අත්තදීප සුත‍්තං
1. 1. 5. 1.
1. 1. 5. 1.
අත්තදීප සුත‍්තං
අත්තදීප සූත්‍රය
43. සාවත්‍ථියං–
43. සැවැත්නුවර–
අත‍්තදීපා භික‍්ඛවෙ, විහරථ අත‍්තසරණා අනඤ‍්ඤසරණා. ධම‍්මදීපා ධම‍්මසරණා අනඤ‍්ඤසරණා.
මහණෙනි, තමා පිහිට කොට තමා සරණ කොට වාස කරවු. මෙරමා පිහිට කොට වාස නො කරවු. (ලොවී ලොව්තුරා) දහම් පිහිට කොට දහම් සරණ කොට වාස කරවු. මෙරමා පිහිට කොට වාස නො කරවු.
අත‍්තදීපානං භික‍්ඛවෙ, විහරතං අත‍්තසරණානං අනඤ‍්ඤසරණානං, ධම‍්මදීපානං ධම‍්මසරණානං අනඤ‍්ඤසරණානං, යොනියෙව උපපරික‍්ඛිතබ‍්බා, “කිඤ‍්ජාතිකා සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා. කිංපහොතිකා”ති.
මහණෙනි, තමා පිහිට කොට තමා සරණ කොට, මෙරමා පිහිට නො කොට ධර්‍මය පිහිට කොට, ධර්‍මය සරණ කොට මෙරමා සරණ නො කොට වසන තොප විසින් සෝක - පරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ කුමක් ජාති කොට ඇත් ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත් දැ” යි කාරණය ම විමසිය යුතු ය.
කිඤ‍්ජාතිකා ච භික‍්ඛවෙ, සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා: කිංපහොතිකා:
මහණෙනි, සෝකපරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ කුමක් ජාති කොට ඇත් ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත් ද යත්:
ඉධ භික‍්ඛවෙ, අස‍්සුතවා පුථුජ‍්ජනො අරියානං අදස‍්සාවී අරියධම‍්මස‍්ස අකොවිදො අරියධම‍්මෙ අවිනීතො, සප‍්පුරිසානං අදස‍්සාවී සප‍්පුරිසධම‍්මස‍්ස අකොවිදො සප‍්පුරිසධම‍්මෙ අවිනීතො, රූපං අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, රූපවන‍්තං වා අත‍්තානං, අත‍්තනි වා රූපං, රූපස‍්මිං වා අත‍්තානං. තස‍්ස තං රූපං විපරිණමති, අඤ‍්ඤථා හොති. තස‍්ස රූපවිපරිණාමඤ‍්ඤථාභාවා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා.
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ආර්‍ය්‍යයන් නො දක්නා ආර්‍ය්‍යධර්‍මයෙහි අදක්‍ෂ, ආර්‍ය ධර්‍මයෙහි නො හික්මුණු, සත්පුරුෂයන් නො දක්නා සත්පුරුෂධර්‍මයෙහි අදක්‍ෂ සත්පුරුෂ ධර්‍මයෙහි නො හික්මුණු අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන රූපය ආත්ම විසින් දකියි, ආත්මය රූප ඇත්තක් කොට හෝ දකියි, ආත්මයෙහි රූපය ඇතැයි හෝ දකියි, රූපයෙහි ආත්මය ඇතැයි හෝ දකී. ඔහුගේ ඒ රූපය විපරිණාමයට යෙයි, අන් පරිදි හෝ වෙයි. රූපයාගේ විපරිණාම - අන්‍යථාභාව හේතුයෙන් ඔහුට සෝක - පරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ උපදිති.
වෙදනං අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, වෙදනාවන‍්තං වා අත‍්තානං, අත‍්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත‍්තානං. තස‍්ස සා වෙදනා විපරිණමති, අඤ‍්ඤථා හොති. තස‍්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ‍්ඤථාභාවා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා. සඤ‍්ඤං -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙ අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, සඞ‍්ඛාරවන‍්තානං වා අත‍්තානං, අත‍්තනි වා සඞ‍්ඛාරෙ, සඞ‍්ඛාරෙසු වා අත‍්තානං. තස‍්ස තෙ සඞ‍්ඛාරා විපරිණමන‍්ති, අඤ‍්ඤථා හොන‍්ති. තස‍්ස සඞ‍්ඛාරවිපරිණාමඤ‍්ඤථාභාවා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා.
වේදනාව ආත්ම වශයෙන් දකියි, ආත්මය වේදනා ඇත්තෙකැයි හෝ දකියි, ආත්මයෙහි වේදනාව ඇතැයි හෝ දකියි, වේදනායෙහි ආත්මය ඇතැයි හෝ දකී. ඔහුගේ ඒ වේදනාව විපරිණාමයට යෙයි, අන් අයුරු වෙයි. ඔහුට වේදනාවගේ විපරිණාම - අන්‍යථාභාව හේතුයෙන් සෝක - පරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ උපදිති. සංඥාව … සංස්කාර ආත්ම වශයෙන් දකියි, සංස්කාරවත් ආත්මය හෝ දකියි. ආත්මයෙහි සංස්කාර ඇතැයි හෝ දකියි, සංස්කාරයන්හි ආත්මය ඇතැයි හෝ දකී. ඔහුගේ ඒ සංස්කාර විපරිණාමයට යෙයි, අන්පරිදි වෙයි. සංස්කාරයන්ගේ විපරිණාම - අන්‍යථාභාව හේතුයෙන් ඔහුට සෝක - පරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ උපදිති.
විඤ‍්ඤාණං අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, විඤ‍්ඤාණවන‍්තං වා අත‍්තානං, අත‍්තනි වා විඤ‍්ඤාණං, විඤ‍්ඤාණස‍්මිං වා අත‍්තානං. තස‍්ස තං විඤ‍්ඤාණං විපරිණමති, අඤ‍්ඤථා හොති. තස‍්ස විඤ‍්ඤාණවිපරිණාමඤ‍්ඤථාභාවා උප‍්පජ‍්ජන‍්ති සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා.
විඥානය ආත්ම විසින් දකියි. විඥානවත් ආත්මය හෝ දකියි, ආත්මයෙහි විඥානය ඇතැයි හෝ දකියි, විඥානයෙහි ආත්මය ඇතැයි හෝ දකී. ඔහුගේ ඒ විඥානය විපරිණාමයට යෙයි. අන්පරිදි වෙයි. විඥානයාගේ විපරිණාම - අන්‍යථාභාව හේතුයෙන් ඔහුට සෝක - පරිදේව - දුක්ඛ - දෝමනස්ස - උපායාසයෝ උපදිත්.
රූපස‍්ස ත්‍වෙව භික‍්ඛවෙ, අනිච‍්චතං විදිත්‍වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං පුබ‍්බෙ චෙව රූපං එතරහි ච සබ‍්බං රූපං අනිච‍්චං දුක‍්ඛං විපරිණාමධම‍්මන‍්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා තෙ පහීයන‍්ති. තෙසං පහානා න පරිතස‍්සති, අපරිතස‍්සං සුඛං විහරති, සුඛං විහරං භික‍්ඛු ‘තදඞ‍්ගනිබ‍්බුතො’ති වුච‍්චති.
තවද මහණෙනි, රූපයාගේ ම අනිත්‍යතා දැන විපරිණාම විරාග නිරෝධය දැන අතීතයෙහි වූ රූපය හා වර්‍තමානයෙහි වූ රූපය දැයි හැම රූ අනිත්‍යය, දුඃඛය, පෙරෙළෙන සැහැවි ඇතියි තෙල මෙසේ ඇතිසැටිය සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නාහට යම් ශෝක - පරිදේව - දුඃඛ - දෞර්‍මනස්‍ය - උපායාස කෙනෙක් ඇත් ද ඔහු ප්‍රහීණ වෙත්. ඔවුන්ගේ ප්‍රහාණ හේතුයෙන් ත්‍රස්ත නො වේ, ත්‍රස්ත නො වනුයේ සුවසේ විහරණ කෙරෙයි සුවසේ විහරණ කරන මහණ (විදර්‍ශනාඞ්ගයෙන් ශෝක නිවුණු හෙයින්) “තදඞ්ග වශයෙන් නිවුණෙකි” යි කියනු ලැබේ.
වෙදනාය ත්‍වෙව භික‍්ඛවෙ, අනිච‍්චතං විදිත්‍වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං පුබ‍්බෙ චෙව වෙදනා එතරහි ච සබ‍්බා වෙදනා අනිච‍්චා දුක‍්ඛා විපරිණාමධම‍්මාති. එවමෙතං යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා තෙ පහීයන‍්ති. තෙසං පහානා න පරිතස‍්සති, අපරිතස‍්සං සුඛං විහරති. සුඛං විහරං භික‍්ඛු ‘තදඞ‍්ගනිබ‍්බුතො’ති වුච‍්චති.
තවද මහණෙනි, වේදනාව පිළිබඳ අනිත්‍යතා දැන විපරිණාම විරාග නිරෝධය දැන පෙර වූ වේදනා හා වර්‍තමානයෙහි වූ සියලු වේදනාවෝ අනිත්‍යයහ, දුඃඛයහ, පෙරළෙන සැහැවි ඇතියහ යි මෙසේ තෙල ඇතිසැටිය සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නාහට යම් ශෝක - පරිදේව - දුඃඛ - දෞර්‍මනස්‍ය - උපායාස කෙනෙක් ඇත් ද, ඔහු ප්‍රහීණ වෙත්. ඔවුන්ගේ ප්‍රහාණ හේතුයෙන් ත්‍රස්ත නො වෙයි. ත්‍රස්ත නො වනුයේ සැපසේ විහරණ කෙරෙයි, සැපසේ විහරණ කරන මහණ “තදඞ්ග වශයෙන් නිවුණෙකි” යි කියනු ලැබේ.
සඤ‍්ඤාය ත්‍වෙව භික‍්ඛවෙ, -පෙ- සඞ‍්ඛාරානං ත්‍වෙව භික‍්ඛවෙ, අනිච‍්චතං විදිත්‍වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, පුබ‍්බෙ චෙව සඞ‍්ඛාරා එතරහි ච සබ‍්බෙ සඞ‍්ඛාරා අනිච‍්චා දුක‍්ඛා විපරිණාමධම‍්මාති, එවමෙතං යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා තෙ පහීයන‍්ති. තෙසං පහානා න පරිතස‍්සති, අපරිතස‍්සං සුඛං විහරති, සුඛං විහරං භික‍්ඛු ‘තදඞ‍්ගනිබ‍්බුතො’ති වුච‍්චති.
තවද මහණෙනි, සංඥාව පිළිබඳ වූ ම … මහණෙනි, සංස්කාරයන් පිළිබඳ වූ ම අනිත්‍යතාව දැන විපරිණාම විරාගනිරෝධය දැන අතීතයෙහි වූ සංස්කාර හා වර්‍තමානයෙහි වූ සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ, දුඃඛයහ, පෙරළෙන සැහැවි ඇතියහ යි මෙසේ තෙල ඇති සැටිය සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නාහට යම් ශෝක - පරිදේව - දුඃඛ - දෞර්‍මනස්‍ය - උපායාස කෙනෙක් ඇත් ද, ඔහු ප්‍රහීණ වෙත්. ඔවුන්ගේ ප්‍රහාණ හේතුයෙන් ත්‍රස්ත නො වෙයි. ත්‍රස්ත නො වනුයේ සැපසේ විහරණ කෙරෙයි, සැපසේ විහරණ කරන මහණ “තදඞ්ග වශයෙන් නිවුණෙකි” යි කියනු ලැබේ.
විඤ‍්ඤාණස‍්ස ත්‍වෙව භික‍්ඛවෙ, අනිච‍්චතං විදිත්‍වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, පුබ‍්බෙ චෙව විඤ‍්ඤාණං එතරහි ච සබ‍්බං විඤ‍්ඤාණං අනිච‍්චං දුක‍්ඛං විපරිණාමධම‍්මන‍්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක‍්ඛදොමනස‍්සුපායාසා තෙ පහීයන‍්ති. තෙසං පහානා න පරිතස‍්සති, අපරිතස‍්සං සුඛං විහරති, සුඛං විහරං භික‍්ඛු “තදඞ‍්ගනිබ‍්බුතො“ති වුච‍්චතීති.
තවද මහණෙනි, විඥානය පිළිබඳ වු ම අනිත්‍යතා දැන විපරිණාම විරාග නිරෝධය දැන අතීතයෙහි වූ ම විඥානය හා වර්‍තමානයෙහි ද සියලු විඥානය අනිත්‍ය ය දුඃඛ ය පෙරළෙන සැහැවි ඇතියෙකියි මෙසේ තෙල ඇතිසැටිය සම්‍යක්ප්‍රඥායෙන් දක්නහුට යම් ශෝක - පරිදේව - දුඃඛ - දෞර්‍මනස්‍ය - උපායාස කෙනෙක් ඇත්ද, ඔහු ප්‍රහීණ වෙත්. ඔවුන්ගේ ප්‍රහාණ හේතුයෙන් ත්‍රස්ත නො වෙයි. ත්‍රස්ත නො වනුයේ සැපසේ විහරණ කෙරෙයි, සැපසේ විහරණ කරන මහණ “තදඞ්ග වශයෙන් නිවුණෙකි” යි කියනු ලැබේ.