භූතසුත‍්තං
1. 4. 1.
1. 4. 1.
භූතසුත‍්තං
භූත සූත්‍රය
31. සාවත්‍ථියං–
31. සැවැත්නුවර–
තත්‍ර ඛො භගවා ආයස‍්මන‍්තං සාරිපුත‍්තං ආමන‍්තෙසි. වුත‍්තමිදං සාරිපුත‍්ත, පාරායණෙ අජිතපඤ‍්හෙ:
එහි දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් ඇමතූ සේක: ශාරීපුත්‍ර, මෙය පාරායණ වර්‍ගයෙහි අජිතප්‍රශ්නයෙහි කියන ලදී:
යෙ ච සඞ‍්ඛාතධම‍්මාසෙ යෙ ච සෙඛා පුථූ ඉධ, තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට‍්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා”ති.
“මේ ශාසනයෙහි දන්නාලද දහම් ඇති යම් රහත්හු වෙද් ද, බෙහෝ වූ යම් ශෛක්‍ෂයෝත් වෙද්ද, නිදුකානන් වහන්ස, මා විසින් විචාරණ ලද නුවණැති ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ පිළිවෙත වදාරණු මැනැවැ”යි.
ඉමස‍්ස නු ඛො සාරිපුත‍්ත, සංඛිත‍්තෙන භාසිතස‍්ස කථං විත්‍ථාරෙන අත්‍ථො දට‍්ඨබ‍්බොති. එවං වුත‍්තෙ ආයස‍්මා සාරිපුත‍්තො තුණ‍්හී අහොසි. දුතියම‍්පි ඛො භගවා ආයස‍්මන‍්තං සාරිපුත‍්තං ආමන‍්තෙසි. -පෙ- දුතියම‍්පි ඛො ආයස‍්මා සාරිපුත‍්තො තුණ‍්හී අහොසි.
ශාරීපුත්‍ර, සැකෙවින් කියන ලද මෙහි විතර විසින් කෙසේ අරුත් දැක්ක යුතු ද? මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිර තෙමේ නිශ්ශබ්ද විය. දෙවනුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් ඇමතූ සේක. ... දෙවනුත් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිර තෙමේ නිශ්ශබ්ද වී ය.
තතියම‍්පි ඛො භගවා ආයස‍්මන‍්තං සාරිපුත‍්තං ආමන‍්තෙසි: වුත‍්තමිදං සාරිපුත‍්ත පාරායණෙ අජිතපඤ‍්හෙ:
තෙවනුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් ඇමතූ සේක: ශාරීපුත්‍ර, මෙය පාරායණ වර්‍ගයෙහි අජිතප්‍රශ්නයෙහි දී කියන ලදී:
“යෙ ච සඞ‍්ඛාතධම‍්මාසෙ යෙ ච සෙඛා පුථූ ඉධ, තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට‍්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා”ති.
“මේ ශාසනයෙහි දන්නා ලද දහම් ඇති යම් රහත්හු වෙද් ද, බොහෝ වූ යම් ශෛක්‍ෂයෝත් වෙද්ද නිදුකානන් වහන්ස, මා විසින් විචාරණ ලද නුවණැති ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ පැවැත්ම වදාරණු මැනැවැ” යි.
ඉමස‍්ස නු ඛො සාරිපුත‍්ත සංඛිත‍්තෙන භාසිතස‍්ස කථං විත්‍ථාරෙන අත්‍ථො දට‍්ඨබ‍්බො?ති. එවං වුත‍්තෙ තතියම‍්පි ඛො ආයස‍්මා සාරිපුත‍්තො තුණ‍්හී අහොසි.
ශාරීපුත්‍ර, සැකෙවින් කියන ලද මෙහි අරුත් විතර විසින් කෙසේ දැක්ක යුතු ද? මෙසේ වදාළ කල්හි තෙවනුත් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිර තෙමේ නිශ්ශබ්ද විය.
භූතමිදන‍්ති සාරිපුත‍්ත පස‍්සසීති. භූතමිදන‍්ති භන‍්තෙ යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. භූතමිදන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා භූතස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන‍්නො හොති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා ආහාරසම‍්භවස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන‍්නො හොති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා නිරොධධම‍්මස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන‍්නො හොති. එවං ඛො භන‍්තෙ, සෙඛො හොති.
ශාරීපුත්‍ර, මේ භූතය (හටගත් බැවින් ‘භූත’ නම් වූ ස්කන්‍ධපඤ්චකය) යී දක්හි යි වදාළ සේක. වහන්ස, මේ ස්කන්‍ධපඤ්චක ය යි සම්‍යක්ප්‍රඥාවෙන් තතු සේ දකී. මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය තතු සේ මනා නුවණින් දැක ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ ස්කන්‍ධපඤ්චකය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතූ සේ මනා නුවණින් දකී. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දැක ආහාරයෙන් හටගත් ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේ. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන්-යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. ඒ ආහාර නිරෝධයන්-යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දැක නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇති ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. වහන්ස, මෙසේ ශෛක්‍ෂ වේ. (මෙයින් ශෛක්‍ෂයාගේ පිළිවෙත කියූ.)
කථඤ‍්ච භන‍්තෙ, සඞ‍්ඛාතධම‍්මො හොති? භූතමිදන‍්ති භන‍්තෙ යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. භූතමිදන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා භූතස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා ආහාරසම‍්භවස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා නිරොධධම‍්මස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. එවං ඛො භන‍්තෙ සඞ‍්ඛාතධම‍්මො හොති.
වහන්ස, කෙසේ නම් දන්නා ලද දහම් ඇත්තේ වේ ද? වහන්ස, මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය යි තතුසේ මනා නුවණින් දකී. මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය තතුසේ මනා නුවණින් දැක ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ තෙල ස්කන්‍ධපඤ්චකය ආහාරයෙන් හගත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ යයි තතු සේ මනා නුවණින් දැක ආහාරයෙන් හටගත් පඤ්චස්කන්‍ධය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධ ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේද එය නිරෝධ ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනානුවණින් දැක නිරෝධ ස්වභාව කොට ඇති ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ. වහන්ස, මෙසේ දන්නා ලද දහම් ඇත්තේ වේ. (මෙයින් රහත්හුගේ පිළිවෙත කියූ.)
ඉති ඛො භන‍්තෙ යං තං වුත‍්තං පාරායණෙ අජිතපඤ‍්හෙ:
වහන්ස, මෙසේ පාරායණ වර්‍ගයෙහි අජිතප්‍රශ්නයෙහි ඒ යමක් කියන ලදද:
“යෙ ච සඞ‍්ඛාතධම‍්මාසෙ යෙ ච සෙඛා පුථූ ඉධ,තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට‍්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා”ති.
“මේ ශාසනයෙහි දන්නා ලද දහම් ඇති යම් රහත්හු වෙද්ද, බෙහෝ වූ යම් ශෛක්‍ෂයෝත් වෙද්ද, නිදුකානන් වහන්ස, මා විසින් විචාරණ ලද නුවණැති ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ පිළිවෙත වදාරණු මැනැවැ”යි -
ඉමස‍්ස ඛ‍්වාහං භන‍්තෙ සංඛිත‍්තෙන භාසිතස‍්ස එවං විත්‍ථාරෙන අත්‍ථං ආජානාමීති.
වහන්ස, සැකෙවින් කියන ලද මෙහි අරුත් විතර විසින් මෙසේ මම දනිමි යි.
සාධු, සාධු, සාරිපුත‍්ත. භූතමිදන‍්ති සාරිපුත‍්ත, යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. භූතමිදන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා භූතස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිප‍්පන‍්නො හොති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා ආහාරසම‍්භවස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන‍්නො හොති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා නිරොධධම‍්මස‍්ස නිබ‍්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන‍්නො හොති. එවං ඛො සාරිපුත‍්ත සෙඛො හොති.
ශාරීපුත්‍ර, මැනැවි, මැනැවි. ශාරීපුත්‍ර, මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය ය යී තතු සේ මනානුවණින් දකී. මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය තතු සේ මනා නුවණින් දැක ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දැක ආහාරයෙන් හටගත් ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇති ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීම පිණිස නො ඇලීම පිණිස නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ශාරීපුත්‍ර, මෙසේ ශෛක්‍ෂ වෙයි.
කථඤ‍්ච සාරිපුත‍්ත, සඞ‍්ඛාතධම‍්මො හොති? භූතමිදන‍්ති සාරිපුත‍්ත, යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. භූතමිදන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා භූතස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරසම‍්භවන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා ආහාරසම‍්භවස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය පස‍්සති. තදාහාරනිරොධා - යං භූතං තං නිරොධධම‍්මන‍්ති යථාභූතං සම‍්මප‍්පඤ‍්ඤාය දිස‍්වා නිරොධධම‍්මස‍්ස නිබ‍්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත‍්තො හොති. එවං ඛො සාරිපුත‍්ත, සඞ‍්ඛාතධම‍්මො හොති.
ශාරීපුත්‍ර, කෙසේ නම් සඞ්ඛ්‍යාතධර්‍ම ඇත්තේවේ ද යත්: ශාරීපුත්‍ර, මේ ස්කන්‍ධපඤ්චක ය යි තතු සේ මනානුවණින් දකී මේ ස්කන්‍ධපඤ්චකය යි තතු සේ මනා නුවණින් දැක ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතු සේ මනානුවණින් දකී. එය ආහාරයෙන් හටගත්තේ ය යි තතු සේ මනානුවණින් දැක ආහාරයෙන් හටගත් ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දකී. ඒ ආහාර නිරෝධයෙන් - යමක් හටගත්තේ ද එය නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇත්තේ ය යි තතු සේ මනා නුවණින් දැක නිරෝධය ස්වභාව කොට ඇති ස්කන්‍ධපඤ්චකය පිළිබඳ කළකිරීමෙන් නො ඇලීමෙන් නිරෝධයෙන් උපාදාන විසින් නො ගෙණ මිදුනේ වේ. ශාරීපුත්‍ර, මෙසේ සඞ්ඛ්‍යාතධර්‍ම ඇත්තේ වේ.
ඉති ඛො සාරිපුත‍්ත, යං තං වුත‍්තං පාරායණෙ අජිතපඤ‍්හෙ:
ශාරීපුත්‍ර, මෙසේ පාරායණ වර්‍ගයෙහි අජිතප්‍රශ්නයෙහි දී ඒ යමක් කියන ලද ද:
“යෙ ච සඞ‍්ඛාතධම‍්මාසෙ යෙ ච සෙඛා පුථූ ඉධ,තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට‍්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා”ති.
“මේ ශාසනයෙහි දන්නා ලද දහම් ඇති යම් රහත්හූත් වෙද්ද, බොහෝ වූ යම ශෛක්‍ෂයෝත් වෙද්ද, නිදුකානන් වහන්ස, මා විසින් විචාරණ ලද නුවණැති ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ විහරණය වදාරණු මැනවැ”යි-
ඉමස‍්ස ඛො සාරිපුත‍්ත, සංඛිත‍්තෙන භාසිතස‍්ස එවං විත්‍ථාරෙන අත්‍ථො දට‍්ඨබ‍්බොති.
ශාරීපුත්‍ර, සැකෙවින් කියන ලද මෙහි අරුත් විතර විසින් මෙසේ දැක්ක යුත්තේ යි.