4. සිරිමන්‍දජාතකං
4. සිරිමන්‍දජාතකං
4. සිරිමන්‍ද ජාතකය
2411. පඤ‍්ඤායුපෙතං සිරියා විහීනං යසස‍්සිනඤ‍්චාපි අපෙතපඤ‍්ඤං, පුච‍්ඡාමි තං සෙනක එතමත්‍ථං කමෙත්‍ථ සෙය්‍යො කුසලා වදන‍්ති.
2411. එම්බා සේනකය, ප්‍රඥාවෙන් යුතු වූ සම්පතින් තොර තැනැත්තා ද යශසින් යුතු වූ ප්‍රඥාවෙන් තොර තැනැත්තා ද යන මේ දෙදෙනා අතුරෙන් කවරෙක් උතුමැ යි පණ්ඩිතයෝ කියද්ද? යන මේ කරුණ මෙහි දී නුඹගෙන් අසමි යි රජ තෙම කීවේ ය.
2412. ධීරා ච බාලා ච හවෙ ජනින්‍ද සිප‍්පූපපන‍්නා ච අසිප‍්පිනො ච, සුජාතිමන‍්තොපි අජාතිමස‍්ස යසස‍්සිනො පෙස‍්සකරා භවන‍්ති. එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2412. මහරජ, පණ්ඩිතයෝ ද මෝඩයෝ ද ශිල්ප දන්නෝද ශිල්ප නො දන්නෝ ද උසස් ජාති ඇත්තෝ ද යන සියල්ලෝ ද පහත් ජාතික සම්පත් ඇත්තහුගේ මෙහෙකරුවෝ වෙත්. මේ කරුණ ද දැක ප්‍රඥා ඇත්තා නිහීන ය. සම්පත් ඇත්තා ම ශ්‍රේෂ්ඨ ය යි කියමි යි සේනක තෙමේ කීවේ ය.
2413. තවම‍්පි පුච‍්ඡාමි අනොමපඤ‍්ඤ මහොසධ කෙවලධම‍්මදස‍්සි, බාලං යසස‍්සිං පණ‍්ඩිතං අප‍්පභොගං කමෙත්‍ථ සෙය්‍යො කුසලා වදන‍්ති.
2413. අලාමක ප්‍රඥා ඇති සියලු ධර්‍මයන් දක්නාසුලු මහෞෂධය, ඔබ ද විචාරමි. අඥාන වූ සම්පත් ඇත්තහු ද පණ්ඩිත වූ සම්පත් නැත්තහු ද යන මේ දෙදෙනා අතුරෙන් කවෙරෙක් ශ්‍රේෂ්ඨ යයි පණ්ඩිතයෝ කියද්දැ යි මෙහි දී අසමි යි රජ තෙම කීයේ ය.
2414. පාපානි කම‍්මානි කරොති බාලො ඉදමෙව සෙය්‍යො ඉති මඤ‍්ඤමානො ඉධලොකදස‍්සි පරලොකං අදස‍්සි, උභයත්‍ථ බලො කලිමග‍්ගහෙසි එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යස‍්සසී බාලො.
2414. මේ ලෝකයෙහි ඓශ්වර්‍ය්‍යය ම ශ්‍රේෂ්ඨ යි හඟිමින් අඥාන තෙමේ පව්කම් කරයි. මෙලොව ගැන පමණක් පෙනෙන පරලොව ගැන නො පෙනෙන අඥාන තෙමේ දෙලොවෙහි ම පරාජය ම ගනියි. (ලබයි.) මේ කරුණ ද දැක නුවණැත්තේ ම ශ්‍රේෂ්ඨ ය. සම්පත් ඇත්තා වූ අඥානයා උතුම් නො වේ ය යි මම කියමි යි. මහෞෂධ තෙමේ කීවේ ය.
2415. න සිප‍්පමෙතං විද‍්ධාති භොගං න බන්‍ධවා න සරීරාවකාසො පස‍්සෙළමූගං සුඛමෙධමානං සිරිහීනං භජතෙ ගොරිමන්‍දං එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2415. මහරජ, මේ ශිල්පය සම්පත් නො දරයි. ශිල්ප දන්නා පමණක් මුත් නෑයන් ඇත්තේ නො වෙයි. ශරිරාවකාශ ඇත්තේත් නො වෙයි. කෙළ වැගිරෙන මුව ඇතිවැ සැප විඳින්නා වූ මේ ගොමරින්‍ද සිටුහු බැලුව මැනවි. ශ්‍රී තොමෝ ඒ ගොමරින්‍දයා භජනය කෙරෙයි. මේ කාරණය ද දැක නුවණැත්තා නිහීනය. සම්පත් ඇත්තා ම ශ්‍රේෂ්ඨය යයි මම කියමි යි සේනක තෙම කීයේ ය.
2416. ලද‍්ධා සුඛං මජ‍්ජති අප‍්පපඤ‍්ඤො දුක‍්ඛෙන ඵුට‍්ඨොපි පමොහමෙති ආගන‍්තුනා සුඛදුක‍්ඛෙන ඵුට‍්ඨො පවෙධති වාරිචරොව ඝම‍්මෙ එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2416. මහරජ, මඳ නුවණැත්තේ සැප ලබා මත්වේ. දුකින් ස්පර්‍ශ කරන ලද්දේ මුළාවට යෙයි. ආගන්තුක වූ සුවදුක් දෙකින් ස්පර්‍ශ කරන ලද්දේ අව්වෙහි තබන ලද මත්ස්‍යයකු මෙන් සැලෙයි. මෙයත් දැක නුවණැත්තේ ම ශ්‍රේෂ්ඨ ය. සම්පත් ඇති බාලයා එසේ ශ්‍රේෂ්ඨ නො වේ ය යි මම කියමි යි මහෞෂධ තෙම කීය.
2417. දූමං යථා සාලුඵලං අරඤ‍්ඤෙ සමන‍්තතො සබ‍්භි චරන‍්ති පක‍්ඛී එවම‍්පි අඩ‍්ඪං සධනං සභොගං, බහුජ‍්ජනො භජති අත්‍ථහෙතු එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2417. මහරජ, වනයෙහි මිහිරිපල ඇති රුක් සිසාරා පක්‍ෂීහු යම්සේ හැසිරෙද්ද, එසේ ම ආඪ්‍ය වූ ධන සහිත වූ සම්පත් ඇති පුද්ගලයා ඇසුරු කිරීමෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජනය තකා බොහෝ දෙන ආශ්‍රය කරත්. මේ කාරණය දැක නුවණැත්තා උතුම් නො වේ. සම්පත් ඇත්තේ ම උතුම් වේ යයි මම කියමි යි සේනක තෙම කීය.
2418. න සාධු බලවා බාලො සාහසං වින්‍දතෙ ධනං, කන්‍දන‍්තමෙව දුම‍්මෙධං කඩ‍්ඪන‍්ති නිරයෙ භුසං, එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2418. මහරජ, අඥාන වූ බලවතා යහපත් නොවේ. හේ සාහසික ලෙස ධනය ලබයි. පසුව නිරයපාලකයෝ අඬන්නා වූ ම ඔහු රුදුරු නිරයට ඇද ගනිති, මේ කාරණය ද දැක නුවණැත්තා උතුම් වෙයි. සම්පත් ඇති බාලයා එසේ උතුම් නො වේය යි මම කියමි යි මහෞෂධ තෙම කීයේ ය.
2419. යා කාචි නජ‍්ජො ගඞ‍්ගමභිස‍්සවන‍්ති, සබ‍්බාව තා නාමගොත‍්තං ජහන‍්ති ගඞ‍්ගා සමුද‍්දං පටිපජ‍්ජමානා න ඛායතෙ ඉද‍්ධිපරො හි ලොකෙ, එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2419. යම්කිසි ඇළ දොළවල් ගඟකරා ගළා බසිද්දී ඒ සියල්ලෝ ම පෙරැ පැවති නාමගෝත්‍ර හැරදමද්ද, මුහුදට ගලාබස්නා ගංගාව ද මුහුදට වැටුණු පසු ප්‍රකට නොවන්නී ද? එපරිද්දෙන් ම ලෝවැසි තෙම ඉසුරුමත් තැනැත්තා ප්‍රධාන කොට ඇත්තේය. මේ කරුණ ද දැක නුවණැත්තා නිහීන යැ, සම්පත් ඇත්තා ම උතුම්ය යි කියමි යි සේනක තෙම කීයේ ය.
2420. යමෙනමක‍්ඛා උදධිං මහන‍්තං සවන‍්ති නජ‍්ජො සබ‍්බකාලං අසඞ‍්ඛං, සො සාගරො නිච‍්චමුළාරවෙගො වෙලං න අච‍්චෙති මහාසමුද‍්දො.
2420. යම් ඒ මහාසාගරයක් නුඹ කීයෙහි ද? එයට හැම කල්හි ම නොගිණිය හැකි සංඛ්‍යාවක් ඇළ දොළ ගළා බසිත්. ඒ සාගරය නිතර මහාරළවේග ඇත්තේ වෙරළ නො ඉක්මවා ද?
2421. එවම‍්පි බාලස‍්ස පජප‍්පිතානි පඤ‍්ඤං න අච‍්චෙති සිරී කදාචි, එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2421. මෙපරිද්දෙන් ම අඥානයාගේ කථාවෙන් නුවණැත්තහු ඉක්මවා නොයත් (නුවණැත්තහු කරා පැමිණ බිඳෙත්.) සම්පත් තොමෝ ද කිසිකලෙකත් ප්‍රඥාවන්තයා නො ඉක්මවයි. මේ කරුණ ද දැන නුවණැත්තා ම ශ්‍රේෂ්ඨය. සම්පත් ඇති බාලයා එසේ ශ්‍රේෂ්ඨ නැතැයි කියමියි කීයේ ය.
2422. අසඤ‍්ඤතො චෙපි පරෙසමත්‍ථං භණාති සන්‍ථානගතා යසස‍්සී, තස‍්සෙව තං රූහති ඤාතිමජ‍්ඣෙ සිරිහීනං තාරයතෙ න පඤ‍්ඤා එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2422. කායාදිසංයම නැත්තා වූ ද යස පිරිවර ඇති තැනැත්තේ විනිශ්චය ස්ථානයෙහි සිට අනුනට වැඩ පිණිස කරුණක් ප්‍රකාශ කෙරේද, නෑ සමූහයා මැද ඔහුගේ කීම ම පිළිගැනේ. එය සම්පත් තොමෝ ම සිදු කරවයි. මෙය ද දැක නුවණැත්තේ නිහීනය. සම්පත් ඇත්තේ ම ශ්‍රේෂ්ඨය යි මම කියමි යි සේනක තෙම කීයේ ය.
2423. පරස‍්ස වා අත‍්තනොචාපි හෙතු බලො මුසා භාසති අප‍්පපඤ‍්ඤො සො නින්‍දිතො හොති සභාය මජ‍්ඣෙ, පෙච‍්චාපි සො දුග‍්ගතිගාමි හොති. එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2423. මඳ නුවණැති බාලතෙම අනුන් හෝ තමන් හේතු කොට ගෙන හෝ මුසා බෙණේ නම්, හෙතෙමේ සභා මධ්‍යයෙහි නින්‍දිතයෙක් වේ. හෙතෙමේ පරලෙව්හි ද දුගතිගාමි වෙයි. මෙය ද දැක නුවණැත්තේ ම ශ්‍රේෂ්ඨය. සම්පත් ඇති බාලයා එසේ ශ්‍රේෂ්ඨ නැතැයි මම කියමියි මහෞෂධ තෙම කීයේ ය.
2424. අත්‍ථම‍්පි චෙ භාසති භූරිපඤ‍්ඤො අනාළ‍්හියො අප‍්පධානො දළිද‍්දො න තස‍්ස තං රූහති ඤාතිමජ‍්ඣෙ සිරී ච පඤ‍්ඤාණවතො න හොති, එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2424. සහල් නැළියක් පමණකුදු නැති නිර්ධන දිළිඳු මහ නුවණැත්තෙක් සත්‍ය කාරණයක් කියන්නේ නමුත් ඔහුගේ ඒ වචන ඤාති සමූහයා මැද ගණනට නොයේ. සම්පත් තොමෝ ද නුවණැත්තහුට නොවේ. මේ කාරණය ද දැක නුවණැත්තා හීනය. සම්පත් ඇත්තා ම උසස් යයි මම කියමි යි සේනක තෙම කීවේ ය.
2425. පරස‍්සවා අන‍්තනොවාපි හෙතු න භාසති අලිකං භූරිපඤ‍්ඤො සො පූජිතො හොති සභාය මජ‍්ඣෙ පෙච‍්චං ච සො සුග‍්ගතිගාමි හොති. එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2425. මහනුවණැතිතෙම අනුන් හෝ තමන් හෝ හේතු කොට ගෙන බොරු නො කියයි ද, හෙතෙමේ සභා මධ්‍යයෙහි පූජිත වෙයි, පරලෙව්හි ද හෙතෙමේ සුගතිගාමී වන්නේය. මේ කරුණ ද දැන ප්‍රඥාවන්තයා ම ශ්‍රේෂ්ඨය. සම්පත් ඇති බාලයා එසේ ශ්‍රේෂ්ඨ නොවේ යයි මම කියමියි කීයේ ය.
2426. හත්‍ථිගවාස‍්සා මණිකුණ‍්ඩලා ච නාරියො ච ඉද‍්ධෙසු කුලෙසු ජාතා සබ‍්බාව තා උපභොගා භවන‍්ති, ඉද‍්ධස‍්ස පොසස‍්ස අනිද‍්ධිමන‍්තො එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤොව නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2426. ඇත්තු ද ගවයෝ ද අශ්වයෝ ද මාණික්‍යකුණ්ඩලාභාරණයෝ ද සමෘද්ධ කුලයන්හි උපන් ස්ත්‍රීහු ද නිර්ධනයෝ ද යන ඒ සියලු වස්තූහු ධනවතාගේ උපභෝග වස්තූහු වෙති. මේ කාරණය ද දැක නුවණැත්තා නිහීනය. සම්පත් ඇත්තා ම උතුම් යයි කියමි යි සේනක තෙම කීයේ ය.
2427. අසංවිහිතකම‍්මන‍්තං බාලං දුම‍්මන‍්තමන‍්තිනං සිරී ජහති දුම‍්මෙධං ජිණ‍්ණංව උරගො තචං, එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2427. හොඳින් විධාන නො කළ කර්‍මාන්ත ඇති නපුරු කතා ඇති මන්ත්‍රීන්ගෙන් යුත් අනුවණ බාලයා දිරාගිය සැව හැරපියා යන සර්‍පයෙකු සෙයින් ශ්‍රී තොමෝ හැරපියා යන්නීය. මෙය ද දැක නුවණැත්තේ ම ශ්‍රේෂ්ඨය. සම්පත් ඇති බාල තෙමේ එසේ ශ්‍රේෂ්ඨ නොවේ යයි මම මහෞෂධ තෙම කීය.
2428. පඤ‍්ච පණ‍්ඩිතා මයං භදන‍්තෙ සබ‍්බෙ පඤ‍්ජලිකා උපට‍්ඨිතා ත්‍වං නො අභිභුය්‍ය ඉස‍්සරොසි සක‍්කො භූතපතීව දෙවරාජා එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤො නිහීනො සිරිමාව සෙය්‍යො.
2428. ස්වාමීනි, අපි පණ්ඩිතයෝ පස්දෙන සියල්ලෝ ම ඇඳිලි බැඳගත්තෝ එළඹ සිටියෙමු. නුඹවහන්සේ භූතයනට අධිපති සක් දෙව් රජහු මෙන් අප සියල්ලන් මැඩගෙන අධිපති වන්නහුය. මෙය ද දැක නුවණැත්තා නිහීනය. සම්පත් ඇත්තා ම ශ්‍රේෂ්ඨය යි කියමි යි සේනක තෙම කීයේ ය.
2429. දාසො ව පඤ‍්ඤස‍්ස යසස‍්සි බලො අත්‍ථෙසු ජාතෙසු තථාවිධෙසු යං පණ‍්ඩිතො නිපුණං සංවිධෙති, සම‍්මොහමාපජ‍්ජති තත්‍ථ බලො එතම‍්පි දිස‍්වාන අහං වදාමි. පඤ‍්ඤොව සෙය්‍යො න යසස‍්සි බලො.
2429. එබඳු කටයුතු ඇති වූ කල්හි යශස් ඇත්තා වූ බාල තෙම නුවණැත්තාට දාසයකු මෙන් වේ. නුවණැත්තේ යම් කරුණක් දක්‍ෂ ලෙස සංවිධානය කෙරේද, එහිදී අඥාන තෙමේ මුළාවට පැමිණෙන්නේය. මෙය ද දැක නුවණැත්තේම උතුමැ සම්පත් ඇති අනුවණයා එසේ උසස් නොවේ යයි මම කියමියි මහෞෂධ තෙම කීයේ ය.
2430. අද‍්ධා හි පඤ‍්ඤාව සතං පසත්‍ථා කන‍්තා සිරී භොගරතා මනුස‍්සා ඤාණඤ‍්ච බුද‍්ධානමතුල්‍යරූපං පඤ‍්ඤං න අච‍්චෙති සිරි කදාචි.
2430. මහරජ, ප්‍රඥාතොමෝ බුද්ධාදි සත්පුරුෂයන් විසින් ඒකාන්තයෙන් ම පසස්නා ලද්දීය. මිනිස්සු සම්පත්හි අලුණාහු ම වෙත්. එහෙයින් ශ්‍රීතොමෝ ඔවුන් කැමැත්තීය. ඥානවෘද්ධයන්ගේ නුවණ ද අසමාන ස්වභාව ඇත්තේය. ශ්‍රී තොමෝ කිසිකලෙකත් නුවණැත්තාහු නො ඉක්මවා යයි මහෞෂධ තෙම කීයේ ය.
2431. යං තං අපුච‍්ඡිම‍්හ අකිත‍්තයී නො මහොසධ කෙවලධම‍්මදස‍්සි ගවං සහස‍්සං උසභඤ‍්ච නාගං ආජඤ‍්ඤයුත‍්තෙ ච රථෙ දස ඉමෙ පඤ‍්හස‍්ස වෙය්‍යාකරණෙන තුට‍්ඨො දදාමි තෙ ගාමවරානි සොළසාති.
2431. සියලු ධර්‍මයන් දක්නා ස්වභාවය ඇති මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් වහන්ස, අපි යමක් විචාළෙමු නම් එය අපට කීයෙහිය. ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් තුටු වූ සිත් ඇති මම ගවයන් දහසක් ද ශ්‍රේෂ්ඨ හස්තියකු ද ආජානේය අසුන් යෙදූ මේ රථ දශයක් ද ගම්වර සොළසක් ද තොපට දෙමි යි රජ තෙම කීයේ ය.
සිරිමන්‍ද ජාතකං.
සිරිමන්‍ද ජාතක යි.