පච‍්චුප‍්පන‍්නානාගතවාරො
217. යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
217. යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදි නම් ඔහට සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් අරූපයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට දැ යි උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැමදෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදි. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට දැ යි උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනා වුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද, යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂ භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට දැ යි උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: (සදිසං)
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්:...
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. අවශේෂ වූ ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සචක්බුක වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද අචක්බුක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සචක්බුක වැ උපදනා ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සචක්ඛුක වැ උපදනා ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැමදෙනාට ද අචක්ඛුක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සචක්බුක වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදි.
218. යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
218. යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝ්‍රානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝ්‍රානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත් :ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට ඝ්‍රානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝාණෙන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝ්‍රානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ ය, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උප‍්පජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් සඝානක වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි. සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති. පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් සඝානක වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උපපජ‍්ජිස‍්සති ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනා වුනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
219. යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං යා ච ඉත්‍ථියො රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
219. යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු ද ඔවුනට දැ යි උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ස්ත්‍රීන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදි නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනසිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි. ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
220. යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
220. යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද පිරිම්නි නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැමදෙනාට ද පිරිම්නි නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද නො පුරිස් වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී, පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
221 යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
221. යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදි නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පග්විමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සබ‍්බෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපදනා හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්සසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි. උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සබ‍්බෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපදනා හැමදෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සබ‍්බෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපදනා හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
222. යස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
222. යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: සෝමනස්ස සම්පයුත්ත පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුත්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සචිත‍්තසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයා ගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුත්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
223. යස‍්ස උපෙක‍්ඛීන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛීන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
223. යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදි යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ. නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධ සමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
224. යස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති ඉතරෙසං සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
224. යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු සහේතුක වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධා සම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැයි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධා සම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සහේතුකව වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
225. යස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං ඤාණසම‍්පයුත‍්තානං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ ඤාණසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
225. යමක්හට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු ඥානසම්ප්‍රයුක්ත වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ඥානසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති. සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ ඤාණවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ. නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඤාණසම‍්පයුත‍්තානං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ ඤාණසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොම පුග‍්ගල).
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැමදෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඥානවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඥානසම්ප්‍රයුක්ත වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ඥානසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදී. (අනුලෝමපුද්ගල යි)
226-234. යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං -පෙ- (අනුලොමඔකාස).
226-234. යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ... (අනුලෝමාවකාශ යි.)
235. යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
235. යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, අවශේෂ වූ ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙහි ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්ති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි. ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සචක්ඛුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අචක්ඛුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදි. සචක්බුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති. පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාර භවයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං සචක‍්ඛුකානං පඤ‍්චවොකාරානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති. තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ ඇස් ඇති වැ පඤ්චවෝකාර භවයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාර භවයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැයි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදි.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච සචක‍්ඛුකානං සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සචක්ඛුක වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අචක්ඛුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සචක්ඛුක වැ උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සචක්ඛුක වැ උපදනා ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අචක්බුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සචක්ඛුක වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද උපදී.
236. යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
236. යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂ භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදි නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් සඝානක වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි. සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් සඝානක වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන්, ච්‍යුත වන්නවුනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
237. යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
237. යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං, ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් උපේක්‍ෂාවෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තාසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරාසං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
238. යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
238. යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදි නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නොපිරිම්නි වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උප‍්පජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නො පිරිම්නි වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උප‍්පජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් ද පුරුෂ කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නො පිරිම්නි වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමභවික පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද පිරිම්නි නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද උපදි. පිරිම්නි වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
239. යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්සචිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං චතුවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
239. යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: චත්‍රවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. චතුවොකාරං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං චතුවොකාරං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්පයුත්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. චතුවොකාරං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ. අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං චතුවොකාරං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. චතුවොකාරං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපදි යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. චතුවෝකාරයෙහි පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
240. යස‍්ස යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ. යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
240. යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: සෝමනස්ස සම්පයුත්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්පයුත්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදයි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුත්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සොම්නසින් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි සෝමනස්ස සම්පයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ. සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
241. යස‍්ස යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නොච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
241. යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදියි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛා සම්පයුත්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ, සෙසු උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. උපේක්‍ෂායෙන් උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
242. යස‍්ස යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති ඉතරෙසං සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
242. යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සහේතුක වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සහේතුක වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු සහේතුක වැ උපදනාවුනට ද, ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. සහෙතුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ සද‍්ධාසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. සහේතුක වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ශ්‍රද්ධාසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද උපදී.
243. යස‍්ස යත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං ඤාණසම‍්පයුත‍්තානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ ඤාණසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
243. යමක්හට යම් තැනෙකැ පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදී නම් ඔහට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද උපදනෙ යැ. සෙසු ඥානසම්ප්‍රයුක්ත වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ඥානසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, ඤාණවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති නො ච තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං උප‍්පජ‍්ජති. ඤාණසම‍්පයුත‍්තානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, පවත‍්තෙ ඤාණසම‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොම පුග‍්ගලොකාස).
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය උපදී යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඥානවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය උපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද උපදී. ඥානසම්ප්‍රයුක්ත වැ උපදනාවුනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි ඥානසම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද උපදනෙ යැ, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද උපදී. (අනුලෝමපුද්ගලාවකාශ යි.)
244. යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
244. යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං නං උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ ය, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නොද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂ භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද පුරුෂ කෙනෙක් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි. ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උපජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා පශ්චිමභවික ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද කෙනෙක් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං. අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං. යෙ ච සචක‍්ඛුකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනා වුනට දැයි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්ඤවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැයි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
245 යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
245. යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ උපදනාවුනට දැයි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද පුරුෂකෙනෙක් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නොද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂ භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නොද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති. යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද කෙනෙක් කාමාවචරයෙහි රූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නොද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නොද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නොද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: ච්‍යුත වන හැම දෙනාට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් ච්‍යුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඝ්‍රාණ ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං. රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙසෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද කෙනෙක් සඝානක වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැයි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
246. යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
246. යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැයි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො රූපාවචරං අරූපාවචරං උප‍්පජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී,
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැයි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං යා ච ඉත්‍ථියො උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං. රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං න ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ස්ත්‍රී නො වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
247. යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
247. යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, න පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද නො පිරිම්නි වැ උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
248. යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තාන, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
248. යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනා ට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තෙසං ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
249. යස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ සොමනස‍්ස විප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
249. යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞමනස්‍ය විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදෙන නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ සොමනස‍්සවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛා සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී. ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්ස විප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්ස සම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
250. යස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ. නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
250. යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛා විප‍්පයුත‍්තයුත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෝමනස්ස සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට දැ යි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
251. යස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
251. යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ, උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
252. යස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, ඤාණවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
252. යමක්හට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඥානවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධසමාපන්නයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. (පච‍්චනීකපුග‍්ගල).
යළි යමක්හට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදී. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගල’යි).
253-261. යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං -පෙ- (පච‍්චනීක ඔකාස).
253-261. යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි).
262. යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පඤ‍්චවොකාරෙ චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී.
262. යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: පඤ්ඤවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ සොතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශවීමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය දෙනා ද උපදී. පඤ්ඤවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදයෙන යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් පිරිම්නි කෙනෙක් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදියි. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් ද පුරුෂ කෙනෙක් තෙල පුරුෂ භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙහි චුත වනුවනට ද අචක්ඛුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරා චවන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද ඇස් නැති වැ උපදනාවුනට ද අරූපයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදියි, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනු වනට ද අචක්බුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අසංඥයත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා උපෙක‍්ඛාය උපපජජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්ඤවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් ද කෙනෙක් ඇස් ඇති වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛීන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ඇස් නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච සචක‍්ඛුකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැයි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් ඇස් ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, තෙසං තත්‍ථ චක්‍වුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ඇස් ඇති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති. පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙක සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද අචක්ඛුක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද අරූපාවචරයනට දැයි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
263. යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
263. යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං, යෙ ච පුරිසා එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් තෙල පුරුෂභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ඝ්‍රාණ නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චුත වන හැම දෙනාට ද අඝානක වැ උපදනාවුනට දැයි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමා වචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් ද කෙනෙක් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් සඝානක වැ උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රාණ නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැයි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච සඝානකා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද යම් කෙනෙකුත් ඝ්‍රාණ ඇති වැ සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රාණ නැති වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද අඝානක වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ, කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික සඝානක වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඝානින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඝානින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
264. යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
264. යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් තෙල ස්ත්‍රී භාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං, යා ච ඉත්‍ථියො එතෙනෙව භාවෙන කතිචි භවෙ දස‍්සෙත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං චවන‍්තීනං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට ද යම් ද ස්ත්‍රී කෙනෙක් තෙල ස්ත්‍රීභාවයෙන් මැ කිහිප භවයක් දක්වා පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැයි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට - යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි. සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි. උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං, යා ච ඉත්‍ථියො සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තාසං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනාවුනට ද යම් ස්ත්‍රී කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදියි, කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න ඉත්‍ථීනං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද ස්ත්‍රී නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං ඉත්‍ථීනං උපපජ‍්ජන‍්තීනං තාසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තාසං තත්‍ථ ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික ස්ත්‍රී වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
265. යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
265. යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද පිරිම්නි නො වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට දැයි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං, යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙහි චුත වනුවනට ද නො පිරිම්නි වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, අරූපානං යෙ ච පුරිසා උපෙක‍්ඛාය උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් උපේක්‍ෂායෙන් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද නො පුරිස් වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි ඉපැදැ පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් ද පුරුෂ කෙනෙක් සොම්නසින් පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං, යෙ ච පුරිසා සොමනස‍්සෙන උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනාවුනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් උපදනා ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නොද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද යම් පුරුෂ කෙනෙකුත් සොම්නසින් ඉපැදැ පිරිනිවෙන්නාහු නම් චුත වන ඔවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද නො පුරිස් වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, න පුරිසානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: කාමාවචරයෙන් චුත වනුවනට ද නො පිරිම්නි වැ කාමාවචරයෙහි උපදනාවුනට-ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමභවිකානං පුරිසානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පුරිසින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පුරිසින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමභවික පුරුෂ වැ උපදනා ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි පුරිසින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙනුවනට ද රූපාවචරයෙහි අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පුරිසින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
266. යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
266. යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෞර්‍මනස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෞර්‍මනස්ස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෞර්‍මනස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥාසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැයි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ. ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැයි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: චතුවොකාරා පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, පවත‍්තෙ චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: චතුවෝකාරයෙන් පඤ්චවෝකාරයෙන් චුත වනුවනට ද ප්‍රවෘත්තියෙහි චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ජීවිතින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ජීවිතින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනාවුනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි ජීවිතින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයෙන් චුත වනුවනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
267. යස‍්ස යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්ස විප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
267. යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞර්‍මනස්‍ය විප්‍රයුක්තචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. සෞර්‍මනස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෞර්‍මනස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සොමනස‍්ස සම්පයුත්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: සෝමනස්ස සම්පයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද යම් සිතකට අනතුරු වැ සෝමනස්ස සම්පයුක්ත පච්ජිම චිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. සෝමනස්ස සම්පයුක්ත පච්ජිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්පයුක්ත පශ්චිමචිත්තසමඞ්ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු ව, සෝමනස්ස සම්පයුක්ත පශ්චිමචිත්තය උපදනෙ නම් ඒ චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං -පෙ- පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ... පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞර්‍මනස්‍ය විප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. සෞර්‍මනස්‍ය සම්පයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්පයුක්ත පශ්චිම චිත්ත සමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී තස‍්ස තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්ත සමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: සෝමනස්ස සම්පයුත්ත පච්ජිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. සෝමනස්සසම්පයුත්ත පච්ජිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂා සම්පයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
268. යස‍්ස යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත - පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
268. යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞර්‍මනස්‍යසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්ත සමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත - පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. උපේක්‍ෂා සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞමනස්‍ය සම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්ත සමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං -පෙ- මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, උපෙක‍්ඛාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ... මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද උපේක්‍ෂාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞමනස්‍යසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්ත සමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්තපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. උපෙක‍්ඛාසම‍්පයුත‍්ත පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සොමනස‍්සසම‍්පයුත‍්ත - පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. උපේක්‍ෂාසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද සෞමනස්‍යසම්ප්‍රයුක්ත පශ්චිම චිත්තසමඞ්ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
269. යස‍්ස යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
269. යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ, ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
යස‍්ස යත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, සද‍්ධාවිප‍්පයුත‍්ත චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
යමක්හට යම් තැනෙකැ සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ශ්‍රද්ධාවිප්‍රයුක්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදියි, ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ,
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සද‍්ධින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සද‍්ධින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති.
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි සද්ධින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, සද්ධින්‍ද්‍රිය ද නූපදී.
270. යස‍්ස යත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, ඤාණවිප‍්පයුත‍්තචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති, මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
270. යමක්හට යම් තැනෙකැ පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදී නම් ඔහට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ යත්: හැම දෙනාට චිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද ඥානවිපුයුත්ත චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදියි. ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදනෙ යැ. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදියි, මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජතී’ති: පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න උප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියඤ‍්ච න උප‍්පජ‍්ජති. (පච‍්චනීක පුග‍්ගලොකාස).
යළි යමක්හට යම් තැනෙකැ මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ නම් ඔහට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නූපදී යැ යත්: පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය නූපදනෙ යැ. ඔවුනට එහි පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද නූපදී. පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්ගක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍ව යනට දැ යි ඔවුනට එහි මනින්‍ද්‍රිය ද නූපදනෙ යැ, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද නූපදී. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගලාවකාශ යි.)