11. මහාපලොභනජාතකවණ‍්ණනා 507 අට‍්ඨකථා

11. මහාපලෝභන ජාතකය (507)

බ්‍රහ්මලොකා චමිත්‍වාන යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් පිරිසිදු සිල් කිළිටිවීමක් අරභයා දේශනා කළ සේක. කථා පුවත යට විස්තර කරන ලද්දේමය. මෙහිදී ශාස්තෲන් වහන්සේ, මහණ මේ ස්ත්‍රිය නම් පිරිසිදු සත්ත්වයන්ද, කිළිටි වූවන් කරයි යයි කියා අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවරෙහි ආදිය චුල්ල පලෝභන ජාතකයෙහි කී පරිද්දෙන්ම අතීත ප්‍රවෘත්තිය විස්තර කටයුතුය. එකල්හි මහාබෝධි සත්ත්වයෝ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් චුත වී කසී රජුගේ පුතු වී උපන්නේය. ඔහු අනිත්‍ථිගන්‍ධ කුමාරයා යි නම් වීය. ස්ත්‍රීන්ගේ අතෙහි නම් නොසිටී. පුරුෂ වේශයෙන් කිරි පොවන්නී ධාන්‍යාගාරයෙහිම වසයි. ස්ත්‍රීන් නොදකී. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ බව ප්‍රකාශ කරමින් ගාථා සතරක් කීවේය.

බ්‍රහ්මලොකා චවිත්‍වාන දෙවපුත්තො මහිද්ධිකො, රඤ්ඤො පුත්තො උදපාදි සබ්බකාම සමිද්ධිසු

2. බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි කාමයෝ හෝ කාම සංඥාවෝ හෝ නොවෙත්. යම්බඳු වූ හෙතෙම ඒ හැඟීමෙන්ම කාමයන් කෙරෙන් පිළිකුල් කෙරෙයි.

3.ඔහුගේ අන්තඃපුරයෙහි කරන ලද ධ්‍යානාගාරයක් වීය. හෙතෙම එහි විවේකයෙහි ඇළුනේ හුදකලාව රහසිගතව ධාන්‍ය කළේය.

4. ඒ රජු, මේ මගේ එකම පුතු කාමයන් අනුභව නොකෙරේ යයි පුත්‍ර ශෝකයෙන් පෙළුනේ වැළපුනේය.

එහි සබ්බකාම සමිද්ධිසු යනු එක් දේවපුත්‍රයෙක් සියළු කාමයන්ගෙන් සමෘද්ධිමත් වූ සම්පත්වලින් යුක්ත වූ රජුගේ පුත්‍රයෙක් වී උපන්නේය. යමාස්ස යනු යම් කුමාරයෙක් තායෙව යනු බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන් නිසා එම ධ්‍යාන සංඥාවෙන්ම. සුමාපිතං යනු පියා විසින් මනාව සිත්කළු කර කරන ලද. රහසි ක්‍ධායථ යනු මාගමුන් නොදක්නේ වාසය කළේය. පරිදෙවෙසි යනු වැලපෙයි.

රජුගේ පස්වන වැලපීමේ ගාථාව.

5. මගේ පුත්‍රයා කවරෙක් නම් පොළඹවන්නේද යම් සේ කාමයන් ප්‍රාර්ථනය කරන්නේද මෙහිලා කවර නම් උපායයක් වේද? කවරෙක් නම් එබඳු වූ කරුණක් දනීද?

එහි කොනුඛෙත්‍ථ උපායො සො යනු මෙහිලා කවරෙක් මොහු කාමයන් අනුභව කරවන උපායය. කොනූ ඛො ඉධූපායො සො යනුද පෙළයි. අර්ථකථාවෙහි වනාහි කවරෙක් මොහු සමීපයෙහි වාසය කර පෙළඹවීමේ කරුණ දනීදැයි කියන ලදි. කොවාජානාති කිඤ්චනං යනු කවරෙක් නම් මොහු අවබෝධ කරවන කරුණු දනීදැයි අර්ථයි.

අනතුරුව බුද්ධ දේශනාවෙහි ගාථා එකහමාරකි.

6. ඒ අන්තඃපුරයෙහිම රූපයෙන් හා පැහැයෙන් යුක්ත වූ නැටුම් ගැයුම් වැයුම් හි දක්ෂ වූ ඒවායේ මනාව හික්මුණු කුමාරිකාවක් වූවාය.

ඇය එහි එළඹ රජුට මෙසේ කීවාය.

එහි අහූ යනු මහ‍ණෙනි, එ් අන්තඃපුරයෙහිම සුළු නාටිකාංගනාවන් අතර එක් තරුණ කුමාරිකාවක් වූවාය. පදකඛිණා යනු මනාව හික්මවන ලද.

ඉදින් ඔහු මගේ ස්වාමියා වන්නේ නම් මම ඔහු පොළඹවන්නේ වෙමි.

යන ගාථා අර්ධය කුමාරිය විසින් කීවාය.

එහි සචෙ භත්තා යනු ඉදින් මෙතෙම මගේ ස්වාමියා වන්නේද,

7. රජු එසේ කියන්නා වූ ඒ රාජ කුමාරියට මෙසේ කීවේය. තී ඔහු පොළඹාවා. ඔහු ඔබගේ ස්වාමියා වන්නේය යනුවෙනි.

එහිද භත්තා භවිස්සති යනු මෙතෙම ඔබගේ ස්වාමියාය. ඔබද ඔහුගේ අගමෙහෙසිය වන්නේය. යව ඔහු පොළොඹව. කාම රසය දන්වවයි කීවේය.

රජු මෙසේ කියා මැයට අවකාශ කරත්වායි ඇය කුමාරයාගේ උපස්ථාන සඳහා යැවීය. ඇය අළුයම් කාලයෙහි වීණාව ගෙන ගොස් කුමාරයාගේ යහන්ගැබ නුදුරෙහි සිට නිය අගින් වීණාව වාදනය කරන්නී මිහිරි හඬින් ගායනා කර ඔහු පෙළඹවීය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ කරුණ වදාරනුයේ මෙසේ වදාළ සේක.

8. ඇයද අන්තඃපුරයට ගොස් කාමයන් ඇසුරු කළ සිත් ඇදගන්නා වූ ප්‍රේමය ඇතිකරන විසිතුරු බොහෝ ගී කීවාය.

9. ගායනා කරනු ලබන ඒ ස්ත්‍රියගේ හඬ අසා ඔහුට කාමයන් පිළිබඳ කැමැත්ත උපන්නේය. හෙතෙම ජනයා වෙතින් විචාළේය.

10. මේ හඬ කවරෙකුගේද, ඔහු හදෘයංගමව, ප්‍රේමණීයව තව ද මගේ කනට සුව එළවන පරිදි උස්හඬින් ද පහත් හඬින් ද බොහෝකොට බෙණෙයි.

11. දේවයන් වහන්ස, මෝතොමෝ කාන්තාවකි. මෝ තොමෝ බොහෝ වූ ක්‍රීඩාවකි. ඉදින් ඔබ කාමයන් අනුභව කරන්නෙහි නම් වැඩි වැඩියක් කැමති වන්නාහුය.

12. එසේ නම් මොබට පැමිණේවා. නුදුරෙහි ගායනා කෙරේවා. යහන් ගැබට සමීපයෙහි මා වෙතැ ගායනා කෙරේවා.

13. බිත්තියෙහි පිටත ගායනා කර ධාන්‍යාගාරයට පිවිසියාය. වනයෙහි ඇතෙකු මෙන් ඔහුව ක්‍රමයෙන් බැඳ ගත්තාය.

14. ඒ කුමාරයාට කාම රසය දැනී ඊර්ෂ්‍යා ස්වභාවයක් හටගත්තේය. මම කාමයන් අනුභව කරන්නෙම් නම් අනිකෙක් කම්සැප විඳිනේ නොවේවා යනුයි.

15. ඉක්බිති කඩුවක් රැගෙන පුරුෂයන් මරන්නට පටන් ගත්තේය. මම තනිව අනුභව කරමි. අන් පුරුෂයෙක් නොවේවා යනුයි.

16. අනතුරුව සියළු ජානපදිකයෝ රැස්වූවාහු “මහරජතුමනි, ඔබගේ මේ පුත්‍රයා නිවැරදි වූ ජනයා නසයි” යයි වැළපෙමින් කියා සිටියාහුය.

17. රජතුමාද එකෙනෙහිම මගේ රට යම්තාක්ද තොප විසින් එහි නොවිසිය යුතුයයි සිය රටින් ඔහු නෙරපා හැරියේය.

18. අනතුරුව හෙතෙම බිරිඳ රැගෙන මුහුද වෙත එළඹියේය. පන්සලක් කොට එහි වසන්නේ ආහාර පිණිස වනයට පිවිසියේය.

19. ඉක්බිති සෘෂිවරයෙක් මුහුද මත්තෙන් එහි පැමිණියේය. හෙතෙම ආහාර වේලාව පැමිණි කල්හි ඔහුගේ ගෙට ඇතුළු විය.

20. භාර්යාව ඒ තවුසාද පොළඹවා ගත්තීය. ඇය කෙතෙක් දරුණුදැයි බලව. ඒ තවුසා බඹසරින් ගිලිහුනේ සෘද්ධියෙන් පිරිහුනේය.

21. රාජ පුත්‍රයාද සිඟීමෙන් ලද බොහෝ වනමුල් ඵලාඵලයන් කදින් රැගෙන සවස් කාලයෙහි අසපුවට පැමිණියේය.

22. තාපසයා ද ක්‍ෂත්‍රියයා දැක අහසින් යන්නෙමියි මුහුදට පැමිණියේය. හෙතෙම මහමුහුදෙහි ගිලෙයිමය.

23. ක්‍ෂත්‍රියයාද මහ මුහුදෙහි ගිලෙන්නා වූ තවුසා දැක ඔහුට අනුකම්පාවෙන් මේ ගාථාවෝ කියන ලදහ.

24. තෙමේ නොබිඳෙන දියෙහි සෘද්ධියෙන් පැමිණ ස්ත්‍රියක හා එක්වී මහමුහුදෙහි ගිලෙන්නෙහිද?

25. (ස්ත්‍රීහු) කාමයෙහි පොළොඹවන හෙයින් ආවර්තිනියෝ වෙති. මහත් වූ මායා ඇත්තෝද වෙති. බඹසර විසීම විනාශ කරන්නෝය. අපායෙහි ගිල්වන්නෝය. මෙසේ ඇය හඳුනාගෙන දුරින්ම දුරු කරන්නේය.

26. ඈලා සෑහීමකට පත් නොවන්නෝය. මොලොක් වූ තෙපුල් ඇත්තෝය. ගංගාවන් මෙන් පිරවිය නොහැකි වෙති. අපායෙහි ගිල්වන්නෝය. මෙසේ ඇය හඳුනාගෙන දුරින්ම දුරු කරන්නේය.

27. යමෙක් මෑලා ආශාවෙන් හෝ ධනය නිසා හෝ සේවනය කරත්ද, සිය නිවස දවන්නා වූ ගින්න මෙන් ඔහුව වහා දවත්.

28. ක්‍ෂත්‍රියයාගේ වචනය අසා තවුසාට කලකිරීම ඇති විය. හෙතෙම පැරණි ධ්‍යාන මාර්ගය ලැබ අහසින් යයි.

29. ක්‍ෂත්‍රියයාද අහසින් යන්නා වූ තවුසා දැක සංවේගය ලදුයේය. බුද්ධිමත් රජු පැවිද්ද කැමති වීය.

30. අනතුරුව හෙතෙම පැවිදි වී කාමරාගය දුරු කළේය. කාමරාගය දුරු කර බඹලොව උපන්නේය.

එහි අන්තෙපුරං යනු කුමාරයා වසන තැනයි. බහූ යනු බොහෝ, නන්වැදෑරුම් වූ. කාමූපසංහිතං කාමයන් ඇසුරු කළා වූ දේ පවත්වනු ලබන්නී. කාමච්ඡන්‍දස්ස යනු මේ අනිත්‍ථිගන්‍ධ කුමාරයාට කාමච්ඡන්‍දය උපනි. ජනං යනු තමාගේ සමීපයෙහි හැසිරෙන පිරිවර ජනයා. උච්චාවචං යනු නැගී සිටියා වූද නැගී නොසිටියා වූද, භුඤ්ජෙය්‍ය යනු ඉදින් අනුභව කරන්නෙහිද? ඡාදෙය්‍යුං යනු මේ මේ කාමයෝ තොපට රුචි වෙත්වා. හෙතෙම ස්ත්‍රියක යයි අසා නිශ්ශබ්ද වීය. අන් තැනැත්තිය දෙවන දවස්හිද ගායනා කළාය. මෙසේ කුමාරයා බැඳුන සිත් ඇත්තෙක් වී ඇයගේ පැමිණීම කැමති වන්නේ පිරිවැරූවන් අමතා ඉංස ආදී වූ ගාථාව කීවේය.

තිරො කුඩ්ඩම්හි යනු යහන්ගැබ බිත්තියට පිටත. මා අඤ්ඤො යනු කාමයන් අනුභව කරන අන් පුරුෂයෙක් නොවේවා. හන්තුං උපක්කමි යනු ඇතුල් වීථියට බැස මරන්නට පටන් ගත්තේය. වික්කං දිංසු කුමාරයා විසින් පුරුෂයන් කිහිප දෙනෙකුට පහර දුන්කල්හි ඒ පුරුෂයෝ පලාගොස් ගෙවලට පිවිසියාහුය. හෙතෙම පුරුෂයන් නොලබන්නේ මදක් විශ්‍රාම ගත්තේය. එකෙනෙහි රජමිදුලෙහි රැස්වී උද්ඝෝෂණය කළාහුය. ජනං හෙඨෙත්‍යදූසකං යනු නිරපරාධී වූ ජනයා පෙළයි. ඔහු අල්ලා ගන්වව් යයි කීවාහුය. රජු උපක්‍රමයෙන් කුමාරයා අල්ලා ගන්වව් යයි කීවාහුය. රජු උපක්‍රමයෙන් කුමාරයා අල්වාගෙන මොහුට කුමක් කළයුතුදැයි විචාළේය. දේවයන් වහන්ස, අනිකක් නැත. මේ කුමාරයා ඒ කුමරිය සමග රටින් නෙරපන්නට වටනේයයි කී කල්හි එසේ කළේය. ඒ කරුණ ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ තඤ්චාති ආදී ගාථාව වදාළ සේක. එහි විවාහෙසි යනු නෙරපා හැරියේය. න තෙ වත්තබ්බතාවදෙ යනු මගේ විජිතය යම්තාක්ද එම පමණක් වූ රටෙහි ඔබ නොවිසිය යුතුය. උඤ්ජාය යනු ඵලාඵලයන් සඳහා.

ඔහු වනයට පිවිසි කල්හි දෙවැන්නී එහි පිසිය යුතු යමක් වේද, එය පිස ඔහුගේ පැමිණීම බලමින් පන්සල දොරටුවෙහි හිඳියි. මෙසේ කල් යන කල්හි එක් දිනයක වෙනත් දිවයිනක වසන්නා වූ එක් සෘද්ධිමත් තවුසෙක් ආශ්‍රමයෙන් නික්මී මැණික් පළඟක් මෙන් ජලය මඩිමින්ම අහසෙහි පැන නැගී පිඬු පිණිස යන්නේ පන්සල මත්තට පැමිණ දුම දැක මෙතැන මිනිස්සු වසත් යයි සිතමින් පන්සල දොරටුවෙහි බැස්සේය. ඇය ඔහු දැක හිඳුවා පිළිබඳ සිත් ඇත්තී වී ස්ත්‍රී මායම් දක්වා ඔහු සමග අනාචාරයේ හැසිරුනේය. ඒ බව ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ අථෙත්‍ථා ආදී ගාථාවන් වදාළ සේක. එහි ඉසි මාගඤ්ජි යනු සෘෂිවරයා පැමිණියේය. සමුද්දං උපරූපරි යනු මුහුද මත්තෙන්, මත්තෙන්. පස්ස යාච සුදාරුණං යනු මහණෙනි, බලව්, ඒ කුමරිය විසින් කෙබඳු වූ ඉමහත් දරුණු කටයුත්තක් කරන ලදදැයි අර්ථයි.

සායං යනු සවස් කාලයෙහි. දිස්වා යනු ඇය අත්හරින්නට නොහැකි වන්නේ මුළු දවසම එහි වාසය කර සවස් කාලයෙහි පැමිණියා වූ රාජපුත්‍රයා දැක පලා යන්නට අහසට යන්නෙමියි උඩට පැණීම් ආකාරය කරනුයේ පැන මහමුහුදෙහි ගිලෙයි. ඉසිං දිස්වා යනු ලුහුබඳිමින් ගොස් දැක අනුකම්පාය ඉදින් මෙතෙම බිමින් ආවේ වන්නේ නම් පලාගොස් වනයට පිවිසෙන්නේය. අහසින් ආවේ වන්නේය. එහෙයින් මුහුදෙහි වැටුනේද, උඩ පනින අයුරක්ම කරයි යයි අනුකම්පා උපදවා ඔහුට අනුකම්පාවෙන් කීවේය. ඒ ගාථාවන්ගේ අර්ථය තුන්වන නිපාතයෙහි කියන ලද්දේමැයි. නිබ්බිදා අහු යනු කාමයන්හි කලකිරීමක් උපන්නේය. පොරාණකං මග්ගං යනු පෙර අවබෝධ කළ ධ්‍යාන විශේෂයයන්. පබ්බජිත්‍වාන යනු ඒ ස්ත්‍රිය මිනිස් වාසයට පමුණුවා පෙරළා පැමිණ වනයෙහි තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි වී කාම රාගය දුරු කළේය. දුරුකර බ්‍රහ්මලෝකයට පැමිණියේ වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, ස්ත්‍රිය නිසා මෙසේ පිරිසිදු සත්ත්වයෝද කිළිටි වෙත් යයි වදාරා සත්‍යයන් දේශනා කර ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. සත්‍ය දේශනාවසානයෙහි උකටලී වූ භික්‍ෂුව රහත් බවට පැමිණියේය. එකල්හි අනිත්‍ථිගන්‍ධ කුමාරයා මම ම වීමියයි වදාළ සේක.