5. උප‍්පාද නිරොධවාරො
5. උප‍්පාද නිරොධවාරො.
5. උත්පාද නිරෝධවාරය
396. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣතීති: නො.
396. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වේ ද යත්: නැති.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: නො.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: නැති.
397. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානායතනං -පෙ- රූපායතනං -පෙ- මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣතීති: නො.
397. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට ඝානායතනය ... රූපායතනය ... මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ ද යත්: නැති.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: නො. -පෙ-
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: නැති.
398. යස්ස මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣතීති: නො.
398. යමකුට මනායතනය උපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ ද යත්: නැති.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස මනායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: නො. (අනුලොමපුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ නම් ඔහුට මනායතනය උපදී ද යත්: නැති. (අනුලෝම පුද්ගල යි)
399. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (යත්‍ථකං නොති න තාතබ‍්බං යත්‍ථකං ඉතරෙසං යත්‍ථකානං සදිසං කාතබ‍්බං. යත්‍ථකං තීසුපි වාරෙසු සදිසං) (අනුලොම ඔකාස)
399. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ... (යත්‍ථකයෙහි ‘නො’ යනු නො යෙදිය යුතු යි, යත්‍ථකය අවශේෂ යත්‍ථකයන් හා සමාන කොට යෙදිය යුතු යි, වාරත්‍රයෙහි ම යත්‍ථකය සමාන යි.) (අනුලෝමාවකාශ යි)
400. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣතීති: නො.
400. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ වේ ද යත්: නැති.
යස්ස වා පන යත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: නො. -පෙ-
තවද යමකුට යම් තැනෙක සෝතායතනය නිරුද්ධ වේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: නැති.
401. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣතීති: නො.
401. යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ ද යත්: නැති.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: නො. (අනුලොම පුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය උපදි ද යත්: නැති. (අනුලෝම පුද්ගලාවකාශ යි)
402. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සසොතකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති නො ච තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසොතකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
402. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: කන් ඇති ව ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. ඇස් නැති ව උපදිනවුනට ද කන් නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අසොතකානං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. කන් නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව උපදන වුනට දැ යි ඔවුනට සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
403. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සඝානකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. නො ච තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අඝානකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
403. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: නැහැ ඇති ව ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. ඇස් නැති ව උපදනවුනට ද නැහැ නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අඝානකානං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. නැහැ නැති ව ච්‍යුතවන්නවුනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
404. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සරූපකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
404. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: රූ ඇති ව ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. ඇස් නැති ව උපදනවුනට ද රූ නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති. නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අරූපකානං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. රූ නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
405. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. නො ච තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
405. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: සිත් ඇති වැ ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. ඇස් නැති වැ උපදනවුනට ද සිත් නැති වැ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට මනායතනය නිරුද්ධ නො. වෙයි, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. සිත් නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
406. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
406. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියලු ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. ඇස් නැති ව උපදනා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී. ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. ඇස් නැති ව උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, චක්ඛායතනය ද නූපදී. (චක්ඛායතනමූලක යි)
407. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සරූපකානං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපකානං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
407. යමකුට ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: රූ ඇති ව ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. නැහැ නැති ව උපදනවුනට ද රූ ඇති ව ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදී. රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අරූපකානං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට ඝානායතනය නූපදී ද යත්: නැහැ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නූපදී. රූ නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, ඝානායතනය ද නූපදී.
408. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
408. යමකුට ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: සිත් ඇති ව ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. නැහැ නැති ව උපදනවුනට ද සිත් නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස ඝානායතනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට ඝානායතනය නූපදී ද යත්: නැහැ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට මනායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නූපදී. සිත් නැති ව ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව උපදන වුනට දැ යි ඔවුනට මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, ඝානායතනය ද නූපදී.
409. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
409. යමකුට ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියලු ඔවුනට ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. නැහැ නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති, තස‍්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට ඝානායතනය නූපදී ද යත්: නැහැ නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නූපදී. නැහැ නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, ඝානායතනය ද නූපදී. (ඝානායතනමූලක යි)
410. යස්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
410. යමකුට රූපායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: සිත් ඇති වැ ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට රූපායතනය නූපදී, ඔවුනට මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. රූ නැති වැ උපදනවුනට ද සිත් නැති වැ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය ද නූපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අචිත‍්තකානං චවන‍්තානං අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට මනායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට රූපායතනය නූපදී ද යත්: රූ ඇති වැ උපදනා වූ ඔවුනට මනායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නූපදී. සිත් නැති වැ ච්‍යුත වන්නවුනට ද රූ නැති වැ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, රූපායතනය ද නූපදී.
411. යස්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
411. යමකුට රූපායතනය නූපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නොවේ ද යත්: සියලු ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට රූපායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. රූ නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට රූපායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති. (රූපායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට රූපායතනය නූපදී ද යත්: රූ ඇති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නූපදී. රූ නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, රූපායතනය ද නූපදී. (රූපයාතනමූලක යි)
412. යස්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං තෙසං මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති. අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති.
412. යමකුට මනායතනය නූපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ ද යත්: සියලු ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට මනායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වෙයි. සිත් නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට මනායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වේ.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති තස‍්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: සචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣති, නො ච තෙසං මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣති, මනායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති. (පච‍්චනීකපුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වේ නම් ඔහුට මනායතනය නූපදී ද යත්: සිත් ඇති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වෙයි. ඔවුනට මනායතනය නො ද නූපදී. සිත් නැති වැ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වෙයි, මනායතනය ද නූපදී. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගල යි)
413. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (පච‍්චනීකඔකාස)
413. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි)
414. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (යස‍්සකම‍්පි යත්‍ථකම‍්පි සදිසං) (පච‍්චනීක පුග‍්ගලොකාස)
414. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් (යස්සකය ද යත්‍ථකය ද සමාන යි) (ප්‍රත්‍යනීකපුද්ගලාවකාශ යි)
පච‍්චුප‍්පන‍්නවාරො.
ප්‍රත්‍යුත්පන්නවාර යි.
415. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිත්‍ථාති: ආමන‍්තා.
415. යමකුට චක්ඛායතනය උපන්නේ නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වී ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිත්‍ථ තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: ආමන‍්තා. -පෙ-
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වී නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපන්නේ ද යත්: එසේ යි.
(අතීතපුච‍්ඡා උප‍්පාදෙපි නිරොධෙපි උප‍්පාදනිරොධෙපි අනුලොමම‍්පි පච‍්චනීකම‍්පි සදිසං.) (අනුලොමපුග‍්ගල)
අතීත පුච්ඡාව උත්පාදචාරයෙහි ද නිරෝධවාරයෙහි ද උත්පාදනිරෝධවාරයෙහි ද අනුලෝමය ද ප්‍රත්‍යනීකය ද සමාන යි. (අනුලෝමපුද්ගල යි)
අතීතවාරො.
අතීතවාර යි.
416. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
416. යමකුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උපපජ‍්ජිස‍්සති, ඉතරෙසං තෙසං සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැයි ඔවුනට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය.
417. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: යෙ ච රූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං, තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං, ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
417. යමකුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය උපදින්නේ ය, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. සෙසු ඔවුනට චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය. ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය. ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය.
418. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
418. යමකුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ යි.
419. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
419. යමකුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය. (චක්ඛායතනමූලක යි)
420. යස්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තස‍්ස රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
420. යමකුට ඝානායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට ඝානායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදින්නේ යි.
421. යස්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
421. යමකුට ඝානායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට ඝානායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදින්නේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
422. යස්ස රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති:
422. යමකුට රූපායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං, යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට රූපායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදින්නේ යි.
423. යස්ස මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
423. යමකුට මනායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. නො ච තෙසං මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, මනායතනං ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (අනුලොම පුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට මනායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට මනායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, මනායතනය ද උපදින්නේ යි. (අනුලෝම පුද්ගල යි)
424. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති -පෙ- (අනුලොමඔකාස)
424. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ... (අනුලෝමාවකාශ යි)
425. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
425. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික වැ පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ සෙසු ඔවුනට එහි සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය.
426. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
426. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: රූපාවචර වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. කාමාවචර වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ ය, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. කාමාවචර වූ සෙසු ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ යි.
427. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
427. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ සෙසු ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ යි.
428. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
428. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය. ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ සෙසු ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ යි.
429. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
429. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදින්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ සෙසු ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදින්නේ යි. (චක්ඛායතනමූලක යි)
430. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
430. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද උපදින්නේ ය. කාමාවචර වූ සෙසු ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදින්නේ යි.
431. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
431. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං කාමාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදින්නේ ය. කාමාවචර වූ සෙසු ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදින්නේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
432. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
432. යමකුට යම් තැනෙක රූපකායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: අසංඥසත්‍ව වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය උපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය ද උපදින්නේ ය, මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද උපදින්නේ ය. පඤ්චවෝකාර වූ සෙසු ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදින්නේ යි.
433. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
433. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං පඤ‍්චවොකාරානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (රූපායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු පඤ්චවෝකාරයනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදින්නේ යි. (රූපායතනමූලක යි)
434. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
434. යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය උපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. ඉතරෙසං චතුවොකාරානං පඤ‍්චවොකාරානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. (අනුලොම පුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය උපදින්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද උපදින්නේ ය. සෙසු චතුවෝකාරයෙහි ද පඤ්චවෝකාරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, මනායතනය ද උපදින්නේ යි. (අනුලෝම පුද්ගලාවකාශ යි)
435. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
435. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ද යත්: එසේ යි.
436. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
436. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික වැ කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය. ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: යෙ රූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ද යත්: යම් කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නා වූ ඔවුනට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදින්නේ ය. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ යි.
437. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
437. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය. ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය.
යස්ස වා පන රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ද යත්: එසේ යි.
438. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
438. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි. (චක්ඛායතනමූලක යි)
439. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
439. යමකුට ඝානායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ උපදිනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදින්නේ ය, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට රූපායතනය ... එසේ යි.
440. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති, තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
440. යමකුට ඝානායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද ඝානායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
441. යස්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
441. යමකුට රූපායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනවුනට ද, යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඔවුනට ද රූපායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට රූපායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි.
442. යස්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
442. යමකුට මනායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව උපදනා වූ ඔවුනට මනායතනය නූපදින්නේ ය. ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට මනායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා. (පච‍්චනීක පුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට මනායතනය නූපදින්නේ ද යත්: එසේ යි. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගල යි)
443. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති -පෙ- (පච‍්චනීකඔකාස)
443. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් .... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි)
444. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
444. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවිකව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ සොතායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක සෝතායතනය ... එසේ යි.
445. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
445. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, රූපාවචරෙ පච‍්ඡිමභවිකානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ද යත්: රූපාවචර වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ නොවන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද නූපදින්නේ ය. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ යි.
446. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
446. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනටද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය ... එසේ යි.
447. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
447. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය ... එසේ යි.
448. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
448. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදින්නේ ය. ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය ... එසේ යි. (චක්ඛායතනමූලක යි)
449. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
449. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදින්නේ ය, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය ... එසේ යි.
450. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
450. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පස්විමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදින්නේ ය, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය ... එසේ යි.
451. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං, අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
451. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ... එසේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
452. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
452. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නූපදින්නේ ය, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නූපදින්නේ ද යත්: අසංඥසත්‍ව වූ ඔවුනට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නූපදින්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, රූපායතනය ද නූපදින්නේ යි.
453. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
453. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැයි ඔවුනට එහි රූපායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (රූපායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය ... එසේ යි. (රූපායතනමූලක යි)
454. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
454. යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නූපදින්නේ නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික වැ උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය නූපදින්නේ ය, ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නූපදින්නේ ය, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජිස‍්සතීති: ආමන‍්තා. (පච‍්චනීකපුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නූපදින්නේ ද යත්: එසේ යි. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගලාවකාශ යි)
අනාගතවාරො.
අනාගතවාර යි.
455. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිත්‍ථාති: ආමන‍්තා.
455. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වී ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිත්‍ථ තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිත්‍ථ, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිත්‍ථ, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වී නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලන්ට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට සෝතායතනය නිරුද්ධ වී ය, ඔවුනට චක්ඛායාතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වී ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
(යථා උප‍්පාදවාරෙ පච‍්චුප‍්පන‍්නා අතීතා පුච‍්ඡා විභත‍්තා, එවං උප‍්පාදනිරොධෙපි පච‍්චුප‍්පන‍්නා අතීතා පුච‍්ඡා අනුලොමම‍්පි පච‍්චනීකම‍්පි විභජිතබ‍්බා.) (අනුලොමපුග‍්ගල)
(යම්සේ උත්පාදචාරයෙහි ප්‍රත්‍යුත්පන්නාතීත පෘච්ඡාව බෙදන ලද්දී ද එසේ ම උත්පාදනිරෝධවාරයෙහි ද ප්‍රත්‍යුත්පන්න අතීතපෘච්ඡාව පිළිබඳ අනුලෝමය ද ප්‍රත්‍යනීකය ද බෙදිය යුතු යි.) (අනුලෝම පුද්ගල යි)
පච‍්චුප‍්පන‍්නාතීතවාරො.
ප්‍රත්‍යුත්පන්නාතීතාවාර යි.
456. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
456. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
457. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. ඉතරෙසං සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
457. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: පශ්චිමභවික ව රූපාවචරයෙහි උපදනා ඔවුනට චක්ඛායතනය උපදී. ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. ඇස් ඇති ව උපදනා වූ සෙසු ඔවුනට චක්ඛායතනය ද උපදී, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
458. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
458. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං -පෙ- සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ... ඇස් ඇති ව උපදනා ඔවුනට රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
459. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
459. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං -පෙ- සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ... ඇස් ඇති ව උපදනා ඔවුනට මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
460. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
460. යමකුට චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං -පෙ- සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ... ඇස් ඇති වූ උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී. (චක්ඛායතනමූලක යි)
461. යස්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස රූපායතනං -පෙ- මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
461. යමකුට ඝානායතනය උපදී නම් ඔහුට රූපායතනය ... මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට ඝානායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද නැහැ නැතිව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට ඝානායතනය ද නො උපදී. නැහැ ඇති වැ උපදනා ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදී.
462. යස්ස රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
462. යමකුට රූපායතනය උපදී නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට රූපායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද රූ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට රූපායතනය නො ද උපදී. රූ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදී.
463. යස්ස මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
463. යමකුට මනායතනය උපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොම පුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද සිත් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට මනායතනය නො ද උපදී. සිත් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, මනායතනය ද උපදී. (අනුලෝම පුද්ගල යි)
464. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (අනුලොමඔකාස)
464. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ... (අනුලෝමාවකාශ යි)
465. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
465. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට එහි සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
466. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
466. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: රූපාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය උපදී, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. ඇස් ඇති ව කාමාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද උපදී. ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදී, ඇස් ඇති ව කාමාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
467. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
467. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා වු ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
468. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
468. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ ය.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති වැ උපදනා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී.
469. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
469. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදිනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද උපදී. ඇස් ඇති ව උපදනා ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද උපදී. (චක්ඛායතනමූලක යි)
470. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
470. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: කාමාවචරා චවන‍්තානං අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති. ඝානායතනං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය උපදී ද යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද උපදී. නැහැ ඇති ව උපදනා ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදී.
471. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
471. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං -පෙ- කාමාවචරා චවන‍්තානං අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං -පෙ- සඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය ... කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය ... නැහැ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදී.
472. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
472. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය උපදි නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං -පෙ- සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, ඝානායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය ... ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද නැහැ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ... නැහැ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඝානායතනය ද උපදී. (ඝානායතනමූලක යි)
473. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
473. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය උපදී, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය ද උපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං -පෙ- පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ -පෙ- පඤ‍්චවොකාරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය ... පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ... පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ... පඤ්චවෝකාරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදී.
474. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
474. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං -පෙ- සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය ... ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද රූ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද උපදී. රූ ඇති ව උපදනා වූ ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, රූපායතනය ද උපදී.
475. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: ආමන‍්තා.
475. යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය උපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: එසේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං උප‍්පජ‍්ජති. සචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, මනායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජති. (අනුලොම පුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය උපදී ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද සිත් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ය, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද උපදී. සිත් ඇති ව උපදනා ඔවුනට එහි ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ ය, මනායතනය ද උපදි. (අනුලෝම පුද්ගලාවකාශ යි)
476. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
476. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙනවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී. සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය.
යස්ස වා පන සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
477. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
477. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: පච‍්ඡිමභවිකානං රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච රූපාවචරං අරූපාවචරං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: පශ්චිමභවික ව රූපාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, ඔවුනට චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් රූපාවචරයෙහි හා අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
478. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
478. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපාවචරයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී. රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට රූපායතනය ... එසේ යි.
479. යස්ස චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
479. යමකුට චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය නූපදී. ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට චක්ඛායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි. (චක්ඛායතනමූලක යි)
480. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
480. යමකුට ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද නැහැ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදී, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන රූපායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට රූපායතනය ... එසේ යි.
481. යස්ස ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
481. යමකුට ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද නැහැ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට ඝානායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
482. යස්ස රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස මනායතනං -පෙ- ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
482. යමකුට රූපායතනය නූපදී නම් ඔහුට මනායතනය ... ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද රූ නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට රූපායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට රූපායතනය ද නූපදී. ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං -පෙ- ආමන‍්තා.
තවද යමකුට ධම්මායතනය ... එසේ යි.
483. යස්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
483. යමකුට මනායතනය නූපදී නම් ඔහුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද සිත් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට මනායතනය නූපදී, ඔවුනට ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට මනායතනය ද නූපදී. ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා. (පච‍්චනීක පුග‍්ගල)
තවද යමකුට ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට මනායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගල යි)
484. යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති -පෙ- (පච‍්චනීකඔකාස)
484. යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ... (ප්‍රත්‍යනීකාවකාශ යි)
485. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, සොතායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
485. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදී, සෝතායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක සෝතායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
486. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ සොතායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: කාමාවචරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරා චවන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
486. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි ඝානායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදී, ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: රූපාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. කාමාවචරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං රූපාවචරා චවන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: රූපාවචරයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නො ද නූපදී. කාමාවචරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද රූපාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, චක්ඛායතනය ද නූපදී.
487. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
487. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදී. රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
488. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං කාමාවචරං උපපප‍්ජන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
488. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද ඇස් නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදී මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
489. යස්ස යත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අචක‍්ඛුකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ චක‍්ඛායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
489. යමකුට යම් තැනෙක චක්ඛායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද ඇස් නැති ව උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි චක්ඛායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ චක‍්ඛායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා. (චක‍්ඛායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි චක්ඛායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි. (චක්ඛායතනමූලක යි)
490. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: කාමාවචරා චවන‍්තානං, අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං, රූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං අරූපානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, රූපායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
490. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදී, රූපායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ රූපායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
491. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: කාමාවචරා චවන‍්තානං අඝානකානං කාමාවචරං උපපජ‍්ජන‍්තානං රූපාවචරානං අරූපාවචරානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අසඤ‍්ඤසත‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
491. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: කාමාවචරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද නැහැ නැති ව කාමාවචරයෙහි උපදනවුනට ද රූපාවචරයනට ද අරූපාවචරයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි.
492. යස්ස යත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අඝානකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ ඝානායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
492. යමකුට යම් තැනෙක ඝානායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද නැහැ නැති ව උපදිනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි ඝානායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි ඝානායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ ඝානායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා. (ඝානායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි ඝානායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි. (ඝානායතනමූලක යි)
493. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පඤ‍්චවොකාරා චවන‍්තානං, අරූපානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
493. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට ද අරූපයනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි මනායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නූපදී, මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: අසඤ‍්ඤසත‍්තං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, නො ච තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං අසඤ‍්ඤසත‍්තා චවන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති, රූපායතනඤ‍්ච නුප‍්පජ‍්ජති.
තවද යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නූපදී ද යත්: අසංඥසත්‍වයෙහි උපදනා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, ඔවුනට එහි රූපායතනය නො ද නූපදී. පිරිනිවෙන්නවුනට ද අසංඥසත්‍වයෙන් ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය, රූපායතනය ද නූපදී.
494. යස්ස යත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං අරූපකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ රූපායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
494. යමකුට යම් තැනෙක රූපායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද රූ නැති වැ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි රූපායතනය නූපදී, ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේ ය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි රූපායතනය ද නූපදී. ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ රූපායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා. (රූපායතනමූලකං)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි රූපායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි. (රූපායතනමූලක යි)
495. යස්ස යත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති තස‍්ස තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: සබ‍්බෙසං චවන‍්තානං, අචිත‍්තකානං උපපජ‍්ජන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජති, නො ච තෙසං තත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. පරිනිබ‍්බන‍්තානං තෙසං තත්‍ථ මනායතනඤ‍්ච නූප‍්පජ‍්ජති, ධම‍්මායතනඤ‍්ච න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
495. යමකුට යම් තැනෙක මනායතනය නූපදී නම් ඔහුට එහි ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ ද යත්: ච්‍යුත වන්නා වූ සියල්ලනට ද සිත් නැති වැ උපදනවුනට දැ යි ඔවුනට එහි මනායතනය නූපදී. ඔවුනට එහි ධම්මායතනය නො ද නිරුද්ධ නො වන්නේය. පිරිනිවෙන්නා වූ ඔවුනට එහි මනායතනය ද නූපදී, ධම්මායතනය ද නිරුද්ධ නො වන්නේ යි.
යස්ස වා පන යත්‍ථ ධම‍්මායතනං න නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස තත්‍ථ මනායතනං නූප‍්පජ‍්ජතීති: ආමන‍්තා. (පච‍්චනීක පුග‍්ගලොකාස)
තවද යමකුට යම් තැනෙක ධම්මායතනය නිරුද්ධ නො වන්නේ නම් ඔහුට එහි මනායතනය නූපදී ද යත්: එසේ යි. (ප්‍රත්‍යනීක පුද්ගලාවකාශ යි)
පච‍්චුප‍්පන‍්නානාගතවාරො.
ප්‍රත්‍යුත්පන්නානාගතවාර යි.
496. යස්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ තස‍්ස සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සතීති: පඤ‍්චවොකාරෙ පරිනිබ‍්බන‍්තානං, අරූපෙ පච‍්ඡිමභවිකානං, යෙ ච අරූපං උපපජ‍්ජිත්‍වා පරිනිබ‍්බායිස‍්සන‍්ති තෙසං චවන‍්තානං චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ. නො ච තෙසං සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති. ඉතරෙසං තෙසං චක‍්ඛායතනඤ‍්ච උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථ, සොතායතනඤ‍්ච නිරුජ‍්ඣිස‍්සති.
496. යමකුට චක්ඛායතනය උපන්නේ නම් ඔහුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ ද යත්: පඤ්චවෝකාරයෙහි පිරිනිවෙන්නවුනට ද අරූපයෙහි පශ්චිමභවිකයනට ද යම් ද කෙනෙක් අරූපයෙහි ඉපිද පිරිනිවෙන්නාහු නම් ඒ ච්‍යුත වන්නවුනට දැ යි ඔවුනට චක්ඛායතනය උපන්නේ ය, ඔවුනට සෝතායතනය නො ද නිරුද්ධ වන්නේ ය. සෙසු ඔවුනට චක්ඛායතනය ද උපන්නේ ය. සෝතායතනය ද නිරුද්ධ වන්නේ යි.
යස්ස වා පන සොතායතනං නිරුජ‍්ඣිස‍්සති තස‍්ස චක‍්ඛායතනං උප‍්පජ‍්ජිත්‍ථාති: ආමන‍්තා. (අනුලොම පුග‍්ගල)
තවද යමකුට සෝතායතනය නිරුද්ධ වන්නේ නම් ඔහුට චක්ඛායතනය උපන්නේ ද යත්: එසේ යි. (අනුලෝම පුද්ගල යි)
(යථා නිරොධවාරෙ අතීතානාගතා පුච‍්ඡා යස‍්සකම‍්පි යත්‍ථකම‍්පි අනුලොමම‍්පි පච‍්චනීකම‍්පි විභත‍්තං. එවං උප‍්පාදනිරොධෙපි අතීතානාගතා පුච‍්ඡා විභජිතබ‍්බා.)
(නිරෝධවාරයෙහි අතීතානාගතපුච්ඡා පිළිබඳ ‘යස්සක’ ය ද ‘යත්‍ථක’ ය ද ‘යස්ස යත්‍ථක’ ය ද අනුලෝමය ද ප්‍රත්‍යනීකය ද යම්සේ බෙදන ලදහු ද, එසේ උත්පාදනිරෝධයෙහි ද අතීතානාගතපුච්ඡාවෝ බෙදිය යුත්තාහ.)
අතීතානාගතවාරො.
උප‍්පාදනිරොධවාරො.
උත්පාදනිරෝධවාර යි.
පවත‍්තිවාරො නිට‍්ඨිතො.
ප්‍රවෘත්තිවාරය නිමි.