පච‍්චුප‍්පන‍්නානාගතවාරො
73. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
73. යමකුට කායසංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස‍්ස වා පන වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට කායසංස්කාරය උපදී ද යත්: සියල්ලනට චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට කායසංස්කාරය නො ද උපදී. ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය ද උපදින්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද උපදී.
74. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
74. යමකුට කායසංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස‍්ස වා පන චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට කායසංස්කාරය උපදී ද යත්: සියල්ලනට චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට කායසංස්කාරය නො ද උපදී. ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ ය, කායසංස්කාරය ද උපදී.
75. යස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං විතක‍්කවිචාරානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
75. යමකුට වාක්සංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: විතර්‍කවිචාර සහිත පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය උපදී, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. විතර්‍කවිචාරයන් උපදනා කෙණෙහි සෙසු ඔවුනට වාක්සංස්කාරය ද උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා විතක‍්කවිචාරෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. විතක‍්කවිචාරානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොමපුග‍්ගල)
තවද යමකුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය උපදී ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද විතර්‍කවිචාරයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට වාක්සංස්කාරය නො ද උපදී. විතර්‍කවිචාරයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද උපදී. (අනුලෝමපුද්ගල යි)
76-78. යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (අනුලොමඔකාස)
76-78. යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපදී නම් ... (අනුලෝමාවකාශ යි)
79. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං කාමාවචරානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
79. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය උපදී, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන් කාමාවචරයනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද උපදී, වාක්සංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං කාමාවචරානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, තෙසං යෙව විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං, කාමාවචරානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය උපදී ද යත්: ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන් කාමාවචරයනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මැ ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද උපදී. ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන් කාමාවචරයනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය ද උපදින්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද උපදී.
80. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
80. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය උපදී ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද උපදී. ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද උපදී.
81. යස‍්ස යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති, තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතී’ති: සවිතක‍්කසවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං විතක‍්කවිචාරානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති. චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
81. යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය උපදී නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: විතර්‍කවිචාර සහිත වූ පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය උපදී. ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. සෙස්සනට විතර්‍කවිචාරයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා විතක‍්කවිචාරෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජති. විතක‍්කවිචාරානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොමපුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය උපදී ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද විතර්‍කවිචාරයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද උපදී. විතර්‍කවිචාරයන් උපදනා කෙණෙහි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද උපදී. (අනුලෝමපුද්ගලාවකාශ යි)
82. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්කඅවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
82. යමකුට කායසංස්කාරය නො උපදී නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට කායසංස්කාරය නො උපදී, ඔවුනට වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ නම් ඔවුනට ද කායසංස්කාරය ද නො උපදී, වාක්සංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට කායසංස්කාරය නො උපදී ද යත්: එසේ යි.
83. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
83. යමකුට කායසංස්කාරය නො උපදී නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට කායසංස්කාරය නො උපදී, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට කායසංස්කාරය ද නො උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට ... එසේ යි.
84. යස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා විතක‍්කවිචාරෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, නිරොධසමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සවිතක‍්කසවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අවිතක‍්කඅවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
84. යමකුට වාක්සංස්කාරය නො උපදී නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද විතර්‍කවිචාරයන්ගෙන් තොර වැ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද නිරෝධයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය නො උපදී, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට වාක්සංස්කාරය ද නො උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජතීති: සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති. සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අවිතක‍්කඅවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති. (පච‍්චනීකපුග‍්ගල)
තවද යමකුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ය, ඔවුනට වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපදී. සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද නො උපදී. (ප්‍රත්‍යනීකපුද්ගල යි)
85-87. යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (පච‍්චනීකඔකාස)
85-87. යම් තැනෙක කායසංස්කාර නො උපදී නම් ... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි)
88. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං කාමාවචරානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, තෙසං යෙව විනා අස‍්සාපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්ක අවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, තෙසං යෙව විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
88. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාර නො උපදී නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන් කාමාවචරයනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මැ ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො උපදී, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර වූ පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ ද ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මැ ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද නො උපදී, වාක්සංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජතීති: දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං අස‍්සාසපස‍්සාසානං උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති. පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්කඅවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය නො උපදී ද යත්: ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද උපදී. පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ ද ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද ඔවුනට මැ ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි ද චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යැ. කායසංස්කාරය ද නො උපදී.
89. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, විනා අස‍්සාසපස‍්සාසෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
89. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාර නො උපදී නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද ආශ්වාසප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් තොර වැ සිත උපදනා කෙණෙහි දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො උපදී. ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද නො උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය නො උපදී ද යත්: එසේ යි.
90. යස‍්ස යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ විනා විතක‍්කවිචාරෙහි චිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. සවිතක‍්කසවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ අවිතක‍්ක අවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
90. යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය නො උපදී නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි සියල්ලනට ද විතර්‍කවිචාරයන්ගෙන් තොර වැ චිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපදී, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. සවිතර්‍කසවිචාර වූ පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර වූ පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද නො උපදී, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජතීති: සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජති. සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අවිතක‍්කඅවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස උප‍්පාදක‍්ඛණෙ, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජති. (පච‍්චනීකපුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපදී. සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ උත්පාදක්‍ෂණයෙහි ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද නො උපදී. (ප්‍රත්‍යනීකපුද්ගලාවකාශ යි)