අතීතානාගතවාරො
91. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්කඅවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
91. යමකුට කායසංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ නම් ඔවුනට කායසංස්කාරය උපන්නේ ය, ඔවුනට වාක්සංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. සෙසු ඔවුනට කායසංස්කාරය ද උපන්නේ ය, වාක්සංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට ... එසේ යි.
92. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
92. යමකුට කායසංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට කායසංස්කාරය උපන්නේ යැ, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. සෙසු ඔවුනට කායසංස්කාරය ද උපන්නේ යැ, චිත්තසංස්කාරය ද උපන්නේ යි.
යස‍්ස වා පන -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට ... එසේ යි.
93. යස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
93. යමකුට වාක්සංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට වාක්සංස්කාරය උපන්නේ යැ, ඔවුනට චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. සෙසු ඔවුනට වාක්සංස්කාරය ද උපන්නේ යැ, චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන -පෙ- ආමන‍්තා. (අනුලොමපුග‍්ගල)
තවද යමකුට ... එසේ යි. (අනුලෝමපුද්ගල යි)
94-96. යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ -පෙ- (අනුලොමඔකාස)
94-96. යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපන්නේ නම් (අනුලෝමාවකාශ යි)
97. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: කාමාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං ඉතරොසං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
97. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය උපන්නේ යැ, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද සෙසු කාමාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද උපන්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. පඨමජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය උපන්නේ ද යත්: රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද උපන්නේ යැ. ප්‍රථමධ්‍යානයට සමවන් කාමාවචර වූ ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද උපන්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද උපන්නේ යි.
98. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: කාමාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පඨමජ‍්ඣානං දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං, ඉතරෙසං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
98. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය උපන්නේ යැ. ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ යැ. ප්‍රථමධ්‍යානයට ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද සෙසු කාමාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද උපන්නේ යැ. චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. පඨමජ‍්ඣානං දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය උපන්නේ ද යත්: චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ යැ, ඔවුනට කායසංස්කාරය නො ද උපන්නේ ය. ප්‍රථමධ්‍යානයට ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද කාමාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද උපන්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද උපන්නේ යි.
99. යස‍්ස යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජිස‍්සතීති: සවිතක‍්කසවිචාරභූමියං පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඉතරෙසං සවිතක‍්කසවිචාරභූමියං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
99. යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාරය උපන්නේ නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ද යත්: සවිතර්‍කසවිචාරභූමියෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය උපන්නේ ය, ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද උපදින්නේ ය. සවිතර්‍කසවිචාරභූමියෙහි සෙසු ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද උපන්නේ ය, චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: අවිතක‍්ක අවිචාරභූමියං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, සවිතක‍්කසවිචාරභූමියං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. (අනුලොමපුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය උපන්නේ ද යත්: අවිතර්‍කඅවිචාරභූමියෙහි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය උපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද උපන්නේ ය. සවිතර්‍කසවිචාරභූමියෙහි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද උපදින්නේ ය, වාක්සංස්කාරය ද උපන්නේ යි. (අනුලෝමපුද්ගලාවකාශ යි)
100. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: නත්‍ථි.
100. යමකුට කායසංස්කාරය නො උපන්නේ නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: නැති.
යස‍්ස වා පන වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට කායසංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: උපන්නේ යි.
101. යස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: නත්‍ථි.
101. යමකුට කායසංස්කාරය නො උපන්නේ නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: නැති.
යස‍්ස වා පන චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට කායසංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: උපන්නේ යි.
102. යස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: නත්‍ථි.
102. යමකුට වාක්සංස්කාරය නො උපන්නේ නම් ඔහුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: නැති.
යස‍්ස වා පන චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. (පච‍්චනීකපුග‍්ගල)
තවද යමකුට චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට වාක්සංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: උපන්නේ යි. (ප්‍රත්‍යනීකපුද්ගල යි)
103-105. යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ -පෙ- (පච‍්චනීකඔකාස)
103-105. යම් තැනෙක කායසංස්කාරය නූපන්නේ නම් ... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි)
106. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අවිතක‍්කඅවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්ක අවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, වචීසඞ‍්ඛාරොච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
106. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය නො උපන්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො උපන්නේ යැ, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ ද චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද නො උපන්නේ යැ, වාක්සංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: කාමාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, දුතියජ‍්ඣානං තතියජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ සවිතක‍්කසවිචාරපච‍්ඡිමචිත‍්තස‍්ස භඞ‍්ගක‍්ඛණෙ, අවිතක‍්කඅවිචාර පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, යස‍්ස චිත‍්තස‍්ස අනන‍්තරා අවිතක‍්කඅවිචාරං පච‍්ඡිමචිත‍්තං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාර නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද ද්විතීයධ්‍යානයට තෘතීයධ්‍යානයට සමවන්නවුනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපන්නේ යැ, ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද නො උපන්නේ යැ. රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි සවිතර්‍කසවිචාර පශ්චිමචිත්තයාගේ භඞ්‍ගක්‍ෂණයෙහි ද අවිතර්‍කඅවිචාර පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද යම් සිතකට අනතුරු වැ අවිතර්‍කඅවිචාර වූ පශ්චිමචිත්තය උපදින්නේ ද චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද නො උපදින්නේ ය, කායසංස්කාරය ද නො උපන්නේ යි.
107. යස‍්ස යත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: චතුත්‍ථජ‍්ඣානං සමාපන‍්නානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
107. යමකුට යම් තැනෙක කායසංස්කාරය නො උපන්නේ නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානයට සමවන්නවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො උපන්නේ යැ, ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ ය, රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැයි ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය ද නො උපන්නේ ය, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තස‍්ස තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: කාමාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ කායසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, කායසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ.
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි කායසංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ යැ. ඔවුනට එහි කායසංස්කාරය නො ද නො උපන්නේ යැ. රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යැ, කායසංස්කාරය ද නො උපන්නේ ය.
108. යස‍්ස යත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: අවිතක‍්කඅවිචාරභූමියං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, නො ච තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. අවිතක‍්කඅවිචාරභූමියං පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
108. යමකුට යම් තැනෙක වාක්සංස්කාර නො උපන්නේ නම් ඔහුට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ ද යත්: අවිතර්‍කඅවිචාරයභූමියෙහි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපන්නේ යැ. ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො ද නො උපදින්නේ යැ. අවිතර්‍කඅවිචාරභූමියෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය ද නො උපන්නේ ය, චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ යි.
යස‍්ස වා පන යත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: සවිතක‍්කසවිචාරභූමියං පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං තෙසං තත්‍ථ වචීසඞ‍්ඛාරො නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, අවිතක‍්ක අවිචාරභූමියං පච‍්ඡිමචිත‍්තසමඞ‍්ගීනං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චිත‍්තසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, වචීසඞ‍්ඛාරො ච නූප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. (පච‍්චනීකපුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක චිත්තසංස්කාර නො උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි වාක්සංස්කාරය නො උපන්නේ ද යත්: සවිතර්‍කසවිචාරභූමියෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගී වූ ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය නො උපදින්නේ යැ, ඔවුනට එහි වාක්සංස්කාරය නො ද නො උපන්නේ යැ. අවිතර්‍කඅවිචාරභූමියෙහි පශ්චිමචිත්තසමඞ්‍ගීනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චිත්තසංස්කාරය ද නො උපදින්නේ ය, වාක්සංස්කාරය ද නො උපන්නේ යි. (ප්‍රත්‍යනීකපුද්ගලාවකාශ යි)
අතීතානාගතවාරො.
අතීතානාගතවාර යි.
උප‍්පාදවාරො නිට‍්ඨිතො.
උත්පාදවාර නිමි.