14. කඨිනත්‍ථාර වග‍්ගො
14. කඨිනත්‍ථාර වග‍්ගො
14. කඨිනත්‍ථාර වර්‍ගය
1. කති නු ඛො භන‍්තෙ ආනිසංසා කඨිනත්‍ථාරෙති?
1. වහන්ස, කඨින ඇතිරීමෙහි අනුසස් කෙතෙක් ද?
පඤ‍්චිමෙ උපාලි ආනිසංසා කඨිනත්‍ථාරෙ. කතමෙ පඤ්ච : අනාමන‍්තචාරො, අසමාදානචාරො, ගණභොජනං, යාවදත්‍ථචීවරං, යො ච තත්‍ථ චීවරුප‍්පාදො සො නෙසං භවිස‍්සති ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච ආනිසංසා කඨිනත්‍ථාරෙති.
උපාලි, කඨින ඇතිරීමෙහි මේ අනුසස් පසෙකි. කවර පසෙකැ යත්: (අරම්වැසි මහණුන් නො විචාරා ගම් වදනා) අනාමන්තචාර යැ. (තුන්සිවුරින් එකක් තබා යන) අසමාදානචාර යැ, (නො කැප බසින් කැඳවා දෙන) ගණනභෝජන යැ, කැමැති තාක් (නො ඉටු, නො විකැප වූ) චීවර පරිභෝග යැ, ඒ කඨින අතුළ වෙහෙරැ යම් චීවරොත්පාදයෙක් ඇද්ද, එය ඒ කඨින අතුළ මහණුන් අයත් වන්නේ යැ යන පස යි. උපාලි, මේ වනාහි කඨින ඇතිරීමෙහි පඤ්ච ආනිසංසයෝ යි.
2. කති නු ඛො භන‍්තෙ ආදීනවා මුට‍්ඨස‍්සතිස‍්ස අසම‍්පජානස‍්ස නිද‍්දං ඔක‍්කමතොති?
2. වහන්ස, මුළා සිහි ඇති වැ සම්‍යක්ප්‍රඥා නැති වැ නිදි වදනාහට ආදීනව කෙතෙක් ද?
පඤ‍්චිමෙ උපාලි ආදීනවා මුට‍්ඨස‍්සතිස‍්ස අසම‍්පජානස‍්ස නිද‍්දං ඔක‍්කමතො. කතමෙ පඤ්ච : දුක‍්ඛං සුපති, දුක‍්ඛං පටිබුජ‍්ඣති, පාපකං සුපිනං පස‍්සති, දෙවතා න රක‍්ඛන‍්ති, අසුචි මුච‍්චති. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච ආදීනවා මුට‍්ඨස‍්සතිස‍්ස අසම‍්පජානස‍්ස නිද‍්දං ඔක‍්කමතො.
උපාලි, මුළාසිහි ඇති වැ සම්‍යක්ප්‍රඥා නැති වැ නිදි වදනාහට මේ ආදීනව පසෙකි. කවර පසෙකැ යත්: දුකසේ නිදයි. දුකසේ පුබුදියි, ලාමක සිහින දකියි, දෙවියෝ නො රකිති, සුකුරු මිදේ, උපාලි, මොහු වනාහි මුළාසිහි ඇති වැ සම්‍යක් ප්‍රඥා නැති වැ නිදි වදනාහට පඤ්ච ආදීනවයෝ යි.
පඤ‍්චිමෙ උපාලි ආනිසංසා උපට‍්ඨිතස‍්සතිස‍්ස සම‍්පජානස‍්ස නිද‍්දං ඔක‍්කමතො. කතමෙ පඤ්ච : සුඛං සුපති, සුඛං පටිබුජ‍්ඣති, න පාපකං සුපිනං පස‍්සති, දෙවතා රක‍්ඛන‍්ති, අසුචි න මුච‍්චති. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ‍්චානිසංසා උපට‍්ඨිතස‍්සතිස‍්ස සම‍්පජානස‍්ස නිද‍්දං ඔක‍්කමතොති.
උපාලි, එළැඹ සිටි සිහි ඇති වැ සම්‍යක්ප්‍රඥා ඇති වැ, නිදි වදනාහට මේ ආනිසංස පසෙකි. කවර පසෙක යත්: සුවසේ නිදයි, සුවසේ පුබුදියි, ලාමක සිහින නො දකියි, දෙවියෝ රකිති, සුකුරු නො මිදේ. උපාලි, මොහු වනාහි එළඹැසිටි සිහි ඇති වැ සම්‍යක්ප්‍රඥා ඇති වැ නිදි වදනාහට පඤ්ච ආනිසංසයෝ යි.
3. කති නු ඛො භන‍්තෙ අවන්‍දියාති?
3. වහන්ස, අවන්‍ද්‍ය (නො වැන්දයුතු) පුද්ගලයෝ කෙතෙක් ද?
පඤ‍්චිමෙ උපාලි අවන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : අන‍්තරඝරං පවිට‍්ඨො අවන්‍දියො, රච‍්ඡගතො අවන්‍දියො, ඔතමසිකො අවන්‍දියො, අසමන‍්නාහරන‍්තො අවන්‍දියො, සුත‍්තො අවන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා.
උපාලි, මේ අවන්‍ද්‍යයෝ පස් දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙකැ යත්: ඇතුළු ගමට පිවිසියේ අවන්‍ද්‍ය යැ. වීථියට ගියේ. අවන්‍ද්‍ය යැ, අඳුරෙහි හුන්නේ අවන්‍ද්‍ය යැ, (කෘත්‍යය නිරත බැවින්) වඳනා බව නො දන්නේ අවන්‍ද්‍ය යැ, නිදාගත වූයේ අවන්‍ද්‍ය යි. උපාලි, මොහු පස්දෙන අවන්‍ද්‍යයෝ යි.
4. අපරෙපි උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : යාගුපානෙ අවන්‍දියො, භත‍්තග‍්ගෙ අවන්‍දියො, එකාවත‍්තො අවන්‍දියො, අඤ‍්ඤවිහිතො අවන්‍දියො, නග‍්ගො අවන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා.
4. උපාලි, අනෙකුදු අවන්‍ද්‍යයෝ පස්දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙකt යත්: හුළුකැන් වළඳන සමයෙහි අවන්‍ද්‍ය යැ, භක්තාශ්‍රයෙහි අවන්‍ද්‍ය යැ, වෛරීපුද්ගල අවන්‍ද්‍ය යැ, අන්‍යවිහිත වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ, නග්න වූයේ අවන්‍ද්‍ය යි. උපාලි, මොහු පස්දෙන අවන්‍ද්‍යයෝ යි.
5. අපරෙපි උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : ඛාදන‍්තො අවන්‍දියො, භුඤ‍්ජන‍්තො අවන්‍දියො, උච‍්චාරං කරොන‍්තො අවන්‍දියො, පස‍්සාවං කරොන‍්තො අවන්‍දියො, උක‍්ඛිත‍්තකො අවන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා.
5. උපාලි, අනෙකුදු අවන්‍ද්‍යයෝ පස්දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙකැ යත්: (අවුළු ඈ) කමින් සිටියේ අවන්‍ද්‍ය යැ, (අහර) බුදිමින් සිටියේ අවන්‍ද්‍ය යැ, වස් පවත්මින් සිටියේ අවන්‍ද්‍ය යැ, සුළුදියටනු කරමින් සිටියේ අවන්‍ද්‍ය යැ, උඛෙව්නීකම් කරනලද්දේ අවන්‍ද්‍ය යි. උපාලි, මොහු පස්දෙන අවන්‍ද්‍යයෝ යි.
6. අපරෙපි උපාලි, පඤ්ච අවන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : පුරෙ උපසම‍්පන‍්නෙන පච‍්ඡා උපසම‍්පන‍්නො අවන්‍දියො, අනුපසම‍්පන‍්නො අවන්‍දියො, නානාසංවාසකො බුඩ‍්ඪතරො අධම‍්මවාදී අවන්‍දියො, මාතුගාමො අවන්‍දියො, පණ‍්ඩකො අවන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා.
6. උපාලි, අනෙකුදු අවන්‍ද්‍යයෝ පස්දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙකැ යත්: පළමු උපසපන් වූවහු විසින් පසු වැ උපසපන් වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ, අනුපසම්පන්න වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ, නානාසංවාසක වෘද්ධතර අධර්‍මවාදී වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ, මාගම අවන්‍ද්‍ය යැ, පණ්ඩක අවන්‍ද්‍ය යි. උපාලි, මොහු පස්දෙන අවන්‍ද්‍යයෝ යි.
7. අපරෙපි උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : පාරිවාසිකො අවන්‍දියො, මූලායපටිකස‍්සනාරහො අවන්‍දියො, මානත‍්තාරහො අවන්‍දියො, මානත‍්තචාරිකො අවන්‍දියො, අබ‍්භානාරහො අවන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච අවන්‍දියාති.
7. උපාලි, අනෙකුදු අවන්‍ද්‍යයෝ පස්දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙකැ යත්: පිරිවෙස් පුරන්නේ අවන්‍ද්‍ය යැ, මූලායපටිකස්සන කර්‍මයට නිසි වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ. මානතට නිසි වූයේ අවන්‍ද්‍ය යැ, මානත් පුරන්නේ අවන්‍ද්‍ය යැ, අබ්හානකර්‍මයට නිසි වූයේ අවන්‍ද්‍ය යි. උපාලි, මොහු පස්දෙන අවන්‍ද්‍යයෝ යි.
8. කති නු ඛො භන‍්තෙ වන්‍දියාති?
8. වහන්ස, වන්‍ද්‍ය (වැන්ද යුතු) පුද්ගලයෝ කෙතෙක් ද?
පඤ‍්චිමෙ උපාලි, වන්‍දියා. කතමෙ පඤ්ච : පච‍්ඡා උපසම‍්පන‍්නෙන පුරෙ උපසම‍්පන‍්නො වන්‍දියො, නානාසංවාසකො බුඩ‍්ඪතරො ධම‍්මවාදී වන්‍දියො, ආචරියො වන්‍දියො, උපජ‍්ඣායො වන්‍දියො, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ‍්මකෙ සස‍්සමණබ්‍රාහ‍්මණියා පජාය සදෙවමනුස‍්සාය තථාගතො අරහං සම‍්මාසම‍්බුද‍්ධො වන්‍දියො. ඉමෙ ඛො උපාලි පඤ්ච වන්‍දියාති.
උපාලි, මේ වන්‍ද්‍යපුද්ගලයෝ පස්දෙනෙකි. කවර පස්දෙනෙක යත්: පසුව උපසපන් වූවහු විසින් පළමු උපසපන් වූයේ වන්‍ද්‍ය යැ, නානාසංවාසක වෘද්ධකර ධර්‍මවාදී වූයේ වන්‍ද්‍ය යැ, ඇදුරු තෙර වන්‍ද්‍ය යැ, වත්තෙර වන්‍ද්‍ය යැ, දෙවියන් සහිත මරුන් සහිත බඹුන් සහිත මහණබමුණන් සහිත දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව ඇති ලෝකයෙහි තථාගත අර්‍හත් සම්‍යක් සම්බුදුහු වන්‍ද්‍යයහ. උපාලි, මොහු පස්දෙන වන්‍ද්‍යයෝ යි.
9. නවකතරෙන භන‍්තෙ භික‍්ඛුනා බුඩ‍්ඪතරස‍්ස භික‍්ඛුනො පාදෙ වන්‍දන‍්තෙන කති ධම‍්මෙ අජ‍්ඣත‍්තං උපට‍්ඨාපෙත්‍වා පාදා වන්‍දිතබ‍්බාති?
9. වහන්ස, වෘද්ධතර මහණක්හුගේ පා වඳනා නවකතර මහණහු විසින් කෙතෙක් දහම් ස්වකීය සන්තානයෙහි එළවා පා වැන්දයුතු ද?
නවකතරෙනුපාලි, භික‍්ඛුනා බුඩ‍්ඪතරස‍්ස භික‍්ඛුනො පාදෙ වන්‍දන‍්තෙන පඤ්ච ධම‍්මෙ අජ‍්ඣත‍්තං උපට‍්ඨාපෙත්‍වා පාදා වන්‍දිතබ‍්බා. කතමෙ පඤ්ච : නවකතරෙනුපාලි, භික‍්ඛුනා බුඩ‍්ඪතරස‍්ස භික‍්ඛුනො පාදෙ වන්‍දන‍්තෙන එකංසං උත‍්තරාසඞ‍්ගං කරිත්‍වා අඤ‍්ජලිම‍්පග‍්ගහෙත්‍වා උභොහි පාණිතලෙහි පාදානි පරිසම‍්බාහන‍්තෙන පෙමඤ‍්ච ගාරවඤ‍්ච උපට‍්ඨාපෙත්‍වා පාදා වන්‍දිතබ‍්බා. නවකතරෙනුපාලි භික‍්ඛුනා බුඩ‍්ඪතරස‍්ස භික‍්ඛුනො පාදෙ වන්‍දන‍්තෙන ඉමෙ පඤ්ච ධම‍්මෙ අජ‍්ඣත‍්තං උපට‍්ඨාපෙත්‍වා පාදා වන්‍දිතබ‍්බාති.
උපාලි, වෘද්ධතර මහණක්හුගේ පා වඳනා නවකතර මහණහු විසින් දහම් පසක් සිත්සතන්හි එළවා පා වැන්දයුතු යැ. කවර පසෙක යත්: උපාලි, වෘද්ධතර මහණක්හුගේ පා වඳනා නවකතර මහණහු විසින් උතුරුසඟ එකස් කොට ඇඳිලි බැඳගෙණ දෙඅත්ලෙන් දෙපත්ල පිරිමදිමින් ප්‍රේමයත් ආදරයත් එළවා පා වැන්දයුතු, උපාලි, වෘද්ධතර මහණක්හුගේ පා වඳනා නවකතර මහණහු විසින් මෙ පස්දහම් සිත්සතන්හි උපයා පා වැන්දයුතු.
කඨිනත්‍ථාරවග‍්ගො චුද‍්දසමො.
තුදුස්වන කඨිනත්‍ථාර වර්‍ග යි.
තස‍්සුද‍්දානං:
එහි නාමාවලිය:
කඨිනත්‍ථාර නිද්දා ච අන‍්තරා යාගු ඛාදනෙ, පුරෙ ච පාරිවාසි ච වන්‍දියො වන්‍දිතබ‍්බකන‍්ති.
කඨිනත්‍ථාර යැ, නිද්දා යැ, අන්තරඝර යැ, යාගුපාන යැ, ඛාදන යැ, පුරේඋපසම්පන්න යැ, පාරිවාසික යැ, අවන්‍දිය යැ, වන්‍දිතබ්බක යි.
උපාලිපඤ‍්චකං නිට‍්ඨිතං.
උපාලිපඤ්චකය නිමි.
තෙසං වග‍්ගානං උද‍්දානං:
ඒ වර්‍ගයන්ගේ නාමාවලිය:
අනිස‍්සිතෙන කම‍්මඤ‍්ච වොහාරාවීකම‍්මෙන ච, චොදනා ච ධුතඞ‍්ගා ච මුසා භික‍්ඛුනිමෙව ච.
අනිස්සිතය සමග කම්ම යැ, වෙහෙරෙදිට්ඨාවිකම්මය සමග චෝදන (අන්තාදාන) යැ, ධුතඞ්ග යැ, මුසාවාද යැ. භික්ඛුනීඕවාද යැ,
උබ‍්බාහිකාධිකරණං භෙදකා පඤ‍්චමා පුරෙ, ආවාසිකා කඨිනඤ‍්ච චුද‍්දස සුප‍්පකාසිතාති.
උබ්බාහිකා යැ, අධිකරණවූපසම යැ, සඞ්ඝභේදක දෙක යැ, ආවාසික යැ, කඨිනත්‍ථාරය දැයි තුදුස්වර්‍ගයෝ සුප්‍රකාශිතයහ.