ආහාරෙපටික‍්කූලභාවනා

ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා භාවනාව

ආරුප්ප සමාපත්තීනට අනතුරුව ‘එකා සඤ්ඤා’ යනුවෙන් මෙසේ දක්වන ලද ආහාර විෂයෙහි ප්‍රතිකූල සංඥාව පිළිබඳ භාවනා නිර්දේශය අනුපිළිවෙළින් පැමිණියේය. එහි ආහරති (එළවයි යන අරුතින්) ‘ආහාර’ නමි. එම ආහාරය කබලිංකාර ආහාරය, ස්පර්ශ ආහාරය, මනොසඤ්චෙතන ආහාරය, විඤ්ඤාණ ආහාරයයි සිවුවැදෑරුම් වේ.

මෙහි, කවරෙක් කවරක් එළවාද යත්, කබලිංකාර ආහාරය ඔජො ගුණය අටවැනිකොට ඇති රූපය එළවයි, ස්පර්ශ ආහාරය වෙදනාත්‍රයය එළවයි, මනොසංචෙතන ආහාරය තුන් භවයෙහි ප්‍රතිසන්‍ධිය එළවයි, විඤ්ඤාණ ආහාරය පිළිසිඳි කෙණෙහි නාමරූප යන දෙක එළවයි.

එම ආහාරයන් අතුරෙන් කබලිංකාර ආහාර විෂයෙහි ආශාව හෙවත් තෘෂ්ණාව නමැති බිය ඇත, ස්පර්ශාහාර විෂයෙහි උපගමන (හෙවත් අරමුණු හා සමඟ එක්වීම) නමැති බිය ඇත, මනොසඤ්චෙතනාහාර විෂයෙහි උප්පත්ති (හෙවත් දුකට හේතුවීමේ) බිය පවතී, විඤ්ඤාණාහාර විෂයෙහි පටිසන්‍ධි (හෙවත් පිළිසිඳීමේ) බිය පවතී. මෙසේ බිය සහිත වූ මේ ආහාරයන් අතුරෙන් කබලිංකාර ආහාරය පුත්‍රමාංසූපමාවෙන් පැහැදිලි කළයුතුය. ස්පර්ශාහාරය සමගසනලද ගවයකු පිළිබඳ උපමාවෙන්ද. මනොසංචෙතනාහාරය අඟුරුවළක් පිළිබඳ උපමාවෙන්ද, විඤ්ඤාණාහාරය සත්තිසූල (හෙවත් කැති හුල්) උපමාවෙන්ද පැහැදිලි කළ යුතුවේ. මේ සිවුවැදෑරුම් ආහාරයන් අතුරෙන් බිදීමය, බීමය, කෑමය, ලෙවීමය යන සිවු ආකාර ඇති කබලිංකාර ආහාරය මෙහිලා අභිප්‍රේත වේ. එම ආහාරයෙහි පිළිකුල්බව ගැනීම් වශයෙන් උපන් සංඥාව ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා නම් වේ.

එම ආහාර පටික්කූලසඤ්ඤා භාවනාව වඩනු රිසියහු විසින් කමටහන උගෙන, උගත් දෙයින් එක් පදයක් හෝ නොවරදවා හුදකලාව විවෙක සුවයෙන් යුතුව, බිදීමය, බීමය, කෑමය, ලෙවීමය යන ප්‍රභේද සහිත කබලිංකාර ආහාරයෙහි පිළිකුල්බව දශ ආකාරයෙකින් ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා කටයුතුය. කෙසේදයත් ගමන් වශයෙන්, සෙවීම් වශයෙන්, වැළදීම් වශයෙන්, ආශ්‍රයස්ථාන වශයෙන්, නිධානස්ථාන වශයෙන්, නොපැසවුණු ආහාර වශයෙන්, පැසවුණු ආහාර වශයෙන්, ඵල වශයෙන්, වැගිරීම් වශයෙන් හා වැකීම් වශයෙනි.

එහි ගමනතො (ගමන් වශයෙන්) යනු, මෙවන් මහ අනුසස් ඇති සස්නෙහි පැවිදිවූවහු විසින් මුළු රාත්‍රියම බුද්ධවචනය සජ්ඣායන කිරීම හෝ ශ්‍රමණධර්මය පිළිපැදීම කොට වේලාසනින්ම නැගිට සෑමලු බෝමලුවත් නිමකොට පියයුතු පරිභෝග කළයුතු පැන් එළවා පිරිවෙන් හැමද සිරුරු පිළිදැගුම් කොට අස්නට නැඟ විසිතිස් වරක් කමටහන මෙනෙහිකොට නැගිට පාසිවුරු ගෙන ජනාකීර්ණ නොවූ, විවේකසුව ඇති, සෙවණින් හා ජලයෙන් අනූන වූ, පිරිසුදුවූ, සිහිල්වූ, රමණීය බිම් පෙදෙස් ඇති, තපෝවනය හැර උතුම්වූ විවේකරතිය අපේක්‍ෂා නොකොට, සොහොනක් බලා යන සිවලකු ලෙසින් අහර පිණිස ගම බලා යායුතුය.

මෙසේ යන්නහු විසින්ද, ඇඳෙන් හෝ පුටුවෙන් බට තැන් පටන් පාදූවිලි සූණු-වසුරු ආදියෙන් වැකුණු බුමුතුරුණු මත පා තැබිය යුතුවේ, ඉක්බිති ඇතැම් දිනෙක මී-වසුරු වවුල්-වසුරු ආදියෙන් වැකුණු හෙයින් ඇතුල්ගෙටත් වඩා පිළිකුල්වූ ආලින්දය දැක්ක යුතුවේ. ඉක්බිති බකමුහුණු පරෙවි ආදීන්ගේ වසුරින් වැකුණුහෙයින් උඩුමහලටත් වඩා පිළිකුල් දනවන යටිමහල දැක්ක යුතුවේ. ඉක්බිති ඇතැම් දිනෙක සුළඟින් කැළඹී ගිය තණ පරණලාවලින්ද, ගිලන් සාමණේරයන්ගේ මල-මූ කෙළ සොටු හා වැසි කාලයෙහි දිය, කලල්, වගුරු ආදියෙන්ද වෙසෙසින් අපවිත්‍ර වූ හෙයින් යටිමහලටද වඩා පිළිකුල් දනවන පිරිවෙන දැක්ක යුතුවේ. පිරිවෙණටද වඩා පිළිකුල් දනවන වෙහෙරට වදනා මඟ දැක්ක යුතුවේ.

පිළිවෙළින් චෛත්‍යයද බෝධියද වැඳ විතක්කමාලකයෙහි සිට, මුතුගොඩක් බඳු චෛත්‍යයද මොනර පිල් කළඹක් බඳු බෝධිවෘක්‍ෂයද දෙව්විමනක් සෙයින් සශ්‍රීක වූ සෙනස්නද බලා, ‘මෙවන් රමණීය පෙදෙසකට පිටුපා අහර සොයා යායුතු වන්නේය’යි සිතමින් ගමට පිවිසෙන මඟට බට විට කටු කොහොල් සහිතවූද, සෝදාපාලුවෙන් කැඩී බිදී විෂම වී ගියාවූද මඟ දැක්ක යුතුවේ.

ඉක්බිති ගඬක් (තුවාලයක්) වසන්නකු මෙන් අඳනය හැඳ, වණයක් ඔතන රෙදිපටියක් වැනි පටිය බැඳ. ඇට ගොඩක් වසන්නකු සෙයින් සිවුර පොරවා, බෙහෙත් කබලක් ගන්නකු සෙයින් පාත්‍රය ගෙන, ගම්දොර සමීපයට පැමිණිවිට, ඇත්කුණප, අස්කුණප, ගවකුණප, මිනිස්කුණප, සර්පකුණප, බලුකුණප ආදියද දැක්ක යුතුවේ. හුදෙක් දැක්ක යුතුවා පමණක් නොව, නහය පාරවන දුර්ගන්‍ධයද ඉවසිය යුතුවේ. ඉක්බිති ගම්දොර සිට චණ්ඩ හස්ති අශ්ව ආදීවූ උවදුරු වලක්වනු පිණිස ගමට වදනා මංපෙත් බැලිය යුතු වේ.

මෙසේ මේ බුමුතුරුණෙහි පටන් නොයෙක් කුණපජාතීන් කෙළවරකොට ඇති පිළිකුල් උපදවන දෑ පෑගිය යුතුද, දැක්ක යුතුද, ඉවසිය යුතුද වන්නේය. “අහෝ! මේ ආහාරය පිළිකුල් වන්නේය”යි මෙසේ ගමන් වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළ යුතුය.

පරියෙසනතො (සෙවීම් වශයෙන්) කෙසේද යත්: මෙසේ ගමන් වශයෙන් පිළිකුල්බව ඉවසාගෙන ගමට පිවිස සඟල සිවුර පොරවාගෙන, කබලක් අතින් ගත් දිළිඳු මිනිසකු මෙන් ගම් වීදිවල ගෙපිළිවෙළින් හැසිරිය යුතුවේ. එම වීථි වැසි කල්හි, පා තැබූ තැබූ තන්හි ගොප්මස දක්වා දිය මුසු වගුරෙහි එරෙයි. එක් අතෙකින් පාත්‍රය ගතයුතුවේ. අනෙක් අතින් සිවුර එසවිය යුතුවේ. ගිම්කල්හි සුළං පහරින් නැගෙන පස් කොළරොඩු සහිත දූවිල්ලෙන් වැකුණු සිරුරු ඇතිව හැසිරිය යුතුවේ, ඒ ඒ ගෙදොරට පැමිණ මාලු සේදූ මස් සේදූ සහල් සේදූ දියද, කෙළ සොටු බලු-වසුරු හූරු-වසුරු ආදියද මුසු වූ පණුකැලන් නිලමැස්සන් ගැවැසීගත් අගල්ද, ගවරවළවල්ද දැක්ක යුතුද පෑගිය යුතුද වේ, එම අගල්වලින් ගවරවළවලින් නැඟි මැස්සෝ සඟල සිවුරෙහිද, පාත්‍රයෙහිද, හිසෙහිද වසාගෙන සිටිති.

ගෙයකට පිවිසි කල්හිද කිසිවෙක් දෙති, කිසිවෙක් නොදෙති. දෙනවිටද ඇතැමෙක් පෙර දින පිසූ බත්ද, කල් ඉක්ම ගිය කැවිලිද, පිළුණුවූ පිට්ටු කැවුම් ආදියද දෙති. නොදෙන්නාහුද කිසිවෙක්, ‘වහන්ස, අන් තැනෙකට වැඩිය මැනවැ’යි කියති. කිසිවෙක් නොදුටුවන්ව මුවෙන් නොබැණ සිටිති. කිසිවෙක් අනෙකකුගේ මුහුණ බලති. කිසිවෙක්, ‘කොල මුඬුමහණ, වෙනතෙක යව’යි යන මේ ආදී රළු බස් බෙණෙති. මෙසේ දිළිඳු මිනිසකු මෙන් ගම්හි පිඬුසිඟා නික්මිය යුතුය.

මෙසේ ගමට පිවිසි තැන් පටන් එයින් නික්මෙන තුරු දිය වගුරු ආදී පිළිකුල් සහගත දෑ ආහාරය නිසා ඇක්මිය යුතුද, දැක්කයුතුද, ඉවසියයුතුද වේ. ‘අහෝ මේ ආහාරය ඒකාන්තයෙන්ම පිළිකුල් සහගතය’යි මෙසේ සෙවීම් වශයෙන් පිළිකුල් බව මෙනෙහි කළ යුතුය.

පරිභොගතො පරිභොග වශයෙන් කෙසේද යත්: මෙසේ ආහාරය සොයාගත් පසු ගමෙන් පිටත පහසු තැනෙක්හි සුවසේ හිඳ, යම්තාක් එහි අත නොබහාද ඒතාක් ගරුතන්හි සිටි භික්‍ෂු කෙනෙකුන් හෝ ලජ්ජි ගුණ ඇති මිනිසකු හෝ දැක ‘වළඳනු මැනැව’යි ඇරයුම් කළ හැකිය. වළඳනු කැමැතිව එය තුළට අත බහාලීම් පමණින් ‘අහර වළඳනු මැනවැ’යි කියන්නට පවා ලජ්ජා වියයුතුවේ. අත බහා මඩිනකල පස් ඇඟිලි ඔස්සේ දහදිය වැහෙමින් වියලී දැඩිවූ බත් පවා තෙමමින් මොලොක් බවට පමුණුවයි.

ඉක්බිති ගැනීමෙන් නිෂ්ප්‍රභවී ගිය (ඉඳුල්වූ) එම ආහාරය පිඬුකොට මුවෙහි තැබූවිට යටි ඇන්දෙහි දත් වණ කිස (වංගෙඩියෙන් කැරෙන කාර්යය) ද උඩු ඇන්දෙහි දත් මොහොල් කිසද, දිව අත් කිසද සම්පූර්‍ණ කරයි. එම ආහාරය බල්ලනට පහර දෙන ඔරුවක් තුළ බලු අහර පිඬක් සෙයින් දත් මොහොලින් කෙටී දිවෙන් ඒ මේ අත පෙරළෙමින් දිවගින් වැහෙන තුනී කෙළවලින් වැකේ. දිව මැද පටන් බොල් කෙළවලින් වැකේ. දැහැටි නොවදනා තන්හි දත් මැලියමින් වැකේ. මෙසේ එම ආහාරය ඇඹරෙමින් හැනෙමින් එකෙණෙහි අතුරුදන්වූ වර්ණ-ගන්‍ධ සංස්කාර විශේෂ ඇතිව බල්ලනට ආහාර දෙන ඔරුවෙක තිබෙන බලු වමනයක් මෙන් අතිශයින් පිළිකුල් බවට පත්වන්නේය. මෙබඳු වූයේ නමුදු ඇස්හමුව ඉකුත්වූ හෙයින් ගිලියයුතුබවට පැමිණෙතැ’යි මෙසේ පරිභෝග වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළ යුතුය.

ආසයතො (ආශය වශයෙන්) කෙසේදයත්: මෙසේ පරිභොගයට පැමිණියාවූද මෙම ආහාරය (සිරුර) ඇතුළතට පිවිසෙනුයේ යම් හෙයකින් බුදු පසේබුදුවරයනට වුවද, සක්විති රජකුහට වුවද, පිත්, සෙම්, පූයා, ලෙහෙ යන සතරින් එකක් ආශය වන්නේද, මඳ පිනැත්තවුනට වනාහි මේ සතරම ආශය වන්නේද, එහෙයින් යමකුහට පිත්තාශය අධික වේ නම්, ඔහුට ගන මී තෙලින් වැකුණක් මෙන් අතිශයින් පිළිකුල් වේ. යමකුහට ශ්ලේෂ්මාශය අධික වේනම්. නාගබලා (කෑලිය) කොළයුෂයෙන් වැකුණාක් මෙන්ද, යමකුහට පූයා අංශය අධික වේනම්, ඔහුට පිළුණු මෝරුවලින් වැසුණාක් මෙන්ද, යමකුට ලෙහෙ ආශය අධික වේනම්, ඔහුට සායම් වැකුණාක් මෙන්ද අතිශයින් පිළිකුල් වේය’යි මෙසේ ආශය වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළයුතුය.

නිධානතො (නිධාන වශයෙන්) කෙසේද යත්: එම ආහාරය මේ සතර ආශයන් අතුරෙන් එක් ආශයෙකින් වැසී කුස තුළට පිවිස රන් බඳුනෙක හෝ මිණිරුවන් ආදියෙන් කළ බඳුනෙක හෝ නොපිහිටයි, ඉදින් එය දස හැවිරිදි වුවකු විසින් පරිභෝග කරන ලදුයේ නම් දසහවුරුද්දක් නොසේදූ වැසිකිළියක් බඳු තැනෙක පිහිටයි, ඉදින් විසි තිස්-සතළිස්-පණස්-සැප-සැත්තෑ - අසූ-අනූ හැවිරිදි වූවකු විසින්, -පෙ- ඉදින් සියක් හැවිරිදි වූවකු විසින් පරිභෝග කරනලදුයේ නම් සියක් හවුරුද්දක් නොසේදූ වැසිකිළියක් වැනි තැනෙක පිහිටයි. මෙසේ නිධාන වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළයුතුය.

අපරිපක්කතො (නොපැසුණු අහර වශයෙන්) කෙසේදයත්: එම ආහාරය මෙබඳුවූ අවකාශයෙහි නිදන්බවට ගියේ යම්තාක් නොපැසුණේද ඒතාක් යථොක්ත ප්‍රකාර ඇති ඉතා අඳුරු, නොයෙක් කුණුගඳ වැහෙන වාතය විසිරෙන ඉතා දුගඳ පිළිකුල් ආමාශ ප්‍රදේශයෙහි, යම්සේ නියඟෙක්හි වට අකල් වැස්සෙකින් සැඬොල් ගම්දොර වළෙක වැටුණු කොළරොඩු, පැදුරුමාලු කැබැලි හා සර්ප, බලු, මිනිස් ආදීන්ගේ මළ සිරුරු ආදිය හිරු රැසින් කැකෑරෙමින් පෙණ බුබුලු නංවමින් තිබේද, එසේම එදවස, පෙරදවස, ඉනුදු පෙර දවස බුදින ලද අහර සියල්ල එකට එක්වී සෙම් පටලින් වෙළී සිරුරු රස්නෙන් කැකෑරී, කැකෑරීමෙන් හටගත් පෙණ බුබුලුවලින් ගැවසීගෙන ඉතා පිළිකුල්බවට පත්ව සිටිනේය’යි මෙසේ නොපැසවුණු අහර වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළයුතුය.

පරිපක්කතො (පැසවුණු අහර වශයෙන්) කෙසේද යත්: එම ආහාරය ජඨරාග්නියෙන් පැසවෙමින්, අමුරන් අමුරිදී ආදිය (රත්වූ කල) මෙන් රන් රිදී ආදිය බවට පත්නොවේ, පෙණ බුබුලු නංවමින්, සිහින්-දහව අඹරා නළයෙක්හි බහනලද පඬුවන් මැටි මෙන් මලබවට පැමිණ පක්වාශයද, මූත්‍රබවට පැමිණ මූත්‍රාශයද පුරවා සිටිනේය’යි මෙසේ පැසුණු අහර වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළ යුතුය.

ඵලතො (ඵල වශයෙන්) කෙසේද යත්: මෙම ආහාරය මැනවින් පැසවෙනුයේ කෙස්, ලොම්, නිය, දත් ආදී නන් වැදෑරුම් කුණපයන් නිපදවයි, නොමනාව පැසවෙනුයේ දද, කණ්ඩු, සොරි, කුෂ්ඨ, පාණ්ඩු, ක්‍ෂය, කාස, අතිසාර ආදී සිය ගණන් රෝග උපදවයි. මේ මෙම ආහාරයෙහි ඵලය වන්නේය’යි මෙසේ ඵල වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළයුතුය.

නිස්සන්‍දතො (වැගිරීම් වශයෙන්) කෙසේද යත්: මෙම ආහාරය බුදිනු ලබනුයේ එක් දොරෙකින් පිවිස, වැගිරෙනුයේ ඇස්වලින් කබද, කන්වලින් කලාඳුරුදැ’යි ආදී වශයෙන් නොයෙක් දොරවලින් වැගිරෙයි, අනුභව කරනවිට මෙම ආහාරය මහපිරිවර සමග අනුභව කරනු ලැබේ. (මලමූත්‍ර ආදිය බවට හැරී) වැගිරෙනවිට හුදෙකලාවම පහ කරනු ලැබේ. පළමු දවසෙහි අහර බුදිනවිට තුටු පහටුද වෙයි, ඔදවැඩි සිත් ඇත්තේද වෙයි, ප්‍රීතියෙන් සොම්නස් වූයේද වෙයි, දෙවන දිනයෙහි වගුරුවනුයේ හැකුලුණු නහය ඇතිව, විරූපවූ මුහුණු ඇතිව, පිළිකුල් කරමින් සැඟවී සිට පහකරයි, පළමු දවස්හි ඇලුම් ඇතිව, ගිජුව, ආශාවෙන් බැඳී, (රසතෘෂ්ණාවෙන්) මුසපත්ව අනුභව කොට එක් රැයක් ඇවෑමෙන් දෙවැනි දවස්හි ඇලුම් නැතිව, හැකිලෙමින්, ලජ්ජාවෙන්, පිළිකුල් කරමින් පහ කරයි. එහෙයින් කීහු පුරාණාචාර්යයෝ:

“අන්නං පානං ඛාදනීයං භොජනඤ්ච මහාරහං, එකද්වාරෙන පවිසිත්‍වා නවද්වාරෙහි සන්‍දති.

අන්තං පානං ඛාදනීයං භොජනඤ්ච මහාරහං, භුඤ්ජති සපරිවාරො නික්‍ඛාමෙන්තො නිලීයති.

අන්නං පානං ඛාදනීයං භොජනඤ්ච මහාරහං, භුඤ්ජති අභිනන්‍දන්තො නික්‍ඛාමෙන්තො ජිගුච්ඡති.

අන්තං පානං ඛාදනීයං භොජනඤ්ච මහාරහං එකරත්තිපරිවාසා සබ්බං භවති පූතිකං”ති.

මෙසේ වැගිරීම් වශයෙන් පිළිකුල් බව මෙනෙහි කළයුතුය.

සම්මක්‍ඛන්තො (වැකීම් වශයෙන්) කෙසේදයත්: මෙම ආහාරය පරිභෝග කරනවිටද අත්, තොල්, දිව, තල්ල යන මෙහි වැකෙයි, එම අවයව ආහාරයෙන් වැකුණවිට පිළිකුල් උපදවයි, සේදූ කල්හි පවා ගඳ ඇරීම පිණිස යලි යලිදු සේදිය යුතු වේ. පරිභෝග කළ පසුද, බත පැසෙන කල වීපොතු, සුන්සාල්, කුඩු ආදිය උතුරා ගොස් සැළි-මුවවිට මූඩිපියන් ආදියෙහි වැකෙයිද, එසේම මුළු සිරුර පුරා පැතිරී පවත්නා සිරුරු රස්නෙන් පෙන නඟිමින් උතුරා යනුයේ දත්වල මැලියම් ලෙසින්ද, දිව් තලු ආදියෙහි කෙළ, සෙම ආදිය ලෙසින්ද, ඇස්, කන්, නහ, අධෝමාර්ගාදියෙහි කබ, කළාඳුරු, සොටු, මලමුත්‍රාදිය ලෙසින්ද, වැකෙයි. අහරින් වැකුණු මේ ද්වාරයෝ දිනපතා දොවිනු ලබන්නාහුද පිරිසුදු නොවෙති. මනරම්ද නොවෙති. මෙකී ද්වාරයන් අතුරෙන් සමහරක් දොවිනු ලබනුයේ ගොමමැටි, ගඳසුණු යොදමින් දෙතුන්වර සේදූ කල පවා පිළිකුල් බව ඉවත් නොවේ’යයි මෙසේ වැකීම් වශයෙන් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කළයුතුය.

මෙසේ දශ ආකාරයෙකින් පිළිකුල්බව මෙනෙහි කරනවිට, තර්කයට විතර්කයට ගොදුරු කරනවිට, යෝගාවචරයාහට පිළිකුල් ආකාරයෙන් කබලිංකාරාහාරය ප්‍රකට වේ. හේ තෙමේ එම නිමිත්ත නැවත නැවතත් සේවනය කරයි, වඩයි, පුරුදු කරයි; මෙසේ පුරුදු කරන ඔහුගේ නීවරණයෝ යටපත් වෙති, කබලිංකාර ආහාරය පිළිබඳ ස්වභාවධර්මය ගැඹුරු බැවින් අර්පණා බවට නොපැමිණි උපචාර සමාධියෙන් සිත සමාධිගත වෙයි. ප්‍රතිකූල-ආකාරය ගැනීම් වශයෙන් මෙහි සංඥාව ප්‍රකට වේ. එහෙයින් මෙම කර්මස්ථානය ‘ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා’ යනුවෙන් ව්‍යාවහාරයට ගියේය.

මෙම ‘ආහාරෙ-පටික්කූලසඤ්ඤා’ කර්මස්ථානයෙහි නියැලි මහණහට රසතෘෂ්ණා විෂයෙහි සිත නොපෙළඹේ, නොඇදෙයි, වැලකෙයි. ඒ භික්‍ෂු තෙමේ කාන්තාරකරණය පිණිස පුත්‍රමාංශය සෙයින් මදයෙන් තොරව, යම්තාක් දුකින් එතෙරවීම පිණිස අවශ්‍ය වේද, ඒතාක් අහර වළදයි. ඉක්බිති අල්පායාසයෙන්ම, කබලිංකාරාහාරය පිරිසිඳ දැනීමේ මාර්ගයෙන් පංචකාමගුණිකරාගය පිරිසිඳ හඳුනා ගනියි, පංචකාමගුණයන් හඳුනාගැනීමේ මාර්ගයෙන් රූපස්කන්‍ධය පිරිසිඳ හඳුනා ගනියි, නොපැසවුණු ආහාරාදිය විෂයෙහි පිළිකුල්බැව් වශයෙන් ඔහුට කායගතාසති භාවනාවද පිරිපුන්බවට යයි, අශුභසංඥාවට අනුලෝමවූ පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වේ, මෙම පිළිවෙත නිසා මේ ආත්මභාවයෙහිදීම නිවන් කෙළවරට නොයතොත් සුගතියෙහි උපත ලබන්නේය.

මේ ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා භාවනාව පිළිබඳ විස්තර කථායි.