9. සුප‍්පාරකජාතකවණ‍්ණනා 463 අට‍්ඨකථා

9. සුප්පාරක ජාතකය (463)

උමමුජ්ජන්ති නිමුජ්ජන්ති යන මේ ගාථාව ශාස්තෘන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් ප්‍රඥා පාරමිතාව අරබයාදේශනා කළ සේක. එක් දවසක් සවස් කාලයෙහි තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන්නට නික්ම පැමිණීම අපේක්‍ෂා කරන්නා වූ භික්‍ෂූහු දම්සභාවෙහි හිඳ ඇවැත්නි, පුදුමයකි. ශාස්තෲන් වහන්සේ මහත්වූ ප්‍රඥා ඇති සේක. පුළුල් වූ ප්‍රඥා ඇති සේක. දිළියෙන ප්‍රඥා ඇති සේක. දිවෙන ප්‍රඥා ඇති සේක. තියුණු ප්‍රඥා ඇති සේක. විනිවිද යන ප්‍රඥා ඇති සේක. ඒ ඒ තන්හි උපාය ඥානයෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ පුළුල් වූ බැවින් මහපොළොව මෙන්ද මහමුහුද මෙන් ගැඹුරින්ද පැතිරුණ බැවින් අහස මෙන්ද වූයේ මුළු දඹදිව තලයෙහි නැගුණ ප්‍රශ්න දසබලධාරී බුදුන් ඉක්මවා යන්නට සමත් වූයේ නම් නැත. යම්සේ මහ මුහුදෙහු උපන් රළ ඉවුර ඉක්මවා නොයයිද වෙරළට පැමිණම බිඳේද මෙසේ කවරෙකුවත් නුවණින් බුදුන් නොඉක්මවයි. ශාස්තෲන් වහන්සේගේ පාමුලට පැමිණ බිඳෙයි ම යයි බුදුරදුන්ගේ මහා ප්‍රඥා පාරමිතාව වර්ණනා කළාහුය. ශාස්තෲන් වහන්සේ අවුත් මහණෙනි, දැන් කිනම් වූ කථාවෙකින් යුක්ත වූවාහු දැයි විමසා මෙනම් වූවෙකිනැයි කී කල්හි මහණෙනි, බුදුරජු නුවණැති වූයේ දැන් පමණක් නොවේ. නොපිරිපුන් ඤාණය ඇති පෙරද නුවණැති වූයේම යයිද අන්‍ධයෙක් වීද මහමුහුදෙහි ජලය පිළිබඳ හැඳිනීමෙන් මේ මුහුදෙහි මෙනම් වූ මෙනම් වූ රත්න වේයයි දත්තේ යයි කියා අතීත ප්‍රවෘත්තිය නෙහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි භරු රට භරු නම් රජු රාජ්‍යය කරවීය. (එහි) භරු කච්ඡ නම් පටුන් ගමක් වීය. එකල්හි බෝධිසත්ත්ව තෙමේ භරු කච්ඡයෙහි නැව්පතියාගේ පුතු වී උපන්නේය. පැහැපත් වූ රන්වන් වූ ඔහුට සුප්පාරක යයි නම් කළාහුය. ඔහු මහත් පිරිවරින් වැඩෙන්නේ සොළොස් අවුරුදු කාලයෙහිම නැව් මෙහෙයවීමේ ශිල්පයෙහි නිමාවට පැමිණ මෑත කාලයෙහි පියා ඇවෑමෙන් නැව්පතියා වී නැව් මෙහෙයවීමේ කාර්යය කළේය. ඔහු පණ්ඩිතය. නුවණින් සමන්විතය. ඔහු නැගි නැවෙහි විපතක් නම් නැත. මෑත කාලයෙහි ලුණු වතුරෙන් පහර ලද ඔහුගේ දෙඇස් නැසුනි. ඔහු එතැන් පටන් නැව් මෙහෙයවන්නන්ගේ ප්‍රධානියා වී මෙහෙයවීමේ කටයුතු නොකර රජු ඇසුරුකොට ජීවත් වන්නෙමියි. රජු වෙත එළඹියේය. ඉක්බිති රජු ඔහුට මිල නියම කිරීමේ කාර්යයෙහි තැබීය. ඔහු එතැන් පටන් රජුගේ ඇත් රුවන්, අස් රුවන්, මුතු, මැණික් ආදීන් මිල නියම කරයි.

ඉක්බිති එක්දිනක් රජුගේ මඟුල් ඇතා වන්නේ යයි කළුගල් කුලක පැහැ ඇති එක් ඇතෙකු ගෙන ආවාහුය. රජු ඌ දැක පණ්ඩිතයාට දකුවවු යයි කීය. ඉක්බිති හෙතෙම ඔහු සමීපයට ගෙන ගියේය. හෙතෙම අතින් ඌගේ ශරීරය පිරිමැද මොහු මඟුල් ඇතා වීමට සුදුසු නොවේ. මෙතෙම පාදයන්ගෙන් කුරු වූ මූල ප්‍රකෘති ඇත්තෙකි. මව මොහු වදන්නී ඇකයෙන් පිළිගැනීමට නොහැකි වීය. එහෙයින් බිම වැටී පසුපාදයන්හි කුරු වූ ප්‍රකෘති ඇත්තේ වී යයි කීය. ඔවුහු ඇතු ගෙන ආ අයගෙන් විමසූහ. ඔවුහු පණ්ඩිතයා ඇත්තක් කියයි යයි කීවාහුය. රජ ඒ කාරණය අසා සතුටු වී ඔහුට කහවනු අටක් දෙවීය.

නැවත එක්දිනක් මඟුල් අසු වන්නේ යයි එක් අශ්වයෙකු ගෙන ආවාහුය. රජු ඌද පණ්ඩිතයාගේ සමීපයට යැවීය. හෙතෙම අතින් ස්පර්ශ කර මේ අශ්වයා මංගල අශ්වයා වීමට නුසුදුසුය. මොහු උපන් දවසෙහිම මව මළාය. එහෙයින් මව්කිරි නොලබන්නේ මනාව නොවැඩුනේ යයි කීය. ඉක්බිති අශ්වයා ගෙන ආ මිනිස්සුද ඔහුගේ කථාව සත්‍ය යයි කීහ. රජු එයද අසා සතුටු වී කහවනු අටක්ම දෙවීය. ඉක්බිති එක් දවසක මගුල් රිය වන්නේ යයි රථයක් ගෙන ආවේය. රජු එයද ඔහුගේ සමීපයට යැවීය. ඔහු එය අතින් ස්පර්ශ කර මේ රථය සිදුරු සහිත ගසකින් කරන ලදි. එහෙයින් රජුට නුසුදුසු යයි කීවේය. ඔහුගේ ඒ කථාවද සත්‍යයම වීය. රජු එයද අසා කහවනු අටක්ම දෙවීය. ඉක්බිති ඔහුට බොහෝ වටනා වූ උතුම් ලොම්වලින් කළ වස්ත්‍රයක් ගෙන ආවාහුය. එයද ඔහුටම යැවීය. ඔහු එය අතින් පිරිමැද මෙහි මීයන් විසින් සිඳින ලද එක්තැනක් ඇතැයි කීය. පිරිසිදු කරන්නෝ එය දැක රජුට දැන්වූහ. රජු සතුටු වී කහවනු අටක්ම දෙවීය.

ඔහු සිතීය. මේ රජු මෙවැනි ආශ්චර්යයන් දැක කහවනු අටක්ම දෙවීය. මොහුගේ පරිත්‍යාගය කරණවෑමි දීමක් වැනිය. කරණවෑමියෙකුට ජාතක වූවෙකු වන්නේ යයි සිතා මට මෙබඳු වූ රාජ උපස්ථානයෙන් කවර ප්‍රයෝජනයක්ද, තමාගේ වාසස්ථානයටම යන්නෙමියි හෙතෙම භරුකච්ඡ පටුනටම පෙරළා ගියේය. ඔහු එහි වසන කල්හි වෙළෙන්දෝ නැව් සකසා කවරෙක් නැවිපතියා කරන්නෙමුදැයි කථා කරන්නාහු සුප්පාරක පණ්ඩිතයා විසින් නැංවූ නැව් විපතට පත් නොවේ. මෙතෙම පණ්ඩිතය. උපායෙහි දක්‍ෂය. අන්‍ධ වූයේද සුප්පාරක පණ්ඩිතයාම උතුම් යයි ඔහු වෙත එළඹ අපගේ නැව්පතියා වෙවයි කියා, දරුවනි, මම අන්‍ධ වෙමි. කෙසේ නම් මෙහෙයවීමේ කාර්යය කරන්නෙමි දැයි කී කල්හි ස්වාමීනි, අන්‍ධ වූයේද තෙපිම අපිට උතුම් යයි නැවත නැවතත් අයදිනු ලබන්නේ දරුවනි මැනවි. නුඹලා විසින් දෙනු ලබන සංඥාවෙන් නියමුවා වන්නෙමියි ඔවුන්ගේ නැවට නැංගේය. ඔවුහු නැවෙන් මහමුහුදට පැන වැදුනාහුය. නැව සත් දවසක් උවදුරු රහිතව ගියේය. අනතුරුව අකල් සුළඟක් උපන්නේය. නැව සතර මාසයක් මහමුහුද මත හැසිරී ඛුරමාල නම් මුහුදට පැමිණියා එහි මිනිස් සිරුර හා සමාන සිරුර ඇති මත්ස්‍යයෝ දැලිපිහි වැනි නාසයන් ජලයෙහි දිය මතුපිටට ගෙනඒම හා කිමිදීම කරත්. වෙළෙන්දෝ ඔවුන් දැක මහා සත්ත්වයන්ගේ ඒ මුහුදෙහි නම විමසන්නාහු පළමුවන ගාථාව කීවාහුය.

උම්මුජ්ජන්ති නිමුජ්ජන්ති මනුස්සා ඛුර නාසිකා, සුප්පාර තනතං පුච්ඡාම සමුද්දො කතමො අයං

ඔවුන් විසින් විමසන ලද මහාසත්ත්වයා තමාගේ මෙහෙයවීමේ සූත්‍රයෙන් ගලපා දෙවන ගාථාව කීවේය.

2. භරුකච්ඡ නම් පටුන්ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන වෙළඳුන්ගේ නැව විනාශයට පත් වූ මේ මුහුද ඛුරමාලී යයි කියනු ලැබේ.

එහි පයාතානං යනු භරුකච්ඡ පටුනෙන් නික්මී යන්නවුන්ගේ. ධනෙසිනං යනු ධනය සොයන්නා වූ ඔබලා වැනි වෙළෙඳුන්ගේ. නාවාය විප්පනට්ඨාය යනු දරුවනි, නුඹලාගේ විදේශයට යන්නා වූ මේ නැවෙහි. දිවිපැවැත්ම සඳහා කරන්නා ප්‍රකෘති මුහුද ඉක්මවා පැමිණි මේ මුහුද. ඛුරමාලීති වුච්චතී යනු මෙය මෙනම් ඇත්තේ යයි පණ්ඩිතයෝ කියති යි.

ඒ මුහුදෙහි දියමන්තී උපදී. ඉදින් මම මේ දියමන්ති මුහුද යයි මෙසේ මොවුන්ට කියන්නේ නම් ලෝභයෙන් බොහෝ දියමන්ති ගෙන නැව ගිලවන්නාහු යයි ඔවුන්ට නොකියාම නැව නැංගුරම්ලා උපායෙන් එක් යොතක් ගෙන මසුන් ගන්නා ක්‍රමයෙන් දෑල ලවා දියමන්ති උඩට ගෙන නැවෙහි දමා අන් ස්වල්ප වූ වටිනාකම් ඇති දෙය බැහැරට දැම්මවීය. නැව ඒ මුහුද ඉක්මවා ඔබ්බෙහි වූ අග්ගිමාලි නම් මුහුදට ගියාය. ඒ මුහුද දිළියෙන ගිනිකඳක් මෙන්ද මධ්‍යාහ්නයේ සූර්යයා මෙන්ද කාන්තිය මුදමින් සිටියේය. වෙළෙන්දෝ.

3. යම් සේ ගින්න මෙන්ද සූර්යයා මෙන්ද මුහුද පෙනෙන්නේය. මේ කවර මුහුදක් දැයි සුප්පාරක පඬිතුමන් විමසමු.

යන ගාථාවෙන් ඔහු විමසූහ. මහා සත්ත්වයෝද අනතුරු ගාථාවෙන් (මෙසේ) කීවේය.

4. භරුකච්ඡ නම් පටුන්ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන වෙළෙදුන්ගේ නැව විනාශයට පත්වූ, මේ මුහුද අග්ගිමාලී යයි කියනු ලැබේ.

ඒ මුහුදෙහි රන් ඉතා බහුල වූයේ වීය. මහා සත්ත්වයෝ පෙර පරිදිම එයිනුදු රන් ගෙන්වාගෙන නැවෙහි දැමීය. නැව ඒ මුහුදද ඉක්මවා කිරි මෙන්ද දීකිරි මෙන්ද බබලන්නා වූ දධිමාලි නම් මුහුදට පැමිණියේය. වෙළෙන්දෝ

5. යම්සේ මුහුද කිරි මෙන්ද දීකිරි මෙන්ද පෙනෙන්නේය. මේ කවර මුහුදක් දැයි සුප්පාරක පඬිතුමන් විමසමු.

යන මේ ගාථාවෙන් එහි නම විමසූහ. මහා සත්ත්වයෝ අනතුරු ගාථාවෙන් කීවේය.

6. භරුකච්ඡ පටුන්ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන වෙළෙඳුන්ගේ නැව විනාශයට පත්වුන, මේ මුහුද දධිමාලී යයි කියනු ලැබේ.

ඒ මුහුදෙහි රිදී ඉතා බහුල වූයේය. හෙතෙම එයද උපායෙන් ගෙන නැවෙහි දැම්මවීය. නැව ඒ මුහුදද ඉක්මවා නිල්පැහැ කුසතන මෙන්ද ධාන්‍යයෙන් යුක්ත වූවාක් මෙන්ද බබලන්නා වූ නිල්පැහැ ඇති කුසමාලී නම් මුහුදට පැමිණියේය. වෙළෙන්දෝ.

7. යම් සේ මුහුද කුසතණ මෙන්ද ධාන්‍ය මෙන්ද පෙනෙන්නේය. මේ කවර මුහුදක් දැයි සුප්පාරක පඬිතුමන් විමසමු.

යන ගාථාවෙන් ඒ මුහුදේද නම විමසූහ. හෙතෙම අනතුරු ගාථාවෙන් මෙසේ කීවේය.

8. භරුකච්ඡ පටුන් ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන වෙළෙඳුන්ගේ නැව විනාශයට පත්වුන මේ මුහුද කුසමාලී යයි කියනු ලැබේ.

ඒ මුහුදෙහි නිල් මැණික් බහුල වූයේ වීය. හෙතෙම එයද උපායෙන් ගෙන්වාගෙන නැවෙහි දැම්මවීය. නැව ඒ මුහුදද ඉක්මවා බට වනයක් මෙන් ද උණ වනයක් මෙන් ද වැටහෙන්නා වූ නළමාලී නම් මුහුදට පැමිණියේය. වෙළෙන්දෝ.

9. යම් සේ මුහුද බට වනයක් මෙන්ද උණ වනයක් මෙන්ද පෙනෙන්නේය. මේ කවර මුහුදක් දැයි සුප්පාරක පඬිතුමන් විමසමු.

යන ගාථවෙන් ඒ මුහුදේද නම විමසූහ. මහාසත්‍ව තෙමේ අනතුරුව එන ගාථාවෙන් මෙසේ කීවේය.

10. භරුකච්ඡ පටුන්ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන, වෙළඳුන්ගේ නැව විනාශයට පත්වුන, මේ මුහුද නළමාලී යයි කියනු ලැබේ.

ඒ මුහුදෙහි වෛදූය්‍යී මැණික් බහුල වූයේය. හෙතෙම එයද ගෙන්වා නැවෙහි දැම්මවීය. වෙනත් තිදෙනෙක් බට දැයි. ගොණුසු බටදැයි කකුළු බටදැයි වේ. එය රත්පැහැ වෙයි. වේළු යනු පබලුවලට මේ නමකි. ඒ මුහුද පබලු බහුල වූයේ රතුපාට කාන්ති ඇත්තේ වීය. එහෙයින් බට හෝ උණ හෝදැයි විචාළාහුය. මහා සත්ත්ව තෙමේ පබලු ගන්නට සැලැස්වීය.

වෙළෙන්දෝ නළමාලී මුහුද ඉක්මවූවාහු වළභාමුඛ නම් වූ මුහුද දුටහ. එහි ජලය කැඩී හැමපසින් උඩට නැගේ. එහි හැම පසින් නැගුන ජලය හැමපසින්ම සිදුන ඉවුරු ඇති මහා දියවළක් මෙන් පෙනේ. නැගුණා වූ රළ කරණකොට එක් පසකින් ප්‍රපාතයක් හා සමාන වේ. බිය එළවන සුළු ශබ්දයක් උපදී. කන් බිඳින්නාක් මෙන්ද හදවත පලන්නාක් මෙන්ද වීය. වෙළෙන්දෝ එය දැක බියෙන් තැති ගත්තාහු.

11. මහත් වූ බිය ඇති. බිය උපදවන, අමනුෂ්‍යයන්ගේ හඬ අස්වන්නා වූ, මුහුද දියවළක් මෙන්ද ප්‍රපාතයක් මෙන්ද පෙනෙන්නේය. මේ කවර මුහුදක් දැයි සුප්පාරක පඬිතුමන් විමසමු.

යන ගාථාවෙන් ඒ මුහුදේ නම විමසූහ.

එහි සුය්‍යතමානුසො යනු මිනිසුන් පිළිබඳව නොවූ මහමුහුද අසනු ලැබේ.

12. භරුකච්ඡ නම් පටුන්ගමින් නික්මුන, ධනය සොයන වෙළඳුන්ගේ නැව විනාශයට පත්වුන මේ මුහුද වළභාමුඛී යයි කියනු ලැබේ.

බෝධිසත්‍ව තෙමේ අනතුරු ගාථාවෙන් ඒ මුහුදේ නම කියා දරුවෙනි, මේ වළභාමුඛී මුහුදට පැමිණ නවතින්නට සමත් නැවක් නම් නැත. මෙය වෙත පැමිණි නැව ගිලී විනාශයට පත් වේ යයි කීය. ඒ නැවට මිනිස්සු සත් සියයක් නැංගාහුය. ඒ සියල්ලෝම මරණ බියෙන් බියපත් වූවාහු එක් පහරින්ම අවීචියෙහි පැසෙන්නා වූ සත්ත්වයන් මෙන් ඉතා අසරණ නාදයක් මිදුවාහුය. මහාසත්ත්ව තෙමේ මාහැර අනිකෙක් මොවුන් සැපවත් කරන්නට සමර්ථයෙක් නම් නැත. සත්‍යක්‍රියාවෙන් ඔවුන්ට සුවය කරන්නෙමියි සිතා ඔවුන් අමතා දරුවනි, වහා මා සුවඳ දියෙන් නහවා සුදු වස්ත්‍ර හඳවා පිරුණු පාත්‍රයක් සරසා පිළියෙල කරවා නැවෙහි හිසෙහි තබවයි කීය. ඔවුහු වේගයෙන් එසේ කළාහුය. මහා සත්ත්වයෝ දෙඅතින් පිරුණු පාත්‍රය ගෙන නැව්හිසෙහි සිටියේ සත්‍යක්‍රියා කරන්නේ අවසාන ගාථාව කීය.

13. යම්කලෙක පටන් තමා සිහිකරමිද යම් කලක පටන් නුවණැති බවට පත්වූයෙමිද එතැන් පටන් දැන දැන එක් සතෙකුද පෙළු බවක් නොදනිමි. මේ සත්‍ය වචනයේ බලයෙන් නැව සුවසේ (නිරුපද්‍රිතව) ආපසු හැරේවා.

එහි යතො යනු යම්දිනක පටන් මම තමා සිහි කරමිද යම් දිනක පටන් මම නුවණැති බවට පත් වූයෙමිද යන අර්ථයි. එක පාණම්පි හිංසිතං යනු මේ අතර දැන දැන එක් කුරු කුහුඹු ප්‍රාණියෙකුදු හිංසාවට ලක් කළ බවක් නොදනිමි. මෙය දේශනා මාත්‍රයක්මය. බෝධිසත්ත්වයෝ වනාහි තණපතක් වෙනුවෙන්ද මා විසින් අන්සතු දෙයක් නොගත් විරූය. ආශාවෙන් අන් අඹුවන් දෙස නො බැලූවිරූය. බොරු නො කීවිරූය. තණගින්ද මත්පැන් පානය නො කළවිරූ ය යි මෙසේ පන්සිල් වශයෙන් සත්‍ය ක්‍රියා කළේය. එසේ කොටද පිරුණු පාත්‍රයෙන් ජලය නැව් හිසෙහි ඉස්සේය.

සිව්මසක් විදෙස්හි පැනගිය නැව ආපසු හැරී සෘද්ධිමතකු සෘද්ධි බලයෙන් මෙන් එක් දවසකින් භරුකච්ඡ පටුන් ගමට ගියේය. ගොස්ද අට ඉස්බක් තැන පොළොවෙහි පැන නැවියාගේ ගෙදොරහි සිටියේය. මහා සත්ත්වයෝ ඒ වෙළදුන්ට රන්-රිදී-මැණික්-පබළු-දියමන්ති බෙදා දුන්නේය. තෙපි මෙපමණක් රත්නයන්ගෙන් සෑහෙව. නැවත මුහුදට නොපිවිසෙවු යි ඔවුන්ට අවවාද දී දිවි ඇති තෙක් දානාදී පිං කොට දෙව්ලෝ පිරවීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, මෙසේ පෙරද තථාගතයන් වහන්සේ මහා නුවණැති වූයේම යයි කියා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල පිරිස බුද්ධ පිරිසයි. සුප්පාරක පණ්ඩිතයා වනාහි මම ම වූයෙමි යි වදාළ සේක.

එකොළොස්වන නිපාතය නිමියේය.