සමනුපස්සනා සුත‍්තං
1. 5. 5.
1. 1. 5. 5.
සමනුපස්සනා සුත‍්තං
සමනුපස්සනා සූත්‍රය
47. සාවත්‍ථියං–
47. සැවැත්නුවර–
යෙ හි කෙචි භික‍්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ‍්මණා වා අනෙකවිහිතං අත‍්තානං සමනුපස‍්සමානා සමනුපස‍්සන‍්ති, සබ‍්බෙ තෙ පඤ‍්චුපාදානක‍්ඛන්‍ධෙ සමනුපස‍්සන‍්ති, එතෙසං වා අඤ‍්ඤතරං.
මහණෙනි, යම් කිසි ශ්‍රමණ කෙනෙක් වෙත්වයි බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් වෙත්වයි දෘෂ්ටි වශයෙන් දක්නාහු අනේකප්‍රකාර ආත්මය දකිත්. ඒ සියල්ලෝ පඤ්චෝපාදාන ස්කන්‍ධයන් දෘෂ්ටිවශයෙන් දකිති. ඒ පඤ්චෝපාදානස්කන්‍ධ අතුරෙන් අන්‍යතරයක් හෝ දකිත්.
කතමෙ පඤ‍්ච:
කවර පසෙක් යත්:
ඉධ භික‍්ඛවෙ, අස‍්සුතවා පුථුජ‍්ජනො අරියානං අදස‍්සාවී අරියධම‍්මස‍්ස අකොවිදො අරියධම‍්මෙ අවිනීතො, සප‍්පුරිසානං අදස‍්සාවී සප‍්පුරිසධම‍්මස‍්ස අකොවිදො සප‍්පුරිසධම‍්මෙ අවිනීතො, රූපං අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, රූපවන‍්තං වා අත‍්තානං අත‍්තනි වා රූපං, රූපස‍්මිං වා අත‍්තානං. වෙදනං -පෙ- සඤ‍්ඤං -පෙ- සඞ‍්ඛාරෙ -පෙ- විඤ‍්ඤාණං අත‍්තතො සමනුපස‍්සති, විඤ‍්ඤාණවන‍්තං වා අත‍්තානං අත‍්තනි වා විඤ‍්ඤාණං විඤ‍්ඤාණස‍්මිං වා අත‍්තානං.
මහණෙනි, මෙලොව බුද්ධාදී ආර්‍ය්‍යයන් නොදක්නා ආර්‍ය්‍යධර්‍ම පිළිබඳ අදක්‍ෂ වූ ආර්‍ය්‍යධර්‍මයෙහි අවිනීත වූ, බුද්ධාදී සත්පුරුෂයන් නො දක්නා සත්පුරුෂධර්‍ම පිළිබඳ අදක්‍ෂ වූ සත්පුරුෂ ධර්‍මයෙහි අවිනීත වූ, අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන තෙමේ රූපය ආත්ම විසින් දකියි. ආත්මය රූපවත් කොට හෝ දකියි. ආත්මයෙහිලා හෝ රූපය දකියි, රූපයෙහි ලා හෝ ආත්මය දකියි. වේදනාව … සංඥාව … සංස්කාර … විඥානය ආත්ම විසින් දකියි, ආත්මය විඥානවත් කොට හෝ දකියි, ආත්මයෙහිලා හෝ විඥානය දකියි, විඥානයෙහි ලා හෝ ආත්මය දකියි.
ඉති අයඤ‍්චෙව සමනුපස්සනා අස‍්මීති චස‍්ස අවිගතං හොති. අස‍්මීති ඛො පන භික‍්ඛවෙ අවිගතෙ, පඤ‍්චන‍්නං ඉන්‍ද්‍රියානං අවක‍්කන‍්ති හොති: චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියස‍්ස සොතින්‍ද්‍රියස‍්ස ඝානින්‍ද්‍රියස‍්ස ජිව‍්හින්‍ද්‍රියස‍්ස කායින්‍ද්‍රියස‍්ස. අත්‍ථි භික‍්ඛවෙ මනො, අත්‍ථි ධම‍්මා, අත්‍ථි අවිජ‍්ජාධාතු. අවිජ‍්ජාසම‍්ඵස‍්සජෙන භික‍්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට‍්ඨස‍්ස අස‍්සුතවතො පුථුජ‍්ජනස‍්ස අස‍්මීතිපි’ස‍්ස හොති, අයමහමස‍්මීති’පිස‍්ස හොති භවිස‍්සන‍්තිපි’ස‍්ස හොති, රූපී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස හොති, අරූපී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස හොති. සඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස හොති, අසඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස හොති. නෙවසඤ‍්ඤීනාසඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස හොති.
මෙසේ මේ දිට්ඨිසමනුපස්සනා (යමෙකුට) ඇත් ද, (එකල්හි) ඔහුට ‘මම වෙමි’ යන ප්‍රපඤ්චය අවිගත (අප්‍රහීණ) වෙයි. මහණෙනි, ‘මම වෙමි’ යන ප්‍රපඤ්චය අවිගත කල්හි චක්‍ෂුරින්‍ද්‍රිය - ශ්‍රෝත ඉන්‍ද්‍රිය - ඝ්‍රාණේන්‍ද්‍රිය - ජිහ්වේන්‍ද්‍රිය - කායේන්‍ද්‍රිය යන පඤ්චේන්‍ද්‍රියයන්ගේ අවක්‍රාන්තිය (ඉපැද්ම) වෙයි. මහණෙනි, මනස (-කර්‍මචිත්තය) ඇත, ආරම්මණ ධර්‍ම ඇත, (ජවනක්‍ෂණයෙහි) අවිද්‍යාව ඇති. මහණෙනි, අවිද්‍යාසම්ප්‍රයුක්ත ස්පර්‍ශයෙන් හටගත් වේදනායෙන් පහස්නා ලද ඒ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනහට (තණ්හාදි වශයෙන්) “මම් වෙමි” යන මඤ්ඤනා ද වෙයි, (රූපාදි කිසිවක් ආත්ම දෘෂ්ටි වශයෙන් ගෙන) ඔහුට මේ “මම වෙමි’යි මඤ්ඤානා ද වෙයි, ඔහුට ‘මතු වෙමි’ යි ද වෙයි, ඔහුට ‘මතු නො වෙමි’ යි ද වෙයි, ‘මතු රූපී වෙමි’ යි ද ඔහුට වෙයි, ‘මතු අරූපී වෙමි’ යි ද ඔහුට වෙයි, ‘මතු සඥා ඇති (සංඥී) වෙමි’ යි ද ඔහුට වෙයි, ‘මතු සංඥා නැති (අසංඥී) වෙමි’ යි ද ඔහුට වෙයි, ‘මතු නේවසංඥීනාසංඥී වෙමි’ යි ද ඔහුට වේ.
තිට‍්ඨන‍්ති ඛො පන භික‍්ඛවෙ, තත්‍ථෙව පඤ‍්චින්‍ද්‍රියානි. අථෙත්‍ථ සුතවතො අරියසාවකස‍්ස අවිජ‍්ජා පහීයති, විජ‍්ජා උප‍්පජ‍්ජති. තස‍්ස අවිජ‍්ජාවිරාගා විජ‍්ජුප‍්පාදා අස‍්මීති’පිස‍්ස න හොති. අයමහමස‍්මීති’පිස‍්ස න හොති, භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, න භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, රූපී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, අරූපී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, සඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, අසඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොති, නෙවසඤ‍්ඤීනාසඤ‍්ඤී භවිස‍්සන‍්ති’පිස‍්ස න හොතීති.
තව ද මහණෙනි, ඒ පඤ්චස්කන්‍ධයෙහි මැ පඤ්චේන්‍ද්‍රියයෝ ඇත්තාහුය, එහෙයින් තෙල ඉන්‍ද්‍රියයන්හි ශ්‍රැතවත් ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක හට අවිද්‍යාව ප්‍රහීණ වෙයි, අර්‍හන්මාර්‍ගඥාන විද්‍යාව උපදී. ඔහුට අවිද්‍යාවිරාගයෙන් විද්‍යාව ඉපැදීමෙන් ‘මම් වෙමි’ ඔහුට තණ්හා මාන දිට්ඨි නො වෙයි, රූපාදිය ‘මේ මම් වෙමි’ ආත්මදෘෂ්ටිය නො වෙයි, (ශාශ්වත විසින්) මතු වෙමි ද නො වෙයි, (උච්ඡේද විසින්) මතු නො වෙමි ද නො වෙයි, මතු රූපී වෙමි ද නො වෙයි, අරූපී වෙමි ද නො වෙයි, මතු සංඥී වෙමි ද නො වෙයි, මතු අසංඥී වෙමි ද නො වෙයි, මතු නේවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී වෙමි ද ඔහුට දෘෂ්ටිය නො වේ යයි.