4. 6
4. 6.
4. 6.
ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා, තමෙව දස්සිං විවටං චරන්තං කෙනීධ ලොකස‍්මිං විකප්පයෙය්ය.
ඒ භූරිප්‍රාඥා වූ ක්‍ෂීණාස්‍රව තෙමේ යම් කිසි රූපාලම්බනයක් හෝ ශබ්දාලම්බයක් හෝ ගන්‍ධ-රස-ඵොට්ඨබ්බ ආලම්බණයක් හෝ වේද, ඒ සියලු ධර්‍මයන්හි අකුශලාභිසංස්කාර සඞ්ඛ්‍යාත මරසෙනග වනසා සිටි වන බැවින් විසෙනී වූයේ වෙයි. මෙසේ විශුද්ධ දර්‍ශන ඇති විවෘත වැ හැසිරෙන ඒ රහත්හු මෙ ලොවැ තෘෂ්ණාදි කවර කල්පනයකින් විකල්පනය කරන්නේ ද.
ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වාති සෙනා වුච‍්චති මාරසෙනා; කායදුච‍්චරිතං මාරසෙනා, වචීදුච‍්චරිතං මාරසෙනා, මනොදුච‍්චරිතං මාරසෙනා, රාගො මාරසෙනා, දොසො මාරසෙනා, මොහො මාරසෙනා, කොධො - උපනාහො -පෙ- සබ‍්බාකුසලාභිසඞ‍්ඛාරා මාරසෙනා. වුත‍්තං හෙතං භගවතා:
ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා - ‘සේනා’ යී මාරසෙනාව කියනු ලබයි, කායදුශ්චරිතය මාරසෙනා යැ, වාග්දුශ්චරිතය - මනෝදුශ්චරිතය මාරසෙනා යැ, රාගය මාරසෙනා යැ, ද්වේෂය - මෝහය - ක්‍රෝධය - උපනාහය...සියලු අකුශලාභිසංස්කාරයෝ මාරසෙනා යි. මෙ වදාරන ලද මැය භාග්‍යවත්හු විසින්:
1. “කාමා තෙ පඨමා සෙනා දුතියා අරති වුච‍්චති, තතියා ඛුප‍්පිපාසා තෙ චතුත්‍ථි තණ‍්හා පච‍්චති.
1. “අන්තකය, වස්තුකාම ක්ලේශකාමයෝ තාගේ පළමු වැනි සේනාව යැ, වනසෙනසුන්හි හෝ අධිකුශලධර්‍මයන්හි උපදනා අරතිය දෙවැනි සේනාව යැයි කියනු ලැබෙයි, සා පවස් දෙක තාගේ තෙවැනි සේනාව යැ, පර්යෙෂණයතෘෂ්ණාව සතරවැනි සේනාව යැයි කියනු ලැබේ.
2. පඤ‍්චමී ථීනමිද‍්ධං තෙ ඡට‍්ඨා භීරූ පවුච‍්චති, සත‍්තමී විචිකිච‍්ඡා තෙ මක‍්ඛො ථම‍්භො තෙ අට‍්ඨමො.
2. ථීනමිද්ධය තාගේ පස්වැනි සේනාව යැ, තැතිගැනීම් සංඛ්‍යාත බියසුලු බව සවැන්නී යැයි කියනු ලැබෙයි, පර්ය්‍යාප්තියෙහි සැකය තාගේ සත්වැනි සේනාව යැ (මානය) මකුබව හා ස්තම්භය තාගේ අටවැනි සේනාව යි.
3. ලාභො සිලොකො සක‍්කාරො මිච‍්ඡා ලද‍්ධො ච යො යසො, යො චත‍්තානං සමුක‍්කංසෙ පරෙ ච අවජානති.
3. ලාභය ප්‍රශංසාය සත්කාරය යන මොහු ද මිථ්‍යාවෙන් ලද යශස ද නවවැනි සේනාව වෙයි, ජාත්‍යාදිය හේතු කොටගෙන ආත්මොත්කෂීණය ද පරවම්භනය ද දසවැනි සේනාව වේ.
4. එසා නමුචි තෙ සෙනා කණ‍්හස‍්සාභිප‍්පහාරිණී, න නං අසූරො ජිනාති ජෙත්‍වා ච ලභතෙ සුඛ”න‍්ති.
4. අන්තකය, කෘෂ්ණධර්‍මයෙන් සමන්‍විත වූ තා ගේ මේ දශවිධ සේනා තොමෝ මහණබමුණන්ට අන්තරාය කරන සුලු වෙයි, සූර නොවූ පුරැෂ තෙමේ ඒ මරසෙනග නො දිනයි, යළි කායජීවිත නිරපේක්‍ෂ වූ සූර තෙමේ ජයග්‍රහණය කොට මගපලසුවයට පැමිණේ” යයි.
යතො චතුහි අරියමග‍්ගෙහි සබ‍්බා ච මාරසෙනා සබ‍්බෙ ච පටිසෙනිකරා කිලෙසා ජිතා ච පරාජිතා ච භග‍්ගා විප‍්පලුග‍්ගා පරම‍්මුඛා, සො වුච‍්චති විසෙනිභූතො; සො දිට‍්ඨෙ විසෙනිභූතො සුතො විසෙනිභූතො මුතෙ විසෙනිභූතො විඤ‍්ඤාතෙ විසෙනිභූතොති - ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා.
යම් හෙයකින් සතර ආර්‍ය්‍යමාර්‍ගයෙන් සියලු දශවිධ මාරසෙනාව ද ප්‍රතිපක්‍ෂ බව කරන සියලු ක්ලේශයෝ ද දිනන ලද්දාහු පරදවන ලද්දාහු, බිඳින ලද්දාහු සුණුවිසුණු කරන ලද්දාහු පරාම්මුඛ බවට පමුණුවන ලද්දාහු ද වෙති, හෙතෙම විසෙනීභූත (=නික්ලේශ වූයේ) යැයි කියනු ලැබේ. හෙතෙම රූපායතනයෙහි විසෙනී වූයේ ශබ්දායතනයෙහි - ගන්‍ධ -රස - ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යාතනයයෙහි - ධම්මායතනයෙහි විසෙනී වූයේ නුයි ‘ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා’ යනු වේ.
තමෙව දස්සිං විවටං චරන‍්තන‍්ති - තමෙව සුද‍්ධදස‍්සිං විසුද‍්ධදස‍්සිං පරිසුද‍්ධදස‍්සිං වොදානදස‍්සිං පරියොදානදස‍්සිං; අථ වා සුද‍්ධදස‍්සනං විසුද‍්ධදස‍්සනං පරිසුද‍්ධදස‍්සනං වොදානදස‍්සනං පරියොදානදස‍්සනං; විවටන‍්ති තණ‍්හාඡදනං දිට‍්ඨිඡදනං කිලෙසඡදනං දුච‍්චරිතඡදනං, තානි ඡදනානි විවටානි හොන‍්ති විද‍්ධංසිතානි උග‍්ඝාටිතානි සමුග‍්ඝාටිතානි පහීනානි සමුච‍්ඡින‍්නානි වූපසන‍්තානි පටිප‍්පස‍්සද‍්ධානි අභබ‍්බුප‍්පත‍්තිකානි ඤාණග‍්ගිනා දඩ‍්ඪානි; චරන‍්තන‍්ති චරන්තං විචරන‍්තං ඉරීයන‍්තං වත‍්තෙන‍්තං පාලෙන‍්තං යපෙන‍්තං යාපෙන‍්තන‍්ති - තමෙව දස්සිං විවටං චරන්තං.
තමෙව දස්සිං විවටං චරන්තං - ඒ මෙසේ ශුද්ධදර්ශී වූවහු විශුද්ධදර්ශී වූවහු පරිශුද්ධදර්ශී වූවහු ව්‍යවදානදර්ශී වූවහු හාත්පසින් විශුද්ධ දර්‍ශන ඇත්තහු; නොහොත් ශුද්ධදර්ශන විශුද්ධදර්ශන පරිශුද්ධදර්ශන ව්‍යචදානදර්ශන පර්ය්‍යාවදානදර්ශන ඇත්තහු. විවටං - තෘෂ්ණා සඞ්ඛ්‍යාත ඡදන (=සෙවෙනි) ය දෘෂ්ටිඡදනය ක්ලෙශඡදනය දුශ්චරිතඡදනය අවිද්‍යාඡදනය යන මේ කෙලෙස් ඡදනයෝ විවෘත කරනා ලද්දාහු වෙති, විධ්වංශන කරන ලද්දාහු උද්ඝාටන කරන ලද්දාහු සමුද්ඝාටන කරන ලද්දාහු ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහු සිඳින ලද්දාහු සන්හිඳුවන ලද්දාහු දුරලන ලද්දාහු අභව්ය්‍යොත්පත්තික කරන ලද්දාහු නුවණගින්නෙන් දවන ලද්දාහු වෙත්. චරන්තං - හැසිරෙනුවහු වෙසෙසින් හැසිරෙනුවහු ඉරියවු පවත්වනුවහු ඉරියවු උපදවනුවහු ඉරියහු රක්නහු යැපෙනවහු යාපනය කරවනුවහු නුයි ‘තමෙව දස්සිං විවටං චරන්තං’ යනු වේ.
කෙනීධ ලොකස‍්මිං විකප‍්පයෙය්‍යාති - කප‍්පාති ද‍්වෙ කප්පා: තණ‍්හාකප‍්පො ච දිට‍්ඨිකප‍්පො ච -පෙ- අයං තණ‍්හාකප‍්පො -පෙ- අයං දිට‍්ඨිකප‍්පො. තස‍්ස තණ‍්හාකප‍්පො පහීනො, දිට‍්ඨිකප‍්පො පටිනිස‍්සට‍්ඨො. තණ‍්හාකප‍්පස‍්ස පහීනත‍්තා දිට‍්ඨිකප‍්පස‍්ස පටිනිස‍්සට‍්ඨත‍්තා කෙන රාගෙන කප‍්පෙය්‍ය? කෙන දොසෙන කප‍්පෙය්‍ය? කෙන මොහෙන කප‍්පෙය්‍ය? කෙන මානෙන කප‍්පෙය්‍ය? කාය දිට‍්ඨියා කප‍්පෙය්‍ය? කෙන උද‍්ධච‍්චෙන කප‍්පෙය්‍ය? කාය විචිකිච‍්ඡාය කප‍්පෙය්‍ය? කෙහි අනුසයෙහි කප‍්පෙය්‍ය රත‍්තොති වා දුට‍්ඨොති වා මූළ‍්හොති වා විනිබද‍්ධොති වා පරාමට‍්ඨොති වා වික‍්ඛෙපගතොති වා අනිට‍්ඨං ගතොති වා ථාමගතොති වා? තෙ අභිසඞ‍්ඛාරා පහීනා. අභිසඞ‍්ඛාරානං පහීනත‍්තා ගතියා කෙන කප‍්පෙය්‍ය නෙරයිකොති වා, තිරච‍්ඡානයොනිකොති වා, පෙත‍්තිවිසයිකොති වා, මනුස‍්සොති වා, දෙවොති වා, රූපීති වා, අරූපීති වා, අසඤ‍්ඤීති වා, නෙවසඤ‍්ඤීනාසඤ‍්ඤීති වා? සො හෙතු නත්‍ථි පච‍්චයො නත්‍ථි කාරණං නත්‍ථි, යෙන කප‍්පෙය්‍ය විකප‍්පෙය්‍ය විකප‍්පං ආපජ‍්ජෙය්‍ය; ලොකස‍්මින‍්ති අපායලොකෙ මනුස‍්සලොකෙ දෙවලොකෙ ඛන්‍ධලොකෙ ධාතුලොකෙ ආයතනලොකෙති ‘කෙනීධ ලොකස‍්මිං විකප්පයෙය්ය. ‘
කෙනීධ ලෝකස්මිං විකප්පයෙය්ය - ‘කප්පා’ යනු: තෘෂ්ණාකල්පන යැ දෘෂ්ටිකල්පන යැයි කල්පනයෝ දෙදෙනෙකි:...ඔහු විසින් තෘෂ්ණාකල්පය ප්‍රහීණ යැ දෘෂ්ටිකල්පය දුරලන ලද; තෘෂ්ණාකල්පනය ප්‍රහීණ හෙයින් දෘෂ්ටිකල්පනය දුරලන ලද හෙයින් කවර රාගයෙකින් කවරෙක් විකල්පනය කරන්නේ ද, කවර ද්වෙෂයෙකින් - කවර මොහයෙකින් - කවර මානයෙකින් - කවර දෘෂටියෙකින් - කවර ඖද්ධත්‍යයෙකින් - කවර විචිකිත්සායෙකින් - කවර අනුසයධර්මයකින් - රක්ත යැ හෝ ද්විෂ්ට යැ හෝ මූඪ යැ හෝ විනිබද්ධ යැ හෝ පරාමෘෂ්ට යැ හෝ හෝ වික්ෂෙපයට ගියේ යැ හෝ අනිෂ්ඨාවට ගියේ යැ තදබවට ගියේ යැහෝ කල්පනය කරන්නේ ද, (කල්පනයට හේතු වූ) ඒ අභිසංස්කාරයෝ ප්‍රහීණයහ. අභිසංස්කාරයන් ප්‍රහීණ වන බැවින් කුමක් හේතු කොටගෙන් නිරයට යන්නෙකැයි හෝ තිරිසන් යෝනි ඇත්යෙකැයි හෝ ප්‍රේතවිෂය ඇතියෙකැයි හෝ මිනිස් වෙයි හෝ දෙවි වෙයි හෝ රූපී - අරූපී - සංඥී - අසංඥී - නෛවසංඥීනාසංඥී වෙයි හෝ එක්තරා ගතියෙකින් කල්පනය කරන්නේ ද, යම් හෙයකින් කල්පනය විකල්පනය කරන්නේ ද, විකල්පයට පැමිණෙන්නේ ද, ඒ හේතුව නැත, ප්‍රත්‍ය නැත, කාරණය නැති. ලෝකස්මිං - අපායලෝකයෙහි… ආයතනලෝකයෙහි නුයි ‘කෙනීධ ලෝකස්මිං විකප්පයෙය්ය’ යනු වේ.
තෙනාහ භගවා:
එයින් වදාළහ බුදුහු:
“ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට‍්ඨංව සුතං මුතං වා, තමෙව දස්සිං විවටං චරන්තං කෙනීධ ලොකස‍්මිං විකප‍්පයෙය්‍යා”ති.
“ස සබ්බධම්මෙසු -පෙ- විකප්පයෙය්ය” යී.