3. චූළපදුමජාතකවණ‍්ණනා 193 අට‍්ඨකථා

3. චුල්ලපදුම ජාතකය (193)

අයමෙව සා අහම්පි අනඤ්ඤො යන මේ දේශනාව, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරන සේක් කලකිරුණු භික්‍ෂුවක මුල්කරගෙන වදාළ සේක. විස්තර කථාව උම්මදන්ත ජාතකයේ මතු ප්‍රකාශ වන්නේය. ඒ භික්‍ෂුව වනාහි බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ඇත්තද මහණ? නුඹ කලකිරුණේදැයි විමසා වදාළ කල්හි, ඇත්තයි භාග්‍යවතුන් වහන්ස යයි කීවේය. කවරෙක් නුඹව කලකිරෙව්වේදැයි වදාළ කල්හි, ස්වාමීනි! මම අලංකාරකොට සරසන ලද එක් ස්ත්‍රියක දැක කෙලෙස් වසඟව ගොස් කලකිරුණෙමියි කීවේය. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂුවට බුදුරජාණන් වහන්සේ මහණ! ස්ත්‍රිය නම් කෙළෙහිගුණ නොදත්, මිත්‍රද්‍රෝහී දැඩි සිත් ඇත්තීය. පුරාණයේ නුවණ ඇති අය පවා තමන්ගේ දකුණු උරහිස පලා ලේ පොවා ජීවිත දානය දීමෙන් පවා ස්ත්‍රියගේ සිත නොලැබූහයි වදාරා අතීත කථාව ගෙනහැර පෑ සේක.

යටගිය දවස බරණැස් නුවර බඹදත් රජු රජ කරද්දී බෝසතාණන් වහන්සේ රජුගේ අග මෙහෙසියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත්සේක. නම් තබන දවසේ ඔහුට පදුම කුමාරයා යයි නම් කළහ. ඒ කුමාරයාට තවත් කණිටු සහෝදර කුමාරවරුන් හයදෙනෙක් සිටියහ. ඒ හත්දෙනාම පිළිවෙලින් වැඩිවියට පත්ව ගිහිගෙයට සම්බන්ධව (විවාහවී) රජතුමාගේ යහලුවන් මෙන් හැසිරෙත්. ඉක්බිති එක්දිනක් රජතුමා රජමිදුල බලමින් සිටියේ මහ පිරිවරින් රජුට උපස්ථාන කිරීමට එන්නා වූ ඒ කුමාරවරුන් දැක, මොවුහු මා මරා රාජ්‍යය ගන්නාහු යයි සැක උපදවා ඔවුන් කැදවා දරුවනි! තොපි මේ නගරයේ වාසය නොකරව්. අන් තැනකට ගොස් සිට මගේ ඇවෑමෙන් මෙහි අවුත් පරපුරට අයත් රාජ්‍යය ගනිව් යයි කීවේය. ඒ කුමාරවරු පියාගේ කීම පිළිගෙන හඬා වැළපී තම තමන්ගේ ගෙවලට ගොස් බිරින්දන් රැගෙන කොතැනකට හෝ ගොස් ජීවත් වන්නෙමුයි නුවරින් නික්මී මාර්ගයේ යන්නාහු එක් කාන්තාරයකට පැමිණියෝය. එහිදී ආහාරපාන නොලැබ සාගින්න ඉවසා සිටීමට නොහැකිව අපි ජීවත්ව සිටියොත් ස්ත්‍රීන් ලබන්නෙමුයි බාල සොයුරාගේ බිරිඳ මරා කොටස් දහතුනකට බෙදා මස් කෑවාහුය. බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ට හා බිරිඳට ලැබුණු කොටස්වලින් එක් කොටසක් තබා අනික බෙදාගෙන කෑවාහුය. මෙසේ දින හයක් බිරින්දන් හය දෙනෙකුම මරා මස් කෑවාහුය.

බෝසතාණන් වහන්සේ පසුදින එක් එක් කොටස බැගින් කොටස් හයක් තැබූහ. සත්වෙනි දවසේ බෝසතාණන් වහන්සේගේ බිරිඳ මරන්නෙමුයි කී කල්හි බෝසතාණෝ ඒ කොටස් හය ඔවුන්ට දී අදට මේ කොටස් හය අනුභව කරව්. හෙටට වෙන විදියක් දනිමුයි කියා ඔවුන් මස් කා නිදන අවස්ථාවේ දී තම බිරිඳ රැගෙන පලා ගියහ. ඈ ටික දුරක් ගොස් යන්නට අපහසුයි ස්වාමීනියි කීවාය. ඉක්බිති බෝසතාණන් වහන්සේ ඇය කර තබාගෙන අරුණ නැගෙන වේලාවේදී කාන්තාරයෙන් නික්මුණු සේක. ඈ හිරු උදාවෙද්දී පිපාසයි ස්වාමීනියි කීවාය. බෝසතාණෝ සොඳුරිය, ජලය නැතැයි කියා, නැවත නැවතත් කියද්දී කඩුවෙන් දකුණු උරහිස පලා සොඳුරිය, ජලය නැත. මේ මාගේ දකුණු උරහිසේ ලේ බොමින් හිඳින්න යයි කීහ. ඈ එසේ කළාය. ඔවුන් දෙදෙනා අනුපිළිවෙලින් අවුත් ලොකු ගඟක් ළඟට පැමිණ පැන් බී නා ලොකු කුඩා පළතුරු කා පහසු තැනක විශ්‍රාම ගෙන ගංගාවක් නවතින එක්තරා තැනක ආශ්‍රමයක් තනාගෙන වාසය කළාහුය.

ඉක්බිති ගඟ මත්තෙහි රාජ අපරාධ කළ සොරෙකු අත් පාද කන් නාසාද කපා එක් ඔරුවක හිඳුවා මහ ගඟෙහි පා කර හැරියහ. ඒ කොටා මහා බැගෑපත් හඬක් පිට කරමින් ඒ ස්ථානයට පැමිණියේය. බෝසතාණන් වහන්සේ ඔහුගේ කරුණාබරිත හඬ අසා, දුකට පත් සත්ත්වයෙකු මා සිටිද්දී නොමැරේවායි ගංතෙරට ගොස් ඔහු ඔසවාගෙන අසපුවට ගෙනවුත් කසට වතුරෙන් තුවාල සෝදා බෙහෙත් ගල්වා තුවාලවලට ප්‍රතිකාර කළහ. බෝසත් බිරිඳ මෙබඳු කොටෙක් ගඟෙන් ගොඩට ගෙනවුත් ඇප උපස්ථාන කරන්නේ යයි කියා ඒ කොටා පිළිකුල් කරමින් කෙළ ගසමින් හැසිරෙයි. බෝසතාණන් වහන්සේ ඔහුගේ තුවාල සුව වූවාට පසු බිරිඳ සමග ඒ අසපුවෙහි රඳවා වනයෙන් ලොකු කුඩා ගෙඩි ගෙනවුත් කොටාද බිරිඳද පෝෂණය කරති. ඔවුන් මෙසේ වසන කල්හි ඒ ස්ත්‍රිය ඒ කොටා සමග පිළිබඳ සිත් ඇති වී ඔහු සමග අනාචාරයේ හැසිර, එක් උපායකින් බෝසතාණන් වහන්සේ මරනු කැමති වී මෙසේ කීවාය. ස්වාමීනි, මම නුඹ වහන්සේගේ උරෙහි හිඳගෙන කාන්තාරයෙන් නික්මෙද්දී එක්තරා පර්වතයක් දෙස බලා ආර්යයෙනි! පර්වතයට අරක්ගත් දේවතාවනි! ඉදින් මම සැමියා සමග සුවදායක ජීවිතයක් ලබන්නේ නම් ඔබවහන්සේට බලි පූජාවක් කරන්නෙමියි ආයාචනා කෙළෙමි. ඒ බාරය දැන් මා තැති ගන්වයි. බලි පූජාව කරමුයි කීවාය. බෝසතාණන් වහන්සේ ඒ ස්ත්‍රී මායම නොදන්නාහු යහපතැයි පිළිගෙන දේව පූජාව සූදානම් කර ඇය ලවා බලි පූජා භාජන ගෙන්වාගෙන පර්වතය මුදුනට නැංගාහ. ඉක්බිති ඔහුට ඈ මෙසේ කීවාය. ස්වාමීනි! දේවතාවන් අතරින් ඔබම උතුම් දේවතාවා වෙහි. එනිසා පළමුකොට ඔබට වනමලින් පුදා පැදකුණු කොට වැඳ පසුව දේවතාවාට දේව පූජාව කරන්නෙමියි කියා ඈ බෝසතාණන් වහන්සේ ප්‍රපාතයට අභිමුඛව තබා වනමලින් පුදා පැදකුණු කොට වඳින්න මෙන් සැරසී පිටිපස සිට පිටට ගසා ප්‍රපාතයට හෙළා මා විසින් සතුරා පිටුදකින ලදීයයි (සතුරාගෙන් නිදහස් වී යයි) සතුටු සිත් ඇතිව පර්වතයෙන් බැස කොටා සමීපයට ගියාය.

බෝසතාණන් වහන්සේද පර්වත ප්‍රපාතයෙන් වැටෙන්නාහු දිඹුල් ගසක් මත කටු නොමැති කොළවලින් ගහණ එක් ලැහැබක රැඳුනේය. පර්වතය යටට බසින්නට නොහැකි වූවාහු උන්වහන්සේ දිඹුල් කා අතු අතර හුන්නාහ. ඉක්බිති ලොකු ශරීරයක් ඇති එක් තලගොයෙක් පර්වත පාමුල සිට ගසට නැග එහි දිවුල්ගෙඩි කයි. ගොයා එදවස බෝසතුන් දැක පලා ගියේය. දෙවන දවසේ අවුත් එක් පැත්තක ගෙඩි කා ගියේය. මෙසේ ගොයා නැවත නැවතත් එහි එන්නේ බෝසතාණන් වහන්සේ සමග විශ්වාසයක් ඇතිවී නුඹ මේ තැනට කෙසේ ආවෙහිදැයි විමසා මෙනම් කාරණයෙන් යයි කී කල්හි එසේනම් බිය නොවන්නයි කියා බෝසතාණන් වහන්සේ තමන්ගේ පිට මත හිඳුවාගෙන බස්වා කැලෙන් නික්මී මහ මග හිඳුවා මේ මගින් යවයි බෝසතාණන් වහන්සේ යොමු කරවා ගොයා කැලයටම පිවිසියේය. බෝසතාණන් වහන්සේ එක් ගමකට ගොස් එහි වසමින් පියා කලුරිය කළ බව අසා බරණැස් නුවරට ගොස් පිය පරපුරට අයත් රාජ්‍යයෙහි පිහිටා පදුම නම් රජවී දසරාජ ධර්මය කඩ නොකරමින් දැහැමින් රජ කරවමින් නගරයෙහි දොරටු සතරෙහි ද නගර මධ්‍යයෙහිද නිවාස දොරටුවෙහිද යන ස්ථාන හයෙහි දන්සල් කරවා දවස් පතා හය ලක්ෂයක් වියදම්කොට දන් දුන්හ.

ඒ පවිටු ස්ත්‍රියද ඒ කොටා කරෙහි හිඳුවාගෙන කැලයෙන් නික්මී මිනිස් වාසයෙහි ආහාර සිඟමින් කැඳ බත් සකස් කර ඒ කොටා පෝෂණය කළාය. මොහු නුඹේ කවරෙක්දැයි විචාරණ අවස්ථාවේදී මම මොහුගේ මාමාගේ දුවයි. මොහු මගේ නැන්දාගේ පුතාය. (මව්පියෝ) මා ඔහුටම දුන්හ. ඒ මම දඬුවම් ලැබූ තම ස්වාමියා ඔසවාගෙන යමින් රැකබලා ගෙන හිඟා කා පෝෂණය කරමියි කීවාය. මිනිස්සු මේ තැනැත්තිය නියම පති භක්තිය ඇත්තියකැයි සිතා එතැන් පටන් වැඩිපුර කැඳ බත් දුන්නාහුය. වෙනත් අය ඇයට මෙසේ කීවාහුය. නුඹ මෙසේ නොහැසිරෙන්න. පදුම රජතුමා බරණැස රජ කරයි. සියලු දඹදිව කළඹා දන් දෙයි. එතුමා ඔබ දැක සතුටු වන්නේය. සතුටුව බොහෝ ධනය දෙයි. නුඹේ සැමියා මෙහි හිඳුවා ගෙන යවයි කියා වේවැල් කූඩයක් සකස්කොට දුන්නාහුය. ඒ වැරදි හැසිරීම් ඇති තැනැත්තිය ඒ කොටා වේවැල් කූඩයෙහි හිඳුවාගෙන පැස උස්සාගෙන බරණැස් නුවරට ගොස් දන්සැල්වල අනුභව කරමින් හැසිරෙන්නීය. බෝසතාණන් වහන්සේ සරසන ලද ඇතා පිට නැගි දන්සැල් වෙත ගොස් අට දෙනෙකුට හෝ දසදෙනෙකුට හෝ දන් දී නැවත මාළිගාවට යති. ඒ අනාචාර ස්ත්‍රිය ඒ කොට කූඩයෙහි හිඳුවාගෙන පැස ඔසවාගෙන ඒ රජුගේ ගමන්මග සිටියාය.

රජතුමා ඒ දැක මේ කිනම් තැනැත්තියක්දැයි (එහි සිටියවුන්ගෙන්) විචාළේය. ස්වාමීනි! එක් පතිවත රකින තැනැත්තියකියි කීහ. ඉක්බිති ඇය කැඳවා හැඳිනගෙන කොටා කූඩයෙන් ඉවත් කරවා මොහු තට කවරෙක් වන්නේදැයි විචාළේය. දේවයන් වහන්ස! මොහු මගේ නැන්දාගේ පුතාය. (මස්සිනා) කුලයෙන් දෙන ලද ස්වාමි පුරුෂයා යයි කීවා ය. ඒ අතර ඇති කථාව නොදන්නා වූ මිනිස්සු අනේ! පතිවත රකින දෙවඟනයි ආදිය කියා ඒ අනාචාරී ස්ත්‍රිය වර්ණනා කළහ. නැවත රජතුමා මේ කොටා කුලයෙන් සරණ පාවා දුන් සැමියාදැයි ඇගෙන් විචාළේය. ඈ රජතුමා නොහඳුනන්නී එසේය දේවයන් වහන්සයයි දැඩිව කීවාය. ඉක්බිති රජතුමා බරණැස් රජුගේ මේ පුතා කවරෙක්ද? ඔබ පදුම කුමාරයාගේ බිරිඳ නේද? අසවල් රජතුමාගේ දුව නේද? අසවල් නම් ඇත්තී නේද? යනුවෙන් ඇගෙන් විමසීය. මගේ උරහිස පලා ලේ බී මේ කොටා කෙරෙහි පිළිබඳ සිත් ඇතිව මා ප්‍රපාතයට හෙලුවෙහිය. දැන් ඒ නුඹ නළලෙහි මරණය රැගෙන මා මළේ යයි සිතාගෙන මෙතනට ආවෙහිද? මම තවම ජීවත් නොවෙම්දැයි කියා ඇමතියන් අමතා එම්බා ඇමතිවරුනි! නුඹලා විසින් විචාරණ ලද මම “මගේ බාල සහෝදරයෝ හය දෙනා භාර්යාවන් හය දෙනා මරා මස් කෑවාහුය. මම වනාහි මාගේ බිරිඳ නිරෝගි කොට ගංතෙරට ගෙන ගොස් අසපුවෙහි වසන්නේ වදයට පැමිණ වූ අත් පා නැති එක් කොටෙකු ඔසවා ගෙන අවුත් රැක්කෙමි. ඒ ස්ත්‍රිය කොටා ගැන පිළිබඳ සිත් ඇතිව මාව මරා දැමීමට පර්වතය පාමුලට හෙළුවාය. මම මගේ මෙත් සිත් බලයෙන් දිවි ලැබුවෙමියි මෙසේ නොකීවේමද? යම් තැනැත්තියක විසින් මම පර්වතයෙන් හෙළනු ලැබුවෙම්ද ඒ වෙනත් තැනැත්තියක් නොවේ. දුසිල් තැනැත්තියකි. මේ දුශ්ශීල තැනැත්තියමය. ඔහුට වධයට පත් කොටාමය. අනිකෙක් නොවේයයි කියා

අයමෙව සා අහම්පි සො අනඤ්ඤො, අයමෙව සො හත්‍ථච්ඡින්නො අනඤ්ඤො, යමාහ කොමාර පතී මමන්ති, වජ්ඣිත්‍ථියො නත්‍ථි ඉත්‍ථීසු සච්චං.

ඉමඤ්ච ජම්මං මුසලෙන හනත්‍වා, ලුද්දං ඡවං පරදාරූප සෙවිං, ඉමිස්සා ච නං පාප පතිබ්බතාය, ජීවන්තියා ඡින්‍දථ කණ්ණ නාසං.

එහි, යමාහ කොමාරපතී මමං යු මේ තැනැත්තිය යමෙකුට මේ තෙමේ මගේ කුමාර කල ස්වාමියාය. කුලවැස්සන් (දෙමාපියන්) දුන් සැමියා යයි කීවාද අයමෙව සො න මේ ඔහුමය. අනිකෙක් නොවේ. යමාහු කුමාර පතී යනුද පාඨයකි. මෙයත් පොත්වල ලියන ලද්දේ වෙයි. එහිද මේ අර්ථයමයි. මෙහි වචන පෙරළීමක් පමණක් බව දතයුතුයි. යමක් රජතුමා විසින් කියන ලදද එයම මෙහි එන ලදි. වජ්ඣිත්‍ථියො යනු ස්ත්‍රීහු නම් වධයට පැමිණවිය යුතුයි. නැසිය යුතුමයි. නත්‍ථි ඉත්‍ථීසු සච්චං යනු ස්ත්‍රීන් ළඟ එක ස්වභාවයක් නැත. ඉමඤ්ච ජම්මං යනාදිය ඒ දෙදෙනාටම දඬුවම් පැමිණවීම් වශයෙන් කියන ලදි. එහි, ජම්මං යනු පහත්, නීච මුසලෙන හන්ත්‍වා යනු මෝල්ගසින් ගසා, තලා ඇට පොඩිකර සුණුවිසුණු කොට ලුද්දං යනු දරුණු වූ, ඡවං යනු ගුණයක් නැති බැවින් ජීවයක් නැති මළමිනියක් වැනි වූ, ඉමිස්සා ච නං යනු මෙහි නං යනු නිපාත මාත්‍රයකි. මේ පාපපතිබ්බතා නින්දිත පතිවත ඇති අනාචාරී වූ දුසින් වූ ජීවන්තියාව කණ්ණනාසං ඡන්‍දථ පණ ඇති තැනැත්තියගේ කන් නාසා කපවු යන අර්ථයි.

බෝසතාණන් වහන්සේ ක්‍රෝධය ඉවසිය නොහැකිව මෙසේ ඔවුන්ට දඬුවම් අණකරවාද එසේ නොකරවූහ. කෝපය අඩුකොට ඈට පැස හිසෙන් බිම තබන්න නොහැකි වන පරිදි දැඩිකොට බඳවා කොටා එහි හිඳුවා තම රාජ්‍ය සීමාවෙන් නෙරපා යැවූහ.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා චතුරාර්ය සත්‍යය දේශනාකොට ජාතක කථාව නිමවා වදාළ සේක. සත්‍ය දේශනාවගේ කෙළවර කලකිරුණු භික්‍ෂුව සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියේය. එකල සහෝදරයෝ හයදෙනා එක්තරා තෙරුන් වහන්සේලා හය නමක් වූහ. බිරිඳ චිංචි මානවිකාවයි. කොටා දෙව්දත්ය. තලගොයි රජා ආනන්දය. පදුම රජතුමා වනාහි මම ම වූවෙමි යි වදාළ සේක.