9. 10

9. 10.

(රූපනිමිත්තාදි නිකෙතයෙහි නො හැසිරෙන හෙයින්) අනිකෙතසාරී වූ ක්‍ෂීණාසුව මුනි තෙම රූපවස්ත්‍වාදි විඥානගොචරය - ඕකය හැරපියා ගම්හි ගිහීසන්ථවයන් නො කෙරෙමින් කාමයන් කෙරෙන් වෙන් වූයේ (මතු අත්බව්හි තෘෂ්ණාවශයෙන්) වට්ටය පෙරටු නො කරනුයේ ජනයා සමග විග්‍රාහිකකථාව නො කරන්නේ යී.

“එකල්හි හලිද්දකානී ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායනයන් වහන්සේ සමීපයට එළැඹ, ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායනයන් වහන්සේට පසඟ පිහිටුවා වැඳ එකත්පස් වැ හුන්නේය. එකත්පස් වැ හුන් හලිද්දකානී ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායනයන් වහන්සේට මෙපවත් කීය: ‘ස්වාමීනි, කාත්‍යායනයන් වහන්සේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අෂ්ටකවර්‍ගයෙහි වූ මාගන්දියප්‍රශ්නයෙහි මේ වදාරන ලද්දේය:

1. ‘රූපවස්ත්‍වාදි විඥානයාගේ අවකාශ සඞ්ඛ්‍යාත ඕකය දුරු කොට අනිකෙතසාරී වූ ක්‍ෂීණාස්‍රව මුනි තෙම ගම්හි ගිහීන් හා සන්‍ථව නො කෙරෙමින් කාමයන් කෙරෙන් වෙන්වූයේ වට්ටය පෙරටු කොට නො සිටියේ ජනයා සමග විග්‍රාහික කථාව නො කරන්නේය’යි.

ස්වාමීනි, කාත්‍යායනයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් විසින් සැකෙවින් වදාළ මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ත්‍ථය කෙසේ නම් විස්තරයෙන් දතයුත්තේ දැ”යි.

‘ගෘහපතිය, රූපස්කන්‍ධය (කර්‍ම) විඥානයාගේ ඔක (=ප්‍රත්‍යය) වෙයි, තවද රූපධාතුයෙහි රාගයෙන් බැඳුණු කර්‍මවිඥානය ඔකසාරී (-ආලයෙහි හැසිරෙන සුලු) යැයි කියනු ලැබෙයි. ගෘහපතිය, වෙදනාස්කන්ධය... සංඥාස්කන්‍ධය... ගෘහපතිය සංස්කාරස්කන්‍ධය කර්‍මවිඥානයාගේ ඕකය වෙයි, තවද සංස්කාරස්කන්‍ධයෙහි රාගයෙන් බැඳුණු කර්‍මවිඥානය ‘ඔකසාරී’ යයි කියනු ලැබේ. මෙසෙයින් ගෘහපතිය ඔකසාරී වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් ‘අනෝකසාරී’ වෙයි ද යත්? ගෘහපතිය, රූපස්කන්‍ධයෙහි යම් ඡන්‍දයෙක් යම් රාගයෙක් යම් නන්‍දියක් යම් තෘෂ්ණාවක් යම් (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි සඞ්ඛ්‍යාත) උපය කෙනෙක් හා (කාමාදි) උපාදාන කෙනෙක් අකුශල චිත්තයාගේ අධිෂ්ඨාන අභිනිවේශ අනුශය වූවාහු ද ඔවුහු තථාගතයන් විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහු උසුන්මුල් කළාහු තාලවස්තුවක් මෙන් කරන ලද්දාහු අනුඅභාවය කරන ලද්දාහු මත්තෙහි නූපදනා ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත් ද, එහෙයින් සම්මාසම්බුදුහු ‘අනෝකසාරී’ යයි කියනු ලැබෙති. ගෘහපතිය, වෙදනාස්කන්‍ධයෙහි... සංඥාස්කන්‍ධයෙහි... සංස්කාරස්කන්‍ධයෙහි... ගෘහපතිය, විඥානස්කන්‍ධයෙහි යම් ඡන්‍දයෙක් යම් රාගයෙක් යම් නන්‍දියක් යම් තෘෂ්ණාවක් යම් උපය හා උපාදාන කෙනෙක් අකුසල් සිතට ආධාර නිවාස අනුශය වූවාහු නම් ඔවුහු සම්මාසම්බුදුන් විසින් ප්‍රහාණය කරන ලද්දාහු උපුටාහළ මුල් ඇත්තාහු තාලවස්තුවක් මෙන් කරන ලද්දාහු අනභාවය කරන ලද්දාහු මත්තෙහි නූපදනා ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත් ද, එහෙයින් තථාගතයෝ ‘අනෝකසාරී’ යයි කියනු ලැබෙත්. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, අනෝකසාරී වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් නිකෙතසාරී වෙයි ද යත්? රූපනිමිත්ත සඞ්ඛ්‍යාත නිකෙතයෙහි (-රූප නමැති නිවාසයෙහි) පැතිරීම හා බැඳීම හේතු කොටගෙන ‘නිකෙතසාරී’ යයි කියනු ලැබෙයි. ශබ්දනිමිත්ත... ගන්ධනිමිත්ත... රසනිමිත්ත... ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යනිමිත්ත... ධර්‍මනිමිත්ත නමැති නිවාසයෙහි විසාරවිනිබන්ධ (-පැතිරීම ත් බැඳීම ත්) හේතු කොටගෙන ‘නිකෙතසාරී යයි කියනු ලැබේ. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, නිකෙතසාරී (-අරමුණෙහි වෙසෙනුයේ) වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් අනිකෙතසාරී වේ ද? යත්: ගෘහපතිය රූපනිමිත්තනිකෙතයෙහි (ක්ලේශයන්ගේ) විසාරවිනිබන්‍ධයෝ තථාගතයන් විසින් ප්‍රහීණයෝ යැ, නැසූ මුල් ඇත්තෝ යැ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරන ලද්දෝ යැ, නසන ලද්දෝ යැ, මතු නූපදනා පියවි ඇත්තෝ යැ. එහෙයින් සම්මාසම්බුදුහු ‘අනිකෙතසාරී’ යයි කියනු ලැබෙති ශබ්දනිමිත්ත... ගන්ධනිමිත්ත... රසනිමිත්ත... ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යනිමිත්ත... ගෘහපතිය, ධර්‍මනිමිත්තනිකෙතයෙහි විසාරවිනිබන්‍ධයෝ තථාගතයන් විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහුය... මත්තෙහි නූපදනා ස්වභාව ඇත්තාහුය. එහෙයින් සම්මාසම්බුදුහු අනිකෙතසාරී යයි කියනු ලැබෙත්. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, අනිකෙතසාරී වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් ග්‍රාමයෙහි සන්ථවජාත වේ ද? යත්: ගෘහපතිය මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණෙක් ගෘහීන් හා සංසෘෂ්ට වැ වෙසෙයි: එක් වැ සතුටු වෙයි, එක් වැ ශෝක ඇත්තේ වෙයි, (දායකයන්) සුඛිත කල්හි (ගෘහශ්‍රිත සැපයෙන්) සුඛිත වෙයි, දුකට පැමිණි කල්හි දුකට පැමිණෙයි, උපන් කටයුතු ඇතිකල්හි තමා උපයොගයට (-කළ යුතුබවට) පැමිණෙයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ගම්හි හටගත් සන්‍ථව ඇත්තේ වේ.

තවද ගෘහපතිය, කෙසේ ගම්හි නූපන් ගිහීසන්ථව ඇත්තේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණෙක් ගිහීන් හා අසංසෘෂ්ට වූයේ වෙසෙයි: සමග සතුටු නො වන්නේ සමග ශෝකී නො වන්නේ සුඛිත කල්හි සුඛිත නො වූයේ දුඃඛිත කල්හි දුඃඛිත නො වූයේ උපන් කටයුතු ඇති කල්හි තමා උපයොගයට නො පැමිණෙයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ගම්හි නූපන් ගිහීසන්ථව ඇත්තේ වේ.

යළි ගෘහපතිය, කිසෙයින් කාමයන් කෙරෙන් නො සිස් වූයේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් වස්තුකාමයන්හි නො පහ වූ රාග ඇතියේ අවිගත වු කාමච්ඡන්‍ද ඇතියේ අවිගත වූ ප්‍රේම ඇතියේ අවිගත වූ පිපාසා ඇතියේ අවිගත වූ පරිදාහ ඇතියේ අවිගත වූ කාමතෘෂ්ණා ඇතියේ වෙයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ක්ලේශකාමයන් කෙරෙන් අතුච්ඡ වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් කාමයන් කෙරෙන් රික්ත (-සිස්) වූයේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි කිසි මහණෙක් වස්තුකාමයන් කෙරෙහි පහවැගිය රාග ඇත්තේ විගත වූ කාමච්ඡන්‍ද ඇත්තේ විගත වූ පෙම ඇතියේ විගත වූ පිපාසා ඇතියේ විගත වූ පරිදාහ ඇතියේ විගත වූ තෘෂ්ණා ඇතියේ වෙයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ක්ලේශකාමයන් කෙරෙන් රික්ත වූයේ වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් වට්ටය පෙරටු කරන්නේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණක් හට මෙබඳු සිතෙක් වෙයි: ‘අනාගතකාලයෙහි මෙබඳු රූ ඇතියෙම් වෙම්ව’යි එහි තෘෂ්ණාව පිහිටුවයි මෙබඳු සැප වේදනා ඇතියෙම්... මෙබඳු සංඥා ඇතියෙම්... මෙබඳු සංස්කාර ඇතියෙම්... අනාගතකාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇතියෙම් වෙම් ව’යි එහි ප්‍රාර්‍ත්‍ථනාව පිහිටුවයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, වට්ටය පෙරටු කරනුයේ වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් වට්ටය නො පෙරටු කරනුයේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණක් හට මෙසේ සිතෙක් වෙයි: ‘අනාගතකාලයෙහි මෙබඳු රූ ඇතියෙම් වෙම්ව’යි එහි ප්‍රාර්‍ත්‍ථනාව නො පිහිටුවයි. මෙබඳු වේදනා ඇතියෙම්... මෙබඳු සංඥා ඇතියෙම්... මෙබඳු සංස්කාර ඇතියෙම්... මෙබඳු විඥාන ඇතියෙම් වෙම්ව’යි එහි ප්‍රාර්‍ත්‍ථනාව නො පිහිටුවයි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, සසරවට නො පෙරටු කරනුයේ වේ.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් ජනයා සමග විග්‍රාහිකකථාව කරන්නේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණෙක් මෙබඳු විවාදකථාව කරන්නේ වෙයි: ‘තෙපි මේ ධර්‍මවිනය නො දන්නවු යැ... ඉදින් සමර්‍ත්‍ථ වූවහු නම් මිදෙව’යි. මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ජනයා සමග විග්‍රාහිකකථාව කරන්නේ වෙයි.

තවද ගෘහපතිය, කිසෙයින් ජනයා සමග විග්‍රහ නො කරන්නේ වේ ද? යත්: ගෘහපතිය, මෙ සස්නෙහි ඇතැම් මහණෙක් මෙබඳු විවාදකථාව නො කරන්නේ වෙයි: ‘තෙපි මේ ධර්‍මවිනය නො දන්නවු යැ... ඉදින් පොහොනවු නම් (තමා දොසින්) මුදාගනුවයි.’ මෙසෙයින් ගෘහපතිය, ජනයා සමග විග්‍රාහික කථාව නො කරන්නේ වේ. ගෘහපතිය, මෙසේ භාග්‍යවතුන් විසින් අෂ්ටකවර්‍ගයෙහි වූ මාගන්‍දිය ප්‍රශ්නයෙහි

‘ඔකං පහාය -පෙ- න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා’ යී යමක් වදාරන ලද්දේ නම්,

ගෘහපතිය, භාග්‍යවත් බුදුන් විසින් සැකෙවින් වදාරන ලද මේ දේශනාවෙහි විස්තරාර්‍ත්‍ථය මෙසේ දතයුත්තේය’යි.

“ඔකං පහාය -පෙ- න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා” යී.