සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ සුත්තං
9. 1. 1. 6.
9. 1. 6. 6.
සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ සුත්තං
සේවිතබ්බාසේවිතබ්බ සූත්රය
[සාවත්ථිනිදානං]
[සැවැත්නිදාන යි]
තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛු ආමන්තෙසි ආවුසො භික්ඛවොති, ආවුසොති ඛො තෙ භික්ඛු ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං, ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච: පුග්ගලොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපි, චීවරම්පි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. පිණ්ඩපාතොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපි, සෙනාසනම්පි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. ගාමනිගමොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපි. ජනපදපදෙසොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපි.
එකල්හි ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ ‘ඇවැත්නි මහණෙනි’ යි මහණුන් ඇමතූහ. ඇවැත්නි යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්ර තෙරණුවන්ට පිළිවදන් ඇස්වූහ. ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්ර තෙරණුවෝ තෙල කීහ. ඇවැත්නි, පුඟුලාත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිද්දෙන් දත යුත්තේ ය. ඇවැත්නි, චීවරයත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිද්දෙන් දතයුතු. පිණ්ඩපාතයත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිද්දෙන් දතයුතු. ඇවැත්නි, සෙනසුනුත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිදියෙන් දතයුතු. ඇවැත්නි, ගම් නියම්ගමුත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිදියෙන් දතයුතු. ඇවැත්නි, දනවුපියෙසුත් සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිදියෙන් දතයුතු.
“පුග්ගලොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං “ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යෙ ච ඛො මෙ පබ්බජිතෙන ජීවිත පරික්ඛාරා සමුදානෙතබ්බා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරා, තෙ ච කසිරෙන සමුදාගච්ඡන්ති. යස්ස චම්හි අත්ථාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො, සො ච මෙ සාමඤ්ඤත්ථො න භාවනා පාරිපූරිං ගච්ඡති” ති. තෙනාවුසො, පුග්ගලෙන සො පුග්ගලො රත්තිභාගං වා දිවසභාගං වා සඞ්ඛාපි අනාපුච්ඡා පක්කමිතබ්බං නානුබන්ධිතබ්බො:
“ඇවැත්නි, පුඟුල් ද සේවිතව්ය ද අසේවිතව්ය දැයි දෙපරිද්දෙන් දතයුතු වේ ය” යි තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද යත්: එහි යම් පුඟුලකු “මේ පුඟුල්හු සෙවුනාහට අකුසල් දහම්හු වැඩෙත්, කුසල් දහම්හු පිරිහෙත්. පැවිදි වූ මා විසින් ජීවිත පරිෂ්කාර වූ යම් සිවුරු පිඬුවා සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර කෙනෙක් රැස්කර ගතයුතු වෙද් ද, ඔහුදු දුක සේ උපදිත්. යමක් ම සඳහා මම් ගෙන් නික්ම පැවිද්දට පැමිණියෙම් වෙම් නම් මාගේ ඒ ශ්රාමණ්යාර්ත්ථය ද භාවනායෙන් පිරිපුන් බවට නො යේ” යි දන්නේ නම් ඇවැත්නි, ඒ පුඟුල්හු විසින් ඒ පුද්ගල දැනත් රාත්රිභාගයෙහි වේව යි දිවසභාගයෙහි වේව යි නො විමසා බැහැර යා යුතු. නො ලුහුබැඳිය යුතු.
තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං “ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති. යෙ ච ඛො මෙ පබ්බජිතෙන ජීවිතපරික්ඛාරා සමුදානෙතබ්බා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරා, තෙ ච අප්පකසිරෙන සමුදාගච්ඡන්ති. යස්ස චම්හි අත්ථාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො, සො ච මෙ සාමඤ්ඤත්ථො න භාවනා පාරිපූරිං ගච්ඡතීති, තෙනාවුසො පුග්ගලෙන සො පුග්ගලො සඞ්ඛාපි අනාපුච්ඡා පක්කමිතබ්බං නානුබන්ධිතබ්බො.
එහි යම් පුඟුලකු “මෙ පුඟුල් සෙවුනා වූ මාගේ අකුසල් දහම්හු වැඩෙත්, කුසල් දහම්හු පිරිහෙත්, පැවිදි වූ මා විසින් ජීවිතපරිෂ්කාර වූ යම් සිවුරු පිඬුවා සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර කෙනෙක් රැස් කරගත යුතු වෙත් නම් ඔහුත් නො දුකින් උපදිත්. යමක් ම සඳහා මම ගෙන් නික්ම අනගාරිය සස්නෙහි පැවිදි වූයෙම් වෙම් නම් ඒ මාගේ ශ්රාමණපාර්ත්ථයත් භාවනායෙන් පිරිපුන් බවට නො යේ” යි දන්නේ නම් ඇවැත්නි, ඒ පුඟුල්හු විසින් දැනත් ඒ පුඟුල් නො විමසා බැහැර යා යුතුයි. නො ලුහුබැඳිය යුතු.
තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං “ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. යෙ ච ඛො මෙ පබ්බජිතෙන ජීවිතපරික්ඛාරා සමුදානෙතබ්බා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරා, තෙ ච කසිරෙන සමුදාගච්ඡන්ති. යස්ස චම්හි අත්ථාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො, සො ච මෙ සාමඤ්ඤත්ථො භාවනා පාරිපූරිං ගච්ඡතී”ති, තෙනාවුසො පුග්ගලෙන සො පුග්ගලො සඞ්ඛාපි අනුබන්ධිතබ්බො න පක්කමිතබ්බං.
එහිලා යම් පුඟුලක්හු “මේ පුඟුල් සෙවුනා මාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, පැවිදි වූ මා විසින් ජීවිතපරිෂ්කාර වූ යම්බඳු සිවුරු පිඬුවා සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර උපදවාගත යුතු වී නම් එද නිදුකින් උපදනේ ය. යම් ම අර්හත් ඵල සඞ්ඛ්යාත අර්ත්ථයක් පිණිස ගෙන් නික්ම පැවිද්දට පැමිණියෙම් නම් මාගේ ඒ ශ්රාමණ්යාර්ත්ථයත් භාවනායෙන් පිරිපුන් බවට යේ” යයි දන්නේ නම් ඇවැත්නි, ඒ පුඟුල්හු විසින් ඒ පුඟුල් දැනගෙන ද ලුහුබැඳිය යුත්තේය. බැහැර නොයා යුතු.
තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං “ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. යෙ ච ඛො මෙ පබ්බජිතෙන ජීවිතපරික්ඛාරා සමුදානෙතබ්බා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරා, තෙ ච අප්පකසිරෙන සමුදාගච්ඡන්ති. යස්ස චම්හි අත්ථාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. සො ච මෙ සාමඤ්ඤත්ථො භාවනා පාරිපූරිං ගච්ඡතී”ති, තෙනාවුසො පුග්ගලෙන සො පුග්ගලො යාවජීවං අනුබන්ධිතබ්බො න පක්කමිතබ්බං අපි පනුජ්ජමානෙන. “පුග්ගලොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්චවුත්තං.
එහිලා යම් පුඟුලකු “මේ පුඟුල්හු සෙවුනා මාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, පැවිදි වූ මා විසින් සිවුරු පිඬුවා සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර බඳු යම් ම ජීවිතපරිෂ්කාර කෙනෙක් උපයාගත යුතු වෙත් නම් ඔහු ද නිදුකින් ඉපැයෙතැයි ද යම් රහත් පලක් පිණිස ගෙන් නික්ම පැවිද්දට පැමිණියෙම් වෙම් නම් මාගේ තෙල ශ්රාමණ්යාර්ත්ථයත් භාවනායෙන් පිරිපුන් බවට යේ යයි දන්නේ නම් ඇවැත්නි, ඒ පුඟුල්හු විසින් එම පුද්ගල දිවිහිමියෙන් ලුහුබැඳිය යුත්තේ ය. නෙරනා ලදහු විසිනුදු බැහැර නොයා යුතු. “ඇවැත්නි, පුද්ගලයා ද සේවිතව්ය ය, අසේවිතව්ය යි දෙපරිදියෙන් දත යුත්තේ” යි ඒ යමක් කියන ලද නම් තෙල මේ පිණිස කියන ලදී.
චීවරම්පි ඛො ආවුසො: දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි” ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං: තත්ථ යං ජඤ්ඤා චීවරං “ඉදං ඛො මෙ චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී”ති. එවරූපං චීවරං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා චීවරං ඉදං ඛො මෙ චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී”ති. එවරූපං චීවරං සෙවිතබ්බං. “චීවරම්පි ඛො ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී”ති ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
“ඇවැත්නි, චීවරත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දතයුතු” යි මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද යත්: එහි ලා යම් චීවරයක් “මේ චීවරය සෙවුනා මට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්” යයි දන්නේ නම් එබඳු චීවරය නො සෙවිය යුතු. එහි යම් චීවරයෙක් “මේ චීවරය සෙවුනා මට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්” යයි දන්නේ නම් එබඳු චීවරය සෙවිය යුතු. “ඇවැත්නි, චීවරයත් සෙවිය යුතුය නො සෙවිය යුතු යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි මෙසේ ඒ යමෙක් කියන ලද නම් තෙල මේ සඳහා කියන ලදී.
“පිණ්ඩපාතොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං: තත්ථ යං ජඤ්ඤා පිණ්ඩපාතං “ඉමං ඛො මෙ පිණ්ඩපාතං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී” ති. එවරූපො පිණ්ඩපාතො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පිණ්ඩපාතං ඉමං ඛො මෙ පිණ්ඩපාතං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී” ති. එවරූපො පිණ්ඩපාතො සෙවිතබ්බො “පිණ්ඩපාතොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපි” ති ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
“ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද යත්: එහිලා යම් පිණ්ඩපාතයක් “මේ පිණ්ඩපාතය සෙවුනා මට අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්” යයි දන්නේ නම් එබඳු පිණ්ඩපාතය නො සෙවිය යුත්තේ ය, එහිලා යම් පිණ්ඩපාතයෙක් “මේ පිණ්ඩපාතය සෙවුනා මට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්” යයි දන්නේ නම් එබඳු පිණ්ඩපාතය සෙවිය යුත්තේ ය. “ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි ඒ යමක් කියන ලද නම් තෙල මෙම කරුණ සඳහා කියන ලදී.
“සෙනාසනම්පි ඛො ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී” ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්චවුත්තං: තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෙනාසනං “ඉදං ඛො මෙ සෙනාසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී” ති. එවරූපං සෙනාසනං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෙනාසනං ඉදං ඛො මෙ සෙනාසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්තී” ති එවරූපං සෙනාසනං සෙවිතබ්බං. “සෙනාසනම්පි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බං සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී” ති ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්චවුත්තං.
“ඇවැත්නි, සේනාසනත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි. මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද යත්: එහිලා යම් සේනාසනයක් “මේ සෙනසුන සෙවුනා මට අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්” යයි දන්නේ නම් එබඳු සේනාසනය නො සෙවිය යුතුය. එහිලා යම් සේනාසනයක් “මේ සෙනසුන සෙවුනා මට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශලධර්මයෝ වැඩෙතැ” යි දන්නේ නම් එබඳු සේනාසනය සෙවිය යුතුය. “ඇවැත්නි, සේනාසනයත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල මේ සඳහා කියන ලදී.
“ගාමනිගමොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං: තත්ථ යං ජඤ්ඤා ගාමනිගමං “ඉමං ඛො මෙ ගාමනිගමං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී” ති එවරූපො ගාමනිගමො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා ගාමනිගමං “ඉමං ඛො මෙ ගාමනිගමං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්තී” ති. එවරූපො ගාමනිගමො සෙවිතබ්බො “ගාමනිගමොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
“ඇවැත්නි, ගම්නියම්ගමුදු සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි. මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද: එහිලා යම් ගම්නියම්ගමක් “මේ ගම්නියම්ගම් සෙවුනා මට අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙතී” යි දන්නේ නම් එබඳු ගම්නියම්ගම් නො සෙවිය යුතු. එහි යම් ගම් නියම්ගමක් “මේ ගම් නියම්ගම සෙවුනා මට කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙතී” යි දන්නේ නම් එබඳු ගම් නියම්ගම් සෙවිය යුතුය. “ඇවැත්නි, ගම් නියම්ගමුදු සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දතයුත්තේ ය” යි මෙසේ ඒ යමෙක් කියන ලද නම් තෙල මේ සඳහා කියන ලද.
”ජනපදපදෙසොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං: තත්ථ යං ජඤ්ඤා ජනපදපදෙසං “ඉමං ඛො මෙ ජනපදපදෙසං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී” ති එවරූපො ජනපදපදෙසො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා ජනපදපදෙසං “ඉමං ඛො මෙ ජනපදපදෙසං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪඩන්තී” ති එවරූපො ජනපදපදෙසො සෙවිතබ්බො. “ජනපදපදෙසොපි ආවුසො දුවිධෙන වෙදිතබ්බො සෙවිතබ්බොපි අසෙවිතබ්බොපී” ති ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තන්ති.
“ඇවැත්නි, දනවු පියෙසත් සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි. මෙසේ තෙල යමෙක් කියන ලද නම් තෙල කුමක් සඳහා කියන ලද ද යත්: එහිලා යම් දනවුපියෙසක් “මේ දනවුපියෙස සෙවුනා මට අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙති” යි දන්නේ නම් එබඳු දනවුපියෙස නො සෙවිය යුත්තේය. එහිලා යම් දනවුපියෙසක් “මේ දනවුපියෙස සෙවුනා මට කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්, අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙති” යි දන්නේ නම් එබඳු දනවුපියෙස සෙවිය යුතුය. “ඇවැත්නි, දනවුපියෙස ද සේවිතව්ය ය අසේවිතව්ය යයි දෙපරිදියෙන් දත යුතු ය” යි මෙසේ ඒ යමෙක් කියන ලද නම් තෙල මේ සඳහා කියන ලදී.