11. ජතුකණ‍්ණිමාණවසුත‍්තනිද‍්දෙසවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

11. ජතුකණ්ණි සූත්‍ර නිර්දේශ වර්ණනාව

එකොළොස්වන ජතුකණ්ණි සූත්‍රයයි. සුත්‍වානහං වීර අකාමකාමී ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වීරවත් වූ, කාමයන් නොකැමති, කාමයන් අත්හළ මේ මේ ගුණයෙන් යුතු (උතුමකු) බව අසා මම, අකාමමාගමං කාම රහිත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ඇසීමට පැමිණියෙමි. සහජානෙත්තා නුවණැස පහළවීමත් සමගම සියල්ල දන්නා, යථාවබෝධය ලද, යථා තච්ඡං ඇති සැටියෙන්, බ්‍රෑහිමෙ නැවත කියා දෙන ලෙස ඉල්ලමින්, ඉල්ලා සිටින්නේ නම්, (තථාගතයන් වහන්සේ) දහස් වරක් වුවත් කියන්නාහ. දෙවරක් ඉල්ලීම ගැන කියනුම කවරේද?

මේ මේ කරුණින් ඒ භාග්‍යවත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ (සමන්විත යැයි) මේ පදවල අරුත මතු විස්තර කරනු ඇත. විජ්ජා හා චරණ ගුණවලින් යුතු හෙයින් විජ්ජාචරණ සම්පන්නො, එහි විජ්ජා යනු තුන් ආකාරයෙන් සහ අට ආකාරයෙනි. විජ්ජා නුවණ පිළිබඳව භයභෙරව සූත්‍රයෙහි සඳහන් අයුරු දතයුතුය. අම්බට්ඨ සූත්‍රයෙහි විජ්ජා නුවණ අට දැක්වේ. එහි විදසුන් නුවණ සමග, මනෝමය ඉඳු බලයද අභිඤ්ඤා සයද ඇතුලත්කොට විජ්ජා අට ගැන කියන ලදී. චරණං සීල සංවරය, ඉඳුරන් දොරටු වසා රැකගැනීම හෙවත් සංවර වූ ඉඳුරන් ඇති බව පමණ දැන ආහාර ගැනීම, සිහි නුවණ පෙරදැරිව නොනිදා සිටීම, යථාවබෝධයෙහි කරුණු හතකින් (බොජ්ඣංග) රූපාවචර දැහැන් හතරින් යන මෙම යහපත් කරුණු පහළොව දතයුතුය. මෙම පසළොස් චරණ දහම්හි අරිය සාවකයා සමන්විත වන්නේ නම්, (දරා සිටින්නේ නම්) අමත නම් වූ දෙසට (හෙවත් නිවනට) යයි. එහෙයින් චරණ යැයි කියන ලදී. ‘මහානාම, අරිය සාවකයා යම් ලෙසකින් මෙම සසුනෙහි සිල්වත් වේදැ’යි (වදාරා ඇති පරිදි) ඒ සියළු කරුණු මජ්ඣිම පණ්ණාසකයෙහි කියා ඇති පරිදි දතයුතුය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ විදු (නැණින් ද) මේ චරණ ගුණවලින් ද යුතු සේක. එහෙයින් විජ්ජාචරණ සම්පන්නො නම් වේ. එහි විදුනැණ සමූහය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියල්ල දන්නා බව පැතිර සිටියේය. චරණ ගුණ සමූහය මහා කාරුණික බව පැතිර සිටියේය. උන්වහන්සේ සියල්ල දන්නා නුවණින් සියළු ජීවීන්ගේ නිවැරදි දේ වැරදි දේ දැන, විජ්ජාචරණ ගුණ පරිදි වැරැද්ද හැර දමා නිවැරදි දෙයෙහි යොදවති. එහෙයින් උන්වහන්සේගේ සාවකයෝ මනා පිළිවෙත් මගට පිළිපන්නෝ වෙති. වැරදි පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙති. විජ්ජාචරණයෙන් ඈත් වූවන්ගේ සාවකයෝ තමන්ටත් හිරිහැර පමුණුවාගෙන තැවෙති. අනුන්ටත් හිරිහැර පමුණුවති. දෙකොටසටම හිරිහැර පමුණුවා තැවෙති.

සුන්දරව ගමන් කරන බැවින්ද, සොඳුරු තැනකට ගිය බැවින්ද, යහපත් වචන කතා කරන බැවින්ද සුගතො ගමනටද ගතං යැයි කියනු ලැබේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ගමනද සෝභනය, පිරිසිදුය, නිවරදය. ඒ ගිය ගමන කුමක්ද? අරිය මගයි. ඒ සෝභන ගමනින් බිය නැති දෙයකට නොසැලී ගියේ යැයි සුගතො වේ. ඒ ගිය සොඳුරු තැන අමා නිවනයි. සොඳුරු තැනකට ගිය බැවින් සුගතො, ඒ ඒ මගින් මැනවින් ගොස් කෙලෙස් නැතිකොට නැවත, ආපසු හැරුනේ නැත.

සෝවාන් මගින් නැසු කෙලෙස් නැවත හටනොගනී. ඒ කෙලෙස් ආපසු නොඑයි. ආපසු එතැයි බලාපොරොත්තු නොවෙතැයි සුගතො.

මැනවින් ගියේ දීපංකර බුදුරදුන් පාමුල පටන් (විවරණ ලැබ) බෝමැඩ දක්වාම, සමතිසක් පාරමී පිරූ මනා පිළිවෙතින්, සියළු ලෝකයාගේ හිතසුවම කැමතිව, සදාකල් පැවැත්ම-විනාසය-කම්සුව-දැඩිව දුක්වීම යන මේවායෙහි කෙළවරට නොගොස්, මැනවින් ගිය බැවින් සුගතො යහපත්ව කතා කරයි. සුදුසු තැන සුදුසු වචනම කියතැයිද, මැනවින් කතා කරන බැවින් සුගතො වේ.

මේ එහිලා සාධක වන සූත්‍ර පාඨයකි –

‘තථාගතයන් යම් වචනයක් සිදු නොවූ දෙයක් යයිද මුසාවක් යැයි ද අවැඩ පිණිස වේ යැයිද අනුන්ට එය අකමැති අමනාප වේයැයි දනිත්ද ඒ ඇත්තක් වුවද - වැඩදායක නොවීනම්, අනුන්ට අකමැති අමනාප වේ යැයි දනිත් නම් එයද නොකියයි. යම් වචනයක් සිදුවූ දෙයට අදාල වූත්, ඇත්තක් වූත්, වැඩදායක වේද, අනුන්ට එය අකමැති අමනාප වුවද සුදුසු කල්හි එය පැවසීමට තථාගතයන් දැනගනී. යම් වචනයක් සිදු නොවූ දෙයකට මුසාවක් ලෙස, වැඩදායක නොවූ, අනුන් කැමති මනාප වුවත් තථාගතයන් නොකියයි. යම් වචනයක් සිදු වූ දෙයකට අදාල ඇත්තක් වුවත්, වැඩදායක නොවන්නේ නම්, අනුන් කැමති මනාප වුවත් එයද තථාගතයන් නොකියයි. යම් වචනයක් සිදුවූ දෙයකට අදාල ඇත්තක් වූත්, වැඩදායක වූත්, අනුන්ට කැමති මනාප වේ නම්, සුදුසු කල් දැන එය තථාගතයන් පවසයි. ‘මෙසේ නොකොට වචන කතා කරන බැවින් සුගතො යැයි දතයුතුය.

හැම අයුරින්ම ලෝකය පිළිබඳව දන්නා බැවින් ලොකවිදු ය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇති සැටියෙන් ද - හේතු ලෙසින් ද - ඒ හේතු නැතිකිරීම සහ එයට පාදක මග අනුවද මුළු ලෝකයම අවබෝධයෙන්ම දැනගත්හ. මැනවින් දත්හ. විනිවිද දත්හ.

‘ඇවැත්නි, යම් තැනක ඉපදීම නැත්ද - දිරායාමක් නැත්ද - මියයාම, චුතවීම (නැවත) ඉපදීමක් නැත්ද - ගමන් කිරීමෙන් ඒ ලෝකයෙහි කෙළවරක් දැන ගන්නේ යැයි, දකින්නේ යැයි, පැමිණිය හැකියැයි මම නොකියමි. ඇවැත්නි, නොපැමිණීමෙන්ම ලෝකයෙහි කෙළවරක් හෝ දුක් කෙළවර කිරිමද මම නොකියමි. එතකුදු වුවත්, ඇවැත්නි, බඹයක් පමණ වූ දැනීම් හා ජීවමය වූ මේ සිරුරෙහි ලෝකයද පනවමි. ලෝකයට හේතුවද, ලෝකයෙහි නැතිකිරීමද, ලෝකය නැතිකිරීමේ පිළිවෙත් මගද පනවමි.’

ගමනෙන න පත්තබ්බො ලොකස්සන්තො කුදාචනං, න ච අප්පත්‍වා ලොකන්තං දුක්ඛා අත්‍ථි පමොචනං

තස්මා භවෙ ලොකවිදූ සුමෙධො, ලොකන්තගූ වුසිත බ්‍රහ්මචරියො, ලොකස්ස අන්තං සමිතාවි ඤත්‍වා, නාසිංසති ලොකමිමං පරඤ්චා’ති

තවද සංඛාර ලෝක, සත්තලෝක, ඔකාස ලෝක යැයි ලෝක තුනකි. ‘සියළුම ජීවීහු ආහාර කැමති කොට පවත්නාහ’යි සඳහන් පරිදි එහි එක් ලෝකයක් ලෙස සංඛාර ලෝකය දත යුතුය. ‘සබ්බේ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා’ - ‘ලෝකය සදාකාලික හෝ සදාකාලික නොවේ’ යැයි සඳහන් පරිදි ‘සස්සතො ලොකොති වා අසස්සතො ලොකොතිවා’ සත්ත්ව ලෝකය දතයුතුය.

යාවතා චන්‍දිම සුරියා පරිහරන්ති දිසාභන්ති විරොචනා, තාව සහස්සධා ලොකො එත්‍ථ තෙ වත්තතී වසො

මේ ඔකාස ලෝකයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පිළිබඳවද හැම ලෙසින්ම දන්නා සේක. සියළු ජීවීහු ආහාර හේතුකොට කැමතිකොට පවත්නාහයි දැක් වූ පරිදි එසේ එක් ලෝකයකි. නාමය ද රූපය ද ලෝක දෙකකි. වේදනා තුන ලෝක තුනකි. සතරාකාර වූ ආහාර ද ලෝක සතරකි. උපාදාන සමූහ පහද ලෝක පහකි. තම (සිරුරේ ඇස් ආදී) ආයතන හයද ලෝක හයකි. විඤ්ඤාණ හත පවත්නා ලෝකයද සතකි. අටලෝ දහමද ලෝක අටකි. නව සත්තාවාසද ලෝක නවයකි. ආයතන දහයද ලෝක දහයකි. ලෝක දොළහක් ලෙස ආයතන දොළහ ගැනේ. ධාතු දහඅට ලෝක දහඅටකි. මේ සංඛාර ලෝක සියළු ආකාරයෙන්ම දන්නා සේක.

එමෙන්ම සියළුම ජීවීන්ගේ සිත් හසර, සැඟවී පවත්නා රාගාදී කෙලෙස් පිළිබඳව දනිති. කෙලෙස් දූවිලි අඩු, කෙලෙස් දූවිලි වැඩි, තියුණු ඉඳුරන් ඇති, මුදු ඉඳුරන් ඇති, යහපත් පිළිවෙත් ඇති, අයහපත් පිළිවෙත් ඇති, පහසුවෙන් කරුණු වටහාදිය හැකි, පහසුවෙන් කරුණු වටහාදිය නොහැකි, කම්පල අදහන හා මිසදිටු ගති නැති, එවැනි ගති ඇති සියළු සතුන්ගේ ගතිසොබා දන්නා සේක. එහෙයින් මුළු සත්ත්ව ලෝකයම සියළු ආකාරයෙන්ම ද. එපරිදිම ඔකාස ලෝකය පිළිබඳවද දත්හ. එසේ එක් සක්වළක් දිගින් ද පළලින් ද යොදුන් දොළොස් ලක්ෂ තිස්හතර දහස් හාරසිය පනහකි.

සබ්බං සත සහස්සානි ඡත්තිංස පරිමණ්ඩලං, දස චෙව සහස්සානි අඩ්ඪුඩානි සතානිච

එහි,

දුවෙ සත සහස්සානි චත්තාරි නහුතානි ච, එත්තකා බහලත්තෙන සංඛාතායං වසුන්‍ධරා

එහි දැරීම් ගැන (කියන විට),

චත්තාරි සතසහස්සානි අට්ඨෙව නහුතානිච, එත්තකං බහලත්තෙන ජලං වාතෙ පතිට්ඨිතං

එහිම දරාගැනීම් ගැන (කියනවිට),

නවසත සහස්සානි මාළුතො නභමුග්ගතො, සට්ඨිඤ්චෙව සහස්සානි එසා ලොකස්ස ඝණ්ඨීතී

මෙසේ පිහිටි සක්වළක තොරතුරු මෙසේය.

චතුරාසීති සහස්සානි අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවෙ, අච්චුග්ගතො තාවදෙව සිනෙරු පබ්බතුත්තමො

තතො උපඩ්ඪුපඩ්ඪෙන පමාණෙන යථාකම්මං, අජ්ඣොගාළහුග්ගතා දිබ්බා නා නාරතන චිත්තිතා

යුගන්‍ධරො ඊසධරො කරවීකො සුදස්සනො, නෙමින්‍ධරො විනතකො අස්සකණ්ණො ගිරිබ්‍රහා

එතෙ සත්ත මහාසෙලා සිනෙරුස්ස සමන්තතො, මහාරාජනමාවාසා දෙවයක්ඛ නිසෙවිතා

යොජනානං සතානුච්චො හිමවා පඤ්ච පබ්බතො, යොජනානං සහස්සානි තීණි ආයත විත්‍ථතො

චතුරාසීති සහස්සෙහි කූටෙහි පතිමණ්ඩිතො, තිපඤ්ච යොජනක්ඛන්‍ධ පරික්ඛෙපා නභව්හයා

පඤ්ඤාස යොජනක්ඛන්‍ධ සාඛායාමා සමන්තතො, සතයොජන විත්‍ථිණ්ණ තාවදෙව ච උග්ගතා, ජම්බු යස්සානුභාවෙන ජම්බුදීපො පකාසිතො

ඒ දඹගසෙහි පමණටම අසුරයන්ගේ සිත් පළොල් රුකද, ගුරුළන්ගේ ඉඹුල් රුකද, අපරගොයානයෙහි කොළොම් රුකද, උතුරුකුරු දිවයින්වල කප් රුකද, පුබ්බ විදෙහයෙහි මහරි රුකද, තව්තිසාවෙහි පරසතු රුකද වේ. එහෙයින් පැරණි ඇදුරෝ මෙසේ කීහ.

පාටලී සිම්බලී ජම්බු දෙවානං පාරිච්ඡත්තකො, කදම්බො කප්පරුක්ඛො ච සිරීසෙන භවති සත්තමං

ද්වෙ අසීති සහස්සානි [missing pali] චක්කවාළ සිලූච්චයො, පරික්ඛිපිත්‍වා තං සබ්බං ලොකධාතුමයං ඨිතො

ඒ සක්වළ සඳමඩල හතළිස් නව යොදුනකි. හිරුමඩල යොදුන් පනහකි. තව්තිසාව යොදුන් දසදහසකි. අසුර භවන, අවීචි මහා නිරය, දඹදිව ද එපමණම වේ. අපරගොයානය, පුබ්බ විදේහය යොදුන් හත්දහසකි. උතුරුකුරු දිවයින යොදුන් අටදහසකි. ඒ එක් එක් මහා දිවයිනකටද පන්සියයක්, පන්සියයක් බැගින් වූ කුඩා පිරිවර දිවයින් ඇත. ඒ සියල්ලමද එක් සක්වළක වෙයි. එකම ලෝධාතුවකි. සක්වළ අතරෙහි ලෝකාන්තරික නිරය පිහිටියේය. මෙසේ කෙළවරක් නොවන සක්වළ හා කෙළවරක් නොවන ලෝධාතු පමණ කළ නොහැකි බුදුනැණින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැම අයුරින්ම හඳුනා දැනගත්හ. පිරිසිඳ දත්හ. මෙසේ ඔකාස ලෝකයද මුළුමනින්ම දන්නා ලද බැවින් මුළු ලොවද දන්නා බැවින් ලොකවිදූ වෙති.

තම ගුණවලට වඩා උසස් ගුණවලින් යුතු වෙනත් කිසිවකු නොමැති බැවින් අනුත්තරො නම් වෙති. එසේම සීල ගුණයෙන්ද සියළු ලෝකයා ඉක්මවා යති. සමාධි - පඤ්ඤා - විමුත්ති - විමුත්ති ඤාණදස්සන ගුණයෙන්ද, සීල ගුණයෙන්ද (අන් කෙනෙකු) අසමානයහ. සමාන වූවකු නැත. එහෙයින් මෙසේ කීහ. ‘මහණෙනි, දෙවියන් සහිත වූ, මරුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි දෙව්මිනිසුන් අතර සීල සම්පත්තියෙන් ඉතා උසස් වූ (තමාට වඩා) කෙනෙක් මම නො දකිමි’ - ‘න ඛො පනාහං භික්ඛවෙ සමනුපස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ -පෙ- සදෙව මනුස්සාය අත්තනා සීල සම්පන්නතරං’ යැයි දැක්වේ.

මෙසේ අග්ගප්පසාද සූත්‍ර ආදියෙන්ද ‘මට ගුරුවරයෙක් නැත ‘න මෙ ආචරියො අත්‍ථි’ ආදී ගාථාද විස්තර කළ යුතුය.

දමනය කොට හික්මවීමට සුදුසු පුද්ගලයන් හසුරුවන අරුතින් පුරිසදම්ම සාරථි වේ. දමනය කරයි. හික්මවයි යනුවෙන් කියන ලදී. එහි පුරිසධම්ම යනු නොදැහැමි වූවන් දැහැමි මගට යොමු කිරීමයි. මෙහිලා තිරිසන් (සොබාව ඇති) මිනිසුන්ද, නොමිනිස් ගති ඇති මිනිසුන්ද ගැනේ. එසේම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තිරිසන් මිනිසුන්ද, අපලාල නා රජ, චූළෝදර, මහෝදර, අග්ගිසිඛ, ධූමසිඛ, ආරවාළ නාරජ ධනපාල ඇතු මේ ආදීහු දමනය කරන ලදී. නපුරු ගති දුරුකරන ලදී. සරණ සිල්හිද පිහිටුවන ලදී. මිනිසුන් අතර, සච්චක, නිගණ්ඨපුත්, තරුණ අම්බට්ඨ, පොක්ඛරසාති, සොණදණ්ඩ, කූටදන්ත ආදීන්ද - නොමිනිසුන් අතර ආළවක, සුචිලෝම, ඛරලෝම, යක්කු, සක්දෙව් ආදීහු හික්මවීමෙහිලා විසිතුරු උපාමං මගින් දමනය කරන ලදහ. ‘කේසි, මම නොදැහැමි මිනිසුන් දමනය කොට හික්මවීමේදී මුදු මොළොක් ලෙසද හික්මවමි. රළු ලෙසද හික්මවමි. මොළොක්වද, රළුවෙන්ද හික්මවමි’ ‘අහං ඛො කෙසි, පුරිසධම්මෙ සණ්හෙනපි විනෙමි, එරුසෙනපි විනෙමි, සණ්හ ඵරුසෙනපි විනෙමි’ මෙහිලා මෙම සූත්‍රයද විස්තර විය යුතුය. තවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු සිල් ආදී ඇත්තවුන්ට පළමු දැහැන ආදියෙන්ද, සෝවාන් පල ලාභීනට ඉන් එහා මග පිළිවෙතද පහදා දෙමින් දැමුණු බවට පත්වූවන්ද (තවදුරටත්) දමනය කරති.

නැතහොත්, අනුත්තරො පුරිසදම්ම සාරථී යනු (පද දෙකක් වූවත්) එකම අරුත් ඇත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක පලඟකම වැඩහිඳිමින් අටදිසාවෙහිම නොගැටෙමින්, හැමතැන ආවරණය වන පරිද්දෙන් දැහැමි නොවූවන් හික්මවත්ද එහෙයින් ‘අනුත්තරො පුරිසදම්ම සාරථි’ යැයි කියනු ලැබේ.

විරතවා උතුම් මගෙන් සියළු පාපී අයහපතින් වෙන්වූයේ, පහූ බොහෝ විසවි අනුගේ සිත්සතන්හි උත්සාහය උපදවමින්, අලමත්තො හැකියාවට යොමු වූ සිත.

විරතො උතුම් මගෙන් (කෙලෙසුන් ඉවත හළ බැවින්) නැවත භවයක පිළිසිඳ ගැනීමෙන් තොරව, සබ්බපාපකෙහි නිරයදුක්ඛමතිච්ච නැවත නූපදනා බැවින් නිරයෙහි දුක්ද ඉක්මවා සිටි, විරියවාසො උත්සාහයට නිවහනක් බඳු, සො විරියවා ඒ කෙලෙස් නැසූ උතුමා උත්සාහවන්තයා ලෙස කීමට සුදුසුය. පධානවා වීරො තාදී මේ තුති වචනයි. මගපිළිවෙත්හි ඇරඹි උත්සාහය සළකා පධානවා (යයිද කියයි.) කෙලෙස් නැති කිරීමට හැකිවීමෙන්, කම්පා වීමෙන් නොවෙනස්ව වීරො, පවුච්චතෙ තථත්තා එබඳු උත්සාහවන්තයෙකැයි කියනු ලැබේ. තෙ කාම කාමිනො රූපාදි වත්‍ථුකාමවලට කැමතිව, රාග රාගිනො රාගයෙන් ඇලීගැලී, සඤ්ඤා සඤ්ඤිනො රාග හැඟීමෙන් බරව.

න කාමෙ කාමෙති රූපාදී දේවල කැමති බවක් නොපතයි. අකාමො කාමයන් රහිතව, නික්කමො කාමයන්ගෙන් වෙන්ව,

සබ්බඤ්ඤුත ඤාණං සියළු දතයුතු දේ තෙආකාරන්ගෙන් දැනගත් අරුතින්, එයට පැමිණීම හෙවත් සියල්ල දන්නා බව. ඒ සියල්ල දන්නා බවේ නුවණයි. එසේ සියල්ල දන්නා බව යැයි කියනු ලබන ඇසින්, පෙර පුරුදු සහ කෙලෙස් පරාජය කොට දිනන ලදින්, එසේ දිනීම, පෙර නොවූ විරූ, පසු නොවූ, එකම මොහොතෙහි, එකම කාලයෙහි පෙර පටන්ගැන්මේ සිට මතුපිටට පැමිණීම් අරුතින් උපන්නේය.

තෙජි තෙජසා බලයෙන් යුතු බැවින් බලයෙන් (අන් හැම) අබිබවා, යමහං විජඤ්ඤං ජාති ජරාය ඉධ විප්පහානං ඒ මම ජාති ජරා නැති කිරීමේ සොබාව මෙහිම (මේ ජීවිතය) දැනගතිමි.

ජගතී පොළව, මුළු අහසෙහිම පවත්නා, පැතිරුණු, තමගතන්ති තමමෙව අසූචි තැවරුණ, මුත්‍රා තැවරුණු බව දැක්වෙන සේ තම හෙවත් අඳුරින් වැසුණු, අභිවිභච්ච නසා, අන්‍ධකාරං විධමෙත්‍වා ඇසින් හඳුනා ගැනීමට (හැකි පරිදි) අඳුර වළකා, පලවා හැර, ආලොකං දස්සයිත්‍වා හිරුඑළිය පෙන්වා, ආකාසෙ අජටාකාසයෙහි, අන්තළික්ඛෙ අහස හා පොළව අතර හිස් අහසෙහි, ගගනපථෙ දේවතාවුන්ගේ ගමන්මගෙහි යයි. සබ්බං අභිසංඛාර සමුදයං සියළුම කම්ම හේතුකොට ඇති වූ, හටගත් තණ්හාව යන අරුතයි. කිලෙසතමං අවිජ්ජන්‍ධකාරං විධමෙත්‍වා කෙලෙස් යැයි කියන ලද අවිඳු අඳුර පලවා හැර, නසා, නුවණ නැමති ආලෝකය, සියුම් නුවණ නැමති ආලෝකය පෙන්වා, වත්‍ථූකාමෙ පරිජානිත්‍වා රූපාදී දේවල් කෙරෙහි ඇති ආසාව ගැන නුවණින් හා (එහි අයහපත ගැන) තීරණය කිරීමේ නුවණින් දැන, කිලෙසකාමෙ පහාය තැවෙන-හිරිහැර පමුණුවන බවට - හඳුන්වන ලද කෙලෙස් ආසා නැති කිරීම දැන, දුරුකොට.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට දහම් කරුණු දක්වමින්, ගාථා තුනකින් පැහැදිලි කළහ. නෙක්ඛම්මං දට්ඨුං ඛෙමතො නිවනද නිවනට මගපිලිවෙත ද ‘බිය රහිත’ යැයි දැක, උග්ගහිතං දැඩි හැඟීම් ලෙස ගත්, නිරත්තංවා ඉවත් කළ යුතු, අත්හළ යුතු යැයි කියන ලදී. මා තෙ විජ්ජිත්‍ථ ඔබට නොවේවා! නිරස්සිතබ්බං දුරු කළ යුතුය.

මුඤ්චිතබ්බං ඉවත ලා නැවත නොගත යුතුය. පජහිතබ්බං හැරදැමිය යුතුය. විනොදෙතබ්බං අත්හළ යුතුය. බ්‍යන්තිකාතබ්බං ඉවත් කිරිමට කටයුතු කළයුතුය. අනභාවං ගමෙතබ්බං මදක් ඉතිරි නොකොට මුළුමනින්ම නැසිය යුතුය.

පුබ්බෙ අතීතයෙහි කළ කී දෑ අනුව උපන් කෙලෙස්, බ්‍රාහ්මණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඡතුකණ්ණි අමතති. ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම සූත්‍රයද අරහත් බව කුළුගන්වමින් දේසනා කළහ. දේශනාව අවසන පෙර කී පරිදිම බොහෝ දෙනාට දහම් අවබෝධ විය.

සද්ධම්ම පජ්ජොතිකා නම් ඛුද්දක නිකාය අටුවාවෙහි

ජතුකණ්ණි සූත්‍ර වර්ණනාව නිමියේ ය.