සබ‍්බකාමිත්‍ථෙරගාථාවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

සබ්බකාමී ස්ථවිරගාථා වර්ණනාව

“දිපාදකො” යනාදී ගාථා ආයුෂ්මත් සබ්බකාමී තෙරුන්වහන්සේ විසින් පවසන ලදි. එහි උපත කෙසේ ද? උන්වහන්සේ ද පෙර පදුමුත්තර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනයේ ඇති වූ අර්බුදයක් පිරිසිදු කර, නැවත මුල් ස්වභාවයට ගෙනවුත් (දුර්මත බැහැර ලා පිරිසිදු බුදු දෙසුමම හෙළිකර) තැබූ එක් මහතෙරනමක් දැක; “මම ද අනාගතයේ එක් බුදුවරයෙකුගේ සසුනේ පහළවන අර්බුද බැහැරලා නැවත නියම බුදු දෙසුම පිරිසිදු කර දැක්වීමට සමර්ථයෙක් වේවා”යි පැතූහ. ඒ ප්‍රාර්ථනාවට අනුකූල වූ පින් දහම් සිදුකරමින් දෙව් මිනිසුන් අතර සැරිසැරූ හෙතෙම මේ බුද්ධෝත්පාද කාලයේ දී අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවීමට පෙරදීම විශාලා මහනුවර ක්‍ෂත්‍රිය පවුලක ඉපිද “සබ්බකාමී” නමින් ප්‍රකට විය. නිසි වයසට එළඹි ඒ රජකුමරුට නෑයන් විසින් සුදුසු මනාලියක් ගෙනවුත් පාවාදනෙ ලදි. නමුත් කාමුක සම්පත්හි නොඇලුණු සිතැති සබ්බකාමී කුමරු ගිහිගේ පිළිකුල් වූ බැවින් ගිහිසැප හැරදමා ගොස්, ධර්මභාණ්ඩාගාරික ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සමීපයේ පැවිදි වයි. මහණදම් පුරමින් සිය උපාධ්‍යායන් වහන්සේ සමග විශාලාවට පැමිණ; සිය ඥාතීන් බැලීමට වැඩම වූ සබ්බකාමී තෙරුන් වෙත; උන්වහන්සේගේ ගිහිකල භාර්යාව ස්වාමි විප්‍රයෝගය නිසා කෘශ වූ දුර්වර්ණ සිරුරින් ද අලංකාර නොවූ කිලිටි වස්ත්‍රවලින් ද යුතුව අඬමින් පැමිණ තෙරුන්ට වැඳ එකත් පසෙක සිටියාය. ඇය දුටු සබ්බකාමී තෙරණුවෝ කරුණාව පෙරටුකරගත් මෙත් සිත ඇය කෙරෙහි පැතිරවූහ. නුසුදුසු අරමුණ පැතිර වූ මේ මෙත් සිත අනුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා (අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් යුතු හෙයින්) උන්වහන්සේගේ සිතේ වහා කෙලෙස් දහම්, රාගී හැඟීම් වර්ධනය විය.

ඉන්පසු එකරුණ දුටු තෙරුන් වහන්සේ කසපහර ලද උසස් කුලයේ (අජානීය) අශ්වයකු මෙන් වහා සොහොනට වැඩමවා අසුභ නිමිත්තක් ලැබ, එය සිහිකිරීමෙන් ලබනලද ධ්‍යානය පාදක කරගෙන විදසුන් සිහිකිරීමෙන් ලබන ලද ධ්‍යානය පාදක කරගෙන විදසුන් වඩා රහත් වූහ. එවිට උන්වහන්සේගේ මාමණ්ඩිය (බිරිඳගේ පියා) තම දුවණියන් ඉතා අලංකාරවත්ව සරසා ගෙන මහත් වූ පිරිවරින් තෙරුන් සිවුරු හරවා ගැනීමේ අදහසින් විහාරයට පැමිණි අවස්ථාවෙහි; සබ්බකාමී තෙරණුවෝ ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය දැන, තමන් වහන්සේ කාමයන්හි නොඇලුණු බවත්, සෑම තැනකම නො ඇලෙන බවත් ප්‍රකාශ කරමින් මේ ගාථා සය වදාළහ.

“දිපාදකොයං අසුචි දුග්ගන්‍ධො පරිහීරති, නානා කුණප පරිපූරො විස්සවන්තො තතො තතො”

“මිගං නිලීනං කූටෙන බලිසෙනෙව අම්බුජං, වානරං විය ලෙපෙන බාධයන්ති පුථුජ්ජනං”

“රූපා සද්දා රසා ගන්‍ධා ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා, පඤ්චකාම ගුණා එතෙ ඉත්‍ථි රූපස්මිං දිස්සරෙ”

“යෙ එතා උපසෙවන්ති රත්තචිත්තා පුථුජ්ජනා, වඩ්ඪෙන්ති කටසිං ඝොරං ආචිණන්ති පුනබ්භවං”

“යො වෙතා පරිවජ්ජෙති සප්පස්සෙව පදාසිරො, සොමං විසත්තිකං ලොකෙ සතො සමතිවත්තතී”

“කාමෙසවාදීනවං දිස්වා නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො, නිස්සටො සබ්බකාමෙහි පත්තො මෙ ආසවක්ඛයො” තී.

මෙහි “දිපාදකො” පා ඇති, නැති නැති සැම සත්ත්‍වයකුගේම කය අශූචියෙන් පිරුණේම ය. මෙහි “දෙපා ඇති” යනුවෙන් අධිකාර වශයෙන් හෝ ඉතා උසස් වෙන්කිරීම් වශයෙන් විශේෂ කර දක්වන ලදි. අනෙකුත් අශූචියෙන් පිරි සත්ත්‍වයන්ගේ ශරීර ලුණු, ඇඹුල් දමා මනුෂ්‍යයන්ගේ භෝජනය සඳහා ගනිති. නමුත් මිනිස් ශරීර කොටස් එසේ නො ගනියි. එනිසා එසේ මිනිස් ශරීරය ඉතාමත් අශුචි සහගත බව දැක්වීමට මෙසේ “දෙපා ඇති” යනුවෙන් කියන ලදි. “අයං” මේ, ඒ ඥාතීන් විසින් ඉදිරියේ තැබූ ස්ත්‍රී රූපය සඳහා මෙය කියන ලදි. “අසුචි” අසුචි, අපවිත්‍ර වූවක් මය. මේ ශරීරයේ කිසිදු පිරිසිදු, පවිත්‍රභාවයක් නොමැත. “දුග්ගන්‍ධො පරිහීරති”. ඉතා දුගඳ පිළිකුල් වූ මේ ශරීරය මල් ගඳ විලවුන්වලින් සකසාගෙන පරිහරණය කරනු ලැබේ. “නානා කුණපපරිපූරො” කෙස්, ලොම් ආදී අනේකප්‍රකාර කුණපයන්ගෙන් පිරිපුන්ය. “විස්සවන්තො තතො තතො” මල් ගඳ විලවුන් ආදියෙන් පිළිකුල් බව වසා ගැනීමට වෑයම් කළත්, ඒ උත්සාහය නිෂ්ඵල කරමින් මේ නව දොරින් කෙළ, සෙම්, සොටු ආදී අශුචීත්, රෝම කූපයන්ගෙන් දහඩියත් වැගිරෙන්නේ ම ය. එසේ වගුරුවමින් පරිහරණය කරයි.

මෙසේ ඉතා පිළිකුල් සහගත වූ මේ කය උගුල් ආදියෙන් මුවන් බැඳගන්නාක් මෙන්, රූපාදී ප්‍රිය අරමුණු අඳබාල පුහුදුන් පුද්ගලයන් රවටා විපතට පමුණුවන්නේයැයි දක්වමින් “මිගං නිලීනං” ආදි දෙවන ගාථාව වදාළහ. “මිගං නිලීනං කූටෙන” වැදිපුත්‍රයා දැල්, උගුල් ආදියෙන් සැඟවී සිටින, මුවහ වී සිටින මුවකු අල්ලාගන්නාක් මෙන්, මෙහි අර්ථ පවසන විට “ඉව” ශබ්දය යොදා අර්ථ ගතයුතුයි. “ඉව” මෙන්, “බලිසෙනෙව අම්බුජං” බිලී කටුවෙන් ආහාරයේ ලොල් වූ මාළුවකු අල්ලා ගන්නා මසුන් මරන්නකු මෙන් “වානරං විය ලෙපෙන” ගල්, ගස්, අතුවල ගැල් වූ වඳුරු මලයෙන්, වඳුරු ආලේපයෙන් වඳුරකු අල්ලා ගන්නා මුව වැද්දකු මෙන් මේ අඳබාල පුහුදුන් පුද්ගලයා රවටා විපතට පත්කර ගනියි.

කවරකු විසින් එසේ විපතට පත් කරත් ද? එය දැක්වීමට “රූපා සද්දා” යන ගාථාව දැක්විණි. රූප, ශබ්ද, ගන්‍ධ, රස, ස්පර්ශ යන පස් කම් සැප ගෙන දෙන විෂභාග අරමුණු ඇසුරු කිරීමෙන්, විපර්යාසයට පත්ව අනුවණින් මෙනෙහි කිරීමෙන් ඒ විසභාග අරමුණු පිනවීමට යොමු වූ අඳබාල පුහුදුන් පුද්ගලයන්ගේ සිත අලවමින්, කෙලෙස් පිරි වස්තු වූ ඒ පංචාරම්මණයන් අනර්ථය පිණිසම හේතුවන බැවින් “බාධාකරයි”, “පීඩාකරයි” නම් වේ. එනිසා “රූපා සද්දා රසා ගන්‍ධා...... ඉත්‍ථි රූපස්මිං දිස්සරෙ” යි මේ සියලු පංචකාම සම්පත් ස්ත්‍රී රූපයේ ඇතැයි කියන ලදි.

මෙහි ස්ත්‍රිය ගැනීම අධිකාර වශයෙන් සිදු කළ බව දත යුතුයි. ඒ ස්ත්‍රී රුව සේවනයේ ආදීනව “යෙ එතා උපසෙවන්ති” යනාදී වශයෙන් දක්වන ලදි. එහි අරුත් මෙසේ ය. “යම් පුහුදුන් පුද්ගලයෙක් ඒ ස්ත්‍රීරුව කෙරෙහි ඇලුණු සිතින්, රාගික වූ සිතින් පරිභෝග වස්තුවක් මෙන් සලකා ඇසුරු කරයි ද ඔහුට “වඩ්ඪෙන්ති කටසිං ඝොරං” ජාති ආදී භවයන්හිත් නිරයාදියෙහිත් ඉතා බිහිසුණු දුක් පැමිණේ. ඒ අඳබාලයන්ට මේ පංචකාමයන්හි ඇලීම නිසා සුසාන නම් වූ සංසාරයේ නැවත නැවත ඉපදීමත් මැරීමත් වර්ධනය වේ. එනිසා කියන ලදී. “ආචිණන්ති පුනබ්භවං” පුනර්භවය රැස් කරති.

“යොවෙතා” යම් ඒ පුද්ගලයෙක් මේ ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි හටගත් ආශාව ඡන්දරාගය මුලිනුපුටා දැමීමෙන් හෝ විෂ්කම්භනය කිරීමෙන් හෝ තම පයින් සර්පයකුගේ හිසක් ඉවත දමන්නාක් මෙන් දුරු කරයි ද, ඔහු මුලු ලෝකයම අල්ලාගෙන සිටින බැවින් ඇලීම් ඇති කරන, “විසත්තිකා” නම් වූ තණ්හාව සිහියෙන් යුක්තව ඉක්මවා සිටියි.

“කාමෙස්වාදීනවං දිස්වා”, “මේ කාමයෝ ඇටසැකිල්ලක් බඳුය. බොහෝ වධබන්‍ධන ඇති වේ” යනාදී ලෙස වස්තු කාම, ක්ලේශ කාමයන්හි අනේකප්‍රකාර වූ ආදීනව, දොස් දැකීමෙන්, “නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො” කාමයෙහිත් භවයෙහිත් නික්මීම ඇති කරන බැවින් නෛෂ්ක්‍රම්‍ය පැවිද්දත් ක්‍ෂේම වූ නිවණත් උපද්‍රව රහිත බව දැක; ඒ මම ත්‍රෛභූමික වූ මේ සියලුම කාමයන්ගෙන් නික්මුණෙමි. ඉවත්ව ගියෙමි. සියලුම ඒ ත්‍රෛභූමික වූ ධර්මයෝ ප්‍රිය, කමනීය බව ඇති කරන බැවින් “කාම” නම් වේ. ඒ කාමලෝකයන්ගෙන් මේ තෙරණුවෝ මිදුණු බව මෙසේ කියන ලදි. කාම, රූප, අරූප සියලු ලෝකයන්හි උපත දුරුකළ බව “පත්තො මෙ ආසවක්ඛයො” යන්නෙන් කියන ලදි.

මෙසේ මුලින් දැක්වූ ගාථා පහෙන් ධර්ම දේශනා කළ සබ්බකාමී තෙරණුවෝ අවසන් සය වන ගාථාවෙන් සිය රහත් බව ප්‍රකාශ කළහ. මේ ගාථා ඇසූ මාමණ්ඩිය “මොහු සැමතැන්හිම ඇලීම දුරුකළ අයෙකි. මොහුට කාමුක සම්පත්තිය කෙරෙහි ඇලීමක් ඇති කිරීමට නොහැක”යි සිතා පැමිණි මාර්ගයෙන්ම නැවත හැරී ගියේය. සබ්බකාමී තෙරණුවෝ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවි කල්හි, උපසම්පදාව ලැබ එක්සිය විසි අවුරුද්දක් මහතෙර නමක්ව ජීවත්ව සිටිමින්; විශාලාවේ වජ්ජිපුත්තකයන් විසින් ඉපද වූ ශාසනික අර්බුදය විසඳා පිරිසිදු බුදු දහම බබුළුවමින් දෙවැනි ධර්ම සංගායනාවට සහාය වූහ. ඉන්පසුව “අනාගතයේ ධර්මාශෝක රජ දවස උපදින්නා වූ ශාසනික අර්බුදය දුරුකර සසුන පිරිසිදු කරව”යි තිස්ස මහා බ්‍රාහ්මණයාට අණකර, අනුපාදිසේස නිර්වාණ ධාතුවෙන් උන්වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක.

සබ්බකාමී ථේරගාථා අර්ථ වර්ණනාව නිමියේය.

සයවැනි නිපාතයේ ගාථාවන්හි අර්ථ වර්ණනාව සමාප්තයි.