස. පු: පුද්ගල හෝ ජීව හෝ යැ, ජීව හෝ පුද්ගල හෝ යයි පුද්ගල (ජීවයා කෙරෙන්) නො වෙන් කොට ගෙන තෙල ඒ ජීව මැ පුද්ගල වේ ද, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. පු: අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. පු: කය අනෙකෙක් වේ ද? පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි. න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නිග්‍රහ: නිග්‍රහ පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා, කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ. පුග්ගලො’ති වා ජීවො’ති වා, ජීවො’ති පුග්ගලො’ති වා පුග‍්ගලං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො.
අනු. ඨ: ඉදින් කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය (සිරුරින්) නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, පුද්ගල හෝ ජීව හෝ යැ, ජීව හෝ පුද්ගල හෝ යයි පුද්ගල (ජීවයා කෙරෙන්) නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, කියා නම් කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
අනු. පා: භවත, එයින් ‘ජීව අනෙකෙකැ, ශරීර අනෙකෙකැ’යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, පුග්ගලො’ති වා ජීවො’ති වා, ජීවො’ති වා පුග්ගලො’ති වා පුග‍්ගලං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: “කය හෝ ශරීරය හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හේ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, පුද්ගල හෝ ජීව හෝ යැ, ජීව හෝ පුද්ගල හෝ යයි පුද්ගල නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හේ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි කියැයුතු යයි ද, ජීව අනෙකෙකැ ශරීර අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යයි” ද යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ මිථ්‍යා යැ.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
පටි. ඨ: ජීව අනෙකෙකැ, ශරීර අනෙකෙකැ යි ඉදින් නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, පුග්ගලො’ති වා ජීවො’ති වා, ජීවො’ති වා, පුග්ගලො’ති වා පුග‍්ගලං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. පා: කය හෝ ශරීරය හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ ය යි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, පුද්ගල හෝ ජීව හෝ යැ, ජීව හෝ පුද්ගල හෝ යැ යි පුද්ගල නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යැ යි ද, කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි ද, භවත, නො කියැයුතු මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො කායොති’වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, පුග්ගලො’ති වා ජීවො’ති වා, ජීවො’ති වා පුග්ගලො’ති වා පුග‍්ගලං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යැ යි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යැ යි ද, පුද්ගල හෝ ජීව හෝ යැ, ජීව හෝ පුද්ගල හෝ යැ යි පුද්ගල නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වෙයි; ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යැ යි ද, කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි ද, ජීව අනෙකෙකැ, ශරීර අනෙකෙකැ යි නො කියැයුතු යැ යි” (මෙසේ) යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ මිථ්‍යා යැ ...
160. ප. පු: කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙති.
160. ප. පු: කය හෝ සරීර හෝ යැ, සරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වේ ද? ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: වුත‍්තං භගවතා ‘අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො’ති.
ප. පු: ‘ආත්මහිතයට පිළිපන් පුඟුලෙක් ඇති’යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද නො?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ප. පු: කය අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ.
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු යැ.
ප. පටිකම‍්මං: ආජානාහි පටිකම‍්මං.
ප. පටිකම්ම: ප්‍රතිකර්‍ම පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො.
අනු. ඨ: ඉදින් කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වේ යයි ද, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, ‘ආත්මහිතයට පිළිපන් පුඟුලෙක් ඇති’යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි ද කියා නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් ‘කය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ’යි කියැයුතු මැ යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන ‘තෙලෙ හෙ වේ යයි ද, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, ‘ආත්මහිතයට පිළිපන් පුඟුලෙක් ඇති’යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි ද, කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැයි නො කියැයුතු යැ යි දැයි මෙසේ කියැයුතු යැයි එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ මිථ්‍යා යැ.
පටි. ඨ: නො චෙ පන වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
පටි. ඨ: ඉදින් ‘කය අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙකැ’යි නො කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො’ති.
පටි. පා: භවත, ‘කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වේ යයි ද, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ’ යයි ද, ‘ආත්මහිතයට පිළිපන් පුඟුලෙක් ඇති’යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි ද නො කියැයුතු වේ මැ යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො කායො’ති වා සරීරන‍්ති වා, සරීරන‍්ති වා කායො’ති වා කායං අප‍්පියං කරිත්‍වා එසෙ සෙ එකට‍්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ‍්ජාතෙ, වුත‍්තං භගවතා: අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො, නො ච වත‍්තබ‍්බෙ අඤ‍්ඤො කායො අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: “කය හෝ ශරීර හෝ යැ, ශරීර හෝ කය හෝ යයි කය නො වෙන් කොට ගෙන තෙලෙ හෙ වේ යයි ද, ඒකාර්‍ත්‍ථ සම සමභාග තජ්ජාතික වේ යයි ද, ‘ආත්මහිතයට පිළිපන් පුඟුලෙක් ඇති’යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැයි ද, කය අනෙකෙකැ පුද්ගල අනෙකෙකැ යි කියැයුතු යැයි ද මෙසේ කියැයුතු” යයි එහි ලා යමක් කියෙහි නම් ඒ මිථ්‍යා යැ ...
පඤ‍්ඤත‍්තානුයොගො.
පඤ්ඤත්තානුයෝග යි.
161. ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකං පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
161. ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද (ගතිපරිවර්‍තනයෙන්) දුවනේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: (ශාශ්වත වශයෙන්) මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද ඒ පුද්ගල මැ සංධාවනය කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ(ශාශ්වතදෘෂ්ටි භයෙන් ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි) ...
ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකං පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකං ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද (ගමනාගමන විසින්) සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤො පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: අන්‍ය පුද්ගලයෙක් මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැ යුතු යැ (උච්ඡේදදෘෂ්ටි භයෙන් ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි) ...
162. ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
162. ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද දුවනේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො ච අඤ‍්ඤො ච සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: හෙ පුද්ගල ද අනෙක් පුද්ගලවනුයෙක් ද මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ (ඒකත්‍යශාශ්වතදෘෂ්ටි භයෙන් ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි) ...
163. ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
163. ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නෙව සො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: හෙ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද නො මැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
164. ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
164. ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො පුග්ගලො සන්‍ධාවති, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො සන්‍ධාවති, සො ච අඤ‍්ඤො ච සන්‍ධාවති, නෙව සො සන්‍ධාවති, න අඤ‍්ඤො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද ඒ පුද්ගල සංධාවන කෙරේ ද? අන්‍ය පුද්ගලයෙක් සංධාවන කෙරේ ද? ඒ පුද්ගල ද අන්‍ය පුද්ගල වනුයෙක් ද සංධාවන කෙරේ ද? ඒ පුද්ගල නො මැ සංධාවන කෙරේ ද? අන්‍ය පුද්ගලයෙක් සංධාවන නො කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු යැ ...
165. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
165. ප. පු: මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද පුද්ගල සංධාවන කෙරේ යයි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: නනු වුත‍්තං භගවතා: “සත‍්තක‍්ඛත‍්තු පරමං සන්‍ධාවිත්‍වාන පුග්ගලො දුක‍්ඛස‍්සන‍්තකරො හොති සබ‍්බසඤ‍්ඤොජනක‍්ඛයා” ති. අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ප. පු: භගවත්හු විසින් තෙල වදාරන ලද්දේ මැ නු? “පුද්ගල සත්යලක් පරම කොට සංධාවන විසින් දිවැ සර්‍වසංයෝජනක්‍ෂයෙන් දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ”යයි. සූත්‍රාන්ත ඇත් මැ නු?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නි. තෙන හි පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ප. නි: එකරුණින් පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරෙයි.
166. ප. පුච‍්ඡා: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
166. ස. පු: ‘පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ’ යයි නො කියැයුතු ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පුච‍්ඡා: නනු වුත‍්තං භගවතා: “අනමතග‍්ගොයං භික‍්ඛවෙ සංසාරො, පුබ‍්බා කොටි න පඤ‍්ඤායති අවිජ‍්ජානීවරණානං සත‍්තානං තණ‍්හාසඤ‍්ඤොජනානං සන්‍ධාවතං සංසරතන‍්ති.” අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ප. පු: “මහණෙනි, මෙ සසර නො පිරිසුන් අක් ඇතියේ යැ. අවිද්‍යායෙන් ඇවිරුණු තෘෂ්ණාසංයෝජනයෙන් බැඳුණු සංධාවන සංසරණ කරන සත්ත්‍වයන්ගේ පූර්‍වකොටි නො පැනේ” යයි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ මැ නු? සූත්‍රාන්ත ඇත් මැ නු?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නි: තෙන හි පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති?
ප. නි: ඒ කරුණින් පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරෙයි.
167. ස. පු: පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
167. ස. පු: පුද්ගල මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අ: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: නහෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
168. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති?
168. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ ය. (‘සෝ පුග්ගලො ව, න අඤ්ඤා’ යනාදි සූත්‍රාන්ත ඇතියෙන් දෙවන වට පිළින කෙරෙයි.)
ස. පු: අත්‍ථි කොචි මනුස‍්සො හුත්‍වා දෙවො හොතී’ති.
ස. පු: පළමු මිනිස් වැ සිට දෙවනු දෙවි වන කිසි මිනිසෙක් ඇත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව මනුස‍්සො සො දෙවො’ති.
ස. අනු: ඒ මිනිස් මැ ඒ දෙවි වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
169. ස. පු: ස‍්වෙව මනුස‍්සො සො දෙවො’ති.
169. ස. පු: ඒ මිනිස් මැ ඒ දෙවි වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ. (“අහං තෙන සමයෙන සුනෙත්තො නාම සත්‍ථා අහෝසි” යනාදි සූත්‍ර විසින් දෙවන වට පිළින කෙරෙයි.)
ස. ආ: මනුස‍්සො හුත්‍වා දෙවො හොති, දෙවො හුත්‍වා මනුස‍්සො හොති, මනුස‍්සභූතො අඤ‍්ඤො, දෙවො අඤ‍්ඤො, මනුස‍්සභූතො ස‍්වායං ස‍්වායං සන්‍ධාවතී’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
ස. ආ: මිනිස් වැ සිට දෙවි වෙයි. දෙවි වැ සිට මිනිස් වෙයි. මිනිස් වූයේ අනෙකෙකැ, දෙවි වූයේ අනෙකෙකැ. මිනිස් වූ ඒ මේ පුද්ගල සංධාවන කෙරේ යැ යනු මිථ්‍යා යැ ...
ස. නි: සචෙ හි සන්‍ධාවති ස‍්වෙව පුග්ගලො ඉතො චුතො පරං ලොකං අනඤ‍්ඤො, හෙවං මරණං න හෙහිති. පාණාතිපාතො’පි නූපලබ‍්භති. කම‍්මං අත්‍ථි, කම‍්මවිපාකො අත්‍ථි, කතානං කම‍්මානං විපාකො අත්‍ථි, කුසලාකුසලෙ විපච‍්චමානෙ ස‍්වෙවායං සන්‍ධාවතීති මිච‍්ඡා.
ස. නි: ඉදින් එ මැ පුද්ගල මෙලොවින් ච්‍යුත වැ පරලොව දිවෙයි. අනෙකෙක් නො දිවෙයි යනු වත් මැ මෙසේ මරණ නො වෙයි. ප්‍රාණාතිපාත ද නො ලැබෙයි. කර්‍මයෙක් ඇත, කර්‍ම විපාකයෙක් ඇත, කළ කර්‍මයන්ගේ විපාකයෙක් ඇත, ‘පින් පව් පැසෙන කළ ඒ මේ පුඟුල් මැ දිවේ’ යනු මිථ්‍යා යැ.
170. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති?
170. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි මනුස‍්සො හුත්‍වා යක‍්ඛො හොති -පෙ- පෙතො හොති -පෙ- නෙරයිකො හොති -පෙ- තිරච‍්ඡානගතො හොති -පෙ- ඔට‍්ඨො හොති -පෙ- ගොණො හොති -පෙ- ගද්‍රභො හොති -පෙ- සූකරො හොති -පෙ- මහිසො හොතීති?
ස. අනු: මිනිස් වැ සිට යක් වන ... ප්‍රේත වැ සිට නේරයික වන ... තිරිසන්ගිය වන ... ඔටු වන ... ගොන් වන ... ගදුබු වන ... හූරු වන ... මහිෂ වන ... කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව මනුස‍්සො සො මහිසො’ති.
ස. අනු: ඒ මිනිස් මැ ඒ මහිෂ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රති: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: ස‍්වෙව මනුස‍්සො සො මහිසො’ති.
ස. අනු: ඒ මිනිස් මැ ඒ මහිෂ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
සක. ආ. මනුස‍්සො හුත්‍වා මහිසො හොති, මහිසො හුත්‍වා මනුස‍්සො හොති, මනුස‍්සභූතො අඤ‍්ඤො, මහිසො අඤ‍්ඤො, මනුස‍්සභූතො ස‍්වෙවායං සන්‍ධාවතීති මිච‍්ඡා -පෙ-
සක. ආ: මිනිස් වැ සිට මහිෂ වෙයි, මහිෂ වැ සිට මිනිස් වෙයි, මිනිස් වූයේ අනෙකෙකැ, මහිෂ වූයේ අනෙකෙකැ, මිනිස් වූ ඒ මේ පුද්ගල මැ සංධාවන කෙරේ, යනු මිථ්‍යායෙකි ...
ස. නිග: සචෙ හි සන්‍ධාවති ස‍්වෙව පුග්ගලො ඉතො චුතො පරං ලොකං අනඤ‍්ඤො, හෙවං මරණං න හෙහිති. පාණාතිපාතො’පි නූපලබ‍්භති. කම‍්මං අත්‍ථි, කම‍්මවිපාකො අත්‍ථි, කතානං කම‍්මානං විපාකො අත්‍ථි, කුසලාකුසලෙ විපච‍්චමානෙ ස‍්වෙවායං සන්‍ධාවතීති මිච‍්ඡා.
ස. නි: ඉදින් ඒ පුද්ගල මැ මෙයින් ච්‍යුත වැ පරලොවට සංධාවන කෙරේ නම්, අනෙකෙක් සංධාවන නො කෙරේ නම්, මෙසේ මරණ නො වන්නේ යැ. ප්‍රාණාතිපාත ද නො වන්නේ යැ, කර්‍ම ද ලැබෙයි, කර්‍මවිපාක ඇතියි ද, කළ කර්‍මයන්ගේ විපාක ඇතියි ද, පින්පව් විවස්නා කළ ඒ මේ පුඟුල් මැ සංධාවන කෙරේ යනු මිථ්‍යායෙකි.
171. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
171. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. පු: අත්‍ථි කොචි ඛත‍්තියො හුත්‍වා බ්‍රාහ‍්මණො හොතීති.
ස. පු: ක්‍ෂත්‍රිය වැ සිට බමුණු වන කිසිවෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව ඛත‍්තියො සො බ්‍රාහ‍්මණො’ති.
ස. අනු: ඒ ක්‍ෂත්‍රිය මැ ඒ බ්‍රාහ්මණ වෙ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අත්‍ථි කොචි ඛත‍්තියො හුත්‍වා වෙස‍්සො හොති -පෙ- සුද‍්දො හොතීති.
ස. පු: ක්‍ෂත්‍රිය වැ සිට වෛශ්‍ය වන ... ශුද්‍ර වන කිසිවෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව ඛත‍්තියො සො සුද‍්දො’ති.
ස. අනු: ඒ ක්‍ෂත්‍රිය මැ ඒ ශුද්‍ර වේ ද?
ප. පටික‍්ඛෙපො: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: අත්‍ථි කොචි බ්‍රාහ‍්මණො හුත්‍වා වෙස‍්සො හොති, සුද‍්දො හොති, ඛත‍්තියො හොතීති.
ස. පු: බ්‍රාහ්මණ වැ සිට වෛශ්‍ය වන, ශුද්‍ර වන, ක්‍ෂත්‍රිය වන කිසිවෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව බ්‍රාහ‍්මණො සො ඛත‍්තියොති.
ස. අනු: ඒ බ්‍රාහ්මණ මැ ඒ ක්‍ෂත්‍රිය වේ ද?
ප. පටික‍්ඛෙපො: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අත්‍ථි කොචි වෙස‍්සො හුත්‍වා සුද‍්දො හොති, ඛත‍්තියො හොති, බ්‍රාහ‍්මණො හොතීති.
ස. පු: වෛශ්‍ය වැ සිට ශුද්‍ර වන, ක්‍ෂත්‍රිය වන, බ්‍රාහ්මණ වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව වෙස‍්සො සො බ්‍රාහ‍්මණො’ති.
ස. අනු: ඒ වෛශ්‍ය මැ ඒ බ්‍රාහ්මණ වේ ද?
ප. පටික‍්ඛෙපො: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අත්‍ථි කොචි සුද‍්දො හුත්‍වා ඛත‍්තියො හොති, බ්‍රාහ‍්මණො හොති, වෙස‍්සො හොතීති.
ප. පු: ශුද්‍ර වැ සිට ක්‍ෂත්‍රිය වන, බ්‍රාහ්මණ වන, වෛශ්‍ය වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. ප්‍රතිඥා: එසේ යැ.
ස. අනු: ස‍්වෙව සුද‍්දො සො වෙස‍්සොති.
ස. අනු: ඒ ශුද්‍ර මැ ඒ වෛශ්‍ය වේ ද?
ප. පටික‍්ඛෙපො: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. ප්‍රතික්‍ෂේප: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
172. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
172. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: හත්‍ථච‍්ඡින‍්නො හත්‍ථච‍්ඡින‍්නො’ච හොති, පාදච‍්ඡින‍්නො පාදච‍්ඡින‍්නො’ව හොති, හත්‍ථපාදච‍්ඡින‍්නො හත්‍ථපාදච‍්ඡින‍්නො’ච හොති. කණ‍්ණච‍්ඡින‍්නො -පෙ- නාසච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කණ‍්ණනාසච‍්ඡින‍්නො -පෙ- අඞ‍්ගුලිච‍්ඡින‍්නො -පෙ- අළච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කණ‍්ඩරච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කුණිහත්‍ථකො -පෙ- ඵණහත්‍ථකො -පෙ- කුට‍්ඨියො -පෙ- ගණ‍්ඩියො -පෙ- කිලාසියො -පෙ- සොසියො -පෙ- අපමාරියො -පෙ- ඔට‍්ඨො -පෙ- ගොණො -පෙ- ගද්‍රභො -පෙ- සූකරො -පෙ- මහිසො මහිසොව හොතීති.
ස. අනු: හත්සුන් පුද්ගල හත්සුන් මැ වේ ද? පාසුන් පුද්ගල පාසුන් මැ වේ ද? අත්පාසුන් පුද්ගල අත්පාසුන් මැ වේ ද? කන්සුන් පුද්ගල ... නැහැසුන් පුද්ගල ... කන්නැහැසුන් පුද්ගල ... ඇඟිලිසුන් පුද්ගල ... අළසුන් පුද්ගල ... නහරසුන් පුද්ගල වකත් පුද්ගල ... පණහත් පුද්ගල ... කුෂ්ඨි පුද්ගල ... ගඬුමත් පුද්ගල ... කිලාසවත් පුද්ගල ... ශොෂවත් පුද්ගල ... අපස්මාරවත් පුද්ගල ... ඔටු ... ගොන් ... ගදුබු ... හූරු ... මහිෂ මහිෂ මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
173. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
173. ප. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ යයි නො කියැයුතු ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: නනු සොතාපන‍්නො පුග්ගලො මනුස‍්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන‍්නො තත්‍ථ’පි සොතාපන‍්නො’ව හොතීති.
ප. පු: සෝවන් පුඟුල් මිනිස්ලොවින් ච්‍යුත වැ දෙව්ලොවට පැමිණියේ එහිදු සෝවන් වැ මැ සිටුනේ වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. ඨ: හඤ‍්චි සොතාපාන‍්නො පුග්ගලො මනුස‍්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන‍්නො තත්‍ථපි සොතාපන‍්නො’ව හොති,
ප. ඨ: ඉදින් සෝවන් පුඟුල් මිනිස්ලොවින් ච්‍යුත වැ දෙව්ලොව පැමිණියේ එහිදු සෝවන් වැ මැ සිටුනේ නම්,
ප. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ප. පා: භවත, එකරුණින් ‘ඒ පුඟුල් මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ය’යි කියැයුතු මැ යැ.
ස. අනු: සොතාපන‍්නො පුග්ගලො මනුස‍්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන‍්නො තත්‍ථපි සොතාපන‍්නො’ව හොතීති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
ස. අනු: සෝවන් පුඟුල් මිනිස්ලොවින් ච්‍යුත වැ දෙව්ලොව පැමිණියේ එහි දු සෝවන් වැ මැ සිටුනේ යැ’ යනු කරුණු කොට ගෙන එ කරුණින් ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: සොතාපන‍්නො පුග්ගලො මනුස‍්සලොකා චුතො දෙවලොකං උපපන‍්නො තත්‍ථපි මනුස‍්සො හොතීති.
ප. පු: සෝවන් පුද්ගල මිනිස්ලොවින් ච්‍යුත වැ දෙව් ලොව පැමිණියේ එහි දු මනුෂ්‍ය වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
174. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
174. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අනඤ‍්ඤො අවිගතො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: අනන්‍ය වැ අවිගත වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අනඤ‍්ඤො අවිගතො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: අනන්‍ය වැ අවිගත වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: හත්‍ථච‍්ඡින‍්නො හත්‍ථච‍්ඡින‍්නොව හොති, පාදාච‍්ඡින‍්නො පාදච‍්ඡින‍්නොව හොති, හත්‍ථපාදච‍්ඡින‍්නො හත්‍ථපාදච‍්ඡින‍්නොව හොති. කණ‍්ණච‍්ඡින‍්නො -පෙ- නාසච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කණ‍්ණනාසච‍්ඡින‍්නො -පෙ- අඞ‍්ගුලිච‍්ඡින‍්නො -පෙ- අළච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කණ‍්ඩරච‍්ඡින‍්නො -පෙ- කුණිහත්‍ථකො -පෙ- ඵණහත්‍ථකො -පෙ- කුට‍්ඨියො -පෙ- ගණ‍්ඩියො -පෙ- කිලාසියො -පෙ- සොසියො -පෙ- අපමාරියො -පෙ- ඔට‍්ඨො -පෙ- ගොණො -පෙ- ගද්‍රභො -පෙ- සූකරො -පෙ- මහිසො මහිසොව හොතීති.
ස. පු: හත්සුන් පුද්ගල හත්සුන් පුද්ගල මැ වේ ද? පාසුන් පුද්ගල පාසුන් මැ වේ ද? අත්පාසුන් පුද්ගල අත්පාසුන් මැ වේ ද? කන්සුන් පුද්ගල ... නැහැසුන් පුද්ගල ... කන්නැහැසුන් පුද්ගල ... ඇඟිලිසුන් පුද්ගල ... අළසුන් පුද්ගල ... නහරසුන් පුද්ගල ... වකත් පුද්ගල ... පණහත් පුද්ගල ... කුෂ්ඨවත් පුද්ගල ... ගණ්ඩවත් පුද්ගල ... කිලාසවත් පුද්ගල ... ශොෂවත් පුද්ගල ... අපස්මාරවත් පුද්ගල ... ඔටු ... ගොන් ... ගදුබු ... හූරු ... මහිෂ මහිෂ මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
175. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
175. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: සරූපො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: සරූප (රූපකාය සහිත) වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: සරූපො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: සරූප වැ සංධාවන කෙරේ ද? (දෙවනවට ද පිළිවිසීමයි)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස. පු: (රූපකාය හා සමග සංධාවන කරන) ජීවය හා ශරීර එකක් මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: සවෙදනො -පෙ- සසඤ‍්ඤො -පෙ- සසඞ‍්ඛාරො -පෙ- සවිඤ‍්ඤාණො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: වේදනා සහිත වැ ... සංඥා සහිත වැ ... සංස්කාර සහිත වැ ... විඥාන සහිත වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ. (අසංඥෝපපත්තිය සිහි කොට ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි.)
ස. පු: සවිඤ‍්ඤාණො සන්‍ධාවතීති.
ස. පු: විඥාන සහිත වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ. (අසංඥතලයෙන් අන්‍ය උපපත්ති සිහි කොට පිළින කෙරෙයි.)
ස. පු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස. පු: (වේදනාදි ශරීර හා ගමන් කරන) ජීවය හා ශරීර එකක් මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
176. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
176. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද, පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අරූපො සන්‍ධාවතී’ති.
ස. අනු: අරූප (රූපකාය රහිත) වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ. (අන්තරාභවය ගෙන ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි.)
ස. පු: අරූපො සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: අරූප වැ සංධාවන කෙරේ ද? (දෙවනවට පිළිවිසීම යි.)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ. (අරූතලය ගෙන පිළින කෙරෙයි.)
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: (රූප සඞ්ඛ්‍යාත ශරීරය හැරපියා යන) ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: අවෙදනො -පෙ- අසඤ‍්ඤො -පෙ- අසඞ‍්ඛාරො -පෙ- අවිඤ‍්ඤාණො සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: වේදනා රහිත වැ සංඥා රහිත වැ සංස්කාර රහිත වැ ... විඥාන රහිත වැ සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පු: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අවිඤ‍්ඤාණො සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: විඥාන රහිත වැ සංධාවන කෙරේ ද? (දෙවනවට පිළිවිසීම යි.)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: (වේදනා’දී සඞ්ඛ්‍යාත ශරීර හැරපියා යන) ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
177. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවති අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
177. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද, පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපං සන්‍ධාවතී’ති.
ස. අනු: (පුද්ගල සංධාවන කරත් මැ) රූපත් සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: රූපං සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: රූපත් සංධාවන කෙරේ ද? (දෙවනවට යි.)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස . අනු: (සංධාවන කරන) ජීව හා ශරීර හා එකෙක් මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ. -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: වෙදනා -පෙ- සඤ‍්ඤා -පෙ- සඞ‍්ඛාරා -පෙ- විඤ‍්ඤාණං සන්‍ධාවතී’ති.
ස. අනු: වේදනා ... සංඥා ... සංස්කාර ... විඥාන සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: විඤ‍්ඤාණං සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: විඥාන සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීව හා ශරීර එකෙක් මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
178. ස. පු: ස‍්වෙව පුග්ගලො සන්‍ධාවතී අස‍්මා ලොකා පරං ලොකං, පරස‍්මා ලොකා ඉමං ලොකන‍්ති.
178. ස. පු: ඒ පුද්ගල මැ මෙලොවින් පරලොවට ද, පරලොවින් මෙලොවට ද සංධාවන කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: රූපං න සන්‍ධාවතී’ති.
ස. අනු: රූප සංධාවන නො කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: රූපං න සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: රූප සංධාවන නො කෙරේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. අනු: වෙදනා -පෙ- සඤ‍්ඤා -පෙ- සඞ‍්ඛාරා -පෙ- විඤ‍්ඤාණං න සන්‍ධාවතී’ති.
ස. අනු: වේදනා ... සංඥා ... සංස්කාර ... විඥාන සංධාවන නො කෙරේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: විඤ‍්ඤාණං න සන්‍ධාවතී’ති.
ස. පු: විඥාන සංධාවන නො කෙරේ ද? (දෙවනවට යි)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
“ඛන්‍ධෙසු භිජ‍්ජමානෙසු සො චෙ භිජ‍්ජති පුග්ගලො උච‍්ඡෙදා භවති දිට‍්ඨි යා බුද‍්ධෙන විවජ‍්ජිතා.
“ස්කන්‍ධයන් භිද්‍යාමානවත් මැ ඉදින් (තොප ගත් ඒ පුද්ගල) භිද්‍යාමාන වේ නම් (බිඳේ නම්), බුදුන් විසින් බැහැර ලූ උච්ඡේද දෘෂ්ටි තොපට වේ.
ඛන්‍ධෙසු භිජ‍්ජමානෙසු නො චෙ භිජ‍්ජති පුග්ගලො, පුග්ගලො සස‍්සතො හොති. නිබ‍්බානෙන සමසමො’ති.
ස්කන්‍ධයන් භිද්‍යාමානවත් මැ ඉදින් තොප ගත් පුද්ගල නො බිඳේ නම්, පුද්ගල (අභිද්‍යමානාර්‍ත්‍ථයෙන්) නිවන හා සමසම වූයේ ශාශ්වත වේ.”
ගති අනුයොගො.
ශති අනුයෝග යි.
179. ස. පු: රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
179. ස. පු: රූපය නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: රූපං අනිච‍්චං සඞ‍්ඛතං පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නං ඛයධම‍්මං වයධම‍්මං විරාගධම‍්මං නිරොධධම‍්මං විපරිණාමධම‍්මන‍්ති.
ස. පු: රූප අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො’පි අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල ද අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
180. වෙදනං උපාදාය -පෙ- සඤ‍්ඤං උපාදාය -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙ උපාදාය -පෙ- විඤ‍්ඤාණං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
180. ස. පු: වේදනා නිසා ... සංඥා නිසා ... සංස්කාර නිසා ... විඥාන නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: විඤ‍්ඤාණං අනිච‍්චං සඞ‍්ඛතං පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නං ඛයධම‍්මං වයධම‍්මං විරාගධම‍්මං නිරොධධම‍්මං විපරිණාමධම‍්මන‍්ති.
ස. පු: විඥාන අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො’පි අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල ද අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
181. ස. පු: රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
181. ස. පු: රූප නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නීලං රූපං උපාදාය නීලකස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: නීලරූප නිසා නීලකපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ. ...
ස. අනු: පීතං රූපං උපාදාය -පෙ- ලොහිතං රූපං උපාදාය -පෙ- ඔදාතං රූපං උපාදාය -පෙ- සනිදස‍්සනං රූපං උපාදාය -පෙ- අනිදස‍්සනං රූපං උපාදාය -පෙ- සප‍්පටිඝං රූපං උපාදාය -පෙ- අප‍්පටිඝං රූපං උපාදාය අප‍්පටිඝස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: පීතරූප නිසා ... ලෝහිතරූප නිසා ... ඔදාතරූප නිසා ... සනිදර්‍ශන (ද්‍රෂ්ටව්‍යභාව සඞ්ඛ්‍යාත නිදර්‍ශන හා පවත්නා) රූප නිසා ... අනිදර්‍ශන රූප නිසා ... සත්ප්‍රතිඝ (විෂය විෂයී සංඝට්ටන යයි කියන ලද ප්‍රතිහනන සමඟ පවත්නා) රූප නිසා ... අප්‍රතිඝ රූප නිසා අප්‍රතිඝපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
182. ස. පු: වෙදනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
182. ස. පු: වේදනා නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කුසලං වෙදනං උපාදාය කුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: කුශලවේදනා නිසා කුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ .. .
ස. පු: කුසලං වෙදනං උපාදාය කුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤන‍්තී’ති
ස. පු: කුශලවේදනා නිසා කුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: කුසලා වෙදනා සඵලා සවිපාකා ඉට‍්ඨඵලා කන‍්තඵලා මනුඤ‍්ඤඵලා අසෙචනකඵලා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා’ති.
ස. පු: කුශලවේදනා සඵල, සවිපාක, ඉෂ්ටඵල, කාන්තඵල, මනෝඥඵල, අසේචනකඵල, සුඛුද්‍රය, සුඛවිපාක වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කුසලො’පි පුග්ගලො සඵලො සවිපාකො ඉට‍්ඨඵලො කන‍්තඵලො මනුඤ‍්ඤඵලො අසෙචනකඵලො සුඛුද්‍රයො සුඛවිපාකො’ති.
ස. අනු: කුශලපුද්ගල ද සඵල, සවිපාක, ඉෂ්ටඵල, කාන්තඵල, මනෝඥඵල, අසේචනකඵල, සුඛුද්‍රය, සුඛවිපාක වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ
183. ස. පු: වෙදනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
183. ස. පු: වේදනා නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අකුසලං වෙදනං උපාදාය අකුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: අකුශල වේදනා නිසා අකුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැ යුතු මැ යැ ...
ස. පු: අකුසලං වෙදනං උපාදාය අකුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: අකුශලවේදනා නිසා අකුශල පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද? (දෙවනවට යි)
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අකුසලා වෙදනා සඵලා සවිපාකා අනිට‍්ඨඵලා අකන‍්තඵලා අමනුඤ‍්ඤඵලා සෙචනකඵලා දුක‍්ඛුද්‍රයා දුක‍්ඛවිපාකා’ති.
ස. පු: අකුශල වේදනා සඵල, සවිපාක, අනිෂ්ටඵල, අකාන්තඵල, අමනෝඥඵල, සේචනකඵල, දුක්ඛුද්‍රය, දුක්ඛවිපාක වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අකුසලො’පි පුග්ගලො සඵලො සවිපාකො අනිට‍්ඨඵලො අකන‍්තඵලො අමනුඤ‍්ඤඵලො සෙචනකඵලො දුක‍්ඛුද්‍රයො දුක‍්ඛවිපාකො’ති.
ස. අනු: අකුශල පුද්ගල ද සඵල, සවිපාක, අනිෂ්ටඵල, අකාන්තඵල, අමනෝඥඵල, සේචනකඵල, දුක්ඛුද්‍රය දුක්ඛවිපාක වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
184. ස. පු: වෙදනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
184. ස. පු: වේදනා නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්තිය වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අබ්‍යාකතං වෙදනං උපාදාය අබ්‍යාකතස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: අව්‍යාකෘතවේදනා නිසා අව්‍යාකෘතපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අබ්‍යාකතං වෙදනං උපාදාය අබ්‍යාකතස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: අව්‍යාකෘතවේදනා නිසා අව්‍යාකෘතපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අබ්‍යාකතා වෙදනා අනිච‍්චා සඞ‍්ඛතා පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නා ඛයධම‍්මා වයධම‍්මා විරාගධම‍්මා නිරොධධම‍්මා විපරිණාමධම‍්මා’ති.
ස. පු: අව්‍යාකෘතවේදනා අනිත්‍ය, ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලද, ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න, ක්‍ෂයධර්‍ම, ව්‍යයධර්‍ම, විරාගධර්‍ම, නිරොධධර්‍ම, පෙරළෙන සැහැවි වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අබ්‍යාකතො’පි පුග්ගලො අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති.
ස. අනු: අව්‍යාකෘතපුද්ගල ද අනිත්‍ය වූයේ, ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ, ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ, ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ, ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ, විරාගස්වභාව ඇතියේ, නිරෝධස්වභාව ඇතියේ, පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
185. ස. පු: සඤ‍්ඤං උපාදාය -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙ උපාදාය -පෙ- විඤ‍්ඤාණං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
185. ස. පු: සංඥා නිසා ... සංස්කාර නිසා ... විඥාන නිසා ... පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කුසලං උපාදාය කුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: කුශල නිසා කුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: කුසලං විඤ‍්ඤාණං උපාදාය කුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: කුශලවිඥාන නිසා කුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: කුසලං විඤ‍්ඤාණං සඵලං සවිපාකං ඉට‍්ඨඵලං කන‍්තඵලං මනුඤ‍්ඤඵලං අසෙචනකඵලං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාකන‍්ති.
ස. පු: කුශලවිඥාන සඵල, සවිපාක, ඉෂ්ටඵල, කාන්තඵල, මනෝඥඵල, අසේචනකඵල, සුඛුද්‍රය, සුඛවිපාක වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කුසලො’පි පුග්ගලො සඵලො සවිපාකො ඉට‍්ඨඵලො කන‍්තඵලො මනුඤ‍්ඤඵලො අසෙචනකඵලො සුඛුද්‍රයො සුඛවිපාකො’ති.
ස. අනු: කුශලපුද්ගල ද සඵල, සවිපාක, ඉෂ්ටඵල, කාන්තඵල, මනෝඥඵල, අසේචනකඵල, සුඛුද්‍රය, සුඛවිපාක වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
186. ස. පු: විඤ‍්ඤාණං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
186. ස. පු: විඤ්ඤාණය නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අකුසලං විඤ‍්ඤාණං උපාදාය අකුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: අකුශලවිඥාන නිසා අකුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අකුසලං විඤ‍්ඤාණං උපාදාය අකුසලස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: අකුශලවිඥාන නිසා අකුශලපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අකුසලං විඤ‍්ඤාණං සඵලං සවිපාකං අනිට‍්ඨඵලං අකන‍්තඵලං අමනුඤ‍්ඤඵලං සෙචනකඵලං දුක‍්ඛුද්‍රයං දුක‍්ඛවිපාකන‍්ති.
ස. පු: අකුශලවිඥාන සඵල, සවිපාක, අනිෂ්ඨඵල, අකාන්තඵල, අමනෝඥඵල, සේචනකඵල, දුක්ඛුද්‍රය, දුක්ඛවිපාක වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ ය.
ස. අනු: අකුසලො’පි පුග්ගලො සඵලො සවිපාකො අනිට‍්ඨඵලො අකන‍්තඵලො අමනුඤ‍්ඤඵලො සෙචනකඵලො දුක‍්ඛුද්‍රයො දුක‍්ඛවිපාකො’ති.
ස. අනු: අකුශලපුද්ගල ද සඵල, සවිපාක, අනිෂ්ඨඵල, අකාන්තඵල, අමනෝඥඵල, සේචනකඵල, දුක්ඛුද්‍රය, දුක්ඛවිපාක වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
187. ස. පු: විඤ‍්ඤාණං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
187. ස. පු: විඥාන නිසා පුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අබ්‍යාකතං විඤ‍්ඤාණං උපාදාය අබ්‍යාකතස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: අව්‍යාකෘතවිඥාන නිසා අව්‍යාකෘතපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අබ්‍යාකතං විඤ‍්ඤාණං උපාදාය අබ්‍යාකතස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: අව්‍යාකෘතවිඥාන නිසා අව්‍යාකෘතපුද්ගලප්‍රඥප්ති වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අබ්‍යාකතං විඤ‍්ඤාණං අනිච‍්චං සඞ‍්ඛතං පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නං ඛයධම‍්මං වයධම‍්මං විරාගධම‍්මං නිරොධධම‍්මං විපරිණාමධම‍්මන‍්ති.
ස. පු: අව්‍යාකෘතවිඥාන අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන ස්වභාව ඇතියේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අබ්‍යාකතො’පි පුග්ගලො අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති.
ස. අනු: අව්‍යාකෘතපුද්ගල ද අනිත්‍ය වූයේ ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදුයේ ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වූයේ ක්‍ෂයස්වභාව ඇතියේ ව්‍යයස්වභාව ඇතියේ විරාගස්වභාව ඇතියේ නිරෝධස්වභාව ඇතියේ පෙරළෙන සැහැවි ඇතියේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
188. ස. පු: චක‍්ඛුං උපාදාය ‘චක‍්ඛුමා පුග්ගලො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
188. ස. පු: චක්‍ෂුස නිසා ‘චක්‍ෂුර්මත් පුද්ගල යැ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: චක‍්ඛුම‍්හි නිරුද‍්ධෙ ‘චක‍්ඛුමා පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: චක්‍ෂුස නිරුද්ධ වත් මැ ‘චක්‍ෂුර්මත් පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: සොතං උපාදාය -පෙ- ඝානං උපාදාය -පෙ- ජිව‍්හං උපාදාය -පෙ- කායං උපාදාය -පෙ- මනං උපාදාය ‘මනවා පුග්ගලො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. පු: ශ්‍රෝත්‍රය නිසා ... ඝ්‍රාණය නිසා ... ජිහ්වා නිසා ... කාය නිසා ... මනස නිසා ‘මනස් ඇති පුද්ගලයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මනම‍්හි නිරුද‍්ධෙ ‘මනවා පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: මනස නිරුද්ධ වත් මැ ‘මනස් ඇති පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
189. ස. පු: මිච‍්ඡාදිට‍්ඨිං උපාදාය ‘මිච‍්ඡාදිට‍්ඨියො පුග්ගලො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
189. ස. පු: මිථ්‍යාදෘෂ්ටි නිසා මිථ්‍යාදෘෂ්ටික පුද්ගල යැ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මිච‍්ඡාදිට‍්ඨියා නිරුද‍්ධාය ‘මිච‍්ඡාදිට‍්ඨියො පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: මිථ්‍යාදෘෂ්ටි නිරුද්ධ වත් මැ ‘මිථ්‍යාදෘෂ්ටික පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැ යුතු ම යැ ...
ස. පු: මිච‍්ඡාසඞ‍්කප‍්පං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාවාචං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාකම‍්මන‍්තං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාආජීවං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාවායාමං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාසතිං උපාදාය -පෙ- මිච‍්ඡාසමාධිං උපාදාය ‘මිච‍්ඡාසමාධියො පුග්ගලො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. පු: මිථ්‍යාසංකල්ප නිසා ... මිථ්‍යාවාක් නිසා ... මිථ්‍යාකර්‍මාන්ත නිසා ... මිථ්‍යාආජීව නිසා ... මිථ්‍යාව්‍යායාම නිසා ... මිථ්‍යාස්මෘති නිසා ... මිථ්‍යාසමාධි නිසා ‘මිථ්‍යාසමාධිමත් පුද්ගල යැ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මිච‍්ඡාසමාධිම‍්හි නිරුද‍්ධෙ ‘මිච‍්ඡාසමාධියො පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: මිථ්‍යාසමාධි නිරුද්ධ වත් මැ ‘මිථ්‍යාසමාධිමත් පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
190. ස. පු: සම‍්මාදිට‍්ඨිං උපාදාය ‘සම‍්මාදිට‍්ඨියො පුග්ගලො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
190. ස. පු: සම්‍යග්දෘෂ්ටි නිසා ‘සම්‍යග්දෘෂ්ටික පුද්ගල යැ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සම‍්මාදිට‍්ඨියා නිරුද‍්ධාය ‘සම‍්මාදිට‍්ඨියො පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: සම්‍යග්දෘෂ්ටි නිරුද්ධ වත් මැ ‘සම්‍යග්දෘෂ්ටික පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: සම‍්මාසඞ‍්කප‍්පං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාවාචං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාකම‍්මන‍්තං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාආජීවං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාවායාමං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාසතිං උපාදාය -පෙ- සම‍්මාසමාධිං උපාදාය ‘සම‍්මාසමාධියො පුග්ගලො’ ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. පු: සම්‍යක් සංකල්ප නිසා ... සම්‍යග්වාග් නිසා ... සම්‍යක්කර්‍මාන්ත නිසා ... සම්‍යක්ආජීව නිසා ... සම්‍යක්ව්‍යායාම නිසා ... සම්‍යක්ස්මෘති නිසා ... සම්‍යක්සමාධි නිසා ‘සම්‍යක්සමාධිමත් පුද්ගල යැ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සම‍්මාසමාධිම‍්හි නිරුද‍්ධෙ ‘සම‍්මාසමාධියො පුග්ගලො නිරුද‍්ධො’ති වත‍්තබ‍්බො’ති.
ස. අනු: සම්‍යක්සමාධිය නිරුද්ධ වත් මැ ‘සම්‍යක්සමාධිමත් පුද්ගල නිරුද්ධයහ’යි කියැයුතු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
191. ස. පු: රූපං උපාදාය, වෙදනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
191. ස. පු: රූප නිසා ... වේදනා නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ද‍්වින‍්නං ඛන්‍ධානං උපාදාය ද‍්වින‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: ස්කන්‍ධයන් දෙදෙනකුන් නිසා ‘ද්වීපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: රූපං උපාදාය, වෙදනං උපාදාය, සඤ‍්ඤං උපාදාය, සඞ‍්ඛාරෙ උපාදාය, විඤ‍්ඤාණං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: රූප නිසා ... වේදනා නිසා ... සංඥා නිසා ... සංස්කාර නිසා ... විඥාන නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පඤ‍්චන‍්නං ඛන්‍ධානං උපාදාය පඤ‍්චන‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: පඤ්චස්කන්‍ධයන් නිසා ‘පඤ්චපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
192. ස. පු: චක‍්ඛායතනං උපාදාය, සොතායතනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
192. ස. පු: චක්‍ෂුරායතන නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රායතන නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ද‍්වින‍්නං ආයතනානං උපාදාය ද‍්වින‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: ආයතනයන් දෙදෙනකුන් නිසා ‘ද්වීපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: චක‍්ඛායතනං උපාදාය -පෙ- සොතායතනං උපාදාය -පෙ- ධම‍්මායතනං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: චක්‍ෂුරායතන නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රායතන නිසා ... ධර්‍මායතන නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ද‍්වාදසන‍්නං ආයතනානං උපාදාය ද‍්වාදසන‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: දොළොස් ආයතනයන් නිසා ‘ද්වාදශපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
193. ස. පු: චක‍්ඛුධාතුං උපාදාය, සොතධාතුං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
193. ස. පු: චක්‍ෂුර්ධාතු නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රධාතු නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ද‍්වින‍්නං ධාතූනං උපාදාය ද‍්වින‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: ධාතූන් දෙදෙනකුන් නිසා ‘ද්වීපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: චක‍්ඛුධාතුං උපාදාය -පෙ- සොතධාතුං උපාදාය -පෙමනොවිඤ‍්ඤාණධාතුං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: චක්‍ෂුර්ධාතු නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රධාතු නිසා ... මනෝවිඥාන ධාතු නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අට‍්ඨාරසන‍්නං ධාතූනං උපාදාය අට‍්ඨාරසන‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: අටළොස්ධාතූන් නිසා ‘අෂ්ටාදශපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
194. ස. පු: චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උපාදාය, සොතින්‍ද්‍රියං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
194. ස. පු: චක්‍ෂුරින්‍ද්‍රිය නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රේන්‍ද්‍රිය නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ද‍්වින‍්නං ඉන්‍ද්‍රියානං උපාදාය ද‍්වින‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: ඉන්‍ද්‍රියන් දෙදෙනකුන් නිසා ‘ද්වීපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උපාදාය -පෙ- සොතින්‍ද්‍රියං උපාදාය -පෙ- අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: චක්‍ෂුරින්‍ද්‍රිය නිසා ... ශ්‍රෝත්‍රේන්‍ද්‍රිය නිසා ... අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: බාවීසතියා ඉන්‍ද්‍රියානං උපාදාය බාවීසතියා පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයන් නිසා ‘ද්වාවිංශත්පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
195. ස. පු: එකවොකාරභවං උපාදාය එකස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
195. ස. පු: ඒකවෝකාරභව නිසා ‘ඒකපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: චතුවොකාරභවං උපාදාය චතුන‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: චතුවෝකාරභව නිසා ‘චතුෂ්පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: එකවොකාරභවං උපාදාය එකස‍්ස පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. පු: ඒකවෝකාරභව නිසා ‘ඒකපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පඤ‍්චවොකාරභවං උපාදාය පඤ‍්චන‍්නං පුග‍්ගලානං පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
ස. අනු: පඤ්චවෝකාරභව නිසා ‘පඤ්චපුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
196. ස. පු: එකවොකාරභවෙ එකො’ච පුග්ගලො’ති.
196. ස. පු: ඒකවෝකාරභවයෙහි එක් මැ පුද්ගලයෙක් වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: චතුවොකාරභවෙ චත‍්තාරො’ච පුග‍්ගලා’ති.
ස. අනු: චතුවෝකාරභවයෙහි සතර පුද්ගල කෙනෙක් මැ වෙත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: එකවොකාරභවෙ එකො’ච පුග්ගලො’ති.
ස. පු: ඒකවෝකාරභවයෙහි එක් මැ පුද්ගලයෙක් වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: පඤ‍්චවොකාරභවෙ පඤ‍්චෙ’ව පුග‍්ගලා’ති.
ස. අනු: පඤ්චවෝකාරභවයෙහි පස් පුද්ගල කෙනෙක් මැ වෙත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
197. ස. පු: යථා රුක‍්ඛං උපාදාය ඡායාය පඤ්ඤත්ති, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
197. ස. පු: යම් පරිදි වෘක්‍ෂය නිසා ‘ඡායාප්‍රඥප්ති’ වේ ද, එපරිදි මැ රූපය නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
යථා රුක‍්ඛං උපාදාය ඡායාය පඤ්ඤත්ති, රුක‍්ඛො’පි අනිච‍්චො, ඡායා’පි අනිච‍්චා, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ්ඤත්ති, රූපම‍්පි අනිච‍්චං, පුග්ගලො’පි අනිච‍්චො’ති.
යම් පරිදි වෘක්‍ෂය නිසා ‘ඡායාප්‍රඥප්ති’ වේ ද; වෘක්‍ෂය ද අනිත්‍ය වේ ද, ඡායාවත් අනිත්‍ය වේ ද, එපරිදි මැ රූපය නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද, රූපත් අනිත්‍ය වේ ද, පුද්ගලත් අනිත්‍ය වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: යථා රුක‍්ඛං උපාදාය ඡායාය පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤො රුක‍්ඛො, අඤ්ඤා ඡායා, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. පු: යම් පරිදි වෘක්‍ෂය නිසා ‘ඡායාප්‍රඥප්ති’ වේ ද, වෘක්‍ෂය අනෙකෙක් වේ ද, ඡායා අනෙකක් වේ ද, එපරිදි මැ රූපය නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද, රූප අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
198. ස. පු: යථා ගාමං උපාදාය ගමිකස‍්ස පඤ්ඤත්ති, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
198. ස. පු: යම් පරිදි ගම නිසා ‘ගමිකප්‍රඥප්ති’ වේ ද, එපරිදි මැ රූප නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
යථා ගාමං උපාදාය ගමිකස‍්ස පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤො ගාමො, අඤ‍්ඤො ගමිකො, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
යම් පරිදි ගම නිසා ‘ගමිකප්‍රඥප්ති’ වේ ද, ‘ගම’ අනෙකෙක් වේ ද, ‘ගමික’ අනෙකෙක් වේ ද, එපරිදි මැ රූප නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද, රූප අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
199. ස. පු: යථා රට‍්ඨං උපාදාය රඤ‍්ඤො පඤ්ඤත්ති, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති. යථා රට‍්ඨං උපාදාය රඤ‍්ඤො පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤං රට‍්ඨං, අඤ‍්ඤො රාජා, එවමෙවං රූපං උපාදාය පුග්ගලස්ස පඤ්ඤත්ති, අඤ‍්ඤං රූපං අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
199. ස. පු: යම් පරිදි රට නිසා ‘රාජප්‍රඥප්ති’ වේ ද, එපරිදි මැ රූප නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද, යම් පරිදි රට නිසා ‘රාජප්‍රඥප්ති’ වේ ද, රට අනෙකෙක් වේ ද, රජ අනෙකෙක් වේ ද, එපරිදි මැ රූප නිසා ‘පුද්ගලප්‍රඥප්ති’ වේ ද, රූප අනෙකෙක් වේ ද, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
200. ස. පු: යථා න නිගළො නෙගළිකො, යස‍්ස නිගළො සො නෙගළිකො, එවමෙවං න රූපං රූපවා, යස‍්ස රූපං සො රූපවා’ති.
200. ස. පු: යම් පරිදි නිගළ ‘නෙගළික’ නො වේ ද, යමක්හට හැකිළි බැමි ඇත් ද, හෙ ‘නෙගළික’ වේ ද, එපරිදි මැ රූප ‘රූපවත්’ නො වේ ද, යමක්හට රූප ඇත් ද හෙ ‘රූපවත්’ වේ ද?
යථා න නිගළො නෙගළිකො, යස‍්ස නිගළො සො නෙගළිකො, අඤ‍්ඤො නිගළො, අඤ‍්ඤො නෙගළිකො, එවමෙවං න රූපං රූපවා, යස‍්ස රූපා සො රූපවා, අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤො රූපවා’ති.
යම් පරිදි නිගළ ‘නෙගළික’ නො වේ ද, යමක්හට හැකිළි බැමි ඇත් ද, හෙ ‘නෙගළික’ වේ ද; නිගළ අනෙකෙක් වේ ද, නෙගළික අනෙකෙක් වේ ද, එපරිදි මැ රූප ‘රූපවත්’ නො වේ ද, යමක්හට රූප ඇත් ද, හෙ ‘රූපවත්’ වේ ද, රූප අනෙකෙක් වේ ද, රූපවත් අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
201. ස. පු: චිත‍්තෙ චිත‍්තෙ පුග්ගලස්ස පඤ‍්ඤත‍්තී’ති.
201. ස. පු: සිතක් සිතක් වත් මැ ‘පුද්ගල ප්‍රඥප්ති’ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. වනු: චිත‍්තෙ චිත‍්තෙ පුග්ගලො ජායති ජීයති මීයති චවති උපපජ‍්ජතී’ති.
ස. අනු: සිතක් සිතක් වත් මැ පුද්ගල දෙනුයේ දිරනුයේ මියනුයේ සවනුයේ උපදනුයේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බො සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා’ති.
ස. පු: දෙවන සිත උපන් කලැ හෙ යැ හෝ අනෙකෙක් හෝ යයි නො කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං කුමාරකො’ති වා කුමාරිකා’ති වා’ති.
ස. අනු: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘කුමාරක’ යයි හෝ ‘කුමාරිකා’ යයි හෝ නො කියැයුතු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: වත‍්තබ‍්බං.
ප. පටිඤ්ඤා: කියැයුතු යැ.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: නිග්‍රහ පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා,
අනු. ඨ: ඉදින් දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝ යි නො කියැයුතු යැ යි කියැයුතු වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං කුමාරකො’ති වා කුමාරිකා’ති වා’ති,
අනු. පා: භවත, එහෙයින් තොප විසින් දෙ වැනි සිත උපන් කලැ ‘කුමාරයෙකැ’ යි හෝ ‘කුමාරියකැ’යි හෝ නො කියැයුතු යැ යි කියැයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා, දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං කුමාරකො’ති වා කුමාරිකා’ති වා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: දෙ වැනි සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝ යි නො කියැයුතු යැයි ද, දෙ වැනි සිත උපන් කලැ ‘ කුමාරයෙකැ’යි හෝ ‘කුමාරියකැ’යි හෝ කියැයුතු යැ යි ද, යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යා යැ.
පටි. ඨ: හඤ‍්චි වා පන දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං කුමාරකො’ති වා කුමාරිකා’ති වා,
පටි. ඨ: ඉදින් දෙ වැනි සිත උපන් කලැ ‘කුමාරයෙකැ’යි හෝ ‘කුමාරියකැ’යි හෝ කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා.
පටි. පා: භවත, එහෙයින් දෙ වන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝයි කියැයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා, දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං කුමාරකො’ති වා කුමාරිකා’ති මිච‍්ඡා.
පටි. ආ: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘කුමාරයෙකැ’යි හෝ ‘කුමාරියකැ’යි හෝ කියැයුතු යැයි ද යන යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ තොපගේ මිථ්‍යා යැ.
202. ස. පු: දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා’ති.
202. ස. පු: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ ය’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝ ය නො කියැයුතු යැයි ද, දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝ යි නො කියැයුතු ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං ඉත්‍ථි’ති වා පුරිසො’ති වා ගහට‍්ඨො’ති වා පබ‍්බජිතො’ති වා දෙවො’ති වා මනුස‍්සො’ති වා’ති.
ස. අනු: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘ස්ත්‍රියකැ’ යි හෝ ‘පුරුෂයෙකැ’ යි හෝ ‘ගෘහස්ථයෙකැ’යි හෝ ‘ප්‍රව්‍රජිතයෙකැ’යි හෝ ‘දේවයෙකැ’යි හෝ ‘මනුෂ්‍යයෙකැ’යි හෝ නො කියැ යුතු ද?
ප. පටිඤ්ඤා: වත‍්තබ‍්බං.
ප. පටිඤ්ඤා: කියැයුතු යි.
ස. නි: ආජානාහි නිග‍්ගහං.
ස. නි: නිග්‍රහය පිළිගනුව.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බංසො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා,
අනු. ඨ: ඉදින් දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් ම යැ’ හෝ යි නො කියැයුතු නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං දෙවො’ති වා මනුස‍්සො’ති වා’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් දෙවන සිත උපන් කලැ ‘දේවයෙකැ’ යි හෝ ‘මනුෂ්‍යයෙකැ’යි නො කියැයුතු යැයි කියැයුතු යැ.
අනු. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා, දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං දෙවො’ති වා මනුස‍්සො’ති වා’ති මිච‍්ඡා.
අනු. ආ: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝ යි නො කියැයුතු යැයි ද, දෙවන සිත උපන් කලැ ‘දේවයෙකැ’යි හෝ ‘මනුෂ්‍යයෙකැ’යි හෝයි කියැයුතු යැ යනු කියැයුතු යයි ද යමක් එහි ලා කියෙහි නම්, ඒ මිථ්‍යා යැ.
පටි. ඨ: හඤ‍්චි වා පන දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං දෙවො’ති වා මනුස‍්සො’ති වා,
පටි. ඨ: ඉදින් දෙවන සිත උපන් කලැ ‘දේවයෙකැ’ යි හෝ ‘මනුෂ්‍යයෙකැ’යි හෝ කියැයුතු වේ නම්,
පටි. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා’ති.
පටි. පා: එයින් භවත, දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝයි කියැයුතු යයි කියැයුතු යැ.
පටි. ආ: යං තත්‍ථ වදෙසි: වත‍්තබ‍්බෙ ඛො දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ න වත‍්තබ‍්බං සො’ති වා අඤ‍්ඤො’ති වා, දුතියෙ චිත‍්තෙ උප‍්පන‍්නෙ වත‍්තබ‍්බං දෙවො’ති වා මනුස‍්සො’ති වා’ති මිච‍්ඡා -පෙ-
පටි. ආ: දෙවන සිත උපන් කලැ ‘හේ මැ යැ’ හෝ ‘අනෙකෙක් මැ යැ’ හෝයි නො කියැයුතු යයි ද දෙවන සිත උපන් කලැ ‘දේවයෙකැ’යි හෝ ‘මනුෂ්‍යයෙකැ’යි හෝ කියැයුතු යනු කියැයුතු යයි යමක් එහි ලා කියෙහි නම් ඒ මිථ්‍යා යැ.
203. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
203. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියැයුතු ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: නනු යො පස‍්සති, යං පස‍්සති, යෙන පස‍්සති, සො පස‍්සති, තං පස‍්සති, තෙන පස‍්සතී’ති.
ප. පු: යම් පුද්ගලයෙක් දක්නේ වේ ද, යම් රූපයක් දක්නේ වේ ද, යම් ඇසෙකින් දක්නේ වේ ද, ඒ පුද්ගල දක්නේ, ඒ රූප දක්නේ, ඒ ඇසින් දක්නේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි යො පස‍්සති යං පස‍්සති, යෙන පස‍්සති, සො පස‍්සති තං පස‍්සති තෙන පස‍්සති,
අනු. ඨ: ඉදින් යම් පුද්ගලයෙක් යම් රූපයක් යම් ඇසෙකින් දක්නේ වේ ද, ඒ පුද්ගල ඒ රූප ඒ ඇසින් දක්නේ වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි කියයුතු යැ.
204. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
204. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියැයුතු ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: නනු යො සුණාති -පෙ- යො ඝායති -පෙ- යො සායති -පෙ- යො ඵුසති -පෙ- යො විජානාති යං විජානාති යෙන විජානාති, සො විජානාති තං විජානාති තෙන විජානාතී’ති.
ප. පු: යම් පුද්ගලයෙක් අසන්නේ වේ නම් ... යම් පුද්ගලයෙක් ආඝ්‍රාණ කරන්නේ වේ නම් ... යම් පුද්ගලයෙක් ආස්වාද කරන්නේ වේ නම් ... යම් පුද්ගලයෙක් ස්පර්‍ශ කරන්නේ වේ නම් ... යම් පුද්ගලයෙක් යම් ධර්‍මයක් යම් විඤ්ඤාණයකින් විජානනා කරන්නේ වේ නම්, ඒ පුද්ගල ඒ ධර්‍මය ඒ විඤ්ඤාණයෙන් විජානනා කරන්නේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි යො විජානාති යං විජානාති යෙන විජානාති, සො විජානාති තං විජානාති තෙන විජානාති.
අනු. ඨ: ඉදින්, යම් පුද්ගලයෙක් යම් ධර්‍මයක් යම් විඤ්ඤාණයෙකින් විජානනා කෙරේ ද, ඒ පුද්ගල ඒ ධර්‍මය ඒ විඤ්ඤාණයෙන් විජානනා කරන්නේ වේ නම්,
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි කියැයුතු මැ යැ.
205. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
205. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: නනු යො න පස‍්සති, යං න පස‍්සති, යෙන න පස‍්සති, සො න පස‍්සති, තං න පස‍්සති, තෙන න පස‍්සතී’ති.
ස. පු: (අන්‍ධාදී) යමෙක් නො දක්නේ වී නම්, යම් රූපයක් නො දක්නේ වී නම්, යමෙකින් නො දක්නේ වී නම්, හේ නො දක්නේ, එය නො දක්නේ, එයින් නො දක්නේ නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි යො න පස‍්සති යං න පස‍්සති යෙන න පස‍්සති, සො න පස‍්සති තං න පස‍්සති තෙන පස‍්සති,
අනු. ඨ: ඉදින් යමෙක් නො දක්නේ යමක් නො දක්නේ යමෙකින් නො දක්නේ වේ නම්, හෙ නො දක්නේ එය නො දක්නේ එයින් නො දක්නේ වෙයි.
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දක්නා ලැබේ යයි නො කියැයුතු මැ යැ.
206. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
206. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: නනු යො න සුණාති -පෙ- යො න ඝායති -පෙ- යො න සායති -පෙ- යො න ඵුසති -පෙ- යො න විජානාති යං න විජානාති යෙන විජානාති, සො න විජානාති තං න විජානාති තෙන න විජානාතී’ති.
ස. පු: යමෙක් නො අසන්නේ ... යමෙක් ආඝ්‍රාණ නො කරන්නේ ... යමෙක් ආස්වාද නො කරන්නේ ... යමෙක් ස්පර්‍ශ නො කරන්නේ යමෙක් විජානනා නො කරන්නේ යමක් විජානනා නො කරන්නේ යමෙකින් විජානනා නො කරන්නේ වේ ද, හෙ විජානනා නො කරන්නේ ඒ ධර්‍ම විජානනා නො කරන්නේ ඒ විඤ්ඤාණයෙන් විජානනා නො කරන්නේ නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි යො න විජානාති යං න විජානාති යෙන න විජානාති, සො න විජානාති තං න විජානාති තෙන න විජානාති,
අනු. ඨ: ඉදින් යමෙක් විජානනා නො කරන්නේ යම් ධර්‍මයක් විජානනා නො කරන්නේ යම් විඤ්ඤාණයෙකින් විජානනා නො කරන්නේ වේ නම්, හෙ විජානනා නො කරන්නේ ඒ ධර්‍ම විජානනා නො කරන්නේ ඒ විඤ්ඤාණයෙන් විජානනා නො කරන්නේ වෙයි.
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: භවත, එයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියැයුතු මැ යැ.
207. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං, ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
207. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියැයුතු ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. පු: නනු වුත‍්තං භගවතා: “පස‍්සාමහං භික‍්ඛවෙ දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා විසුද‍්ධෙන අතික‍්කන‍්තමානුසකෙන සත්තෙ චවමානෙ උප‍්පජ‍්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ‍්ණෙ දුබ‍්බණ‍්ණෙ සුගතෙ දුග‍්ගතෙ යථාකම‍්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමී”ති අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ප. පු: “මහණෙනි, මම විශුද්ධ වූ මිනිසැස ඉක්ම සිටි දිවැසින් ච්‍යුත වන, උපදනා, හීන, ප්‍රණීත, සුවර්‍ණ, දුර්වර්‍ණ, සුගතිප්‍රාප්ත, දුර්‍ගතිප්‍රාප්ත, සත්ත්‍වයන් දක්මි, දන්මි” යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලද්දේ නො වේ ද? සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත්තේ මැ නු?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නිග: තෙන හි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. නිග: එයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල දන්නා ලැබේ මැ යැ.
208. ස. පු: වුත‍්තං භගවතා: “පස‍්සාමහං භික‍්ඛවෙ දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා විසුද‍්ධෙන අතික‍්කන‍්තමානුසකෙන සත්තෙ චවමානෙ උප‍්පජ‍්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ‍්ණෙ දුබ‍්බණ‍්ණෙ සුගතෙ දුග‍්ගතෙ යථාකම‍්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමී” ති කත්‍වා තෙනෙව කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
208. ස. පු: “මහණෙනි, මම විශුද්ධ වූ මිනිසැස ඉක්මැ සිටි දිවැසින්: ච්‍යුත වන, උපදනා, හීන, ප්‍රණීත, සුවර්‍ණ, දුර්වර්‍ණ, සුගතිප්‍රාප්ත, දුර්‍ගතිප්‍රාප්ත, යථාකර්මෝපග සත්ත්‍වයන් දක්මි දන්මි” යි භගවත්හු විසින් වදාරන ලදැ යි ගෙන එකරුණින් ම සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: භගවා දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා විසුද‍්ධෙන අතික‍්කන‍්තමානුසකෙන රූපං පස‍්සති පුග‍්ගලං පස‍්සතී’ති.
ස. පු: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු මිනිසැස ඉක්මැ සිටි දිවැසින් රූපය දක්නා සේක් ද? පුද්ගල දන්නා සේක් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: රූපං පස‍්සති.
ප. පටිඤ්ඤා: රූපය දක්නා සේක.
ස. අනු: රූපං පුග්ගලො, රූපං චවති රූපං උප‍්පජ‍්ජති, රූපං යථාකම‍්මූපගන‍්ති.
ස. අනු: රූප පුද්ගල වේ ද, රූප ච්‍යුත වේ ද, රූප උපදනේ ද, රූප යථා කර්මෝපග වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
209. ස. පු: භගවා දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා විසුද‍්ධෙන අතික‍්කන‍්තමානුසකෙන රූපං පස‍්සති පුග‍්ගලං පස‍්සතී’ති.
209. ස. පු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ මිනිසැස ඉක්ම සිටි දිවැසින් රූප දක්නා සේක් ද? පුද්ගල දක්නා සේක් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: පුග‍්ගලං පස‍්සති.
ප. පටිඤ්ඤා: පුද්ගල දක්නා සේක. (‘සත්තෙ පස්සාමි’ යන සූත්‍රප්‍රදේශ ගෙන පිළින කෙරෙයි.)
ස. අනු: පුග්ගලො රූපං, රූපායතනං, රූපධාතු, නීලං, පීතකං, ලොහිතකං, ඔදාතං, චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤෙය්‍යං, චක‍්ඛුස‍්මිං පටිහඤ‍්ඤති, චක‍්ඛුස‍්ස ආපාථං ආගච‍්ඡතී’ති.
ස. අනු: පුද්ගල රූප වේ ද? රූපායතන, රූපධාතු, නීල, පීත, ලෝහිතක, අවදාත, චක්‍ෂුර්විඥේය වේ ද? ඇස්හි ගැටේ ද? ඇස් හමුවට ඒ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ...
ස. පු: භගවා දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා විසුද‍්ධෙන අතික‍්කන‍්තමානුස‍්සකෙන රූපං පස‍්සති, පුග‍්ගලං පස‍්සතී’ති.
ස. පු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ මිනිසැස ඉක්ම සිටි දිවැසින් රූප දක්නා සේක් ද? පුද්ගල දක්නා සේක් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: උභො පස‍්සති.
ප. පටිඤ්ඤා: රූප – පුද්ගල දෙක මැ දක්නා සේක.
ස. අනු: උභො රූපං, රූපායතනං, රූපධාතු, උභො නීලා, උභො පීතකා, උභො ලොහිතකා, උභො ඔදාතා, උභො චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤෙය්‍යා, උභො චක‍්ඛුස‍්මිං පටිහඤ‍්ඤන‍්ති, උභො චක‍්ඛුස‍්ස ආපාථං ආගච‍්ඡන‍්ති, උභො චවන‍්ති, උභො උප‍්පජ‍්ජන‍්ති, උභො යථාකම‍්මූපගා’ති.
ස. අනු: දෙක මැ රූප, රූපායතන, රූපධාතු වේ ද? දෙක මැ නිල් වේ ද? දෙක මැ පීතක වේ ද? දෙක මැ ලෝහිතක වේ ද? දෙක මැ අවදාත වේ ද? දෙක මැ චක්‍ෂුර්විඥේය වේ ද? දෙක මැ ඇස්හි ගැටේ ද? දෙක මැ ඇස් හමුවට පැමිණේ ද? දෙක මැ ච්‍යුත වේ ද? දෙක මැ උපදනේ වේ ද? දෙක මැ යථාකර්මෝපග වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
උපාදාපඤ‍්ඤත‍්තානුයොගො.
උපාදාපඤ්ඤත්තානුයෝග යි.
210. ප. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති.
210. ප. පු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයෝ දක්නා ලැබෙත් ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ප. අනු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: (එසේ වී නම්) ඒ කර්‍ම කරන්නහු කරවන්නහු පිළිබඳ වත් කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
ස. පු: තස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. පු: (නැවත ද) ඒ කර්‍ම කරන්නහු කරවන්නහු පිළිබඳ වත් කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටුපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. පු: (තොප මතය අනුව කර්‍මය කර්‍මමාත්‍ර නො වේ. එය කරන පුද්ගලයෙක් ඇත. ඒ පුද්ගලයා නිපදවන වෙනත් පුද්ගලයෙක් ඇත. ඔහුදු නිපදවන වෙනත් පුද්ගලයෙක් ඇත. මෙසේ පුද්ගල පරම්පරායෙක් ඇත. එසේ වත් මැ) ඒ ඒ දුඃඛයාගේ අවසන් කිරීමෙක් නැද්ද? සසර වට සිඳලීමෙක් නැද්ද? අනුපාදා පරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
211. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
211. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතී’ති පුග්ගලස්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි පුද්ගලයා පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
212. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
212. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතී’ති නිබ‍්බානස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: (එසේ වී නම්) ‘නිවන දක්නා ලැබේ නු’යි නිවන පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
213. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
213. ස. පු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතී’ති මහාපඨවියා කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘මහපොළොව දක්නා ලැබේ නු’යි මහපොළොව පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
214. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
214. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතීති මහාසමුද‍්දස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘මහමුහුද ඇත් නු’යි මහමුහුද පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
215. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
215. ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සිනෙරු පබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතී’ති සිනෙරුස‍්ස පබ‍්බතරඤ‍්ඤො කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘සිනේරු පර්‍වත රාජයා ඇත් නු’යි සිනේරු පර්‍වත රාජයා පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
216. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
216. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: ආපො උපලබ‍්භතී’ති ආපස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි අබ්ධාතු පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දක්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
217. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
217. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තෙජො උපලබ‍්භතී’ති තෙජස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි තෙජොධාතු පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
218. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති
218. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වායො උපලබ‍්භතී’ති වායස‍්ස කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි වායෝධාතු පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
219. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතී’ති.
219. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත්නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නෙක් කරවන්නෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තීති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන් පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියයුතු මැ යැ.
220. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තීති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා උපලබ‍්භතීති.
220. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම පිළිබඳ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤානි කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි, අඤ‍්ඤො කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතාති.
ස. අනු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයෝ අන්‍ය වෙත් ද? කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍ම කරන්නේ කරවන්නේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
221. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතී’ති.
221. ස. පු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක පටිසංවේදකයෙක් (විවා විඳගනුයෙක්) ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
222. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතීති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
222. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක පටිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ඒ විපාක පටිසංවේදීහු පිළිබඳ පටිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
223. ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
223. ස. පු: ඒ විපාක පටිසංවෙදකයා පිළිබඳ පටිසංවේදකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: (තොප මතය අනුව විපාකය විපාකමාත්‍ර නො වෙයි. ඒ විඳුනා පුද්ගලයෙක් ඇත. ඔහු පිළිබඳ වත් විඳුනා පුද්ගලයෙක් ඇත. මෙසේ පුද්ගල පරම්පරායෙක් ඇත. එසේ වත් මැ) ඒ ඒ දුක් අවසන් කිරීමෙක් නැද්ද? සසර වට සිඳලීමෙක් නැද්ද? අනුපාදා පරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ.
224. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
224. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක පටිසංවේදකයෙක් ඇද් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතී’ති පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි පුද්ගලයා පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇද් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
225. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
225. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන් පිළිබඳ විපාක ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතී’ති නිබ‍්බානස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘නිර්‍වාණය ඇත් නු’යි නිර්‍වාණය පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
226. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
226. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන් පිළිබඳ විපාක ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන් පිළිබඳ විපාක ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- සිනෙරුපබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- ආපො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තෙජො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- වායො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තී’ති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘මහපොළොව ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුද ඇත් නු’යි ... ‘සිනේරු පර්‍වත රාජයා ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන් පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
227. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකො උපලබ‍්භතී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
227. ස. පු: ‘කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන් පිළිබඳ විපාක ඇත් නු’යි කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන් පිළිබඳ විපාක ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤො කල්‍යාණපාපකානං විපාකො, අඤ‍්ඤො කල්‍යාණපාපකානං විපාකපටිසංවෙදී’ති.
ස. අනු: කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක අනෙකෙක් වේ ද? කල්‍යාණ වූ ද පාප වූ ද කර්‍මයන්ගේ විපාක ප්‍රතිසංවේදක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
228. ප. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති.
228. ප. පු: දිව්‍යසුඛ දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ප. අනු: දිව්‍යසුඛය පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
229. ස. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
229. ස. පු: ‘දිව්‍යසුඛ ඇත් නු’යි දිව්‍යසුඛප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ඒ වේදකයා පිළිබඳ වෙනත් වෙදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
230. ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
230. ස. පු: ඒ වේදකයා පිළිබඳ වෙනත් වෙදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙ’ව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ මැ කෙළවර කිරීමෙක් නැද්ද? සසර වට සිඳලීමෙක් නැද්ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
231. ස. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
231. ස. පු: ‘දිව්‍යසුඛ ඇත් නු’යි දිව්‍යසුඛප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතී’ති, පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි තත්පුද්ගල ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
232. ස. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
232. ස. පු: ‘දිව්‍යසුඛ ඇත් නු’යි දිව්‍යසුඛප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතී’ති නිබ‍්බානස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘නිර්‍වාණය ඇත් නු’යි නිර්‍වාණප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
233. ස. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
233. ස. පු: ‘දිව්‍යසුඛ ඇත් නු’යි දිව්‍යසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතීති -පෙ- සිනෙරු පබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතීති -පෙ- ආපො උපලබ‍්භතීති -පෙ- තෙජො උපලබ‍්භතීති -පෙ- වායො උපලබ‍්භතීති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තීති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘මහා පෘථිවී ඇත් නු’යි ... ‘මහා සමුද්‍ර ඇත් නු’යි ... ‘සිනේරු පර්‍වතරාජ ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන්ගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
234. ස. පු: දිබ‍්බං සුඛං උපලබ‍්භතී’ති දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
234. ස. පු: ‘දිව්‍යසුඛ ඇත් නු’යි දිව්‍යසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං දිබ‍්බං සුඛං, අඤ‍්ඤො දිබ‍්බස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදීති.
ස. අනු: දිව්‍යසුඛ අනෙකෙක් වේ ද? දිව්‍යසුඛ ප්‍රතිසංවේදක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
235. ප. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති.
235. ප. පු: මානුෂසුඛ ඇත් ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ප. අනු: මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇද් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
236. ස. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
236. ස. පු: ‘මානුෂසුඛ ඇත් නු’යි මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ඒ ප්‍රතිසංවෙදකයා පිළිබඳ වෙනත් ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
237. ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
237. ස. පු: (දෙවන වට) ඒ ප්‍රතිසංවෙදකයා පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ ම කෙළවර කිරීමෙක් නැත් ද? වට සිඳීමෙක් නැත් ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
238. ස. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
238. ස. පු: ‘මානුෂසුඛ ඇත් නු’යි මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතීති පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි පුද්ගලයා පිළිබඳ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
239. ස. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
239. ස. පු: ‘මානුෂසුඛ ඇත් නු’යි මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතීති නිබ‍්බානස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘නිවන ඇත් නු’යි නිර්‍වාණ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
240. ස. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
240. ස. පු: මානුෂසුඛ ඇත් නු’යි මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතීති -පෙ- මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතීති -පෙ- සිනෙරු පබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතීති -පෙ- ආපො උපලබ‍්භතීති -පෙ- තෙජො උපලබ‍්භතීති -පෙ- වායො උපලබ‍්භතීති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තී’ති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘මහපොළොව ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුද ඇත් නු’යි ... ‘මහමෙර ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන්ගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
241. ස. පු: මානුසකං සුඛං උපලබ‍්භතීති මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
241. ස. පු: මානුෂසුඛ ඇත් නු’යි මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං මානුසකං සුඛං, අඤ‍්ඤො මානුසකස‍්ස සුඛස‍්ස පටිසංවෙදීති.
ස. අනු: මානුෂසුඛ අනෙකෙක් වේ ද? මානුෂසුඛ ප්‍රතිසංවේදක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
242. ප. පු: ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතීති.
242. ප. පු: අපායික දුඃඛ ඇත් ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති?
ප. අනු: අපායික දුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇත් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
243. ස. පු: ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
243. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි, අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ඔහු පිළිබඳවත් ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
244. ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
244. ස. පු: ඒ ප්‍රතිසංවෙදකයා පිළිබඳවත් ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ ම අවසන් කිරීමක් නැද්ද? සසරවට සිඳීමෙක් නැද්ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
245. ස. පු: ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතීති ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
245. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතීති පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි තත්පුද්ගලප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
246. ස. පු: ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතීති ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
246. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛයාගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතීති නිබ‍්බානස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතීති.
ස. අනු: ‘නිවන ඇත් නු’යි නිර්‍වාණ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
247. ස. පු. ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
247. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- සිනෙරුපබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- ආපො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තෙජො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- වායො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තී’ති තිණකට‍්ඨ වනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘මහපොළොව ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුදු ඇත් නු’යි ... ‘මහමෙර ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන්ගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
248. ස. පු: ආපායිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
248. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ආපායිකං දුක‍්ඛං අඤ‍්ඤො ආපායිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී’ති.
ස. අනු: අපායික දුඃඛ අනෙකෙක් වේ ද? අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
249. ප. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති.
249. ප. පු: අපායිකදුඃඛ ඇද් ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ප. අනු: අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇද් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ප. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛයාගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇද්ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ප. අනු: උහු පිළිබඳ වෙනත් ප්‍රතිසංවේදකයෙක් ඇද් ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
250. ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
250. ස. පු: ඔහු පිළිබඳ වෙනත් ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදා පරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ ම අවසන් කිරීමෙක් නැද්ද? වට සිඳීමෙක් නැද්ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
251. ස. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
251. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛයාගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො උපලබ‍්භතී’ති පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි ඒ පුද්ගලයාගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
252. ස. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
252. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං උපලබ‍්භතී’ති නිබ‍්බානස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
ස. අනු: ‘නිර්‍වාණය ඇත් නු’යි නිර්‍වාණයාගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
253. ස. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
253. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත් නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- සිනෙරුපබ‍්බතරාජා උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- ආපො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තෙජො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- වායො උපලබ‍්භතී’ති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො උපලබ‍්භන‍්තී’ති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී උපලබ‍්භන‍්තී’ති.
ස. අනු: ‘මහපොළෝ ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුදු ඇත් නු’යි ... ‘මහමෙර ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන්ගේ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
254. ස. පු: නෙරයිකං දුක‍්ඛං උපලබ‍්භතී’ති නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
254. ස. පු: ‘අපායිකදුඃඛ ඇත්නු’යි අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදකයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං නෙරයිකං දුක‍්ඛං, අඤ‍්ඤො නෙරයිකස‍්ස දුක‍්ඛස‍්ස පටිසංවෙදී’ති.
ස. අනු: අපායිකදුඃඛ අනෙකෙක් වේ ද? අපායිකදුඃඛ ප්‍රතිසංවේදක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
255. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
255. ස. පු: ‘කල්‍යාණපාපක කර්‍මයෝ ඇත් නු’යි කල්‍යාණපාපක කර්‍මයන් කරන්නෙක් කරවන්නෙක් විපාකවිඳිනුයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො කරොති සො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. අනු: හේ කෙරේ ද? හේ ම විඳුනේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: සො කරොති සො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. පු: හේ කෙරේ ද? හේ මැ විඳුනේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවනවට) එසේ ය.
ස. අනු: සයං කතං සුඛදුක‍්ඛන‍්ති.
ස. අනු: සුඛදුඃඛ ස්වයංකෘත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
256. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්ති’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
256. ස. පු: ‘කල්‍යාණපාපක කර්‍මයෝ ඇත් නු’යි කල්‍යාණපාපක කර්‍මයන්ගේ කරන්නෙක් කරවන්නෙක් විපාක විඳිනුයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤො කරොති, අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. අනු: අනෙකෙක් කෙරේ ද? අනෙකෙක් විපාක විඳිනුයේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: අඤ‍්ඤො කරොති, අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. පු: අනෙකෙක් කෙරේ ද? අනෙකෙක් විපාක විඳිනුයේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: පරං කතං සුඛදුක‍්ඛන‍්ති.
ස. අනු: සුඛදුඃඛ පරකෘත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
257. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්ති’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
257. ස. පු: ‘කල්‍යාණපාපක කර්‍මයෝ ඇත් නු’යි කල්‍යාණපාපක කර්‍මයන්ගේ කරනුවෙක් කරවනුවෙක් විපාක විඳිනුවෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො ච අඤ‍්ඤො ච කරොන‍්ති, සො ච අඤ‍්ඤො ච පටිසංවෙදෙන‍්තී’ති.
ස. අනු: හෙ ද, අන්‍ය ද (දෙදෙන) කෙරෙත් ද, හෙ ද අන්‍ය ද විපාක විඳිනු වෙත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: සො ච අඤ‍්ඤො ච කරොන‍්ති, සො ච අඤ‍්ඤො ච පටිසංවෙදෙන‍්තී’ති.
ස. පු: හෙ ද අන්‍ය ද කෙරෙත් ද? හෙ ද අන්‍ය ද විපාක විඳිනු වෙත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවනවට) එසේ යැ.
ස. අනු: සයං කතඤ‍්ච පරං කතඤ‍්ච සුඛදුක‍්ඛන‍්ති.
ස. අනු: සුඛදුඃඛ දෙක ස්වයංකෘත හා පරකෘත හා වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
258. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
258. ස. පු: ‘කල්‍යාණපාපක කර්‍මයෝ ඇත් නු’යි කල්‍යාණපාපක කර්‍මයන්ගේ කරනුවෙක් කරවනුවෙක් විපාක විඳිනුවෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නෙව සො කරොති න සො පටිසංවෙදෙති, න අඤ‍්ඤො කරොති න අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. අනු: හේ නො මැ කෙරේ ද, හේ නො විඳුනේ වේ ද, අනෙකෙක් නො කෙරේ ද, අනෙකෙක් නො විඳුනේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: නෙව සො කරොති න සො පටිසංවෙදෙති, න අඤ‍්ඤො කරොති න අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. පු: හේ නො මැ කෙරේ ද, හේ නො විඳුනේ වේ ද, අනෙකෙක් නො කෙරේ ද, අනෙකෙක් නො විඳුනේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: අසයංකාරං අපර කාරං අධිච‍්චසමුප‍්පන‍්නං සුඛං දුක‍්ඛන‍්ති.
ස. අනු: සුඛදුඃඛ ස්වයංකාර නො වැ පරකාර නො වැ යදෘච්ඡාසමුත්පන්න වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
259. ස. පු: කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි උපලබ‍්භන‍්තී’ති, කල්‍යාණපාපකානං කම‍්මානං කත‍්තා කාරෙතා විපාකපටිසංවෙදී උපලබ‍්භතී’ති.
259. ස. පු: ‘කල්‍යාණපාපක කර්‍මයෝ ඇත් නු’යි කල්‍යාණපාපක කර්‍මයන්ගේ කරනුවෙක් කරවනුවෙක් විපාක විඳිනුවෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සො කරොති සො පටිසංවෙදෙති, අඤ‍්ඤො කරොති අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙති, සො ච අඤ‍්ඤො ච කරොන‍්ති සො ච අඤ‍්ඤො ච පටිසංවෙදෙන‍්ති, න අඤ‍්ඤො කරොති න අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. අනු: හේ කෙරේ ද හේ විඳුනේ වේ ද (නොහොත්) අනෙකෙක් කෙරේ ද අනෙකෙක් විඳුනේ වේ ද, (නොහොත්) හෙ ද අනෙකෙක් දැ යි (දෙදෙන) කෙරෙත් ද හෙ ද අනෙකෙක් දැ යි (දෙදෙන) විඳුනු වෙත් ද, (නොහොත්) හේ නො මැ කෙරේ ද හේ නො විඳුනු වේ ද, (නොහොත්) අනෙකෙක් නො කෙරේ ද අනෙකෙක් නො විඳිනු වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: සො කරොති සො පටිසංවෙදෙති, අඤ‍්ඤො කරොති අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙති, සො ච අඤ‍්ඤො ච කරොන‍්ති සො ච අඤ‍්ඤො ච පටිසංවෙදෙන‍්ති, නෙව සො කරොති න සො පටිසංවෙදෙති, න අඤ‍්ඤො කරොති න අඤ‍්ඤො පටිසංවෙදෙතී’ති.
ස. පු: හෙ කෙරේ ද හෙ විඳිනු වේ ද, (නොහොත්) අනෙකෙක් කෙරේ ද අනෙකෙක් විඳිනු වේ ද, (නොහොත්) හෙ ද අනෙකෙක් දැ යි (දෙදෙන) කෙරෙත් ද හෙ ද අනෙකෙක් දැ යි (දෙදෙන) විඳිනු වෙත් ද, (නොහොත්) හේ නො මැ කෙරේ ද හේ නො විඳිනු වේ ද, (නොහොත්) අනෙකෙක් නො කෙරේ ද අනෙකෙක් නො විඳිනු වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: සයංකතං සුඛදුක‍්ඛං, පරංකතං සුඛදුක‍්ඛං, සයංකතඤ‍්ච පරංකතඤ‍්ච සුඛදුක‍්ඛං, අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච‍්චසමුප‍්පන‍්නං සුඛදුක‍්ඛන‍්ති.
ස. අනු: සුඛදුඃඛ ස්වයංකෘත වේ ද, සුඛදුඃඛ පරකෘත වේ ද, සුඛදුඃඛ ස්වයංකෘතත් පරකෘතත් වේ ද, සුඛදුඃඛ ස්වයංකාර නො වී පරකාර නො වී යදෘච්ඡාසමුත්පන්න වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
260. ප. පු: කම‍්මං අත්‍ථි’ති.
260. ප. පු: කර්‍ම ඇද්ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: කම‍්මකාරකො අත්‍ථී’ති.
ප. අනු: කර්‍ම කරනුවෙක් ඇද්ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
261. ස. පු: කම‍්මං අත්‍ථී’ති කම‍්මකාරකො අත්‍ථි’ති.
261. ස. පු: ‘කර්‍ම ඇත් නු’යි කර්‍ම කරනුවෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස කාරකො අත්‍ථි’ති.
ස. අනු: උහුට කාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
262. ස. පු: තස‍්ස කාරකො අත්‍ථී’ති.
262. ස. පු: ඒ කර්‍මකාරයාට වෙනත් කාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටූපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදාපරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ මැ අවසන් කිරීමෙක් නැද්ද? වට සිඳීමෙක් නැද්ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
263. ස. පු: කම‍්මං අත්‍ථි’ති කම‍්මකාරකො අත්‍ථි’ති.
263. ස. පු: ‘කර්‍ම ඇත් නු’යි කර්‍මකාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො අත්‍ථි’ති පුග්ගලස්ස කාරකො අත්‍ථි’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත්නු’යි ඒ පුද්ගලයාගේ කාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
264. ස. පු කම‍්මං අත්‍ථි’ති කම‍්මකාරකො අත්‍ථි’ති.
264. ස. පු: ‘කර්‍ම ඇත් නු’යි කර්‍මකාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං අත්‍ථි’ති නිබ‍්බානස‍්ස කාරකො අත්‍ථි’ති
ස. පු: ‘නිවන ඇත් නු’යි නිර්‍වාණකාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
265. ස. පු: කම‍්මං අත්‍ථි’ති කම‍්මකාරකො අත්‍ථි’ති.
265. ස. පු: ‘කර්‍ම ඇත් නු’යි කර්‍මකාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී අත්‍ථි’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො අත්‍ථි’ති -පෙ- සිනෙරුපබ‍්බතරාජා අත්‍ථි’ති -පෙ- ආපො අත්‍ථි’ති -පෙ- තෙජො අත්‍ථි’ති -පෙ- වායො අත්‍ථි’ති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො අත්‍ථි’ති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං කාරකො අත්‍ථී’ති.
ස. අනු: ‘මහපොළෝ ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුදු ඇත් නු’යි ... ‘මහමෙර ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන්ගේ කාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
266. ස. පු: කම‍්මං අත්‍ථි’ති කම‍්මකාරකො අත්‍ථි’ති.
266. ස. පු: ‘කර්‍ම ඇත් නු’යි කර්‍මකාරකයෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං කම‍්මං, අඤ‍්ඤො කම‍්මකාරකො’ති.
ස. අනු: කර්‍ම අනෙකෙක් වේ ද? කර්‍මකාරක අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි. න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
267. ප. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති.
267. ප. පු: විපාකයෙක් ඇත් ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
ප. අනු: විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ස. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ස. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
268. ස. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
268. ස. පු: ‘විපාක ඇත් නු’යි විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස: අනු: තස‍්ස පටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
ස. අනු: උහු පිළිබඳ වත් විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. පු: තස‍්ස පටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
ස. පු: උහු පිළිබඳවත් විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: තස‍්ස තස‍්සෙව නත්‍ථි දුක‍්ඛස‍්ස අන‍්තකිරියා, නත්‍ථි වට‍්ටුපච‍්ඡෙදො, නත්‍ථි අනුපාදා පරිනිබ‍්බානන‍්ති.
ස. අනු: ඒ ඒ දුඃඛයාගේ මැ අවසන් කිරීමෙක් නැද්ද? වට සිඳීමෙක් නැද්ද? අනුපාදාපරිනිර්‍වාණයෙක් නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
269. ස. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
269. ස. පු: ‘විපාක ඇත් නු’යි විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො අත්‍ථි’ති පුග්ගලස්ස පටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
ස. අනු: ‘පුද්ගල ඇත් නු’යි පුද්ගලයා පිළිබඳ විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
270. ස. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
270. ස. පු: ‘විපාක ඇත් නු’යි විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නිබ‍්බානං අත්‍ථි’ති නිබ‍්බාන පටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
ස. අනු: ‘නිවන ඇත් නු’යි නිවන් පිළිබඳ විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
271. ස. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
271. ස. පු: ‘විපාක ඇත් නු’යි විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: මහාපඨවී අත්‍ථි’ති -පෙ- මහාසමුද‍්දො අත්‍ථි’ති -පෙ- සිනෙරු පබ‍්බතරාජා අත්‍ථි’ති -පෙ- ආපො අත්‍ථි’ති -පෙ- තෙජො අත්‍ථි’ති -පෙ- වායො අත්‍ථි’ති -පෙ- තිණකට‍්ඨවනප‍්පතයො අත්‍ථි’ති තිණකට‍්ඨවනප‍්පතීනං පටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති
ස. අනු: ‘මහපොළොව ඇත් නු’යි ... ‘මහමුහුදු ඇත් නු’යි ... ‘මහමෙර ඇත් නු’යි ... ‘අබ්ධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෙජොධාතු ඇත් නු’යි ... ‘වායෝධාතු ඇත් නු’යි ... ‘තෘණකාෂ්ටවනස්පතීහු ඇත් නු’යි තෘණකාෂ්ටවනස්පතීන් පිළිබඳ විඳිනුවෙක් ඇද් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
272. ස. පු: විපාකො අත්‍ථි’ති විපාකපටිසංවෙදී අත්‍ථි’ති.
272. ස. පු: ‘විපාක ඇත් නු’යි විපාක විඳිනුවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤො විපාකො, අඤ‍්ඤො විපාකපටිසංවෙදී’ති.
ස. අනු: විපාක අනෙකෙක් වේ ද? විපාක විඳින්නේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
කල්‍යාණවග‍්ගො පඨමො.
පළමු වැනි කල්‍යාණවර්‍ගය යි.
273. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
273. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් ඇති’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි ඉද්ධිං විකුබ‍්බතී’ති.
ප. අනු: ඍද්ධිවිකුර්‍වණ කරන යම් මැ පුද්ගලයෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි ඉද්ධිං විකුබ්බති.
අනු. ඨ: එබැවින් ඍද්ධිවිකුර්‍වණ කරන යම් මැ පුද්ගලයෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
අනු. පා: භවත, එහෙයින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් ඇති’යි කියැයුතු යැ.
274. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
274. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් ඇති’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි දිබ‍්බාය සොතධාතුයා සද‍්දං සුණාති -පෙ- පරචිත‍්තං ජානාති -පෙ- පුබ‍්බෙනිවාසං අනුස‍්සරති -පෙ- දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං පස‍්සති -පෙ- ආසවානං ඛයං සච‍්ඡිකරොතී’ති.
ප. අනු: දිව්‍යශ්‍රෝත්‍රධාතුයෙන් ශබ්ද අසන යම් මැ පුද්ගලයෙක් ඇත්තේ නො වේ ද ... පරසිත් දන්නා ... අතීත ජන්ම ස්මරණ කරන ... දිව්‍යචක්‍ෂුසින් රූප දක්නා ... ආස්‍රවක්‍ෂය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන යම් මැ පුද්ගලයෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි ආසවානං ඛයං සච‍්ඡිකරොති.
අනු. ඨ: එ බැවින් ආස්‍රවක්‍ෂය කරන යම් මැ පුද්ගලයෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති
අනු. පා: භවත, එහෙයින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් ඇති’යි කියැයුතු මැ යැ.
275. ස. පු: අත්‍ථි ‘කොචි ඉද්ධිං විකුබ‍්බතී’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
275. ස. පු: ‘ඍද්ධිවිකුර්‍වණ කරන යම් මැ කෙනෙක් ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: යො ඉද්ධිං විකුබ්බති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො ඉද්ධිං න විකුබ්බති න සො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: ‘යමෙක් ඍද්ධිවිකුර්‍වණ කෙරේ නම් හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? යමෙක් ඍද්ධිවිකුර්‍වණ නො කෙරේ නම් හෙ පුද්ගල නො වන්නේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ. ...
276. ස. පු: යො දිබ‍්බාය සොතධාතුයා සද‍්දං සුණාති -පෙ- යො පරචිත‍්තං ජානාති -පෙ- යො පුබ‍්බෙනිවාසං අනුස‍්සරති -පෙ- යො දිබ‍්බෙන චක‍්ඛුනා රූපං පස‍්සති -පෙ- යො ආසවානං ඛයං සච‍්ඡිකරොති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො ආසවානං ඛයං න සච‍්ඡිකරොති න සො පුග්ගලො’ති.
276. ස. පු: දිව්‍යශ්‍රෝත්‍රධාතුයෙන් ශබ්ද අසන ... පරසිත් දන්නා ... අතීත ජන්මස්මරණ කරන ... දිවැසින් රූ දක්නා ... ආස්‍රවක්‍ෂය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන යමෙක් ඇද් ද, හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? ආස්‍රවක්‍ෂය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නො කරන යමෙක් ඇද්ද, හෙ පුද්ගල නො වන්නේ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
අභිඤ‍්ඤානුයොගො.
අභිඥානුයෝග යි.
277. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
277. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු මාතා අත්‍ථි’ති.
ප. අනු: මෑණියෝ ඇත්තාහු නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි මාතා අත්‍ථි.
අනු. ඨ: එබැවින් මෑණියෝ ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භතී’ති.
අනු. පා: එ හෙයින් භවත, ‘පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි කියැයුතු මැ යැ ...
278. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
278. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ’ යයි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු පිතා අත්‍ථි -පෙ- භාතා අත්‍ථි -පෙ- භගිනී අත්‍ථි -පෙ- ඛත‍්තියො අත්‍ථි -පෙ- බ්‍රාහ‍්මණො අත්‍ථි -පෙ- වෙස‍්සො අත්‍ථි -පෙ- සුද‍්දො අත්‍ථි -පෙ- ගහට‍්ඨො අත්‍ථි -පෙ- පබ‍්බජිතො අත්‍ථි -පෙ- දෙවො අත්‍ථි -පෙ- මනුස‍්සො අත්‍ථි’ති.
ප. අනු: පියා ඇත්තේ නො වේ ද ... බෑයා ඇත්තේ නො වේ ද ... බුහුන ඇත්තී නො වේ ද ... කැත් ඇත්තේ නො වේ ද ... බමුණු ඇත්තේ නො වේ ද ... වෛශ්‍ය ඇත්තේ නො වේ ද ... ශුද්‍ර ඇත්තේ නො වේ ද ... ගෘහස්ථ ඇත්තේ නො වේ ද ... පැවිදි ඇත්තේ නො වේ ද ... දෙවි ඇත්තේ නො වේ ද ... මිනිස් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි මනුස‍්සො අත්‍ථි.
අනු. ඨ: එ බැවින් මිනිස් ඇත.
අනු. පා. තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: එ හෙයින් භවත, ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි කියැයුතු මැ යැ.
279. ස. පු: ‘මාතා අත්‍ථි’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
279. ස. පු: ‘මෑණියෝ ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි න මාතා හුත්‍වා මාතා හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු මවු නො වී පසු වැ මවු වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අත්‍ථි කොචි න පුග්ගලො හුත්‍වා පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමුව පුද්ගල නො වී පසු වැ පුද්ගල වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
280. ස. පු: අත්‍ථි කොචි න පිතා හුත්‍වා -පෙ- න භාතා හුත්‍වා -පෙ- න භගිනී හුත්‍වා -පෙ- න ඛත‍්තියො හුත්‍වා -පෙ- න බ්‍රාහ‍්මණො හුත්‍වා -පෙ- න වෙස‍්සො හුත්‍වා -පෙ- න සුද‍්දො හුත්‍වා -පෙ- න ගහට‍්ඨො හුත්‍වා -පෙ- න පබ‍්බජිතො හුත්‍වා -පෙ- න දෙවො හුත්‍වා -පෙ- න මනුස‍්සො හුත්‍වා මනුස‍්සො හොතී’ති.
280. ස. පු: පළමු පිය නො වී ... පළමු බෑ නො වී ... පළමු බුහුන නො වී ... පළමු කැත් නො වී ... පළමු බමුණු නො වී ... පළමු වෛශ්‍ය නො වී ... පළමු ශුද්‍ර නො වී ... පළමු ගෘහස්ථ නො වී ... පළමු ප්‍රව්‍රජිත නො වී ... පළමු දේව නො වී ... පළමු මනුෂ්‍ය නො වී පසුව මනුෂ්‍ය වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි න පුග්ගලො හුත්‍වා පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල නො වී පසු වැ පුද්ගල වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
281. ස. පු: ‘මාතා අත්‍ථි’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
281. ස. පු: ‘මෑණියෝ ඇති’යි කරුණු කොට එකරුණෙන් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. පු: අත්‍ථි කොචි මාතා හුත්‍වා න මාතා හොතී’ති.
ස. පු: පළමු මවු වී පසු වැ මවු නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි පුග්ගලො හුත්‍වා න පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල වැ පසුව පුද්ගල නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
282. ස. පු: අත්‍ථී කොචි පිතා හුත්‍වා -පෙ- භාතා හුත්‍වා -පෙ- භගිනී හුත්‍වා -පෙ- ඛත‍්තියො හුත්‍වා -පෙ- බ්‍රාහ‍්මණො හුත්‍වා -පෙ- වෙස‍්සො හුත්‍වා -පෙ- සුද‍්දො හුත්‍වා -පෙ- ගහට‍්ඨො හුත්‍වා -පෙ- පබ‍්බජිතො හුත්‍වා -පෙ- දෙවො හුත්‍වා -පෙ- මනුස‍්සො හුත්‍වා න මනුස‍්සො හොතී’ ති.
282. ස. පු: පළමු පිය වැ ... පළමු බෑ වැ .. පළමු බුහුන වැ ... පළමු කැත් වැ ... පළමු බමුණු වැ ... පළමු වෛශ්‍ය වැ ... පළමු ශුද්‍ර වැ ... පළමු ගෘහස්ථ වැ ... පළමු පැවිදි වැ ... පළමු දෙවි වැ ... පළමු මිනිස් වැ පසු වැ මිනිස් නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථී කොචි පුග්ගලො හුත්‍වා න පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල වැ පසු වැ පුද්ගල නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ඤාතකානුයොගො.
ඥාතකානුයොග යි.
283. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
283. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි, නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු සොතාපන‍්නො අත්‍ථි’ති.
ප. අනු: ශ්‍රෝතාපන්න පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
පටි. ඨ: හඤ‍්චි සොතාපන‍්නො අත්‍ථි.
ප. ඨ: එබැවින් ශ්‍රෝතාපන්න පුද්ගල ඇත.
පටි. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: එහෙයින් භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි කියැයුතු මැ යැ.
284. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
284. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි, නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු සකදාගාමී අත්‍ථි -පෙ- අනාගාමී අත්‍ථි -පෙ- අරහා අත්‍ථි -පෙ- උභතොභාගවිමුත‍්තො අත්‍ථි -පෙ- පඤ‍්ඤාවිමුත‍්තො අත්‍ථි -පෙ- කායසක‍්ඛි අත්‍ථී -පෙ- දිට‍්ඨිප‍්පත‍්තො අත්‍ථි -පෙ- සද‍්ධාවිමුත‍්තො අත්‍ථි -පෙ- ධම‍්මානුසාරී අත්‍ථි -පෙ- සද‍්ධානුසාරී අත්‍ථී’ති.
ප. අනු: සකෘදාගාමී පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... අනාගාමී පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... අර්‍හත් පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... උභතොභාගවිමුක්ත පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... ප්‍රඥාවිමුක්ත පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... කායසාක්‍ෂි පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... දෘෂ්ටිප්‍රාප්ත පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... ශ්‍රද්ධාවිමුක්ත පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... ධර්‍මානුසාරී පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද ... ශ්‍රද්ධානුසාරී පුද්ගල ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
පටි. ඨ: හඤ‍්චි සද‍්ධානුසාරී අත්‍ථි.
පටි. ඨ: එ බැවින් ශ්‍රද්ධානුසාරී පුද්ගල ඇත.
පටි. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
පටි. පා: එ බැවින් පින්වත, ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’ යයි කියැයුතු මැ යැ.
285. ස. පු. ‘සොතාපන‍්නො අත්‍ථි’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
285. ස. පු: ‘ශ්‍රෝතාපන්න පුද්ගල ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි න සොතාපන‍්නො හුත්‍වා සොතාපන‍්නො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු ශ්‍රෝතාපන්න නො වී පසු වැ ශ්‍රෝතාපන්න වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි න පුග්ගලො හුත්‍වා පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල නො වී පසු වැ පුද්ගල වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
286. ස. පු. අත්‍ථි කොචි න සකදාගාමී හුත්‍වා -පෙ- න අනාගාමී හුත්‍වා -පෙ- න අරහා හුත්‍වා -පෙ- න උභතොභාග විමුත‍්තො හුත්‍වා -පෙ- න පඤ‍්ඤාවිමුත‍්තො හුත්‍වා -පෙ- න කායසක‍්ඛි හුත්‍වා -පෙ- න දිට‍්ඨිප‍්පත‍්තො හුත්‍වා -පෙ- න සද‍්ධාවිමුත‍්තො හුත්‍වා -පෙ- න ධම‍්මානුසාරී හුත්‍වා -පෙ- න සද‍්ධානුසාරී හුත්‍වා සද‍්ධානුසාරී හොතී’ති.
286. ස. පු: පළමු සකෘදාගාමී නො වී ... පළමු අනාගාමී නො වී ... පළමු අර්‍හත් නො වී ... පළමු උභතොභාගවිමුක්ත නො වී ... පළමු ප්‍රඥාවිමුක්ත නො වී ... පළමු කායසාක්‍ෂි නො වී ... පළමු දෘෂ්ටිප්‍රාප්ත නො වී ... පළමු ශ්‍රද්ධාවිමුක්ත නො වී ... පළමු ධර්‍මානුසාරී නො වී ... පළමු ශ්‍රද්ධානුසාරී නො වී පසු වැ ශ්‍රද්ධානුසාරී වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි න පුග්ගලො හුත්‍වා පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල නො වී පසු වැ පුද්ගල වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
287. ස. පු: ‘සොතාපන‍්නො අත්‍ථි’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
287. ස. පු: ‘ශ්‍රෝතාපන්න පුද්ගල ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි සොතාපන‍්නො හුත්‍වා න සොතාපන‍්නො හොතී’ ති.
ස. අනු: පළමු ශ්‍රෝතාපන්න වී පසු වැ ශ්‍රෝතාපන්න නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි පුග්ගලො හුත්‍වා න පුග්ගලො හොතී’ති.
ස. අනු: පළමු පුද්ගල වී පසු වැ පුද්ගල නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
288. ස. පු. අත්‍ථි කොචි සකදාගාමී හුත්‍වා -පෙ- අනාගාමී හුත්‍වා න අනාගාමී හොතී’ති.
288. ස. පු: පළමු සකෘදාගාමී වී ... පළමු අනාගාමී වී පසු වැ අනාගාමී නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි පුග්ගලො හුත්‍වා න පුග්ගලො හොති’ති
ස. අනු: පළමු පුද්ගල වී පසු වැ පුද්ගල නො වන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
පටිවෙධානුයොගො.
ප්‍රතිවේධානුයෝග යි.
289. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
289. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු චත‍්තාරො පුරිසයුගා අට‍්ඨපුරිසපුග‍්ගලා අත්‍ථි’ති.
ප. අනු: අෂ්ටාර්‍ය්‍යපුරුෂපුද්ගල සඞ්ඛ්‍යාත පුරුෂයුගයෝ සතර දෙනෙක් ඇත්තාහු නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි චත‍්තාරො පුරිසයුගා අට‍්ඨපුරිසපුග‍්ගලා අත්‍ථි.
අනු. ඨ: එ බැවින් අෂ්ටාර්‍ය්‍යපුරුෂපුද්ගල සඞ්ඛ්‍යාත පුරුෂයුගයෝ සතර දෙනෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ ති.
අනු. පා: එහෙයින් භවත, ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි කියැයුතු මැ යැ.
290. ස. පු: ‘චත‍්තාරො පුරිසයුගා අට‍්ඨපුරිසපුග‍්ගලා අත්‍ථි’ති’ කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
290. ස. පු: ‘අෂ්ටාර්‍ය්‍යපුරුෂපුද්ගල සඞ්ඛ්‍යාත පුරුෂයුගයෝ සතර දෙනෙක් ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: චත‍්තාරො පුරිසයුගා අට‍්ඨපුරිසපුග‍්ගලා බුද‍්ධපාතුභාවා පාතුභවන‍්තී’ති.
ස. අනු: ‘අෂ්ටාර්‍ය්‍යපුරුෂපුද්ගල සඞ්ඛ්‍යාත පුරුෂයුගයෝ සතර දෙන බුදුන් පහළ වීම් හේතුයෙන් පහළ වෙත් ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො බුද‍්ධපාතුභාවා පාතුභවතී’ති.
ස. අනු: පුද්ගල ද බුද්ධප්‍රාදුර්භාව හේතුයෙන් පහළ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
291. ස. පු: පුග්ගලො බුද‍්ධපාතුභාවා පාතුභවතී’ති.
291. ස. පු: පුද්ගල බුදුන් පහළ වීම් හේතුයෙන් පහළ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: බුද‍්ධස‍්ස භගවතො පරිනිබ‍්බුතො උච‍්ඡින‍්නො පුග්ගලො, නත්‍ථි පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: භගවත් සම්බුද්ධයන්ගේ පරිනිර්‍වෘතියෙහි දී පුද්ගල උසුන් වේ ද? පුද්ගල නැද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
සඞ‍්ගහානුයොගො.
සඞ්ග්‍රහානුයෝග යි.
292. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
292. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො සඞ‍්ඛතො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල සඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: පුග්ගලො අසඞ‍්ඛතො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල අසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
293. ස. පු: පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
293. ස. පු: පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ.
ස. අනු: සඞ‍්ඛතඤ‍්ච අසඞ‍්ඛතඤ‍්ච ඨපෙත්‍වා අත්‍ථඤ‍්ඤා තතියා කොටී’ති.
ස. අනු: සඞ්ඛතය හා අසඞ්ඛතය තබා එයින් අන්‍ය තුන් වන කෝටි (රාශි)යෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ... (තද්‍රෑපසත්‍යාර්‍ත්‍ථ නැතියෙනි.)
294. ස. පු: සඞ‍්ඛතඤ‍්ච අසඞ‍්ඛතඤ‍්ච ඨපෙත්‍වා අත්‍ථඤ‍්ඤා තතියා කොටී’ති.
294. ස. පු: සඞ්ඛතය හා අසඞ්ඛතය තබා එයින් අන්‍ය තුන් වන රාශියෙක් ඇද්ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: (දෙවන වට) එසේ යැ. (පුද්ගල සඳහා ප්‍රතිඥා යි.)
ස. අනු: නනු වුත‍්තං භගවතා “ද‍්වෙමා භික‍්ඛවෙ ධාතුයො, කතමා දෙව: සඞ‍්ඛතා ච ධාතු අසඞ‍්ඛතා ච ධාතු. ඉමා ඛො භික‍්ඛවෙ ද‍්වෙ ධාතුයො”ති. අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ස. අනු: භගවත්හු විසින් වදාරන ලද මැ නො: “මහණෙනි, මේ ධාතූහු දෙදෙනෙකි. කවර දෙදෙනෙක යත්: සඞ්ඛතධාතු යැ අසඞ්ඛතධාතු යි. මහණෙනි, මේ ධාතූහු දෙදෙන යැ”යි වදාළ සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත්තේ මැ නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං “සඞ‍්ඛතඤ‍්ච අසඞ‍්ඛතඤ‍්ච ඨපෙත්‍වා අත්‍ථඤ‍්ඤා තතියා කොටී” ති.
ස. නිග: එ කරුණින් “සඞ්ඛතය හා අසඞ්ඛතය තබා එයින් අන්‍ය තුන් වන රාශියෙක් ඇති”යි නො කියැයුතු යැ.
295. ස. පු: පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
295. ස. පු: පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං සඞ‍්ඛතං, අඤ‍්ඤං අසඞ‍්ඛතං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: සඞ්ඛත අනෙකෙක් වේ ද? අසඞ්ඛත අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ... (සඞ්ඛත වූ පඤ්චස්කන්‍ධයෙන් අන්‍යථාත්‍වය නො ඉස්මින් කළ ප්‍රතික්‍ෂේප යි).
296. ස. පු: ඛන්‍ධා සඞ‍්ඛතා, නිබ‍්බානං අසඞ‍්ඛතං, පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
296. ස. පු: ස්කන්‍ධයෝ සඞ්ඛතයහ, නිර්‍වාණය අසඞ්ඛත යැ, පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤෙ ඛන්‍ධා, අඤ‍්ඤං නිබ‍්බානං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: ස්කන්‍ධයෝ අන්‍යයහ, නිර්‍වාණය අන්‍ය යැ, පුද්ගල අන්‍ය වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
297. ස. පු: රූපං සඞ‍්ඛතං, නිබ‍්බානං අසඞ‍්ඛතං, පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
297. ස. පු: රූපය සඞ්ඛත යැ, නිර්‍වාණය අසඞ්ඛත යැ, පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං රූපං, අඤ‍්ඤං නිබ‍්බානං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: රූප අනෙකෙකැ, නිවන අනෙකෙකැ, පුඟුල් අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
298. ස. පු: වෙදනා -පෙ- සඤ‍්ඤා -පෙ- සඞ‍්ඛාරා -පෙ- විඤ‍්ඤාණං සඞ‍්ඛතං, නිබ‍්බානං අසඞ‍්ඛතං, පුග්ගලො නෙව සඞ‍්ඛතො නාසඞ‍්ඛතො’ති.
298. ස. පු: වේදනා ... සංඥා ... සංස්කාර ... විඥාන සඞ්ඛත යැ, නිවන අසඞ්ඛත යැ, පුද්ගල නේවසඞ්ඛත නාසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං විඤ‍්ඤාණං. අඤ‍්ඤං නිබ‍්බානං, අඤ‍්ඤො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: විඥාන අනෙකෙකැ, නිර්‍වාණ අනෙකෙකැ, පුද්ගල අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
299. ස. පු: පුග්ගලස්ස උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, වයො පඤ‍්ඤායති, ඨිතස‍්ස අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායතී’ති.
299. ස. පු: පුද්ගලයාගේ උත්පාදය පැනේ ද? ව්‍යය පැනේ ද? සිටියහුගේ අන්‍යථාත්‍වය පැනේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො සඞ‍්ඛතො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල සඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැ යුතු මැ යැ ...
ස. නිග: වුත‍්තං භගවතා “තීණිමානි භික‍්ඛවෙ සඞ‍්ඛතස‍්ස සඞ‍්ඛතලක‍්ඛණානි: සඞ‍්ඛතානං භික‍්ඛවෙ ධම‍්මානං උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, වයො පඤ‍්ඤායති, ඨිතානං අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායතී”ති. පුග්ගලස්ස උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, වයො පඤ‍්ඤායති, ඨිතස‍්ස අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායති. තෙන හි පුග්ගලො සඞ‍්ඛතො’ති.
ස. නිග: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්: “මහණෙනි, සඞ්ඛතයාගේ මේ සඞ්ඛත ලක්‍ෂණයෝ තුන් දෙනෙකි: මහණෙනි, සඞ්ඛත ධර්‍මයන්ගේ උත්පාදය පැනෙයි, ව්‍යය පැනෙයි, සිටියවුන්ගේ අන්‍යථාත්‍වය පැනේ යැ”යි මෙසේ පුද්ගලයාගේ උත්පාදය පැනෙයි, ව්‍යය පැනෙයි, සිටියහුගේ අන්‍යථාත්‍වය පැනෙයි. එ කරුණින් පුද්ගල සඞ්ඛත වෙයි.
300. ස. පු: පුග්ගලස්ස න උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, න වයො පඤ‍්ඤායති, න ඨිතස‍්ස අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායතී’ති.
300. ස. පු: පුද්ගලයාගේ උත්පාදය නො පැනේ ද? ව්‍යය නො පැනේ ද? සිටියහුගේ අන්‍යථාත්‍වය නො පැනේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ (දුඃඛමාත්‍ර වත් මුත් අනෙකක් නො වදාළ හෙයිනි.)
ස. අනු: පුග්ගලො අසඞ‍්ඛතො’ති.
ස. අනු: පුද්ගල අසඞ්ඛත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. නිග. වුත‍්තං භගවතා “තීණිමානි භික‍්ඛවෙ අසඞ‍්ඛතස‍්ස අසඞ‍්ඛතලක‍්ඛණානි: අසඞ‍්ඛතානං භික‍්ඛවෙ ධම‍්මානං න උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, න වයො පඤ‍්ඤායති, න ඨිතානං අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායතී”ති. පුග්ගලස්ස න උප‍්පාදො පඤ‍්ඤායති, න වයො පඤ‍්ඤායති, න ඨිතස‍්ස අඤ‍්ඤථත‍්තං පඤ‍්ඤායති. තෙන හි පුග්ගලො අසඞ‍්ඛතො’ති.
ස. නිග: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්: “මහණෙනි, අසඞ්ඛතයාගේ අසඞ්ඛත ලක්‍ෂණයෝ තුන් දෙනෙකි: මහණෙනි, අසඞ්ඛත ධර්‍මයන්ගේ උත්පාදය නො පැනෙයි, ව්‍යය නො පැනෙයි, සිටියවුන්ගේ අන්‍යථාත්‍වය නො පැනේ යැ”යි පුද්ගලයාගේ උත්පාදය නො පැනෙයි, ව්‍යය නො පැනෙයි, සිටියහුගේ අන්‍යථාත්‍වය නො පැනෙයි. එ කරුණින් පුද්ගල අසඞ්ඛත වෙයි.
301. ස. පු: පරිනිබ‍්බුතො පුග්ගලො අත්‍ථත්‍ථම‍්හි නත්‍ථත්‍ථම‍්හී’ති. අත්‍ථත්‍ථම‍්හී’ති පරිනිබ‍්බුතො පුග්ගලො සස‍්සතො’ති.
301. ස. පු: පරිනිර්‍වෘත පුද්ගල නිවනෙහි ඇත් ද? නොහොත් නිවනෙහි නැද්ද? ‘නිවනෙහි ඇත’ යන හේතුයෙන් පිරිනිවි පුද්ගල ශාශ්වත වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: නත්‍ථත්‍ථම‍්හී’ති පරිනිබ‍්බුතො පුග්ගලො උච‍්ඡින‍්නො’ති.
ස. අනු: ‘නිවනෙහි නැත’ යන හේතුයෙන් පිරිනිවි පුද්ගල උච්ඡින්න වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
සච‍්ඡිකට‍්ඨසභාවානුයොගො.
සත්‍යාර්‍ත්‍ථස්වභාවානුයෝග යි.
302. ස. පු: පුග්ගලො කිං නිස‍්සාය තිට‍්ඨතී’ති? භවං නිස‍්සාය තිට‍්ඨතී’ති. භවො අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති?
302. ස. පු: පුද්ගල කුමක් ඇසිරි කොට සිටුනේ වේ දැ? යි ඇසුව. ‘භවය ඇසිරි කොට සිටුනේ වේ යැ’යි කිව. භවය අනිත්‍ය වේ ද, සඞ්ඛත වේ ද, ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න වේ ද, ක්‍ෂයස්වභාව වේ ද, ව්‍යයස්වභාව වේ ද, විරාගස්වභාව වේ ද, නිරෝධස්වභාව වේ ද, විපරිණාමස්වභාව වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: පුග්ගලො’පි අනිච‍්චො සඞ‍්ඛතො පටිච‍්චසමුප‍්පන‍්නො ඛයධම‍්මො වයධම‍්මො විරාගධම‍්මො නිරොධධම‍්මො විපරිණාමධම‍්මො’ති.
ස. අනු: පුද්ගලත් අනිත්‍ය, සඞ්ඛත, ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්න, ක්‍ෂයස්වභාව, ව්‍යයස්වභාව, විරාගස්වභාව, නිරෝධස්වභාව, විපරිණාමස්වභාව වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
303. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
303. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි ‘සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාතී’ති.
ප. අනු: ‘සුඛවේදනා විඳුනේ සුඛවේදනා විඳිමි’යි දන්නා කිසිවෙක් (වෙදනාපරිග්‍රහ කළ යෝගාවචරයෙක්) ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි ‘සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති.
අනු. ඨ: එ බැවින් ‘සුඛවේදනාව විඳුනේ සුඛවේදනාව විඳිමි’යි දන්නා කිසිවෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: එහෙයින් භවත, ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ’යි කියැයුතු මැ ය.
304. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
304. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි ‘දුක‍්ඛං වෙදනං වෙදියමානො -පෙ- අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාතී’ති.
ප. අනු: දුඃඛවේදනා විඳුනේ ... උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනේ ‘උපේක්‍ෂාවේදනා විඳිමි’යි දන්නා කිසිවෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි ‘අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති.
අනු. ඨ: එබැවින් උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනේ ‘උපේක්‍ෂාවේදනා විඳිමි’යි දන්නා කිසිවෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: එහෙයින් භවත, ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ’යි කියයුතු මැ යැ.
305. ස. පු: “අත්‍ථි කොචි සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාතී” ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
305. ස. පු: සුඛවේදනා විඳුනේ “සුඛවේදනා විඳුනෙමියි නුවණින් දන්නා කිසිවෙක් ඇති”යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: යො සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති න පජානාති න සො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: සුඛවේදනා විඳුනේ ‘සුඛවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් දන්නා යමෙක් ඇද්ද, හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? සුඛවේදනා විඳුනේ ‘සුඛවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් නො දන්නා යමෙක් ඇද්ද, හෙ පුද්ගල නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: යො දුක‍්ඛං වෙදනං වෙදියමානො -පෙ- යො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති න පජානාති න සො පුග්ගලො’ති.
ස. අනු: දුඃඛවේදනා විඳුනේ ... උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනේ ‘උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් දන්නා යමෙක් ඇද්ද, හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනේ ‘උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් නො දන්නා යමෙක් ඇද්ද, හෙ පුද්ගල නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
306. ස. පු: අත්‍ථි කොචි සුඛං වෙදනං වෙදියමානො ‘සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාතී’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
306. ස. පු: සුඛවේදනා විඳුනේ සුඛවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් දන්නා කිසිවෙක් ඇති’යි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ්ඤා සුඛා වෙදනා, අඤ‍්ඤො සුඛං වෙදනං වෙදියමානො ‘සුඛං වෙදනං වෙදියාමීති පජානාතී’ති.
ස. අනු: සුඛවේදනා අනෙකක් වූ ද? සුඛවේදනා විඳුනේ ‘සුඛවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් දන්නේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: අඤ්ඤා දුක‍්ඛා වෙදනා, -පෙ- අඤ්ඤා අදුක‍්ඛමසුඛා වෙදනා, අඤ‍්ඤො අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො ‘අදුක‍්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාතී’ති.
ස. අනු: දුඃඛවේදනා අනෙකක් වූ ද ... උපේක්‍ෂාවේදනා අනෙකක් වූ ද? උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනේ උපේක්‍ෂාවේදනා විඳුනෙමි’යි නුවණින් දන්නේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
307. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
307. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි කායෙ කායානුපස‍්සී විහරතී’ති.
ප. අනු: කයෙහි කය නුවණින් දක්නාසුලු වැ විහාර කරන කිසිවෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි කායෙ කායානුපස‍්සී විහරති.
අනු. ඨ: එබැවින් කයෙහි කය නුවණින් දක්නා සුලු වැ විහරණ කරන කිසිවෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: එබැවින් භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැයි කියැයුතු මැ යැ.
308. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
308. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු අත්‍ථි කොචි වෙදනාසු -පෙ- චිත‍්තෙ -පෙ- ධම‍්මෙසු ධම‍්මානුපස‍්සී විහරතීති.
ප. අනු: වේදනායෙහි ... චිත්තයෙහි ... ධර්‍මයෙහි ධර්‍මය නුවණින් දක්නාසුලු වැ ඉරියව් කරන කිසිවෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
අනු. ඨ: හඤ‍්චි අත්‍ථි කොචි ධම‍්මානුපස‍්සී විහරතී.
අනු. ඨ: එබැවින් ධර්‍මයෙහි ධර්‍මය නුවණින් දක්නා සුලු වැ ඉරියව් කරන කිසිවෙක් ඇත.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත‍්තබ‍්බෙ පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
අනු. පා: එහෙයින් භවත, සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ යි කියැයුතු මැ යැ.
309. ස. පු: අත්‍ථි කොචි කායෙ කායානුපස‍්සී විහරතී’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනාති.
309. ස. පු: කයෙහි කය නුවණින් දක්නාසුලු වැ ඉරියව් කරන කිසිවෙක් ඇතියි කරුණු කොට එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගලයෙක් දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: යො කායෙ කායානුපස‍්සී විහරති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො න කායෙ කායානුපස‍්සී විහරති න සො පුග‍්ගලොති.
ස. අනු: කයෙහි කය නුවණින් දක්නාසුලු වැ විහරණ කරන යමෙක් ඇද්ද හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? කයෙහි කය නුවණින් නො දක්නාසුලු වැ විහරණ කරන යමෙක් ඇද්ද හේ පුද්ගල නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
310. ස. පු: යො වෙදනාසු -පෙ- චිත‍්තෙ -පෙ- ධම‍්මෙසු ධම‍්මානුපස‍්සී විහරති ස‍්වෙව පුග්ගලො, යො න ධම‍්මෙසු ධම‍්මානුපස‍්සී විහරති න සො පුග‍්ගලොති.
310. ස. පු: වේදනායෙහි ... චිත්තයෙහි ... ධර්‍මයෙහි ධර්‍මය අනුව දක්නා සුලු වැ ඉරියව් පවත්වන යමෙක් ඇද්ද හෙ මැ පුද්ගල වේ ද? ධර්‍මයෙහි ධර්‍මය නුවණින් නො දක්නාසුලු වැ ඉරියව් පවත්වන යමෙක් ඇද්ද හේ පුද්ගල නො වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
311. ස. පු: අත්‍ථි කොචි කායෙ කායානුපස‍්සී විහරතී’ති කත්‍වා තෙන ච කාරණෙන ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
311. ස පු: ‘කයෙහි කය නුවණින් දක්නාසුලු වැ වාස කරන කිසිවෙක් ඇති’යි කරුණු කොට එකරුණි නු දු සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤො කායො, අඤ‍්ඤො කායෙ කායානුපස‍්සී විහරතීති.
ස. අනු: කය අනෙකෙක් වේ ද? කයෙහි කය නුවණින් දක්නාසුලු වැ වාස කරනුයේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: අඤ්ඤා වෙදනා -පෙ- අඤ‍්ඤං චිත‍්තං -පෙ- අඤ‍්ඤෙ ධම‍්මා, අඤ‍්ඤො ධම‍්මෙසු ධම‍්මානුපස‍්සී විහරතී’ති.
ස. අනු: වේදනා අනෙකෙක් වූ ද ... චිත්තය අනෙකෙක් වේ ද ... ධර්‍මයෝ අන්හු වෙත් ද ... ධර්‍මයෙහි ධර්‍මය නුවණින් දක්නාසුලු වැ වාස කරනුයේ අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
312. ප. පු: පුග්ගලො නූපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
312. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් පුද්ගල නො දන්නා ලැබේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු වුත‍්තං භගවතා:
ප. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්
“සුඤ්ඤතො ලොකං අවෙක්ඛස්සු මොඝරාජා සදා සතො. අත‍්තානුදිට‍්ඨිං ඌහච‍්ච එවං මච‍්චුතරො සියා. එවං ලොකං අවෙක‍්ඛන‍්තං මච‍්චුරාජා න පස‍්සතී” ති.
“මෝඝරාජය, හැමදා ස්මෘතිමත් වැ ස්කන්‍ධලෝකය සත්ත්‍වශූන්‍යතා විසින් බල. මෙසේ සත්කායදෘෂ්ටිය බිඳ මාරතරණය වෙයි. මෙසේ ස්කන්‍ධලෝකය දක්නහු මෘත්‍යුරාජ නො දක්නේ යැ’යි
අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
වදාළ සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත්තේ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නිග: තෙන හි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. නිග: එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබෙයි.
313. ස. පු: පුග්ගලො අවෙක‍්ඛතීති.
313. ස. පු: පුද්ගල බලන්නේ වේ ද? (සුඤ්ඤතො ලෝකං අවෙක්ඛස්සු යනාදි ගාථායෙහි දී පරවාදියා කෙරෙහි ‘බලනුයේ පුද්ගල යැ’ යන ලබ්ධි ඇතියෙන් තෙල ප්‍රශ්න නැඟිණ).
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: සහ රූපෙන අවෙක‍්ඛති, විනා රූපෙන අවෙක‍්ඛතීති.
ස. අනු: රූපකාය සහිත වැ බලන්නේ වේ ද? රූපකාය රහිත වැ බලන්නේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: සහ රූපෙන අවෙක‍්ඛති.
ප. පටිඤ්ඤා: රූපකාය සහිත වැ බලන්නේ යැ.
ස. අනු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීවත් එ මැ ශරීරත් එ මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: සහ රූපෙන අවෙක‍්ඛති, විනා රූපෙන අවෙක‍්ඛතී’ති.
ස. අනු: රූප සහිත වැ බලන්නේ වේ ද? රූප රහිත ව බලන්නේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: විනා රූපෙන අවෙක‍්ඛති.
ප. පටිඤ්ඤා: රූප රහිත වැ බලන්නේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීවය අනෙකෙක් ශරීරය අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
314. ස. පු: පුග්ගලො අවෙක‍්ඛතීති.
314. ස. පු: පුද්ගල බලන්නේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අබ‍්භන‍්තරගතො අවෙක‍්ඛති, බහිද‍්ධා නික‍්ඛමිත්‍වා අවෙක‍්ඛතීති.
ස. අනු: අභ්‍යන්තරගත වැ බලන්නේ වේ ද? අභ්‍යන්තරයෙන් බැස බලන්නේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: අබ‍්භන‍්තරගතො අවෙක‍්ඛති.
ප. පටිඤ්ඤා: අභ්‍යන්තරගත වැ බලන්නේ යැ.
ස. අනු: තං ජීවං තං සරීරන‍්ති.
ස. අනු: ජීව එ මැ ශරීර එ මැ වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. අනු: අබ‍්භන‍්තරගතො අවෙක‍්ඛති, බහිද‍්ධා නික‍්ඛමිත්‍වා අවෙක‍්ඛතීති.
ස. අනු: අභ්‍යන්තර වැ බලන්නේ වේ ද? බැහැර නික්ම බලන්නේ වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: බහිද‍්ධා නික‍්ඛමිත්‍වා අවෙක‍්ඛති.
ප. පටිඤ්ඤා: බැහැර නික්ම බලන්නේ යැ.
ස. අනු: අඤ‍්ඤං ජීවං අඤ‍්ඤං සරීරන‍්ති.
ප. අනු: ජීව අනෙකෙක් වේ ද? ශරීර අනෙකෙක් වේ ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
315. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනාති.
315. ප. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යැ’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදීති.
ප. අනු: බුදුහු සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී මැ නො?
ස. පටිඤ්ඤා ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “අත්‍ථි පුග්ගලො අත්තහිතාය පටිපන‍්නො”ති අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තොති.
ප. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්: ආත්මහිත පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයෙක් ඇතැයි වදාළ සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත්තේ මැ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නිග: තෙන හි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ප. නිග: එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබෙයි.
316. ප. පු: න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
316. ප. පු: ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ය’යි නො කියැයුතු වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදීති.
ප. අනු: බුදුහු සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී මැ නො?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “එකපුග‍්ගලො භික‍්ඛවෙ, ලොකෙ උප‍්පජ‍්ජමානො උප‍්පජ‍්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම‍්පාය අත්‍ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස‍්සාන”න‍්ති අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ප. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්: “මහණෙනි, එක පුද්ගලයෙක් ලෝකයෙහි උපදනේ බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස බොහෝ දෙනාට සුව පිණිස ලොවට අනුකම්පා පිණිස දෙවිමිනිස්නට අර්‍ත්‍ථ පිණිස හිත පිණිස සුඛ පිණිස උපදනේ යැ”යි වදාළ සූත්‍රයෙක් ඇත්තේ මැ නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ස. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ප. නිග: තෙන හි පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනාති.
ප. නිග: එ බැවින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ.
317. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
317. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදී’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “සබ‍්බෙ ධම‍්මා අනත‍්තා”ති. අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ස. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින් “සර්‍වධර්‍මයෝ අනාත්මයහ”යි මෙ වන් සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වෙයි.
318. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
318. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදී’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “දුක‍්ඛමෙව උප‍්පජ‍්ජමානං උප‍්පජ‍්ජති, දුක‍්ඛමෙව නිරුජ‍්ඣමානං නිරුජ‍්ඣතී’ති න කඞ‍්ඛති, න විචිකිච‍්ඡති, අපරප‍්පච‍්චයඤාණමෙවස‍්ස එත්‍ථ හොති. එත‍්තාවතා ඛො කච‍්චාන, සම‍්මාදිට‍්ඨි හොතී”ති අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ස. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින් “උපදනුයේ දුක් මැ උපදනේ යැ. නිරුද්ධ වනුයේ දුක් මැ නිරුද්ධ වෙතියි ගෙන සැක නො කෙරෙයි. විචිකිත්සා නො කෙරෙයි. ඒ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකහට මෙහි ලා පරප්‍රත්‍යය රහිත ඥානය මැ උපදනේ යැ. කාත්‍යායනය, මෙතෙකින් සම්‍යග්දෘෂ්ටි වෙයි” යනු මෙ වන් සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වෙයි.
319. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
319. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු වජිරා භික‍්ඛුනී මාරං පාපිමන‍්තං එතදවොච:
ස. අනු: වජිරා මෙහෙණ පවිටු මරහට මෙසේ කියුවා නො වේ ද?
“කින‍්නු ‘සත‍්තො’ති පච‍්චෙසි මාර දිට‍්ඨිගතන‍්නු තෙ, සුද‍්ධසඞ‍්ඛාරපුඤ‍්ජොයං නයිධ සත‍්තූපලබ‍්භති.
“මාරය, කිම ‘සත්ත්‍වයහ’යි ගන්නෙහි යැ. තෙල තාගේ දෘෂ්ටි නො වේ ද? මේ ශුඞ සංස්කාර පුඤ්ජයෙකි. මෙහි සත්ත්‍වයෙක් නො ලැබෙයි.
යථා’හි අඞ‍්ගසම‍්භාරා හොති සද‍්දො රථො ඉති, එවං ඛන්‍ධෙසු සන‍්තෙසු හොති ‘සත‍්තො’ති සම්මුති.
යම්සේ අඞ්ගසම්භාර හේතුයෙන් රථ සඞ්ඛ්‍යාත ශබ්දයෙක් වේ ද, එ පරිදි විද්‍යාමාන වූ පඤ්චස්කන්‍ධයෙහි ‘සත්ත්‍වයහ’යි සම්මුති වෙයි.
දුක‍්ඛමෙව හි සම‍්භොති. දුක‍්ඛං තිට‍්ඨති වෙති ච, නාඤ‍්ඤත්‍ර දුක‍්ඛා සම‍්භොති. නාඤ‍්ඤං දුක‍්ඛා නිරුජ‍්ඣතී”ති.
පඤ්චස්කන්‍ධ දුඃඛය මැ පවතින්නේ යැ. දුක මැ සිටුනේ ද නිරුද්ධ වනුයේ ද වෙයි. දුක හැර අනෙකෙක් නැත. දුක හැර අනෙකෙක් නිරුද්ධ නො වෙයි”
අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
යනු මෙ වන් සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එ කරුණින් සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ යයි නො කියැයුතු වෙයි.
320. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
320. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු ආයස‍්මා ආනන්‍දො භගවන‍්තං එතදවොච:
ස. අනු: ආයුෂ්මත් ආනන්‍දස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල සැල කළාහු නො වේ ද?
“සුඤ‍්ඤො ලොකො සුඤ‍්ඤො ලොකොති භන‍්තෙ, වුච‍්චති. කිත‍්තාවතා නු ඛො භන‍්තෙ, සුඤ‍්ඤො ලොකොති වුච‍්චතී’ති. ‘යස‍්මා ඛො ආනන්‍ද, සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා, තස‍්මා සුඤ‍්ඤො ලොකො’ති වුච‍්චති. කිඤ‍්චානන්‍ද, සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා? චක‍්ඛුං ඛො ආනන්‍ද, සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා. රූපා සුඤ‍්ඤා -පෙ- චක‍්ඛුවිඤ‍්ඤාණං සුඤ‍්ඤං -පෙ- චක‍්ඛුසම‍්ඵස‍්සො සුඤ‍්ඤො -පෙ- යම‍්පිදං චක‍්ඛුසම‍්ඵස‍්සපච‍්චයා උප‍්පජ‍්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක‍්ඛං වා අදුක‍්ඛමසුඛං වා, තම‍්පි සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා. සොතං සුඤ‍්ඤං -පෙ- සද‍්දා සුඤ‍්ඤා -පෙ- සොතසම‍්ඵස‍්සො සුඤ‍්ඤො -පෙ- ඝානං සුඤ‍්ඤං -පෙ- ගන්‍ධා සුඤ‍්ඤා -පෙ- ජිව්හා සුඤ‍්ඤා -පෙ- රසා සුඤ‍්ඤා -පෙ- කායො සුඤ‍්ඤො -පෙ- ඵොට‍්ඨබ‍්බා සුඤ‍්ඤා -පෙ- මනො සුඤ‍්ඤො -පෙ- ධම‍්මා සුඤ‍්ඤා -පෙ- මනොවිඤ‍්ඤාණං සුඤ‍්ඤං -පෙ- මනොසම‍්ඵස‍්සො සුඤ‍්ඤො -පෙ- යම‍්පිදං මනොසම‍්ඵස‍්සපච‍්චයා උප‍්පජ‍්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක‍්ඛං වා අදුක‍්ඛමසුඛං වා, තම‍්පි සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා. යස‍්මා ඛො ආනන්‍ද, සුඤ‍්ඤං අත‍්තෙන වා අත‍්තනියෙන වා, තස‍්මා සුඤ‍්ඤො ලොකො’ති වුච‍්චතී”ති. අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
“වහන්ස, පඤ්චස්කන්‍ධ ලෝකය ශූන්‍ය යැ, පඤ්චස්කන්‍ධ ලෝකය ශූන්‍යයැ’යි කියනු ලැබේ. වහන්ස, කිපමණෙකින් පඤ්චස්කන්‍ධ ලෝකය ‘ශූන්‍ය යැ’යි කියනු ලැබේ ද? ආනන්‍දය, යම් මැ හේතුවින් ආත්ම බැවින් ද, ආත්මීය බැවින් ද සිස් වේ ද, එහෙයින් පඤ්චස්කන්‍ධලෝකය ‘ශූන්‍ය යැ’යි කියනු ලැබේ. ආනන්‍දය, කිනම් දැයෙක් ආත්ම බැවින් ද ආත්මීය බැවින් ද සිස් වේ ද? ආනන්‍දය, ආත්ම බැවින් ද ආත්මීය බැවින් ද ඇස සිසැ. රූපයෝ සිස්හ ... චක්‍ෂුර්විඥාන සිසැ ... චක්‍ෂුඃසංස්පර්‍ශය සිසැ ... චක්‍ෂුඃසංස්පර්‍ශ හේතුයෙන් සුව වේවයි දුක් වේවයි නොදුක් නොසුව වේවයි යම් වේදයිතයෙක් උපදනේ වේ ද, එ ද ආත්ම බැවින් ද ආත්මීය බැවින් ද සිසැ. ශ්‍රෝත්‍රය සිසැ ... ශබ්දයෝ සිස්හ ... ශ්‍රෝතසංස්පර්‍ශය සිසැ ... ඝ්‍රාණය සිසැ ... ගන්‍ධයෝ සිස්හ ... ජිව්හා සිසැ ... රසයෝ සිස්හ ... කය සිසැ ... ස්පර්‍ශයෝ සිස්හ ... මනස සිසැ ... ධර්‍මයෝ සිස්හ ... මනෝවිඤ්ඤාණය සිසැ ... මනඃසංස්පර්‍ශය සිසැ ... මනඃසංස්පර්‍ශ හේතුයෙන් සුව වේවයි දුක් වේවයි නොදුක් නොසුව වේවයි යම් වේදයිතයෙක් උපදනේ වේ ද, එ ද ආත්ම බැවින් ද ආත්මීය බැවින් ද සිසැ. ආනන්‍දය, යම් හෙයෙකින් ආත්ම බැවින් ද ආත්මීය බැවින් ද සිස් වේ ද, එහෙයින් ස්කන්‍ධලෝකය සිසැ’යි කියනු ලැබේ”යයි සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ” යයි නො කියැයුතු වේ.
321. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
321. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදී’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “අත‍්තනි වා භික‍්ඛවෙ සති අත‍්තනියං මෙ’ති අස‍්සාති? එවං භන‍්තෙ අත‍්තනියෙ වා භික‍්ඛවෙ සති අත‍්තා මෙ’ති අස‍්සාති? එවං භන‍්තෙ. අත‍්තනි ච භික‍්ඛවෙ අත‍්තනියෙ ව සච‍්චතො ථෙතතො අනුපලබ‍්භියමානෙ යම‍්පිදං දිට‍්ඨිට‍්ඨානං: සො ලොකො සො අත‍්තා, සො පෙච‍්ච භවිස‍්සාමි නිච‍්චො ධුවො සස‍්සතො අවිපරිනාමධම‍්මො, සස‍්සතිසමං තථෙව ඨස‍්සාමී’ති, නන්‍වායං භික‍්ඛවෙ, කෙවලො පරිපූරො බාලධම‍්මො’ති? කිඤ‍්ච නො සියා භන‍්තෙ, කෙවලො හි භන‍්තෙ, පරිපූරො බාලධම‍්මො”ති අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
ස. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින් “මහණෙනි, ආත්මය (අධ්‍යාත්මස්කන්‍ධ කෙරෙහි ‘මම’ යන දෘෂ්ටි) ඇති වත් මැ, මාගේ අත්තනීය (බාහිරපරිෂ්කාර කෙරෙහි තමා සතු දෙය යි දෘෂ්ටි) වන්නේ ද? වහන්ස, එසේ යැ. මහණෙනි, අත්තනිය හෝ ඇති වත් මැ, මාගේ ආත්මය (යන දෘෂ්ටි) වන්නේ ද? වහන්ස, එසේ යැ. මහණෙනි, ආත්මය හා ආත්මීය (යන දෙක) සත්‍ය වශයෙන් ස්ථීර වශයෙන් නො ලැබෙන කල, ‘ඒ ලෝක’ යැ ‘ඒ ආත්ම’ යැයි ද, මම පරලොව ගොස් නිත්‍ය, ධ්‍රැව – ස්ථීර, ශාශ්වත, අවිපරිණාමධර්‍ම (නො නස්නා සැහැවි ඇත්තෙම්) වෙමි. ශශ්වතයන් (චන්‍ද්‍රසූර්‍ය්‍යාදීවස්තූන්) සෙයින් එසේ මැ සිටිමි යි යම් මැ දෘෂ්ටිවිකල්පයෙක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය හුදු පිරිපුන් බාලධර්‍මයෙක් නො? වහන්ස, කිම නො වන්නේ වේ ද? වහන්ස, හුදු පිරිපුන් අඥධර්‍මයෙක් මැ යයි” වදාළ සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වෙයි.
322. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනාති.
322. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදීති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං භගවතා: “තයොමෙ සෙනිය, සත්‍ථාරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානා ලොකස‍්මිං. කතමෙ තයො: ඉධ සෙනිය, එකච‍්චො සත්‍ථා දිට‍්ඨෙව ධමෙම අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති, අභිසම‍්පරායඤ‍්ච අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති. ඉධ පන සෙනිය, එකච‍්චො සත්‍ථා දිට‍්ඨෙව හි ඛො ධම‍්මෙ අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති, නො ච ඛො අභිසම‍්පරායං අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති. ඉධ පන සෙනිය, එකච‍්චො සත්‍ථා දිට‍්ඨෙ චෙව ධම‍්මෙ අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො න පඤ‍්ඤාපෙති. අභිසම‍්පරායඤ‍්ච අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො න පඤ‍්ඤාපෙති. තත්‍ර සෙනිය, ය‍්වායං සත්‍ථා දිට‍්ඨෙචෙව ධම‍්මෙ අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති අභිසම‍්පරායඤ‍්ච අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති, අයං වුච‍්චති සෙනිය, සත්‍ථා සස‍්සතවාදො.
ස. අනු: වදාළේ මැ නො? බුදුන් විසින්: “සෙනියෙනි, මේ ශාස්තෘහු තුන් දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වැ ඇත. කවර තුන් දෙනෙක යත්: සෙනියෙනි, මෙ ලොව කිසි ශාස්තෘයෙක් මෙලොව මැ ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවයි. පරලොව ද ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවයි. වැලිත් සෙනියෙනි, මෙලොවැ කිසි ශාස්තෘයෙක් ඉහාත්මයෙහි ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවයි. එතෙකුදු වුව, පරලොව ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවයි. සෙනියෙනි, මෙලො වැ කිසි ශාස්තෘයෙක් ඉහාත්මයෙහි ම ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවයි. පරලොව්හිත් ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවයි. සේනිය, එහි යම් ශාස්තෘයෙක් ඉහාත්මයෙහි මැ ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවා ද, පරලොව්හි දු ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවා ද, සෙනියෙනි, මේ ශාස්තෘ ‘ශාශ්වත වාදයහ’යි කියනු ලැබේ.
තත්‍ර සෙනිය, ය‍්වායං සත්‍ථා දිට‍්ඨෙව හි ඛො ධම‍්මෙ අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති, නො ච ඛො අභිසම‍්පරායං අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො පඤ‍්ඤාපෙති, අයං වුච‍්චති සෙනිය, සත්‍ථා උච‍්ඡෙදවාදො. තත්‍ර සෙනිය, ය‍්වායං සත්‍ථා දිට‍්ඨෙ චෙව ධම‍්මෙ අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො න පඤ‍්ඤාපෙති, අභිසම‍්පරායඤ‍්ච අත‍්තානං සච‍්චතො ථෙතතො න පඤ‍්ඤාපෙති, අයං වුච‍්චති සෙනිය, සත්‍ථා සම‍්මාසම‍්බුද‍්ධො. ඉමෙ ඛො සෙනිය, තයො සත්‍ථාරො සන‍්තො සංවිජ‍්ජමානා ලොකස‍්මි”න‍්ති. අත්‍ථෙව සුත‍්තන‍්තො’ති.
සෙනියෙනි, එහි යම් ඒ ශාස්තෘයෙක් ඉහාත්මයෙහි ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් පනවා ද, එතෙකුදු වුව පරලොව්හි ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවා ද, සෙනියෙනි, මේ ශාස්තෘ ‘උච්ඡේදවාදයහ’යි කියනු ලැබේ. සෙනියෙනි, එහි යම් ඒ ශාස්තෘයෙක් ඉහාත්මයෙහිත් ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවා ද, පරලොවත් ආත්මය සත්‍ය විසින් ස්ථීර විසින් නො පනවා ද, සෙනියෙනි, මේ ශාස්තෘ සම්‍යක්සම්බුද්ධයහයි කියනු ලැබේ. සෙනියෙනි, මේ ශාස්තෘහු තුන් දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වැ ඇතැ”යි වදාළ සූත්‍රාන්තයෙක් ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එකරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු වෙයි.
323. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
323. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදී’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං හෙතං භගවතා ‘සප‍්පිකුම‍්භො’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් විසින් ‘සප්පිකුම්භ’ යයි තෙල වදාළේ මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි සප‍්පිස‍්ස කුම‍්භං කරොතී’ති.
ස. අනු: සප්පියෙන් (ගිතෙලින්) කුම්භ (කළ) කරන කිසිවෙක් ඇද්ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං: ‘පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු යැ.
324. ස. පු: පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා’ති.
324. ස. පු: සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: නනු භගවා සච‍්චවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනඤ‍්ඤථවාදී’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්‍යවාදී කාලවාදී භූතවාදී තථවාදී අවිතථවාදී අනන්‍යථාවාදී නො වේ ද?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: වුත‍්තං හෙතං භගවතා: තෙලකුම‍්භො -පෙ- මධුකුම‍්භො -පෙ- ඵාණිතකුම‍්භො -පෙ- ඛීරකුම‍්භො -පෙ- උදකකුම‍්භො -පෙ- පානීයථාලකං -පෙ- පානීයකොසකං -පෙ- පානීයසරාවකං -පෙ- නිච‍්චභත‍්තං -පෙ- ධුවයාගූ’ති.
ස. අනු: භාග්‍යවතුන් විසින් “තෙල්කුඹ ... මිහිකුඹ ... පැණිකුඹ ... කිරිකුඹ ... දියකුඹ ... පැන්තලු ... පැන්කොසු ... පැන්මාලා ... නිතිබත් ... ධ්‍රැවයාගු” යයි තෙල වදාළේ ඇත් මැ නු?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන‍්තා.
ප. පටිඤ්ඤා: එසේ යැ.
ස. අනු: අත්‍ථි කොචි යාගු නිච‍්චා ධුවා සස‍්සතා අවිපරිනාමධම‍්මා’ති.
ස. අනු: නිත්‍ය ධ්‍රැව ශාශ්වත අවිපරිණාම ස්වභාව ඇති කිසි යාගුවක් ඇත් ද?
ප. පටි: න හෙවං වත‍්තබ‍්බෙ -පෙ-
ප. පටි: එසේ නො කියැයුතු මැ යැ ...
ස. නිග: තෙන හි න වත‍්තබ‍්බං “පුග්ගලො උපලබ‍්භති සච‍්චිකට‍්ඨපරමත්‍ථෙනා”ති.
ස. නිග: එ කරුණින් ‘සත්‍යාර්‍ත්‍ථ පරමාර්‍ත්‍ථ විසින් පුද්ගල දන්නා ලැබේ’යයි නො කියැයුතු යැ.
(සඞ‍්ඛිත‍්තං)
(සංක්‍ෂිප්ත යි)
අට‍්ඨක නිග්ගහ පෙය්‍යාලා සන්‍ධාවනියා උපාදාය චිත‍්තෙන පඤ‍්චමං කල්‍යාණං ඉද‍්ධි සුත‍්තාහරණෙන අට‍්ඨමන‍්ති.
නිග්‍රහ – අෂ්ටක යැ, පෙය්‍යාල යැ, (පුග්ගලො සන්‍ධාවති යනාදීන් කී) භවසන්‍ධාවන (ගති) යැ, (රූපං උපාදාය යනාදීන් කී) උපාදාපඤ්ඤත්ති යැ, (චිත්තේ චිත්තේ පුග්ගලස්ස පඤ්ඤත්ති යනාදීන් කී) පස් වැනි චිත්තපඤ්ඤත්ති යැ, (කල්‍යාණපාපකානි කම්මානි යනාදීන් කී) කල්‍යාණවර්‍ග යැ, (අත්‍ථි කෝචි ඉද්ධිං විකුබ්බති යනාදීන් කී) ඍද්ධි (අභිඥා) යැ, අට වැනි වූ සූත්‍රාහරණ යැ යි පුද්ගලකථායෙහි අනුයෝග ස්ථාන අටෙකි.
පුග‍්ගලකථා නිට‍්ඨිතා.
පුද්ගලකථා නිමි.