6. මහාකපිජාතකවණ‍්ණනා 516 අට‍්ඨකථා

6. මහාකපි ජාතකය (516)

බාරාණස්සං අහු රාජා යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් දෙව්දත්ගේ ගල් පෙරළීම අරභයා දේශනා කළ සේක. ඔහු විසින් දුනුවායන් යොදවා මෑත කාලයෙහි ගල් පෙරළූ පසු භික්‍ෂූන් විසින් දෙව්දත්ගේ නුගුණ ප්‍රකාශ කළ කල්හි ශාස්තෲන් වහන්සේ මහණෙනි, දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද දෙව්දත් මට ගල් පෙරළුවේම යයි කියා අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි කසී ගම එක් ගොවිතැනෙහි නිරත බමුණෙක් කුඹුරක් සී සා ගොනුන් නිදහස් කර උදැල්ලෙන් කටයුතු කරන්නට පටන් ගත්තේය. ගොන්නු එක් ගසක කොළ කමින් ක්‍රමයෙන් වනයට පිවිස පළා ගියාහුය. හෙතෙම වේලාව සලකා උදැල්ල තබා ගොනුන් බලන්නේ උන් නොදැක දොම්නසට පත් වූයේ උන් සොයමින් වනය තුළට පිවිස ඔබිනොබ ඇවිදින්නේ හිමවතට පිවිසියේය. හෙතෙම එහි දිශාවන්හි මුළා වී සත්දවසක් නිරාහාරව ඇවිදින්නේ එක් තිඹිරි ගසක් දැක එහි නැග ගෙඩි කමින් තිඹිරි ගසින් ගිලිහී සැටරියන් ඇති නරා ප්‍රපාතයක වැටුනේය. එහි වැටුන ඔහුට එහි දසදවසක් ගෙවුනීය. එකල්හි බෝසත් තෙමේ වඳුරු යෝනියෙහි ඉපදී ලොකු කුඩා ගෙඩි කමින් යන්නේ ඒ පුරුෂයා දැක ගලෙක යොතක් (ලණුවක්) යොදා ඒ පුරුෂයා උඩට ගත්තේය. හෙතෙම නිදන්නා වූ ඒ වඳුරාගේ හිස ගලකින් ගසා පැළුවේය. මහබෝසත් තෙමේ ඔහුගේ ඒ කටයුත්ත දැන උඩට නැගී අත්තක හිඳ එම්බා පුරුෂය, ඔබ බිමින් යව. මම අතුඅගින් යන්නේ ඔබට මග කියමින් යන්නෙමියි ඒ පුරුෂයා වනයෙන් බැහැර කර මාර්ගයෙහි තබා පර්වත පාදයටම පිවිසියේය. ඒ පුරුෂයා මහබෝසතුන් කෙරෙහි අපරාධ කර කුෂ්ට රෝගියෙක් වී මෙලොවදීම මනුෂ්‍ය ප්‍රේතයෙක් වීය.

හෙතෙම අවුරුදු හතක් දුකින් පෙළමින් හැසිරෙන්නේ බරණැස් නුවර මිගාජීර උයනට පිවිස පවුර අතරෙහි කෙසෙල්කොළ අතුරා වේදනාවෙන් යුක්ත වූයේම හොත්තේය. එකල්හි බරණැස් නුවර රජු ඒ උයනට ගොස් එහි හැසිරෙන්නේ ඔහු දැක ඔබ කවරෙක් වෙහිද කුමක් කර මේ දුකට පත් වූයේදැයි විචාළේය. ඔහුද සියල්ල විස්තර වශයෙන් කීවේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ බව දේශනා කර මෙසේ වදාළ සේක.

බාරාණස්සං අහූරාජා කාසීනං රට්ඨවඩ්ඪනො, මිත්තා මච්ච පරිබ්බූළ්හො අගමාසි මිගාජිරං

2. එහිදී සුදු කුෂ්ටයෙන් ඒ පැහැ ඇති. කබර සහිත වූ සැරව වැගිරෙන කොබෝලීල ගෙඩි වැනිම නැසුන මස් ඇති කෘශ වූ නහර ඉල්පී පෙනෙන බ්‍රාහ්මණයා ඔහු දුටුවේය.

3. අතිශයින් බැගෑපත් බවට පැමිණි දුකට පත් මිනිසා දැක විශ්මයට පත් රජු මොහු යක්‍ෂයන් අතර කවරෙක් වෙහිදැයි කීවේය.

4. ඔබගේ අත් පා සුදුය. හිස ඊටත් වඩා සුදුය. නුඹගේ සිරුර කබර සහිතය. කුෂ්ට රෝගය බහුලකොට ඇත්තෙහිය.

5. ඔබගේ පිට ඇටවැලක් මෙන් උස්පහත් වූයේය. ඔබගේ අවයව කලවැල් පුරුක් මෙනි. මෙබඳු වූ අනිකෙක් නොදුටුවෙමි.

6. දූවිලියෙන් ගැවසී ගත් පා ඇත්තෙහිය. තැත්ගත්තෙහිය. කෘෂ වූවෙහි. ඉල්පුනු නහර ඇත්තෙහි. දුර්වර්ණ වූයෙහිය. වියලි සිරුර ඇත්තෙහි කොහි සිට පැමිණියෙහිද කොහි යන්නෙහිද?

7. නපුරු දර්ශන ඇත්තෙහිය. විකෘති වූ සිරුර ඇත්තෙහිය. දුර්වර්ණය. බියකරු දැකුම් ඇත්තෙහිය. නුඹගේ වැදූ මව වූ යම් තැනැත්තියක වේද ඒ මවද ඔබ දකින්නට නොකැමති වන්නේය.

8. පෙර කිනම් කර්මයක් කළෙහිද? කිම නිවැරදිකරුවෙකු නැසුවෙහිද කෙබඳු වූ යමක් කර මේ දුකට පැමිණියේද යනුවෙනි.

එහි බාරාණස්සං යනු බරණැස් නුවරෙහි. මිත්තාමච්ච පරිබ්බුළ්හො යනු මිතුරන් විසින්ද දැඩි භක්ති ඇති ඇමතිවරු විසින්ද පිරිවරන ලද්දේ. මිගාජීරං යනු එනම් ඇති උයනට. සෙතං යනු සුදු කුෂ්ටයෙන් සුදු වූ කබර කුෂ්ටයෙන් විවිධ පැහැ ඇති. බිදුනා වූ කැසීම් ඇති කිලාස (ඇදුම) කුෂ්ටයෙන් යුත්. කිලාසිනං වේදනාව ඇතිව කෙසෙල් කොළයෙහි හොත්තා වූ ඔහු දුටුවේය. විද්ධසතං කොවිළාරංච යනු තුවාලයන්හි මුඛයන්ගෙන් වැගිරෙන්නා වූ මස්වලින් නසනා ලද්දේ මල් පිපුන කොබෝලීල ගස හා සමාන වූ. කිසං යනු ඇතැම් තැන්හි ඇට හා සම පමණක් ඇති සිරුර ඇතිව නහර සමූහයෙන් පැතිරුන. බ්‍යම්හිතො බියට පත් වූයේ. විශ්මයට පැමිණියේ හෝ. යක්ඛානං යකුන් අතර කවර යකෙක් නම් වේදැයි. වට්ටනාවලිසංකාසා යනු පිටෙහි කටු ඇති තන්හි අවුනා තබන ලද වැලක් හා සමාන වූ. අංගා යනු ඔබගේ අවයවයෝ කළු පුරුක් ඇති වැලක් හා සමාන වෙති. නාඤ්ඤං යනු මෙබඳු වූ අන් පුරුෂයෙක් නොදකිමි. උග්ඝට්ටපාදො යනු දූවිලි වැකුණු පා ඇති. ආතප්පරූපො යනු වියලි ශරීර ඇති. දුද්දසී යනු දුකසේ දැකිය යුතු. අප්පකාරොසි යනු සිරුරක ආකාරයෙන් තොර වූයේ මනාව නොපිහිටියේ වෙහිය යන අර්ථයි. කිබ්බිසං දරුණු කටයුත්ත.

අනතුරුව බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ කීවේය.

9. මේ ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයෝ සත්‍යවාදී තැනැත්තා පසසත්ද එනිසා දක්‍ෂයෙක් යම්සේද එසේ ඔබට මම කියන්නෙමි.

10. මම ගවයන් සොයමින් ඇවිදින්නේ වනයෙහි මුළා වූයේ නොයෙක් ඇතුන් විසින් සෙවුනා වූ රජුන් රහිත ජන ශුන්‍ය වූ විසිතුරු වූ වනයෙහි හැසුරුනෙමි.

11. නපුරු මෘගයන් විසින් හැසිරෙන ලද වනයෙහි මංමුළා වූයෙමි. මම එහි බඩසයින් හා පවසින් යුක්ත වූයේ සත් දවසක් හැසුරුනෙමි.

12. ආහාර ගනු කැමති වූ මම එහි විෂම තැනක තිබූ ප්‍රපාතයට නැමුනා වූ හටගත් මිහිරි ගෙඩි දරන්නා වූ තිඹිරි ගසක් දුටුවෙමි.

13. මම සුළඟින් වැටුන ගෙඩි කෑවෙමි. ඒවා මට බෙහෙවින් රුචි වීය. ඉන් අතෘප්තිමත් වූ මම ගසට නැග එහි හිඳගෙන හුන්නෙමි.

14. එක් ගෙඩියක් මවිසින් කන ලදි. දෙවැන්න කැමති වීමි. අනතුරුව ඒ අත්ත පොරොවෙන් කැපුවාක් මෙන් බිඳුනේය.

15. ඒ මම අතු සමගම උඩුකුරු වූ පා ඇතිව යටිකුරු වූ හිස ඇතිව පිහිටක් නැතිව එල්වීමකින් තොරව පර්වත දුර්ගයෙහි වැටුනෙමි.

16. යම් හෙයකින් ජලය ගැඹුරු වීද එහෙයින් අත් පා බිඳීමට නොපැමිණියෙමි. එහි සතුටකින් තොරව අනාථව රාත්‍රී දහයක් සයනය කළෙමි. (ගත කළෙමි)

17. ඉක්බිති ගවයන්ගේ මෙන් වල්ගය ඇති, පර්වතයෙහි හැසිරෙන අත්තෙන් අත්තට හැසිරෙමින් ගස්වල ගෙඩි කන්නා වූ වඳුරෙක් එහි පැමිණියේය.

18. හෙතෙම කෘෂ වූ පඬු පැහැ ගත් මා දැක මා කෙරෙහි කරුණාව කළේය. එම්බා පින්වත, මෙහි මෙසේ දුකින් පෙළුනා වූ හෙතෙම කවරෙක් නම් වේද?

19. මිනිසෙක්ද නැතහොත් අමනුෂ්‍යයෙක්ද මට තමා කවරෙක්දැයි කියව.

20. ඔහු ඇඳිලි බැඳ මේ වචනය කීවෙමි. මම විපතට පත් මිනිසෙක් වෙමි. මට මෙතනින් යෑමක් නම් නැත. එය ඔබට කියමි. ඔබට යහපතක් වේවා! ඔබද මට පිහිට වෙව.

21. උතුම් වූ වඳුරා බර ගලක් ගෙන ගල හා යොතක් යෙදීම කර පර්වතයෙහි හැසිරෙමින් මෙසේ කීවේය.

22. එව මගේ පිටට නැගී දෙඅතින් බෙල්ල අල්ලා ගනුව. මම ඔබව වේගයෙන් ගිරි දුර්ගයෙන් උඩට ගන්නෙමි.

23. ඉසුරින් යුත් ඒ වඳුරු රජුගේ ඒ වචනය අසා ඒ ප්‍රාඥයාගේ පිටට නැග දෙඅතින් බෙල්ල ගත්තෙමි.

24. තෙද ඇති බලවත් වූ ඒ වඳුරා බලවත් ලෙස වෙහෙසට පත් වෙමින් දුකට පත්වෙමින් වේගයෙන් ගිරිදුර්ගයට වැටී හුන් මා එයින් ගොඩ ගත්තේය.

25. මා ගොඩට ගෙන වෙහෙසට පත් උතුම් වඳුරා මේ වචනය කීවේය. යහළුව, මොහොතක් නිදන්නෙමි. එහෙයින් මා රකුව.

26. සිංහයෝද ව්‍යාඝ්‍රයෝද දිවියෝද වලස්සුද වෘකයෝද යන මොවුහු ප්‍රමාද වූ මා හිංසාවට පත් කරන්නාහුය. ඔබ ඔවුන් දැක වලක්වුව මැනවි.

27. මෙසේ මට ආරක්ෂා කරන්නට කියා ඒ වඳුරා මොහොතක් නිදා ගත්තේය. එකල්හි මම නුනුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා පවිටු වූ අදහසක් ලබන ලද්දෙමි.

28. වනයේ අන් මෘගයන් යම් සේද මොහුද මිනිසුන්ගේ ආහාරයකි. බඩසයින් යුක්ත වූයේ මේ වඳුරා මරා කන්නේ නම් යෙහෙක යනුවෙනි.

29. මස් කන ලද්දේද මාර්ගෝපකරණ වශයෙන් මස්ද රැගෙන කාන්තාරය තරණය කරමි. මට මාර්ගෝපකරණද වන්නේය.

30. අනතුරුව ගලක් ගෙන හිසට ගැසුවෙමි. ආහාර නැතිවීමෙන් ක්ලාන්ත වූ මගේ ප්‍රහාරය දුර්වල වීය.

31. වේගයෙන් නැගිට්ටා වූ ලෙයින් වැකුණු ඒ වඳුරා කඳුළු පිරුණු ඇස්වලින් හඬමින් මා දෙස බැලුවේය.

32. පින්වත් තෙමේ මට යහපතක් නොකළේය. ඔබද ඔබට මෙබඳු වූවක් කළේය. ඔබට දීර්ඝායුෂ වේවා! මට කළ දෙයින් අන්‍යයන් වලක්වන්නට සුදුසු වන්නෙහිය.

33. දුෂ්කර වූවක් කළා වූ එම්බා පුරුෂය, මවිසින් ඔබ මෙබඳු වූ විෂම වූ පහසුවෙන් යා නොහැකි වූ ප්‍රපාතයෙන් ගොඩට ගන්නා ලද්දෙහිය.

34. පරලොවින් ගෙන ආවෙකු වැනි වූ ඔබ මා ද්‍රෝහි විය යුත්තෙකු කර සිතුවේය. ළාමක ස්වභාව ඇති පවිටු වූ ඔහු විසින් පවිටු වූවක් සිතන ලදි.

35. අධර්මයෙහි පිහිටි තැනැත්ත, ඔබ මෙවැනි කටුක වූ වේදනාවක් නොවිදීවා. ඒ පවිටු ක්‍රියාව ඵල දැරීම නිසා උණ ගස මෙන් ඔබව නොනසාවා.

36. පවිටු ස්වභාව ඇති නොහික්මුණ ඔබ පිළිබඳව මගේ විශ්වාසයක් නැත. මගේ පිටුපසින් එව. සමීපයෙහිම දකිමින්ම යව.

37. වන මෘගයන්ගේ අතින් මිදුනේ වෙහිය. මිනිස් පියසට පැමිණුනේ වෙහිය. අධර්මිෂ්ඨ තැනැත්ත, මේ මාර්ගය වෙයි. ඒ මාර්ගයෙන් සුවසේ යව.

38. පර්වතයෙහි හැසිරෙන්නා වූ වඳුරා මෙය පවසා හිසෙහි ලේ සෝදා කඳුළු පිස දමා එතැනින් පර්වතයට නැංගේය.

39. ඒ මම ඒ වඳුරා විසින් ශාප කරන ලද්දේ වූයෙමි. දාහයෙන් පෙළුනේ වෙමි. දැවෙන්නා වූ සිරුරෙන් යුතුව ජලය බොන්නට පැමිණියෙමි.

40. විල ගින්නෙන් රත් කරන ලද්දක් සේද ලෙයින් වැකුනාක් මෙන්ද සැරව හා ලේ සමාන වූවාක් මෙන්ද සියල්ල මට වැටහුනේය.

41. යම්තාක් දියබින්දු මගේ ශරීරයෙහි වැටුනාහුද ඒ තාක් අඩක් බෙලිගෙඩි සමාන වූ බුබුළු හටගනී.

42. මගේ ඒ බුබුළු කුණු වූවෝ බිඳුනාහු සැරව හා ලේ වැගුරුණාහ. යම් යම් මාර්ගයකින් ගම් නියම්ගම්හි යමිද

43. එහි ස්ත්‍රීහුද පුරුෂයෝද දඬුගත් අත් ඇත්තාහු කුණුගඳින් ගැවසී ගත් මා මෙහි නොඑවයි දුරින්ම වළකයි.

44. මෙබඳු වූ මගේ දුකට දැන් සත් අවුරුද්දක් විය. පෙර තමාගේ නපුරු කටයුත්තේ විපාකය අනුභව කරමි.

45. එහෙයින් ඔබට කියමි. ඔබට යහපතක්ම වේවා! යම් තාක් දෙනා මෙහි රැස් වූවාහුද ඒ සියල්ලෝ මිත්‍රද්‍රෝහී නොවෙත්වා. මිත්‍රද්‍රෝහී බව ළාමක වූවකි.

46. යමෙක් මෙලොව මිත්‍රද්‍රෝහී වේද හෙතෙම කුෂ්ට රෝගියෙක් කිලාසී රෝගියෙක් වේ. ඒ මිත්‍රද්‍රෝහී තැනැත්තා මරණින් මතු නිරයෙහි උපදී.

එහි කුසලො යනු යම්සේ එක් දක්‍ෂ තැනැත්තෙක් කියයිද එසේ ඔබට කියන්නෙමි. ගොගවෙසො යනු නැති වූ ගවයන් සොයමින්. අච්චසරිං යනු මිනිස් පියස ඉක්මවා හිමවතට පිවිසියෙමි. අරඤ්ඤෙ යනු රජුන් රහිත. සුඤ්ඤෙ ඊරිනෙ යනු වියලි කාන්තාරයෙහි. විවනෙ වසිතුරු වූ. විප්පනට්ඨො යනු මංමුළා වූයේ. බුභුක්ඛිනො යනු හටගත් බඩසා ඇත්තේ බඩගින්නෙන් දැවුනේ. පාපාතමහි ලම්බන්තං ප්‍රපාතයට අභිමුඛව එල්බෙන්නා වූ. සම්පන්න ඵලධාරිනං යනු මිහිරි ගෙඩි දරන්නා වූ. වාතසීතානි යනු පළමුව සුළඟින් වැටුන. තත්‍ථ හෙස්සාමි යනු ඒ ගසෙහි මනාව පිහිටියේ වෙමියි නැගුනේ වෙමි. තතො සා යනු ඒ අපේක්‍ෂා කළ කරුණ සඳහා අත දිගුකළ කල්හි මවිසින් නගින ලද අත්ත පොරොවෙන් කැපුවාක් මෙන් බිඳුනේය. අනාලම්බෙ විසම වූ පර්වතයෙහි. සෙසිං යනු හොත්තේ වෙමි.

කපිමාගඤ්ජි යනු වඳුරා පැමිණියේය. ගොනංගුට්ඨො යනු ගවයන්ගේ නඟුට වැනි වූ වල්ගයක් ඇති. නංගුට්ඨි යනුද පෙළයි. ගොනංගුලී යයිද කියත්. අකරාමයි යනු මා කෙරෙහි කළේය. අම්හො යනු මහරජතුමනි ඒ වඳුරු රජු ඒ නරාවලෙහි හුන් මගේ ජලය අපොළන ශබ්දය අසා මට එම්බල යයි අමතා මෙතෙමේ කවරෙක්දැයි විචාළේය. බ්‍යසම්පත්තො යනු ව්‍යසනයට පත් වූයේ. පපාතස්ස වසං පත්තො යනුද පෙළයි. භද්දං වො යනු එහෙයින් ඔබට කියමි. ඔබලාට යහපතක් වේවායි. ගරු සීලං යනු මහරජතුමනි, ඒ වඳුරු රජු මවිසින් එසේ කී කල්හි බිය නොවවයි මා අස්වසා පළමුව බර ගලක් ගෙන ඇදගෙන යෑම කරනුයේ පර්වතයෙහි හැසිරුනේය. නිසභො යනු උතුම් පුරුෂයා. උතුම් වඳුරු රජු. පර්වත ප්‍රපාතයෙහි සිට මට මෙසේ කීවේය.

බාහාහි යනු දෙබාහුවෙන් මාගේ බෙල්ල මනාකොට ගනුව. වෙගසා යනු වේගයෙන්. සිරිමතො යනු පිං ඇතියහුගේ. අග්ගිතං යනු සැටරියන් නරාවලට වාත වේගයෙන් බැස ජලය මත සිටියහුගේ පිටට වේගයෙන් මම නැගී දෙඅතින් බෙල්ල අල්ලා ගතිමි. විහඤ්ඤමානො යනු විඩාවට පත් වූයේ. කිච්ඡෙන දුකසේ. සන්තො පණ්ඩිතයා නැතහොත් වෙහෙසින් ක්ලාන්ත වූයේ. රක්ඛස්සු යනු ඔබ උඩට ගනු ලබන්නා වූ මම වෙහෙසට පත් වූයේ මොහොතක් විශ්‍රාම ගනුයේ. පස්සුපිස්සං එහෙයින් මා රකුව. යථාචඤ්ඤෙ වනෙ මිගා සිංහ ආදී වූ මේ වනයෙහි ඇති අන් වනමෘගයෝ. පෙළෙහි වනාහි අච්ඡකොතරච්ඡයො යයිද ලියත්. පරිත්තූන යනු මහරජතුමනි, ඒ වඳුරු රජු මා තමාගේ ආරක්ෂාව කොට මොහොතක් නිදා ගත්තේය. නුනුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා භක්ඛො යනු කෑ යුත්තෙකු කර. අසිතො බඩසයින් මොනවට යුක්ත වූයේ. සමබලං යනු මාර්ගෝපකරණ. මත්‍ථකං සන්නිතාළයිං යනු ඒ වඳුරු රජුගේ හිසට ගැසුවෙමි. සන්නිතාළයං යනුද පෙළයි. දුබ්බලො අහු යනු යම්සේ බලාපොරොත්තු වූ දෙය සම්පූර්ණ නොවීද එපරිද්දෙන් ශක්තිමත් නොවීමි.

වෙගෙන යනු මා විසින් හෙළන ලද ගලෙහි වේගයෙන්. උදප්පන්නො යනු නැගී සිටියේ. මාය්‍යො යනු ඒ මිත්‍රද්‍රෝහි වූ පුරුෂයා විසින් ගලෙන් ගැසූ කල්හි මහත් වූ සමක් සිඳී එල්බුනේය. ලේ වැගිරුනේය. මහබෝසත් තෙමේ වේදනාවෙන් යුක්ත වූයේම මෙසේ සිතුවේය. මෙතන්හි අනිකෙක් නැත. මේ බිය මේ පුරුෂයා නිසාම උපන්නේ යයි හෙතෙම මරණ බියෙන් බියපත් වූයේ එල්ලෙන්නා වූ සම්කඩ අතින් ගෙන උඩට නැගී අත්තට නැගී ඒ පවිටු තැනැත්තා සමග කථා කරනුයේ. මාය්‍යො මං ආදිය කීවේය. මාය්‍යො මං භද්දන්තෙ යනු උතුමාණනි එසේ නොකරන්න. යහපත් තැනැත්ත එසේ නොකරන්න යයි ඔහු වලක්වයි. ත්‍වඤ්ච නාමා යනු ඔබ මවිසින් ප්‍රපාතයෙන් උඩට ගන්නා ලදි. එසේ ඇතිකල්හි මෙබඳු දරුණු කටයුත්තක් මා කෙරෙහි කළේය. අනේ ඔබ විසින් නුසුදුස්සක් කරන ලදි. අහොවත යනු ඔහුට නින්දා කරමින් මෙසේ කීවේය. තාව දුක්කර කාරිකා යනු මා කෙරෙහි අපරාධී වූ නිසා අතිශයින් නපුරු වූ කටයුත්තක් කළ තැනැත්ත. පරලොකාච යනු පරලොවින් ගෙන එන ලද්දේ මෙන්. දුබ්භෙය්‍යං යනු දුරුකටයුතු. මරණයට පත් කළයුතු. වෙදනං කටුකං යනු නොදැහැමි තැනැත්ත. මෙසේ ඇති කල්හිද යම්බඳු වේදනාවක් මම ස්පර්ශ කරමිද එබඳු වේදනාවක් ඔබ ස්පර්ශ නොකෙරේවා! ඒ පවිටු ක්‍රියාවෙහි විපාකය ඵල හට ගැනීමෙන් උණගස මැරෙන්නාක් මෙන් ඔබ වධයට නොපමුණාවා යයි මහරජතුමනි, ප්‍රිය වූ පුතෙකුට මෙන් මට අනුකම්පා කළේය.

ඉක්බිති මම ඔහුට මෙසේ කීවෙමි. ස්වාමීනි, මා කළ දෙය මට නොකරව. අසත්පුරුෂ වූ මා මෙබඳු වූ වනයෙහි නොනසව. මම දිශාවන් හඳුනාගත නොහැකිව මුළා වූයෙමි. මාර්ගය නොදනිමි. තමා විසින් කරන ලද කර්මය නිසා නොනසව. මට ජීවිත දානය දෙව. වනයෙන් බැහැර කර මිනිස් පියසෙහි තබව යයි මෙසේ කී කල්හි හෙතෙම මා සමග කථා කරමින් තයි මෙ නත්‍ථි විස්සාසො යනු ආදිය කීවේය. එහි තයි යනු මෙතැන් පටන් ඔබ කෙරෙහි මගේ විශ්වාසයක් නැත. එහි යනු එම්බා පුරුෂය, මම ඔබ සමග මාර්ගයෙන් නොයමි. ඔබ මගේ පිටුපසින් නුදුරෙහි දක්නා ලබන සිරුරු ඇත්තේම එව. මම ගස් අගින්ම යන්නෙමියි. මුත්තොසි යනු මහරජතුමනි, ඉක්බිති හෙතෙම මා වනයෙන් බැහැර කර එම්බා පුරුෂය, වනමෘගයන්ගේ අතින් මිදුනේ වෙහි. මානුසිංපදං යනු මිනිස් වාසයට පැමිණියේ එතැනට ආවේ වෙහි. මේ තොපගේ මාර්ගයයි. මේ මගින් යවයි කීවේය.

ගිරිචරො යනු පර්වතයෙහි හැසිරෙන්නා වූ වඳුරා. පක්ඛාල්‍ය යනු සෝදා. තෙනාභිසත්තොස්මි යනු මහරජතුමනි, ඒ මම ඒ වඳුරා විසින් ශාපකරන ලද්දේ වෙමි. පවිටු ක්‍රියාව මුහුකුරා ගිය කල්හි ඔහු විසින් ශාප කරන ලද්දේ වෙමියි සිතමින් මෙසේ කියන ලදි. අද්දිතො යනු උපද්‍රවයට පත්වූයේ. උපාගමිං යනු එක් විලක් වෙත පැමිණියෙමි. සම්පමජ්ජථ යනු ඉපිද මෙවැන්නෙකු වී වැටහී ගියේය. යාචන්තො යනු යම් පමණ. ගණ්ඩූ ජායෙථ යනු බුබුළු ඇති වීද හෙතෙම පිපාසය දරන්නට නොහැකි වන්නේ ජලදෝතක් ඔසවාගෙන මදක් බී සෙස්ස සිරුරෙහි ඉස්සේය. එකෙනෙහි ඒ ජලය බින්‍දු ප්‍රමාණයට බෙලිගෙඩියෙන් අඩක් පමණ වූ බුබුළු හටගත්තාහුය. එහෙයින් මෙසේ කීවේය. පභින්නා යනු ඒ බුබුළු එදවසම බිඳී කුණු වූයේ අප්‍රසන්න ගඳ ඇති වී සැරව හා ලේ වැගිරුනහ. යෙන යනු යම් යම් මාර්ගයකින්. ඔකිණ්ණා යනු කුණු ගඳින් ගැවසී ගත්තේ පෙරටු කළේ පිරිවරන ලද්දේ. මාස්සු ඔරෙන ආගමා යනු දුෂ්ට වූ තැනැත්ත. සමීපයෙන් නොපැමිණේවා. අපගේ සමීපයට නොපැමිණෙහි යයි මෙසේ කියමින් වලක්වන්නේ යයිද අර්ථයි. සත්තවස්සානි දානි මෙ යනු මහරජතුමනි, එතැන් පටන් මෙතෙක් සත් අවුරුද්දක් යන මෙපමණ කලක් මම තමා විසින් කළ කර්මය අනුභව කරමි.

හෙතෙම මෙසේ තමාගේ මිත්‍රද්‍රෝහීකම විස්තර කර මහරජතුමනි, මාවම බලා මෙබඳු කටයුත්තක් කිසිවෙකු විසින් නොකළ යුතුයයි කියා තං වො ආදී ගාථාව කීවේය. එහි තං යනු යම් මේ මෙබඳු කර්මයක් මෙවැනි දුක් විපාක ඇත්තේද එනිසා යන අර්ථයි.

මෙලොව යමෙක් මිත්‍රද්‍රෝහී වේද හෙතෙම කුෂ්ට රෝගියෙක් වේ. කිලාස (ඇදුම) රෝගියෙක් වේ. ඒ මිත්‍රද්‍රෝහී තැනැත්තා කය බිඳීමෙන් අනතුරුව නිරයෙහි උපදී යනුවෙනි.

මෙය බුද්ධභාෂිත ගාථාවයි. මහණෙනි, මෙලොව යමෙක් මිතුරන්ට ද්‍රෝහී වේද හිංසා කෙරේද හෙතෙම මෙබඳු වේය යන අර්ථයි.

රජු සමග කථා කරන්නා වූම එම පුරුෂයාට පෘථුවිය විවරයක් ලබා දුන්නේය. එකෙනෙහිම මෙලොවින් ච්‍යුත වී අවිචියෙහි උපන්නේය. රජු ඔහු පොළොවට පිවිසි කල්හි උයනින් නික්මී නගරයට පිවිසියේය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, දෙව්දත් තෙමේ මා වෙත ගල පෙරළුවේ දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද විද්දේම යයි කියා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල්හි මිත්‍රද්‍රෝහී පුරුෂයා දෙව්දත් වීය. වඳුරු රජු මම ම වීමියයි වදාළ සේක.