දුතියවග‍්ගවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

දෙ වැනි වර්‍ගය

දෙවන කොටසෙහි පළමු ගාථා දෙකෙහි නිපකං සොබාවයෙන්ම පිහිටි හැකියාව, කසිණ පිරියම් ආදී යහපත් දෙයෙහි දැනුම් තේරුම් ලද, සාධුවිහාරිං දැහැනින් හෝ පලසමවතින් යුතු, ධීරං නුවණැති, එහි නිපක යන්නෙන් නැණවත් බව අරුත් සේ කියා ඇත. මෙහිදී නුවණැති බවම අදහසයි. ඨිති නම් ලිහිල් නොවූ උත්සාහයයි. සම් ද නහර (.........කැමති වුවත් (කාමං තතො ච නහාරුචා) මෙසේ පවත්නා වූ උත්සාහයට සමාන වචනයකි. තවද පවට නින්දා කළ යන අදහසින් ධීර නම් වේ. රාජාව රට්ඨං විජිතං පහාය යම්සේ සතුරු රජු තම පාලනය කරන රටට අයහපතක් පැමිණේ යැයි දැන, රජකම හැරදමා තනිව හැසිරේද, එසේම (කරුණු දැනුම් තේරුම් නැති) තම සහාය පිරිස හැරදමා තනිව හැසිරෙයි. මෙයද එහි අරුතයි. ඉතිරි කරුණු කියා ඇති පරිදි දැනගැනීමට හැකිවෙතැයි විස්තර නොකරන ලදී.

පළමු (ගාථා දෙකයි.)

තුන්වන (ගාථාවෙහි) වචනවල අරුත් (කලින් කියා ඇති බැවින්) පැහැදිලිය. සහාය සම්පදං හුදෙක්ම සීලාදී ගුණ සමූහයෙන් යුතු රහත් ඵලයට පැමිණි උතුමන්ගේ සහායම මෙහිලා දතයුතුය. මෙය එහි විස්තරයයි. මේ කියන ලද සහායකයකු ලැබීම අද්ධා පසංසාම ඒකාන්තයෙන්ම තුති කළ යුතුය. අගය කළ යුතු යැයි කියන ලදී. ඒ කෙසේද? සෙට්ඨා සමා සෙවිතබ්බා සහායා කවර හෙයින්ද? තමා කෙරෙහි සීලාදී උතුම් ගුණදහම් (කලින් නොතිබුණද) උසස් කෙනෙකු ඇසුරු කරනවිට දැන් ඇති වූ ගුණදහම්, වැඩි දියුණුවට - මහත් බවට පැමිණේද, තමා හා සමාන සහායකයකු ඇසුරු කරනවිට, එකිනෙකා කෙරෙහි කතාකොට සැක දුරුකර ගැනීමෙන් ගුණදහම් නොපිරිහේ. එබඳු උසස් හෝ සමාන සහායකයකු ලැබුවද නොලැබුවද කුහක - වැරදි දිවිපැවැත්ම හැරදමා - දැහැමින් සෙමින් ලැබෙන ආහාර අනුභව කරමින්, එහි නොසතුටක්, තරහක් ඇතිකර නොගනිමින් නිවැරදි ආහාර ලබන්නෙකු හෙවත් ‘අනවජ්ජභොජීව’ හිත වැඩ කැමති කුලපුතකුව තනිව හැසිරෙන කඟවේණකු මෙන් වන්නේය. මම ද එසේ හැසිරෙමින් මේ උතුම් අවබෝධය ලැබුවෙමි. නිද්දේසයෙහි කියා ඇති පරිදිය.

තුන්වන (ගාථාවයි.)

සතරවන (ගාථාවෙහි) දිස්වා බලා, සුවණ්ණස්ස රත්රන්වල, ‘වලයානි’ යනු අතිරේක වචනයකි. ඉතිරි පාඨයෙහි මේ අරුතමයි. පභස්සරා පැහැපත් වූ දීප්තිමත් යැයි කියන ලදී. ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය. මේ දැක්වෙන අදහසයි. අතෙහි රන්වළලු දැක, සමූහයක් ලෙස එක්වූ විට, හඬ නැගීමත්, තනි වළල්ලක් (අතෙහි දැමුවිට) හඬක් නොවීමත් සිතමින්, (සමූහයක්ව සිටීමේදී ඇතිවන ගැටුම) විදසුන් වඩා අවබෝධ කළෙමි. ඉතිරි කරුණු කලින් සඳහන් වූ පරිදිය. නිද්දෙසයෙහි, නූපුරානි වළලු. ‘නියුරානි’ යැයි ඇතැමෙක් කියති. ඝට්ටෙන්ති එකක් අනික හා ගැටේ. හැපේ.

සිවුවන (ගාථාවයි.)

පස්වෙනි ගාථාවේ වචන තේරුම් කලින් කියා ඇති පරිදිය. මේ එහි අදහසයි. දුතියෙන දෙවැන්නකු සේ ඒ කුමාරයා සමග විසීමෙන් සීතල උණුසුම දැනෙන බව කියනවිට ඒ ගැන හැඟවීමේදී මම වාචාභිලාපො එහි සෙනෙහස ලෙසින්, අභිසජ්ජනා හටගත්, මම මොහු අත්හැර නොදමන්නේ නම්, නැවතද එසේම වෙයි. දැන් මෙසේ දෙවැන්නකු සහ, මමස්ස වාචාභිලාපො අභිසජ්ජනා එය දෙදෙනාටම සිතෙහි උසස් බවක් ලබාගැනීමට අනතුරුදායක වෙයි. එතං භයං ආයතිං පෙක්ඛමානො එය හැරදමා, නුවණ මෙහෙයා පසේබුදුබව අවබෝධ කළෙමි. ඉතිරි කරුණු කලින් කියා ඇති පරිදිය.

පස්වෙනි (ගාථාවයි.)

හයවෙනි ගාථාවෙහි කාමා යනු දෙආකාරය. වත්‍ථුකාම සහ කිලෙසකාම යනුවෙනි. වත්‍ථුකාම යනු කැමැත්ත ඇතිකරවන, සතුට දනවන රූප ආදියයි. කිලෙසකාමා යනු ඡන්‍ද ආදී රාගයට අදාල සියළුම කොටස්ය. මෙහි අදහස් කරන්නේ වත්‍ථුකාමයයි. රූප ආදී නොයෙක් ආකාර ලෙසින් චිත්‍රා වේ. ලෝකයට අයත් (එදිනෙදා ජීවිතයට) රසවිඳින - ආස්වාදය. ලබන අදහසින් මධුරා වේ. නුවණ මඳ, කෙලෙස් වසගවන, ජනතාව සිත් ඇලෙන සුළු බැවින් මනොරමා වේ. විරූප රූපෙන විරූප වූ රූපයෙන්, නොයෙක් ආකාරව යැයි කියන ලදී. ඒවා රූප විලාසයෙන් විසිතුරුය. රූප ආදියද නිල් පැහැයෙන් නොයෙක් ආකාරය. එසේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ඒ ඒ වින්දන පෙන්වා මථෙන්ති චිත්තං (සිත වසඟ කරගෙන) පැවිද්දෙහි නතුවීමට ඉඩ නොදෙයි. ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය. ඒ (කරුණුවලට අදාලව) නිගමනයද දෙවන-තුන්වන පදවලට ගලපා මුල් ගාථා අනුව පෙර කියා ඇති පරිදි දතයුතුය.

කාමගුණ කැමති කරවන අරුතින් කාමා, බැඳීම් අරුතින් ගුණා ‘මහණෙනි, අළුත් රෙද්දෙන් දෙපට සිවුරක් අනුදනිමි ‘අනුජානාමි භික්ඛවේ අහතානං වත්‍ථානං ද්විගුණං සංඝාටිං’ - මෙහි ගුණ අරුතිනි. කාලය ඉකුත් වෙයි. රෑ ගෙවෙයි. කෙමෙන් වයසේ ගති සොබාව අත්හැර යයි. ‘අච්චෙන්ති කාලා, තරයන්ති රත්තිසො වයො ගුණ අනුපුබ්බං ජහන්ති’ මෙහි සමූහ අරුතිනි. ‘සිය ගුණයකින් දීමෙන් බලාපොරොත්තු විය යුතුය’ සතගුණ දක්ඛිණ පාටිකංඛි තබ්බා - මෙහි ආනිසංස අරුතිනි. ‘බඩවැල, කුඩා බඩවැල’ - ‘අන්ත අන්තගුණං’ නොයෙක් ආකාර මල්(දම්) සකස් කරන්නේය. කයිරා මාලා ගුණෙ බහූ මෙහි බැඳීම් (එකට ගොනු කරන) අරුතිනි. කාමගුණ යයි මෙහි ගුණ යෙදී ඇත්තේ එම අරුතිනි. එහෙයින් බැඳීම් අරුතින් ගුණ යැයි කියන ලදී. බන්‍ධනත්‍ථෙන ගුණ’ චතූති විඤ්ඤෙය්‍යා ඇසින් (හඳුනාගෙන) දැකිය යුතුය. මේ ආකාරයෙන් කනින් (හඬ) හඳුනාගැනීම ආදියෙහි අරුත් දතයුතුය. ඉට්ඨා අදහස් කොට හෝ, මට ලැබේවා. අයත් වේවා! ලෙසට සිත්ගත් මනාප වූ අරමුණු ඇතිව යන අරුතයි. කන්තා සිත් අලවන, කමනීය. මනාපා මන වඩන්නා වූ, පියරූපා කැමති බව වඩන, කාමූපසංහිතා අරමුණු කොට ඉපදෙනු ලබන කැමැත්ත ඇති බැවින්, ආසා කරන ගතියෙන් යුතු, රජනීයා රාගී බව වඩවන ඇලීම් සහගත වූ,

යදි මුද්දාය ආදී තැන්වල මුද්දා යනු ඇඟිලි පුරුකෙහි සලකුණක් තැබූ අත් මුදු, ගණනා වැඩි ගණනින් සංඛානං යම් කෙතක් දෙස බලා, අනුමාන ගණනින් මෙහි මෙපමණ වී ඇත. ගස දෙස බලා මෙහි මෙපමණ ගෙඩි ඇත. අහස බලා මේ අහසෙහි මෙපමණ කුරුල්ලන් ඇත්තාහයි දැනගනිති. කසි ගොවිතැන. වණිජ්ජා ජලය හා බැඳි වෙළඳාම්, ගොඩබිම අදාල වෙළඳාම් කටයුතු. ගොරක්ඛං තමන්ගේ හෝ අනුන්ගේ ගවයන් රැකබලා. පස්ගෝරස විකිණීමෙන් ජීවත්වීම, ඉස්සත්‍ථො ආයුධ ගෙන උවටැන් කටයුතු (සේවා) සඳහා කියනු ලැබේ. (රැකවරණ සැලසීම) රාජපොරිස ආයුධ රහිතව රාජකාරි සේවා සැපයීම, සිප්පඤ්ඤතරං ඇත්, අස් ආදී වෙනත් ඉතිරි (සේවා) කටයුතු,

සීතස්ස පූරක්ඛතො ඊතලයේ ඉලක්කය මෙන්, සීතලට මුහුණ දෙමින්, සීතලෙන් පීඩා ලබන යන තේරුමයි. උණුසුම ගැනද මෙසේමය. ඩංස පිඟුවන් පැහැති ඇටමැස්සන් කොටසකි. මකසා සියළුම මැස්සන්, සිරිංසපා දික්වූ බඩගා යන සතුන්, රිස්සමානො පෙළනු ලබන, හප්පනු ලබන, ගැටෙනු ලබන, මීයමානො මැරෙමින් අයං භික්ඛවෙ ‘මහණෙනි, මොහු සලකුණු දැක්වීම වැනි දෙයකින් ජීවිකාව ගෙනයමින්. සීතල හේතුකොට රෝග වැළඳී, කාමානං ආදීනවො කාමයන්හී උවදුරු, අනතුරු යන තේරුමයි. සංදිට්ඨිකො වෙන් වෙන්ව තමන්ම දැකිය යුතු, දුක්ඛක්ඛන්‍ධො දුක්රැස කාමහෙතු කාමය හේතුකොට ඇතිවන, මුල්වීමේ අරුතින් කාමය මූලික වේ. කාම නිදානො කාම නිදානං යැයි ලිඟු පෙරළියෙන් කියන ලදී. කරුණු හේතුකොට සිදුවන තේරුමෙන් කාමාධිකරණෙ ලිඟු පෙරළියෙන් කාමාධිකරණං යැයි කියන ලදී. කාමානමෙව හෙතු මේ නිසි වදනයි. කාමය හේතුවෙන්ම උපදින්නේම යැයි අරුතයි.

උට්ඨහතො දිවි පැවැත්ම හේතුවෙන් නැගී සිටින්නාට, ඝටතො ඒ උත්සාහය පෙරත්, පසුවත් යොදවමින්, වායමතො උත්සාහය දැඩිව ගෙන යනවිට, නාභිනිප්පජ්ජන්ති මැනවින් සම්පාදනය නොවෙති. අතට නොගනිති. (ආදායමක් නොලබයි.) සොචති සිතෙහි උපන් බලවත් සොවින්ම කණගාටු වෙයි. කිලමති කයෙහි හටගත් දුකෙන් වෙහෙසට පත්වෙයි. පරිදෙවති වචනයෙන් හඬ නගී. (දුක කියමින් හඬයි) උරත්තාළිං ලයෙහි අත්ගසා හඬයි. කන්‍දති හඬයි. සම්මොහං ආපජ්ජති සිහි නැති වූ කලක මෙන් මුළාවට පත් වෙයි. මොඝං හිස්, අඵලො පල රහිත,

ආරක්ඛාධිකරණං රැක ගැනීමට කරුණු කින්ති කිනම් ආකාරයකින්, යම්පි මෙ මා විසින් ගොවිතැන් ආදිය කොට උපදවා ගන්නා ලද යම් ධනයක් වීද, තම්පි නො නත්‍ථි අපට එයද දැන් නැත. ‘මහණෙනි, නැවතද කාමය හේතුකොට...... ආදී ලෙස කරුණු පහදමින්ම එහි ආදීනව දක්වති.

එහි කාමහෙතු කාමය නිසා රාජානොපි රාජූහි විවදන්ති අරුත, කාමනිදානං භාව නපුංසක පදයයි. කාමය මුල්කොට විවාද කරති. කාමාධිකරණං භාව නපුංසක පදයකි. කාමයෙහි කරුණු සළකා විවාද කරති. කාමානමෙව හෙතු ගම් නියම්ගම් සෙන්පති පුරෝහිත තනතුරු ආදියට කැමැත්තම මුල්කොට විවාද කරති. උපක්කමන්ති පහර දෙති.

අසිචම්මං කඩුවලින්ද පලිහ ආදියෙන්ද,

ධනුකලාපං සන්නයහිත්‍වා දුන්න ගෙන, කොපුවෙහි ඊතල යොදාගෙන, උභතො බ්‍යූළහන්ති දෙපසකට රැස්වී, (දෙපිරිසක්ව) පක්ඛන්‍දති පිවිසෙති. උසුසු ඊතලවලින් විජ්ජො තලන්තෙසු එහා මෙහා හසුරුවන කල්හී, තෙතත්‍ථා ඔව්හු එම සටනෙහිදී,

අද්දාවලෙපන උපකාරියො මෙහිදී මිනිස්සු පවුරු පාදයෙහි (අත්තිවාරමෙහි) අස්කර සලකුණක් සේ ගඩොල් එක්රැස් කොට, මතුපිට සුදු පැහැයෙන් ආලේප කරති. මෙසේ කරන ලද පවුරුපාදය ‘උපකාරිය’ යැයි කියනු ලැබේ. එයට තෙත සහිත වූ මඩ වත්කරන ලදුව අද්දාවලේපන නම් වේ. පක්ඛන්‍දන්ති එහි යටින් සිටුවන ලද ගස්උල් ආදිය ඇනෙන ලෙස ලිස්සන ගතිය නිසා නැගීමට නොහැකිව එහා මෙහා දුවන්නේ පක්කමෙට්ඨියා කකාරන ලද ගොමවලින් අහිවග්ගෙන සියක් දැතිවලින්, එය දැති අටක් ආකාරව සකසා ඇත. ‘නගර දොරටුව බිඳ පිවිසෙන (සතුරන්) පැමිණිවිට, දොරටුව මුදුන්හි සිටියෝ ඒ බලවත් ‘අභිවග්ග නම් (රැකවල් සඳහා වූ) උපකරණය මගින් ඔමද්දන්ති (මඩිති).

සන්‍ධිම්පි ඡින්‍දන්ති ගෙවල බිත්ති මුළු සිඳිති. නිල්ලොපං ගමට පහර දී මහා පැහැර ගැනීමක් (මංකොල්ල) කති. එකගාරිකං පණහක් හා හැටක් පමණ පිරිවරා ජීවත්ව සිටිද්දීම අල්ලාගෙන, ධනය (බලාත්කාරයෙන්) ලබාගනිති. පරිපන්‍ථෙපි තිට්ඨන්ති මංපැහැරීම් කරති. අද්ධදණ්ඩෙන පොලුවලින්, ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය.

හයවන (ගාථාවයි)

සත්වන (ගාථාවෙහි) එයි යනු ඊති වැනසීම පමුණුවන, පිටත (තමාට) පැමිණෙන, අයහපතට හේතුවන දේවලට සමාන වචනයකි. එහෙයින් නොයෙක් ලෙසින් කැමැත්ත ඇතිකරවන කාමයද, එසේ නොයෙක් විපත් ලඟා කරවන - දැඩිසේ එක්රැස් වන අදහසින්ද ඊති නම් වේ. සැරව ආදී අපිරිසිදු දේ ගෙඩියෙන් වැගිරෙයි. ඉදිමුණු ගති මේරූ බවට පත්ව (සිරුරේ) බිඳී ගියා සේ වෙයි. එහෙයින් කෙලෙස් නමැති අපිරිසිදු වැගිරෙන දෙයින් හටගත් ජරා නම් වූ කැඩී බිඳී ගිය තැන්වලින් ඉදිමුණු-ඉල්පුණු ගතියෙන්ද, (අඟ පසඟ නියම ලෙසින් නොපවත්නා හෙයින්) ගණ්ඩො වෙයි. උපදවනු. හටගනු ලබන්නේ උපද්දවො අයහපත ගෙනදෙමින්, තදින් පීඩා පමුණුවමින් යන තේරුමයි. රජ අණින් (අධිකරණයෙන් ලබන දඬුවම් ආදියට සමාන වදනකි. එහෙයින් කැමැත්ත නිසා උදාකරන ලදුව (කලින්) නොවිඳිනා ලද දරුණු විපත්වලට - සියළුම උවදුරුවලට හේතුවන අයුරින් උපද්දවො නම් වේ. එහෙයින් කෙලෙස්වලින් රෝගී බවට පත් කරමින්, ‘සීලය’ යැයි කියනු ලබන නිරෝගී සුවතාව උදුරා ගනී. මුළුමනින්ම කෙලෙස්වලින් රෝගී බවට පත් කරයි. එහෙයින් නිරෝගී බව පැහැර ගන්නා අරුතින් රොගො ඇතුලතට යාමෙන් (සම් මස්) පසාරු කරගෙන යාමෙන් ඇතුලතින් පැටලී, ඉවතට ඇද ගැනීමට නොහැකි අයුරින් සල්ලං නම් වේ. මෙලොව පරලොව බිය ගෙනදෙන හෙයින් භයං වෙයි. එය මට - මෙතං, ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය. නිගමනයද කලින් කියා ඇති පරිදි දතයුතුය.

කාමරාගරත්තායං කාමය නැමති රාගයෙන් දැඩි ලෙස රත් වූ තැනැත්තා ඡන්‍දරාග විනිබද්ධො ඡන්‍ද රාගයෙන්, ආදර සෙනෙහසින් දිට්ඨධම්මිකාපි ගබ්භා මේ ජීවිතයෙහි දැන් පවත්නා ආයතන හය නම් වූ ගැබෙහි, පරලොවදී ද ආයතන හය නම් වූ ගැබෙහි (සසර යළි උපතක් ලබන බව න පරිමුච්චති මිදීමට නොහැකි වෙයි. ඔතිණ්ණො සාතරූපෙන මිහිරි ලෙසින් රාගයට බැස, එයින් මිරිකී පලිපථං කාම මඩෙහි, දුග්ගං වැරදි ලෙස ගමන් කරයි.

සත්වන (ගාථාවයි.)

අටවන (ගාථාවෙහි) සීතං යනු දෙආකාරය. (සිරුර) ඇතුලත ධාතු කොටස් සමව නොපැවතීමෙන්, (කිපීමෙන්) සහ බාහිර (සොබා දහම හා බැඳුණු) ධාතු කොටස්වල සමතාව බිඳීමෙන්, එසේම උණ්හං ඩංසා පිඟුවන් පැහැති මැස්සන් කොටසකි. සිරිංසපා දික්වූ බඩගා යන ඇතැම් සතුන්, ඉතිරි කරුණු පැහැදිලිය. නිගමනයද මුලින් කී අයුරු දතයුතුය.

අටවන (ගාථාවයි.)

නවවන (ගාථාවෙහි) වචන අරුත් පැහැදිලිය. මේ එයින් අදහස් වන කරුණු විස්තර කිරීමයි. එය යෙදෙන ආකාරයෙන් මිස, අසා ඇති අයුරින් නොවේ. මේ ඇතා මිනිසුන් කැමති වන පරිදි හික්මීමෙන්, දැවුණු බැවින් නැවත නොදැමුණු බවට නොපැමිණෙන්නා සේද, මහත් සිරුරක් ඇති බැවින්ද නාගො වේ. එසේම මමත් බුද්ධාදී උතුමන් කැමති වන සීලයෙහි මැනවින් හික්මී, (සිත) දමනය කොට, නැවත නොදැමුණු කෙනෙක් නොවී, අයහපත් වැරදි, අපරාධ නොකොට, නැවත ගැහැණියකව නොඉපදීමෙන් ද, ගුණයෙන් මහත් වූ සිරුරකින් යුතුව නාගො නමින් හඳුන්වන්නෙක් වන්නෙම්ද? යම්ලෙසකින් යූථානි විවජ්ජෙත්‍වා තනිව හැසිරෙන සුවයෙන්, යථාභිරත්තං වෙසෙමි. අරඤ්ඤෙ තනිව හැසිරෙන කඟවේණකු මෙන් මම ද මේ පිරිවර හැරදමා, ඇළුම් කරන එකම සුවය වූ දැහැන් සුවයෙන් කැලයෙහි වෙසෙම්ද? යම් තරමකින් කැලයෙහි විසීම සුවදායී නම්, ඒ තරමටම දැහැන්සුවය (අගය කරමි.) එසේ කැමතිතාක් කල් තනිව හැසිරෙන කඟවේණකු මෙන් කැලයෙහි වෙසෙමි යන අදහසයි. මනාව පිහිටි කඳක් ඇති බැවින් සඤ්ජාතක්ඛන්‍ධො කවදානම් මමත්, මෙසේ මැනවින් හික්මුණු සිල් සමූහයෙන් වඩනා ලද කඳකින් (සිරුරකින් යුතු වෙම්ද, යම් ආකාරයෙන් පියුමක් හා සමාන (පැහැ) සිරුරක් ඇති හෝ පියුම් කුලයෙහි උපන් බැවින් හෝ පදුමී කවදා මම ද පියුමක් බඳු අවබෝධය ලබා උසස් බවට පත්වීමෙන් හෝ බුද්ධාදී අරිය පියුම් (කුලයෙහි) උපන් බැවින් පදුමී වන්නෙම්ද? එබඳු මහත් සවි බලයෙන් යුතුවීම උළාරො නම් වෙයි. කවදා නම් මමත් මෙසේ පිරිසිදු නිවැරදි කිසි හැසිරීම් ආදියෙන් හා සීල සමාධි හා තියුණු නුවණින් උළාරො වන්නෙම්ද? මෙසේ සිතමින්ම විදසුන් වඩා පසේබුදු බව ලැබුවෙමි.

නවවන (ගාථාවයි.)

දසවන (ගාථාවෙහි) අට්ඨානතං අදාල කරුණක් නොමැතිව සිදුනොවේ යනුයි. අරියසච්චාන දස්සන = අරියසච්චානං දස්සනං යන වචනය මෙන් අනුනාසිකය මෙහි ලොප් කරන ලදී. සංගනිකාරතස්ස සමූහය සිටීමෙහි ඇළුණු, යං (පැහැදිලි කරන දෙයට අදාලව) යම් කරුණකට ‘මෙ හිරීයති, හිරීයිතබ්බෙන’ යම් දෙයකින් ලැජ්ජාවට පත්වේද ලැජ්ජා විය යුතුය’ වැනි තැන්වල සඳහන් ලෙසිනි. ඵස්සයෙ අවබෝධ කරන්නේය. සාමයිකං විමුත්ති මේ ලෝකීය වූ සමාපත්තිය (තමා) වෙතට ළඟාකර ගැනීමේදී මෙන්ම, වෙනස් අයුරින් නිදහස් වීමක් ලෙස කියනු ලැබේද? එවැනි දෙයක් ඇති නොවන්නේය. සමූහයා කෙරෙහි ඇලීම නිසා එය නොලද හැකිය යන ආදිච්ච බන්‍ධු පසේ බුදුවරයාණන් වහන්සේගේ වචනය අසා සමූහය කෙරෙහි ඇලීම් නැතිව, නුවණින් පිළිපදිමින් අවබෝධය ලැබුවෙමියි කීය. ඉතිරි කරුණු කලින් කියා ඇති පරිදිය.

නිද්දෙසයෙහි, නෙක්ඛම්ම සුඛං පැවිදි සුවය, විවෙක සුඛං කයෙහි සිතෙහි උපන් විවේක සුවය, උපසමසුඛං කෙලෙස් සමනය වූ පලසමවත් සුවය, සුඛං මගසුවය, නිකාමලාභී තමා කැමති පරිදි කැමති සේ අකිච්ඡාලාභීසුඛං නිදුකින් ලැබී, අකසිරලාභී අපහසුවෙන් තොරව ලැබී, අසමායිකං ලොවුතුරු, අකුප්පං නොවෙනස් නොසැලෙන ලොවුතුරු වේ.

දසවන (ගාථාවයි.)

දෙවන වග්ගය නිමියේ ය.