චතුත්‍ථවග‍්ගවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

සතර වැනි වර්‍ගය

සිවුවන වගෙහි පළමු ගාථාවයි.) රසෙසු ඇඹුල්, මිහිරි, තිත්ත, රළු, කර, කහට ආදී (දිවට) දැනෙන නොයෙක් රසයි. ගෙධං අකරං ගිජු බවෙන් තොර වීමයි. තණ්හාව නූපදනා බව කියන ලදී. අලොලො ‘මෙය රස බලන්නෙමි, මෙය රස බලන්නෙමි’යි නොයෙක් රසයෙහිම පැටලී නොසිටීමයි. අනඤ්ඤපොසී ආහාරපාන ආදිය ලබාදෙමින් හදාවඩා ගතයුතු, තමන් හා එක්ව වෙසෙන්නන් නොමැති බවයි. සිරුර දරාගැනීමට තරම් වූ දෙයකින් සෑහීමට පත්වේ යැයි කියන ලදී. පෙර උයනෙහිදී, යම්සේ රසයෙහි ගිජුව එහිම ආසාවෙන්, වෙනත් කෙනෙකුට නොදී සිටියෙම්ද, ඒ තණ්හාව හැරදමා, නැවතත් එය මුල්කොට වෙනත් ආසා නූපදනා බැවින් වෙනත් කෙනෙකු කවා පොවා ඇතිදැඩි නොකරන බව දක්වයි. නැතහොත් වෙනත් අරුතක් ලෙස කෙලෙස් (ගැන) කියනු ලැබේ. ඒවා (තවදුරටත්) හදාවඩා නොගන්නා ලෙසින් අනඤ්ඤපොසී නම් වෙයි. සපදානචාරී (පෙර බුදුවරුන්ගේ සිරිත නොඉක්මවමින්) අනුපිළිවෙළින් (පිඬු පිණිස) හැසිරෙයි. පොහොසත් පවුල්, දිළිඳු පවුල් යැයි ද අත් නොහැර, ගෙවල් පිළිවෙලින් පිඬු පිණිස පිවිසීම යනු තේරුමයි. කුලෙ අප්පටිබද්ධ චිත්තො කැත් කුල ආදී ලෙසින් යම්කිසි තැනක කෙලෙස්වලින් නොඇළුණු සිතින් සඳ උපමා කොට නිති අළුත (පැවිදි වූවකුට) නිති නවකයෙකුට යන තේරුමයි. ඉතිරි කරුණු කලින් සඳහන් කර ඇති අයුරිනි.

පළමු (ගාථාවයි.)

දෙවන (ගාථාවයි.) ආවරණානි නීවරණයි. ඒ ගැන උරග සූත්‍රයෙහි සඳහන් වේ. වලාකුළු ආදියෙන් සඳ හිරු වසන්නා සේ නීවරණ සිත අවුරයි. එහෙයින් ආවරණනි චෙතසො යැයි කියන ලදී. එය සිත එකඟ කිරීමේ මූලික හැඩගැසීමේදී හෝ දැහැන් ලැබීමෙන් හෝ (උපචාර හෝ අප්පණ ලෙස) පහාය උපක්කිලෙසෙ සිතට බාධා කරන අයහපත්, අකුසල කරුණුවලින් යුතු, වත්‍ථූපම සූත්‍රයෙහි දක්වා ඇති පරිදි දැඩි ලෝභය ආදී ලෙසිනි. ව්‍යපනුජ්ජා හටගැනීමට ඉඩ නොදී වනසා, විදසුන් මගින් දුරුකොට ඇතැයි තේරුමයි. සබ්බෙ ඉතිරි නොවී, මෙසේ සමථ විදසුන් වඩා, සෝවාන් මගෙන්, දැඩිව ගන්නා ලද දිට්ඨි හෙවත් වැරදි හැගීම් දුරුකරන ලද බැවින් අනිස්සිතො (සකදාගාමි ආදී) ඉතිරි මගපලවලින් පෙන්වා (තණ්හා-දිට්ඨි-දෝස) තුන් කොටසින් ඉවත්ව ගිය, සිනෙහදොසං තණ්හා රාගයැයි කියන ලදී. ඉතිරි කරුණු කලින් සඳහන් වූ පරිදිය.

දෙවන (ගාථාවයි.)

තුන්වන (ගාථාවයි.) විපිට්ඨිකත්‍වාන නොපිටට හරවා, හැරදමා, අත්හැර යන තේරුමයි. සුඛං දුඛංච කයෙහි සැප දුකය, සොමනස්ස දොමනස්සං සිතිවිලි නිසා ඇතිවන (සිතෙහි) යහපත හා අයහපතයි. උපෙක්ඛං සිවුවන දැහැනෙහි මැදිහත් බවයි. සමථං සිවුවන දැහැනෙහි එකඟ බවයි. විසුද්ධං නීවරණ පහෙන් ද, විතක්ක, විචාර, පීති, සුබ යැයි කියන ලද එකිනෙකට වෙනස් නවයෙන් ද මිදුණු හෙයින් ඉතා පිරිසිදුය. පිරිසිදු කරන ලද රත්රන් සේ කෙලෙස් හැරදමන ලදැයි යන තේරුමයි.

අදහස් වන්නේ මෙයයි. සැපද දුකද අත්හැර දැමීමේදී පුබ්බෙව පළමු දැහැන ලබාගැනීමේ මූලික අවදියම දුකය. තුන්වන දැහැන ලබාගැනීමට මූලික අවදිය සැපයකැයි අදහස් වේ. නැවත මුලින් කී ‘ච’ අකුර ඉදිරියට ගොස් සොම්නස - දොම්නස ද වෙන්කොට පුබ්බෙව යැයි උපකාරක ලෙස කීය. එයින් සොම්නස් බව සිවුවන දැහැන ලබාගැනීමට මූලික අවදියේ දී ද, දොම්නස දෙවන දැහැන ලබාගැනීමට මූලික අවදියේ දී දැයි පෙන්වයි. මෙය වෙනත් අයුරින් කිවහොත් දුරුකරන තැන්ය. වෙනස් නොකළ හැකි ආකාරයෙන් කිවහොත් දුක් සහිත පළමු දැහැනයි. දොම්නස සහිත දෙවැනි දැහැනයි. සැප ඇති තුන්වන දැහැනයි. සොම්නස ඇති සිවුවන දැහැන දුරුකරන තැනයි. එහෙයින් (භාවනා යෝගියා) පළමු දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. එහිම හටගත් දුක් සහගත බව (දුක්ඛින්‍ද්‍රියං) ඉතිරි නැතිවම නිරුද්ධ වෙයි ආදී ලෙසින් කීය. ඒ සියල්ල ඉහත කී අයුරින් ගත යුතුය. පුබ්බෙව යම් අයුරකින් පළමු දැහැන් ආදී කොට ඇති තුන් දැහැනෙහිම දුක් දොම්නස් සුව වෙන්කොට, එහිම සිවුවන දැහැන්හි සොම්නසද වෙන්කොට මේ පිළිවෙතින් ලද උපෙක්ඛා හා අති පිරිසිදු වූ සමථයද ලැබ තනිව හැසිරෙයි.

තුන්වන (ගාථාවයි.)

සතරවන (ගාථාවෙහි) පටන් ගන්නා ලද උත්සාහය වේ නම්, එය ආරද්ධ විරියො තමාගේ උත්සාහයේ මුල් පටන්ගැන්ම දක්වයි. නිවනට පරම අරුත යැයි කියනු ලැබේ. නිවනට පැමිණීම පරමත්‍ථපත්තියා ඒ අරඹන ලද උත්සාහයෙන් ලබාගන්නා ලද පලය පෙන්වයි. අලීනචිත්තො ඒ අරඹන ලද උත්සාහය උපදවන සිතත්, සිතිවිලිත් නොහැකිළුණු බව දක්වයි. අකුසිත වුත්තං යනුවෙන් සිටින තැන්, සක්මන් ආදියෙහි කයෙහි අලස බව දුරුකර ගැනීමයි. දළ්හ නික්කමො එයින් සම් නහර ඉතිරි වූවත් ‘කාමං තචො නහාරුවා’ පවත්නා වූ බලවත් උත්සාහය (නිවන අවබෝධය සඳහා) පැහැදිලි කරයි. අනුපිළිවෙලින් සිකපද අනුගමනය කරමින් කයින්ද එකම ඇන්ත (පරමත්‍ථ සච්ච) අවබෝධ කරතියි කියනු ලැබේ. නැතහොත් ඒ මග සඳහා වූ උත්සාහය පෙන්වයි. එය දැඩිසේ තවදුරටත් භාවනා ලෙසින් පිරිපුන් බවට ගිය බැවින්, ඒ ආකාරයෙන් උත්සාහවත්ව මුළුමනින්ම අයහපත් කරුණු බැහැර කරන ලද බැවින් දළ්හනික්කමො යැයි කියනු ලැබේ. ථාමබලූපපන්නො පිළිවෙත් මගෙහි උත්සාහවන්ත, කාය බලයෙන්ද නැණ බලයෙන් ද නැතහොත් සවි බලයෙන් ද නොසැලෙන නුවණ ලැබී යැයි කියන ලද්දේය. ඒ අයුරින් වීරිය වඩා විදසුන් නුවණ ලබන සැටි පෙන්වා දෙමින් නුවණ මෙහෙයා කෙලෙස් දුරු කරයි. ගාථාවෙහි පද තුනෙහිම පෙර මැද හා ඉතා උසස් උත්සාහය ලෙසින් ගාථාවෙහි පේළි තුනද යොදා ගත යුතුය. ඉතිරි කරුණු කලින් සඳහන් වූ පරිදිය.

සිවුවන (ගාථාවයි.)

පස්වන (ගාථාවෙහි) පටිසල්ලාන ඒ ඒ ජීවින් කෙරෙහි සකස් වන්නා වූ හේතු පිළිබඳ නැවත මෙනෙහි කරමින් විවේකීව සිටීම, තමන්ම ඇසුරු කරන ලද තනිවම සිටිමින් (ලබන) කයෙහි සන්සුන් බව - කාය විවේකය අදහසයි. ඣානං පිළිවෙලකට නොවඩනා ලද දැහැනින්ද, අරමුණු අනුව සිහිපත් කර, පිළිවෙලකට දැහැන් වැඩීමෙන්ද, සිතෙහි ඇතිවන විවේකයයි. එහිදී සිතෙහි උසස් බව වළකන නීවරණ ආදිය ඉවතලා ලබන සමාපත්ති අට අරමුණු කොට ගැනීම ඣාන යයි කියනු ලබයි. සඤ්ඤා ආදී දැහැනින් ද එයින් නොනැවතී නැවත සිහිපත් කිරීමෙන් ද විදසුන් මගින් ලබන මගපලද දැහැන් ගැනුනත්, මෙහිදී අරමුණ අනුව වටහාගැනීම අදහස් වේ. මෙසේ විවේකී බවද, දැහැන් මගද අරිඤ්චමානො අත්හැර නොදමමින්, ධම්මෙස විදසුන් අනුව සළකා බලන රූප, වේදනා ආදී සමූහ පහේ ගති සොබාව කෙරෙහි, නිච්චං නිතර, නිරතුරුව, ඒ අනුව පැවතෙන, අනුධම්මචාරි ඒ කරුණු අරබයා විදසුන් වඩමින්, ඒ අනුව හැසිරෙමින්, නැතහොත් ධම්මා නවලොවුතුරා දහමයි. ඒ කරුණුවලට සුදුසු පරිදි පැවතීම අනුව ධම්මො විදසුන් සඳහා වූ සමාන වචනයකි. එහි ‘ධම්මානං නිච්චං අනුධම්මචාරී’ යනුවෙන් කිවයුතු නමුදු ගාථා සැකසීමේ පහසුව අනුව විබාත් වෙනසකින් ධම්මෙසු යැයි කියා ඇත. ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු ඒ දහමෙහි අනුව හැසිරෙතැයි කියන ලද විදසුන් වඩමින්, කිසිවක් ඇති පරිද්දෙන් නොපවතී යැයි කාමාදි භව තුනෙහිම මැනවින් දකිමින් මෙම කයෙහි සිතෙහි විවේකී බව මුදුන්පත් කරන විපස්සනා යැයි කියනු ලබන පිළිවෙත ලබන ලදැයි කිවයුතුය. තනිව හැසිරෙයි යනුවෙන් අදහස් වේයැයි දතයුතුය.

පස්වන (ගාථාවයි.)

හයවන (ගාථාවෙහි) තණ්හක්ඛයං නිවනයි. මෙසේ තණ්හා ආසාවෙහි දොස් දැකීම තවදුරටත් එය නොපැවතීමට හේතු වේ. අප්පමත්තො නොනැවතී මැනවින් කටයුතු කිරීමයි. අනෙලමුගො නිතර නොදොඩන සුළු මුවින් යුතු, නැතහොත් කොළතොළු නොවූ, ගොළු නොවූ, වියත් (සුදුසු වචන කතාකරන) දැනුම් තේරුම් ඇති, නුවණැති කෙනෙකු ගැන කියා ඇති අයුරුය. හිතසුව සැලසෙන යහපත් දේ අසා ඇත්තෙකු යැයි සුතවා, දහම් කරුණු හෝ තෙවළා දහම් දැන පිළිපදින යන තේරුමයි. සතිමා බොහෝ කලක් එසේ සිත දරාගත යුතු දේ සිහිකරන බවයි. සංඛාත ධම්මො දහම විමසා දැන, මැනවින් වටහා ගන්නා ලද, නියතො උතුම් මගපලයෙන් නියමිත තැනට පත්වූයේ, පධානවා මුලසිටම මැනවින් පවත්නා වූ උත්සාහයයි. අනුපිළිවෙලකට නැතිව ඒ පදය යෙදිය යුතුය. මෙසේ (යහපතට) පමා නොවීම් ආදී ගුණයෙන් යුතුව, යහපත් අරමුණු ඉටුකර ගැන්මෙහි උත්සාහවත්ව (කිසිවක් තිර නැත. නැසෙන සුලු යයි සිතමින්) නිසි තැනට පත් වූයේ, එයින් අරහත් බවට පැමිණියේය යන අදහසයි. එවැනි උතුමන් ගැන - හේතු ඇතිව සැකසෙන (සියළු) දෙයම නැතිකරන ලදින් සංඛාතධම්ම යයි නැවත කියනු ලැබේ. හේතු ඇතිව සැකසෙන සියළු දෙයම නැතිකිරීමේ හික්මෙන තැනැත්තන් මේ ලෝකයෙහි වෙන්ව සිටිත් යැයි එසේ හෙයින් කීහ. ඉතිරි කරුණු කලින් කියා ඇති පරිදිය.

හයවන (ගාථාවයි.)

සත්වන (ගාථාවෙහි) සීහො සතර කොටසක සිංහයෝ (වෙති.) තණ සිංහයා, පඬු සිංහයා, කළු සිංහයා සහ කේසර සිංහයා යනුවෙනි. උන්ගෙන් කේසර සිංහයා උසස් යැයි කියනු ලැබේ. මෙහි අදහස් වන්නේ කේසර සිංහයාය. වාතො නැගෙනහිර දිසාවෙන් ආදී ලෙස නොයෙක් ආකාරය. පදුමං රතු, සුදු ආදී පැහැයෙනි. ඒ අතුරෙන් කිසියම් සුළඟක්, යම්කිසි නෙළුමක් සැළකේ. එහි යම් තැති ගැනීමක් තමන්ට ඇති සෙනෙහස නිසා හටගනීද, ඒ සෙනෙහසද තණ්හා ආලේපයක් වේ. එය හැගීමක්-අදහසක් ඇතිව හෝ නැතිව හෝ ලෝභයම බලපවත්නේය. එයද තණ්හාවමය. විමසා නොබලා ඇලෙන ගතිය මෝහය ලෙස ඇතිවේ. මෝහයද අවිජ්ජා හෙවත් කරුණු ඇති සැටියෙන් නොදැනීමය. එහිදී සමථ භාවනාවෙන් තණ්හාවද, විදසුන් මගින් අවිජ්ජා ද නැති කරයි. එහෙයින් සමථ භාවනාවෙන් තමාට ඇති ආදරය හැර, සීහොව සද්දෙසු (ඒ තැනැත්තා) අනිච්ච-දුක්ඛ ආදියෙහි දී (තැති නොගනී) අසන්ත සන්තො විදසුන් මගින් මෝහය හැර, වාතොව ජාලම්හි ඛන්‍ධ (රූප-වේදනාදිය) සහ ආයතන (ඇස්-කන්) ආදියෙහි අසජ්ජමානො දැකීම් මතවාද හැරදමා, පදුමංව තොයෙන සියළුම සැප සම්පතට ඇති ආසාවේ නොගැලෙමින්,

මෙහිලා සීලයෙහි පිහිටීම සමථයටත්, සමථ වැඩීම සිත එකඟ බවටත්, විදසුන් වැඩීම සියුම් නුවණටත් (පඤ්ඤා) හේතු වේ. මෙසේ කරුණු දෙකක් ඇති කල (තවත් කොටස් තුනක් සිදුවේ. එහි සීල සමූහයෙන් මනාව හික්මීම ලද්දේ වෙයි. ඔහු හඬට තැති නොගන්නා සිංහයා සේ, තරහ හට ගැනෙන කරුණුවලදී කෝපව තැති නොගනී. නුවණින් සිත පිරිසිදු බවට - නිරවුල් බවට පත්කොට වාතයට නොගැටෙන දැල මෙන්, රූප වේදනා සමූහයෙහි නොගැටේ. (සබඳතාවක් නොපවතී) ජලයෙහි නොගැටෙන පියුමක් මෙන් සමාධියෙන් රාගය ඉවත්කොට, රාගයෙහි නො ඇලෙයි. මෙසේ සමථ-විදසුන් මගින් ඇතිවන සීල-සමාධි පඤ්ඤාවෙන්, අවිජ්ජා, තණ්හා සහ අකුසල මුල් තුනම නැති කිරීමෙන් තැති නොගනිමින්, නොගැටෙමින්, නොඇලෙමින් (වාසය කරතියි) දතයුතුය.

සත්වන (ගාථාවයි.)

අටවන (ගාථාවෙහි) ඉවසා දරා ගැනීමද, නැසීමද, වේගයෙන් දුවන බැවින් ද සීහො නම් වේ. කේසර සිංහයා මෙහිදී අදහස් වේ. දත්වල සවිබල ඇත්තේ දාඨාබලී, පසය්හ අභිභුය්‍ය (මේ) පද දෙකම චාරි යන වචනය සමග යෙදිය යුතුය. පසය්හචාරී අභිභුය්‍යචාරී ලෙසිනි. හැසිරීමෙන් බලය යටකොට දැඩිව ගෙන සිටීම පසය්හචාරී, මැඩපවත්වා, වසඟකොට හැසිරීම අභිභුය්‍යචාරී මේ තැනැත්තා සිරුරේ සවිබලයෙන් දැඩි භක්තියෙන් හැසිරෙයි. තෙද බලයෙන් (අන් තැනැත්තන්) මැඩපවත්වා සිටී. මෙහිදී යම්කිසිවකු විසින් බලයෙන් මැඩපවත්වා හැසිරෙන්නේ කුමක්දැ’යි කියනු ඇත. එහිදී මිගානං ආධාර විබත් අරුතෙහි දුතියා විබත් යොදා ‘මිගෙ පසය්හ අභිභුය්‍යචාරී’ යනුවෙන් නැවත කිවයුතුය. පන්තානි දුරින් සෙනාසනානි වාසය කරන, සිටින තැන් ගැනේ. ඉතිරි කරුණු කලින් කියන ලද අයුරින් දැනගැනීමට හැකි බැවින් විස්තර නො කරන ලදී.

අටවන (ගාථාවයි.)

නවවන (ගාථාවයි.) සියළුම ජීවීහු සැපවත් වෙත්වායි හිතසුවයට පත්වනු දැකීම මෙත්තා වේ. ‘අනේ මේ දුක්වලින් මිදෙන්නේ නම් මැනවැයි අහිත වූ දුකට පත්වනු දැකීමේ නොකැමැත්ත කරුණා ‘මේ පින්වත් සියල්ලෝම හිතසුවයට පත්වීමෙන් සතුටු වෙති. එය ඉතා යහපත් යැයි සිතීම මුදිතා වේ. තමන් කරන කියන දෙයින් හැඟෙයි, පෙනෙන්නේ යැයි සැප දුකෙහි මැදහත්ව සිටීම උපෙක්ඛා ගාථාව සකස්වීමෙහි පහසුව සළකා අනුපිළිවෙල හැර මෙත ගැන කියා උපෙක්ඛාවට පසුව මුදිතාවද සඳහන් කරන ලදී. විමුත්ති යනු තමා කෙරෙහි වූ නුසුදුසු කරුණු සතරින් මිදුණු බවයි. මෙත, මැදහත් බව, කරුණාව, විමුක්ති ඇතිකරගත් විට, ඇසුරු කරනවිට, මුදිතාවටද කාලය’ බව එහෙයින් කියා ඇත.

ආසෙවමානො මෙත් කරුණා උපෙක්ඛා තෙවැනි හතරවැනි දැහැන් ලෙස වඩමින් උපෙක්ඛාව සිවුවැනි දැහැන ලෙස වැඩීම කියන ලදී. කාලෙ යනු මෙත ඇසුරුකොට එයින් ඉදිරියට මුදිතාවත් ඉන් එහා කරුණු ලෙස පීතිය රහිත දැහැනින් ඈත්ව උපෙක්ඛා ඇසුරු කරමින් (ඊට සමවැද සිටීමෙන්) පසුවන කාලය ආසෙවමාන යැයි කියනු ලැබේ. (නො එසේ නම්) එසේ සිටීමට පහසු වේලාවයි. සබ්බෙන ලොකෙන අවිරුජ්ඣමානො දස දිසාවෙහිම ජීවත්වන සියළුම ලෝකවාසීන් කෙරෙහි තරහ නොවී, මෙත් ආදී (ගුණ) වඩන ලද බැවින් ජීවත් වන්නෝ (ඔහුට) පිළිකුල් නොවෙති. සියළු ජීවීන් කෙරෙහි තරහක් නොමැති දිගින් දිගටම බැඳී ඇති තරහ ද (පටිඝ) සංසිඳේ. ‘සබ්බෙන ලොකෙන අවිරුජ්ඣමානො’ යැයි එහෙයින් කියන ලදී. ඉතිරි සියළු කරුණු මෙහි කලින් කියා ඇති පරිදිය.

නවවැනි (ගාථාවයි.)

දහවෙනි (ගාථාවෙහි) සංයොජනානි දස සංයෝජනයි. ඒවා ඒ ඒ මගපලයෙන් කඩා බිඳ දමා, අසන්තතං ජීවිත සංඛයම්හි ජීවිත සංඛය යනු චුති සිතෙහි බිඳී යාමයි. තවදුරටත් (සසර) ජීවිත පැවැත්ම නැතිකරන ලද බැවින් අසන්තසං (තැති නොගනී) මෙපමණකින් සෝපාදිසෙස නිවනට තමා (පැමිණි බව) දක්වන ගාථාව අවසන සසර නැවත නූපදනා ලෙසින් පිරිනිවන් පෑහ.

දහවෙනි (ගාථාවයි.)

එකොළොස්වන (ගාථාවෙහි) භජන්ති සිරුරෙන් ඇලී ඇසුරු කරති. සෙවන්ති ඇඳිලි බැඳීම් ආදියෙන් යටහත් පැවතුම් ඇතිව ගරු කරමින් හැසිරෙති. කරුණක් ඇත්තේ කාරණත්‍ථා නම් වේ. සබඳතා පැවැත්වීමෙන්, ඇසුරු කිරීමෙන්, වෙනත් හේතුවක් නැත. එහි තේරුම නම් තමන්ට ඇතිවන උපකාර (වාසි) සළකා ඇසුරු කරතියි කී අයුරුයි. නික්කාරණ දුල්ලභා අජ්ජමිත්තා ‘මෙයින් කිසිවක් ලබමු’යි මෙසේ ලාභ වාසි හේතුවෙන් නිකරුනේ ඇසුරු නොකෙරේ. හුදෙක්ම –

‘උපකාරක වන මිතුරෙකු වෙත්ද, සැපදුකෙහි එක්වන යහළුවකු වෙත්ද, දියුණුව කැමති යහළුවකු වෙත්ද, අනුකම්පා සහගත යහළුවකු වෙත්ද’

කියා ඇති පරිදි (නියම) මිතුරු බවින් යුතු යහළුවෝ අද දුලබ වෙති. තමන්ට ඇති නුවණින් වටහාගෙන, තමන්ම (සසඳා) බලති. වෙනත් අයුරකින් නොවේ. අත්තත්‍ථපඤ්ඤා, දිට්ඨත්තපඤ්ඤා යන මෙයද පැරණි පාඨයකි. ලාභයක් ඇතිවිට, එය දැන කටයුතු කිරීම මොවුන්ගේ නුවණ ඉදිරියට බලාපොරොත්තු නොවන බව කියන ලදී. අසූචි යනු අපිරිසිදු ලාමක වූ කය වචන මනසින් යුතුව කටයුතු කරන්නෝය. ඉතිරි කරුණු පෙර කී පරිද්දෙන් දතයුතුය. ඉතා දිගු වේ යැයි බියෙන් අතුරු විස්තර නොකියන ලදී. ඒ සියල්ල දක්වා ඇති පාඨ අනුසාරයෙන් දතයුතුය.

සතරවන වග්ගයයි.

සද්ධම්ම පජ්ජොතිකා නම් ඛුද්දක නිකාය අටුවාවෙහි

ඛග්ගවිසාණ සුත්ත වණ්ණනා නිමියේ ය.