පඤ්හපුච්ඡකං
713. චත්තාරි ඣානානි: පඨමං ඣානං දුතියං ඣානං තතියං ඣානං චතුත්ථං ඣානං.
713. ධ්යාන සතරෙකි: ප්රථමධ්යාන ය, ද්විතීයධ්යාන ය, තෘතීයධ්යාන ය, චතුර්ත්ථධ්යාන යි.
714. චතුන්නං ඣානානං කති කුසලා, කති අකුසලා, කති අව්යාකතා -පෙ- කති සරණා, කති අරණා:
714. සතර ධ්යානයන් අතුරෙහි කෙතෙක් කුශලයෝ ද, කෙතෙක් අකුශලයෝ ද, කෙතෙක් අව්යාකෘතයෝ ද, ... කෙතෙක් සරණයෝ ද, කෙතෙක් අරණයෝ ද යත්:
715. සියා කුසලා සියා අව්යාකතා.
715. (සතර ධ්යානයෝ) කුශල ද වන්නාහු ය, අව්යාකෘත ද වන්නාහු යි.
තීණි ඣානානි එත්ථුප්පන්නං සුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා. චතුත්ථං ඣානං එත්ථුප්පන්නං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තං.
ධ්යානයෝ තිදෙනෙක් මෙහි උපන් සුඛවේදනාව තබා සුඛවේදනාව හා සම්ප්රයුක්තයෝ ය. චතුර්ත්ථධ්යානය මෙහි උපන් අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව තබා අදුක්ඛමසුඛවේදනාව හා සම්ප්රයුක්ත යි.
සියා විපාකා, සියා විපාකධම්මධම්මා, සියා නෙව විපාක න විපාක ධම්මධම්මා.
(සතර ධ්යානයෝ) විපාක ද වන්නාහ. විපාකස්වභාවධර්ම ද වන්නාහ. නො ම විපාක වූ, නො ද විපාකස්වභාවධර්ම ද වන්නාහු ය.
සියා උපාදින්නුපාදානියා සියා අනුපාදින්නුපාදානියා සියා අනුපාදින්නඅනුපාදානියා.
(සතර ධ්යානයෝ) උපාදින්නෝපාදානිය ද වන්නාහ, අනුපාදින්නෝපාදානිය ද වන්නාහ, අනුපාදින්නඅනුපාදානිය ද වන්නාහු ය.
සියා අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා සියා අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා.
(සතර ධ්යානයෝ) අසංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික ද වන්නාහ, අසංක්ලිෂ්ටඅසාංක්ලේශ්ක ද වන්නාහුය.
පඨමං ඣානං එත්ථුප්පන්නෙ විතක්කවිචාරෙ ඨපෙත්වා සවිතක්කං සවිචාරං. තීණි ඣානානි අවිතක්කඅවිචාරා.
ප්රථමධ්යානය මෙහි උපන් විතර්කවිචාරයන් තබා සවිතර්ක ය, සවිචාර ය. ධ්යානයෝ තිදෙනෙක් අවිතර්කඅවිචාරයෝ යි.
ද්වෙ ඣානා එත්ථුප්පන්නං පීතිං ඨපෙත්වා පීතිසහගතා. තීණි ඣානානි එත්ථුප්පන්නං සුඛං ඨපෙත්වා සුඛසහගතා. චතුත්ථං ඣානං එත්ථුප්පන්නං උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා උපෙක්ඛාසහගතං.
ධ්යානයෝ දෙදෙනෙක් මෙහි උපන් ප්රීතිය තබා ප්රීතිසහගතයෝ ය, ධ්යානයෝ තිදෙනෙක් මෙහි උපන් සුඛය තබා සුඛසහගතයෝ ය. චතුර්ත්ථධ්යානය මෙහි උපන් උපේක්ෂාව තබා උපේක්ෂාසහගත යි.
නෙවදස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා.
(සතර ධ්යානයෝ) නො ම දර්ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්රහාතව්යයෝ යි.
නෙවදස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.
(සතර ධ්යානයෝ) නො ම දර්ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්රහාතව්යහේතු ඇත්තාහු ය.
සියා ආචයගාමිනො සියා අපචයගාමිනො සියා නෙව ආචයගාමිනාපචයගාමිනො.
(සතර ධ්යානයෝ) ආචයගාමී ද වන්නාහ, අපචයගාමී ද වන්නාහ, නො ම ආචයගාමී නො ද අපචයගාමී ද වන්නාහු ය.
සියා සෙක්ඛා සියා අසෙක්ඛා සියා නෙවසෙක්ඛානාසෙක්ඛා.
(සතර ධ්යානයෝ) ශෛක්ෂ ද වන්නාහ, අශෛක්ෂ ද වන්නාහ, නො ම ශෛක්ෂ නො ද අශෛක්ෂ ද වන්නාහු ය.
සියා මහග්ගතා සියා අප්පමාණා.
(සතර ධ්යානයෝ) මහද්ගත ද වන්නාහ, අප්රමාණ ද වන්නාහු ය.
තීණි ඣානානි නවත්තබ්බා පරිත්තාරම්මණාතිපි මහග්ගතාරම්මණාතිපි සියා අප්පමාණාරම්මණා සියා න වත්තබ්බා අප්පමාණාරම්මණාති. චතුත්ථං ඣානං සියා පරිත්තාරම්මණං සියා මහග්ගතාරම්මණං සියා අප්පමාණාරම්මණං සියා න වත්තබ්බං පරිත්තාරම්මණන්තිපි මහග්ගතාරම්මන්තිපි අප්පමාණාරම්මණන්තිපි.
ධ්යානයෝ තිදෙනෙක් පරිත්තාලම්බනහ යි ද, මහද්ගතාලම්බනහ යි ද නො කිය යුත්තාහ. අප්රමාණාලම්බන ද වන්නාහ, අප්රමාණාලම්බනහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහ. චතුර්ත්ථධ්යානය පරිත්තාලම්බන ද වන්නේ ය, මහද්ගතාලම්බන ද වන්නේ ය, අප්රමාණාලම්බන ද වන්නේ ය, පරිත්තාලම්බන යි ද, මහද්ගතාලම්බනයි ද, අප්රමාණාලම්බන යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ යි.
සියා මජ්ඣිමා සියා පණීතා.
(සතර ධ්යානයෝ) මධ්යම ද වන්නාහ, ප්රණීත ද වන්නාහු ය.
සියා සම්මත්තනියතා සියා අනියතා.
(සතර ධ්යානයෝ) සම්යක්ත්වනියත ද වන්නාහ, අනියත ද වන්නාහු ය.
තීණි ඣානානි න මග්ගාරම්මණා සියා මග්ගහෙතුකා සියා මග්ගාධිපතිනො සියා න වත්තබ්බා මග්ගහෙතුකාති’පි මග්ගාධිපතිනොති’පි චතුත්ථං ඣානං සියා මග්ගාරම්මණං සියා මග්ගහෙතුකං සියා මග්ගාධිපති සියා න වත්තබ්බං මග්ගාරම්මණන්ති’පි මග්ගහෙතුකන්ති’පි මග්ගාධිපතීති’පි.
තුන් ධ්යානයෝ මාර්ගාලම්බන නො වෙති. මාර්ගහේතුක ද වන්නාහ. මාර්ගාධිපති ද වන්නාහ. මාර්ගහේතුකහ යි ද, මාර්ගාධිපතිහ යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහ. චතුර්ත්ථධ්යානය මාර්ගාලම්බන ද වන්නේ ය, මාර්ගහේතුක ද වන්නේ ය, මාර්ගාධිපති ද වන්නේ ය. මාර්ගාලම්බන යි ද, මාර්ගහේතුක යි ද, මාර්ගාධිපති යි ද නො කියුතු ද වන්නේ යි.
සියා උප්පන්නා සියා අනුප්පන්නා සියා උප්පාදිනො.
(සතර ධ්යානයෝ) උත්පන්න ද වන්නාහ, අනුත්පන්න ද වන්නාහ, උත්පාදී ද වන්නාහු ය.
සියා අතීතා සියා අනාගතා සියා පච්චුප්පන්නා.
(සතර ධ්යානයෝ) අතීත ද වන්නාහ, අනාගත ද වන්නාහ, ප්රත්යුත්පන්න ද වන්නාහු ය.
තීණි ඣානානි න වත්තබ්බා අතීතාරම්මණාති’පි අනාගතාරම්මණාති’පි පච්චුප්පන්නාරම්මණාති’පි. චතුත්ථං ඣානං සියා අතීතාරම්මණං සියා අනාගතාරම්මණං සියා පච්චුප්පන්නාරම්මණං. සියා න වත්තබ්බං අතීතාරම්මණන්ති’පි අනාගතාරම්මණන්ති’පි පච්චුප්පන්නාරම්මණන්ති’පි.
තුන් ධ්යානයෝ අතීතාලම්බනහ යි ද, අනාගතාලම්බනහ යි ද, ප්රත්යුත්පන්නාලම්බනහ යි ද නො කියයුත්තාහ. චතුර්ත්ථධ්යානය අතීතාලම්බන ද වන්නේ ය, අනාගතාලම්බන ද වන්නේ ය, ප්රත්යුත්පන්නාලම්බන ද වන්නේ ය. අතීතාලම්බන යි ද, අනාගතාලම්බන යි ද, ප්රත්යුත්පන්නාලම්බන යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ යි.
සියා අජ්ඣත්තා සියා බහිද්ධා සියා අජ්ඣත්තබහිද්ධා.
(සතර ධ්යානයෝ) අධ්යාත්ම ද වන්නාහ, බාහිර ද වන්නාහ, අධ්යාත්මබාහිර ද වන්නාහු ය.
තීණි ඣානානි බහිද්ධාරම්මණා. චතුත්ථං ඣානං සියා අජ්ඣත්තාරම්මණං සියා බහිද්ධාරම්මණං සියා අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණං සියා න වත්තබ්බං අජ්ඣත්තාරම්මණන්ති’පි බහිද්ධාරම්මණන්ති’පි අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණන්ති’පි.
තුන් ධ්යානයෝ බාහිරාලම්බනයෝ ය. චතුර්ත්ථධ්යානය අධ්යාත්මාලම්බන ද වන්නේ ය, බාහිරාලම්බන ද වන්නේ ය, අධ්යාත්මබාහිරාලම්බන ද වන්නේ ය, අධ්යාත්මාලම්බන යි ද, බාහිරාලම්බන යි ද, අධ්යාත්මබාහිරාලම්බන යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ යි.
716. අනිදස්සනඅප්පටිඝා.
716. (සතර ධ්යානයෝ) අනිදර්ශන අප්රතිඝයෝ යි.
න හෙතූ.
(සතර ධ්යානයෝ) හේතූහු නො වෙත්.
සහෙතුකා.
(සතර ධ්යානයෝ) සහේතුකයෝ යි.
හෙතුසම්පයුත්තා.
(සතර ධ්යානයෝ) හේතු සම්ප්රයුක්තයෝ යි.
න වත්තබ්බා හෙතු චෙව සහෙතුකාති, සහෙතුකා චෙව න ච හෙතු
(සතර ධ්යානයෝ) හේතු ද වූ ම සහේතුකහ යි නො කියයුත්තාහ. සහේතුක ද වූවාහු ම නො ද හේතු වෙත්.
න වත්තබ්බා හෙතු චෙව හෙතුසම්පයුත්තාති, හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතු.
(සතර ධ්යානයෝ) හේතු ද වූ ම හේතුසම්ප්රයුක්තහ යි නො කියයුත්තාහ. හේතු සම්ප්රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද හේතු වෙත්.
න හෙතු සහෙතුකා.
(සතර ධ්යානයෝ) හේතු නො වූ සහේතුකයෝ යි.
717. සප්පච්චයා.
717. (සතර ධ්යානයෝ) සප්රත්යයෝ යි.
සඞ්ඛතා.
(සතර ධ්යානයෝ) සඞ්ඛතයෝ යි.
අනිදස්සනා.
(සතර ධ්යානයෝ) අනිදර්ශනයෝ යි.
අප්පටිඝා.
(සතර ධ්යානයෝ) අප්රතිඝයෝ යි.
අරූපා.
(සතර ධ්යානයෝ) අරූපයෝ යි.
සියා ලොකියා සියා ලොකුත්තරා.
(සතර ධ්යානයෝ) ලෞකික ද වන්නාහ, ලෝකෝත්තර ද වන්නාහු ය.
කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා, කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යා.
(සතර ධ්යානයෝ) කිසිවිඥානයෙකින් දතයුත්තාහ, කිසි විඥානයෙකින් නො දත යුත්තාහු ය.
718. නො ආසවා.
718. (සතර ධ්යානයෝ) ආස්රවයෝ නො වෙත්.
සියා සාසවා සියා අනාසවා.
(සතර ධ්යානයෝ) සාස්රව ද වන්නාහ, අනාස්රව ද වන්නාහු යි.
ආසවවිප්පයුත්තා.
(සතර ධ්යානයෝ) ආස්රවවිප්රයුක්කයෝ යි.
න වත්තබ්බා ආසවා චෙව සාසවාති, සියා සාසවා චෙව නො ච ආසවා, සියා න වත්තබ්බා සාසවා චෙව නො ච ආසවාති.
(සතර ධ්යානයෝ) ආස්රව ද වූ ම සාස්රවහ යි නො කියයුත්තාහ, සාස්රව ද වූවාහු ම නො ද ආස්රව ද වන්නාහ, සාස්රව ද වූ ම නො ද ආස්රවහයි නො කියයුතු ද වන්නාහු ය.
න වත්තබ්බා ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තාති’පි, ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවාති’පි.
(සතර ධ්යානයෝ) ආස්රව ද වූ ම ආස්රවසම්ප්රයුක්තහ යි ද, ආස්රවසම්ප්රයුක්ත ද වූ ම නො ද ආස්රවහ යි ද නො කියයුත්තාහු ය.
සියා ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා, සියා ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා.
(සතර ධ්යානයෝ) ආස්රවවිප්රයුක්තසාස්රව ද වන්නාහ, ආස්රවවිප්රයුක්තඅනාස්රව ද වන්නාහු යි.
719. නො සඤ්ඤොජනා -පෙ- නො ගන්ථා -පෙ- නො ඔඝා -පෙ- නො යොගා -පෙ- නො නීවරණා -පෙ- නො පරාමාසා -පෙ-.
719. (සතර ධ්යානයෝ) සංයෝජනයෝ නො වෙති ... ග්රන්ථයෝ නො වෙති ... ඕඝයෝ නො වෙති ... යෝගයෝ නො වෙති ... නීවරණයෝ නො වෙති ... පරාමර්ශයෝ නො වෙති ...
720. සාරම්මණා.
720. (සතර ධ්යානයෝ) සාලම්බනයෝ යි.
නො චිත්තා.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තයෝ නො වෙත්.
චෙතසිකා.
(සතර ධ්යානයෝ) චෛතසිකයෝ යි.
චිත්තසම්පයුත්තා.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසම්ප්රයුක්තයෝ යි.
චිත්තසංසට්ඨා.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසංසෘෂ්ටයෝ යි.
චිත්තසමුට්ඨානා.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසමුත්ථානයෝ යි.
චිත්තසහභුනො.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසහභූ වෙත්.
චිත්තානුපරිවත්තිනො.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තානුපරිවර්තීහු ය.
චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්ථානයෝ යි.
චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්ථානසහභූහු වෙත්.
චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො.
(සතර ධ්යානයෝ) චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්ථානානුපරිවර්තීහු වෙත්.
බාහිරා.
(සතර ධ්යානයෝ) බාහිරයෝ යි.
නො උපාදා.
(සතර ධ්යානයෝ) උපාදා නො වෙත්.
සියා උපාදින්නා, සියා අනුපාදින්නා.
(සතර ධ්යානයෝ) උපාදින්න ද වන්නාහ, අනුපාදින්න ද වන්නාහු යි.
721. නො උපාදානා -පෙ- නො කිලෙසා -පෙ-
721. (සතර ධ්යානයෝ) උපාදානයෝ නො වෙත්. ... ක්ලේශයෝ නො වෙත්. ...
න දස්සනෙන පහාතබ්බා
(සතර ධ්යානයෝ) දර්ශනයෙන් ප්රහාතව්යයෝ නො වෙත්.
න භාවනාය පහාතබ්බා.
(සතර ධ්යානයෝ) භාවනායෙන් ප්රහාතව්යයෝ නො වෙත්.
න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.
(සතර ධ්යානයෝ) දර්ශනයෙන් ප්රහාතව්යහේතුකයෝ නො වෙත්.
න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.
(සතර ධ්යානයෝ) භාවනායෙන් ප්රහාතව්යහේතුකයෝ නො වෙත්.
පඨමං ඣානං එත්ථුප්පන්නං විතක්කං ඨපෙත්වා සවිතක්කං. තීණි ඣානානි අවිතක්කා.
ප්රථමධ්යානය මෙහි උපන් විතර්කය තබා සවිතර්ක ය, තුන් ධ්යානයෝ අවිතර්කයෝ යි.
පඨමං ඣානං එත්ථුප්පන්නං විචාරං ඨපෙත්වා සවිචාරං. තීණි ඣානානි අවිචාරා.
ප්රථමධ්යානය මෙහි උපන් විචාරය තබා සවිචාරය. තුන් ධ්යානයෝ අවිචාරයෝ යි.
ද්වෙ ඣානා එත්ථුප්පන්නං පීතිං ඨපෙත්වා සප්පීතිකා. ද්වෙ ඣානා අප්පීතිකා.
ධ්යානයෝ දෙදෙනෙක් මෙහි උපන් ප්රීතිය තබා සප්රීතිකයෝ ය, ධ්යානයෝ දෙදෙනෙක් අප්රීතිකයෝ යි.
ද්වෙ ඣානා එත්ථුප්පන්නං පීති ඨපෙත්වා පීතිසහගතා. ද්වෙ ඣානා න පීතිසහගතා.
ධ්යානයෝ දෙදෙනෙක් මෙහි උපන් ප්රීතිය තබා ප්රීතිසහගතයෝ ය, ධ්යානයෝ දෙදෙනෙක් ප්රීතිසහගත නො වෙත්.
තීණි ඣානානි එත්ථුප්පන්නං සුඛං ඨපෙත්වා සුඛසහගතා. චතුත්ථං ඣානං න සුඛසහගතං.
තුන් ධ්යානයෝ මෙහි උපන් සුඛය තබා සුඛසහගතයෝ යි. චතුර්ත්ථධ්යානය සුඛ සහගත නො වේ.
චතුත්ථං ඣානං එත්ථුප්පන්නං උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා උපෙක්ඛාසහගතං. තීණි ඣානානි න උපෙක්ඛාසහගතා.
චතුර්ත්ථධ්යානය මෙහි උපන් උපේක්ෂාව තබා උපේක්ෂාසහගත ය, තුන් ධ්යානයෝ උපේක්ෂාසහගත නො වෙත්.
න කාමාවචරා.
(සතර ධ්යානයෝ) කාමාවචරයෝ නො වෙත්.
සියා රූපාවචරා. සියා න රූපාවචරා.
(සතර ධ්යානයෝ) රූපාවචර ද වන්නාහ, රූපාවචර නො ද වන්නාහු ය.
තීණි ඣානානි න අරූපාවචරා. චතුත්ථං ඣානං සියා අරූපාවචරං සියා න අරූපාවචරං.
තුන් ධ්යානයෝ අරූපාවචරයෝ නො වෙත්. චතුර්ත්ථධ්යානය අරූපාවචර ද වන්නේ ය, අරූපාවචර නො ද වන්නේ යි.
සියා පරියාපන්නා, සියා අපරියාපන්නා.
(සතර ධ්යානයෝ) පර්ය්යාපන්න ද වන්නාහ, අපර්ය්යාපන්න ද වන්නාහු ය.
සියා නිය්යානිකා, සියා අනිය්යානිකා.
(සතර ධ්යානයෝ) නෛර්ය්යාණික ද වන්නාහ, අනෛර්ය්යාණික ද වන්නාහු ය.
සියා නියතා, සියා අනියතා.
(සතර ධ්යානයෝ) නියත ද වන්නාහ, අනියත ද වන්නාහු ය.
සියා සඋත්තරා, සියා අනුත්තරා.
(සතර ධ්යානයෝ) සඋත්තර ද වන්නාහ, අනුත්තර ද වන්නාහු ය.
අරණාති.
(සතර ධ්යානයෝ) අරණයෝ යි.
පඤ්හපුච්ඡකං.
පඤ්හපුච්ඡක යි.
ඣානවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො.
ධ්යානවිභඞ්ග නිමි.