13. 1
13. 1.
13. 1.
යෙ කෙචි’මෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා ඉදමෙව සච‍්චන‍්ති ච වාදයන්ති, සබ‍්බෙව තෙ නින්දමන්වානයන්ති අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්‍ථ.
ස්වකීය දෘෂ්ටිය දැඩි වැ ගෙන වසන්නාවූ යම් කිසි මහණබමුණු කෙනෙක් ‘මේ (අපගේ ලබ්ධිය) මැ සැබව, අන්‍යය තුච්ඡ යැ’ යි ද කියත් නම්, ඔහු සියල්ලෝ මැ (තමන් වෙන) නින්‍දාව පුනපුනා එළවත් ද? නොහොත් ඒ දෘෂ්ටි නිමිති කොට ගෙන ප්‍රශංසාත් ලබත් ද?
යෙ කෙචි’මෙ දිට‍්ඨිපරිබ‍්බසානාති - ‘යෙ කෙචී’ති සබ‍්බෙන සබ‍්බං සබ‍්බථා සබ‍්බං අසෙසං නිස‍්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං ‘යෙ කෙචී’ති. දිට‍්ඨිපරිබ‍්බසානාති සන‍්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ‍්මණා දිට‍්ඨිගතිකා. තෙ ද‍්වාසට‍්ඨියා දිට‍්ඨිගතානං අඤ‍්ඤතරඤ‍්ඤතරං දිට‍්ඨිගතං ගහෙත්‍වා උග‍්ගහෙත්‍වා ගණ‍්හිත්‍වා පරාමසිත්‍වා අභිනිවිසිත්‍වා සකාය සකාය දිට‍්ඨියා වසන‍්ති සංවසන‍්ති ආවසන‍්ති පරිවසන‍්ති. යථා අගාරිකා වා ඝරෙසු වසන‍්ති, සාපත‍්තිකා වා ආපත‍්තීසු වසන‍්ති, සකිලෙසා වා කිලෙසෙසු වසන‍්ති, එවමෙවං සන‍්තෙකෙ -පෙ- පරිවසන‍්තීති ‘යෙ කෙචි’ මෙ දිට‍්ඨි පරිබ‍්බසානා.’
යෙ කෙචි මෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා - ‘යෙ කෙචි’ යනු: සියල්ලෙන් සියල්ල සර්‍වථායෙන් සියල්ල අශේෂ කොට නිශ්ශේෂ කොට හාත්පසින් ගන්නා වචනයෙකි, තෙල වචනයෙකි, තෙල ‘යෙ කෙචි’ යනු; දිට්ඨිපරිබ්බසානා - දෘෂ්ටිගතික වූ ඇතැම් මහණබමුණු කෙනෙක් වෙති. ඔවුහු දෙසැට දිටු අතුරෙන් එක්තරා දෘෂ්ටිගතයක් ගෙන දැඩිව ගෙන ග්‍රහණය කොට දැහැගෙන පිවිසගෙන තමතමාගේ දෘෂ්ටියෙහි වෙසෙති මොනොවට වෙසෙති වෙසෙසින් වෙසෙති හාත්පසින් වෙසෙත්. යම්සේ ගෙහිමියෝ හෝ ගෙවල වෙසෙත් ද, ඇවැත් බහුලයෝ හෝ ඇවැත්හි වෙසෙත් ද, කෙලෙස් බහුලයෝ හෝ කෙලෙස්හි වෙසෙත් ද, එපරිද්දෙන් ඇතැම් මහණබමුණු කෙනෙක් … හාත්පසින් වෙසෙත් නුයි ‘යෙ කෙචි මෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා’ යනු වේ.
ඉදමෙව සච‍්චන‍්ති ච වාදයන‍්තීති - ‘සස‍්සතො ලොකො’ ඉදමෙව සච‍්චං, මොඝමඤ‍්ඤ’න‍්ති වදන‍්ති කථෙන‍්ති භණන‍්ති දීපයන‍්ති වොහරන‍්ති ‘අසස‍්සතො ලොකො -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම‍්මරණා, ඉදමෙව සච‍්චං මොඝමඤ‍්ඤන‍්ති - වදන‍්ති කථෙන‍්ති භණන‍්ති දීපයන‍්ති වොහරන‍්තීති - ඉදමෙව සච‍්චන‍්ති ච වාදයන්ති.
ඉදමෙව සච්චනති ච වාදයන්ති - ‘ශාශ්වත යැ ලෝකය, මෙය මැ සැබැව අන්‍යය මෝඝ යැ’ යි පවසති කියති බෙණෙති දක්වති ව්‍යවහාර කෙරෙත්. ‘අශාශ්වත යැ ලෝකය … සත්ත්‍වයා මරණින් මත්තෙහි නො මැ වෙයි, නො වන්නේ නො වෙයි. මෙය මැ සැබැව අන්‍යය මෝඝ යැ’ යි පවසති කියති බෙණෙති දක්වති ව්‍යවහාර කෙරෙත් නුයි ‘ඉදමෙව සච්චනති ච වාදයන්ති’ යනු වේ.
සබ‍්බෙව තෙ නින්‍දමන්‍වානයන‍්තීති - සබ‍්බෙව තෙ සමණබ්‍රාහ‍්මණා නින්‍දමෙව අන්‍වෙන‍්ති, ගරහමෙව අන්‍වෙන‍්ති, අකිත‍්තිමෙව අන්‍වෙන‍්ති, සබ‍්බෙ නින්‍දිතායෙව හොන‍්ති, ගරහිතායෙව හොන‍්ති අකිත‍්තිතා යෙව හොන‍්තීති - සබ‍්බෙව තෙ නින්දමන්වානයන්ති.
සබ්බේව තෙ නින්දමන්වානයන්ති - ඒ සියලු මැ මහණබමුණෝ නින්‍දාවට ම පැමිණෙති, ගර්‍හාවට ම, පැමිණෙති අකිර්‍තතියට ම පැමිණෙති, සියල්ලෝ නිගා කරන ලද්දාහු ම වෙති, ගරහන ලද්දාහු ම වෙති, අවමන් කරන ලද්දාහු ම වෙත් නුයි ‘සබ්බේව තෙ නින්දමන්වානයන්ති’ යනු වේ.
අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්‍ථාති - තත්‍ථ සකාය දිට‍්ඨියා සකාය ඛන‍්තියා සකාය රුචියා සකාය ලද‍්ධියා පසංසං ථොමනං කිත‍්තිං වණ‍්ණහාරිකං ලභන්ති පටිලභන‍්ති උපගච‍්ඡන‍්ති වින්‍දන‍්තීති - අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්‍ථ.
අථො පසංසමපි ලභන්ති තත්‍ථ - එහි ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි ස්වකීය කැමැත්තෙහි ස්වකීය රුචියෙහි ස්වකීය ලබ්ධියෙහි ප්‍රශංසාව ස්තුතිය කීර්තිය ගුණ වැඩීම ලබති පිළිලබති පැමිණෙති විඳිත් නුයි ‘අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්‍ථ’ යනු වේ.
තෙනාහ සො නිම‍්මිතො:
එයින් කීහ ඒ මැවුණු බුදුහු:
“යෙ කෙචි ‘මෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා ඉදමෙව සච‍්චන‍්ති ච වාදයන්ති, සබ‍්බෙව තෙ නින්දමන්වානයන්ති අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්‍ථා”ති.
“යෙ කෙචි මෙ -පෙ- අථො පසංසමපි ලභන්ති තත්‍ථ” යී.