පඨමනළකපාන සුත්තං
10. 2. 2. 7.
10. 2. 2. 7.
පඨමනළකපාන සුත්තං
පඨම නළකපාන සූත්රය
එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන නළකපානං නාම කොසලානං නිගමො, තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා නළකපානෙ විහරති පලාසවනෙ, තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා බහුදෙවරත්තිං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි.
එක් කලෙක භාග්යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකා කරනසේක් මහබික්සඟුන් සමග කෝසලයන්ගේ නළකපාන නම් නියම් ගමට වැඩි සේක. එහි භාග්යවතුන් වහන්සේ නළකපානය අසල වූ පලාස වනයෙහි වාසය කරන සේක. එකල්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ පොහෝ ලත් එදවස්හි බික්සඟුන් විසින් පිරිවරන ලද සේක් හුන්නාහු වෙත්. එකල්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ රෑ බොහෝ වේලාවක් භික්ෂූන්ට දැහැමි කථායෙන් කරුණු දක්වා සමාදන් කරවා සමුත්තේජන සම්ප්රහර්ෂණය කොට තුෂ්ණීම්භූත වූ බික්සඟුන් අනුවිලෝකනය කොට ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් ඇමතූ සේක.
විගතථීනමිද්ධො ඛො සාරිපුත්ත භික්ඛුසඞ්ඝො, පටිභාතු තං සාරිපුත්ත භික්ඛූනං ධම්මී කථා, පිට්ඨි මෙ ආගිලායති, තමහං ආයමිස්සාමීති. ‘එවම්භන්තෙ’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.
“ශාරීපුත්රයෙනි, භික්ෂුසඞ්ඝයා පහවූ ථිනමිද්ධ ඇතියේ ය. ශාරීපුත්රයෙනි, භික්ෂූන් සඳහා ධාර්මික කථාව තොපට වැටහේ නම් මනා මැනු. මා පිට රද නැහෙයි. ඒ මම් සන්හිඳු වන්නෙමි’යි. ‘එසේ යැ වහන්සැ’යි ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ භාග්යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් ඇස්වූහ.
අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්යං කප්පෙසි. පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසිකරිත්වා, තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛු ආමන්තෙසි “ආවුසො භික්ඛවො”ති. ‘ආවුසො’ති ඛො තෙ භික්ඛු ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච:
ඉක්බිති භාග්යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුගුණ කොට පනවා දකුණත් පසින් දක්ෂිණපාදයෙහි වාමපාද මඳක් හැද තබා ස්මෘතිමත් වූවාහු සම්යක්ප්රඥා ඇත්තාහු උත්ථානසංඥාව මෙනෙහි කොට සීහශය්යා කළ සේක. එහි දී ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ ‘ඇවැත් මහණෙනි’යි මහණුන් ඇමතූහ. ‘ඇවැත්නි’යි ඒ භික්ෂුහු ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන්ට පිළිවදන් ඇස්වූහ. ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරණුවෝ තෙල කීහ.
යස්ස කස්සචි ආවුසො සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු හිරි නත්ථි ඔත්තප්පං නත්ථි, විරියං නත්ථි, පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. සෙය්යථාපි ආවුසො කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන, හායති මණ්ඩලෙන, හායති ආභාය, හායති ආරොහපරිණාහෙන. එව මෙව ඛො ආවුසො යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරි නත්ථි, ඔත්තප්පං නත්ථි, විරියං නත්ථි, පඤ්ඤා නත්ථි, කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.
ඇවැත්නි, යම් කිසිවක්හට කුශලධර්මයන් කෙරෙහි හිරි නැත් ද, ඔතප් නැත් ද, වීර්ය්යය නැත් ද, කුශල ධර්මයන් කෙරෙහි ප්රඥා නැත් ද, ඔහට යම් මැ රැයක් හෝ දාවලක් හෝ ඒ නම්, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි හානියෙක් ම කැමැති විය යුතු. වෘද්ධියෙක් නො වේ. ඇවැත්නි, යම් පරිදි කළුවරපස්හි චන්ද්රයාට යම් මැ රැයක් හෝ දාවලක් හෝ ඒ නම්, ඒ වර්ණයෙනුදු පිරිහෙයි මඬුලුයෙනුදු පිරිහෙයි, ආභායෙනුදු පිරිහෙයි, ආරෝපරිහාණයෙනුදු පිරිහෙයි. ඇවැත්නි, එපරිදි ම යමකුහට කුශලධර්මයන්හි ශ්රද්ධා නැත් ද, හිරි නැත් ද, ඔතප් නැත් ද, වීර්ය්යය නැත් ද, කුශලධර්මයන්හි ප්රඥා නැත් ද, ඔහට යම් මැ රැයක් හෝ දවාලක් හෝ ඒ නම් කුශලධර්මයන්හි හානියෙක් ම කැමැති විය යුතු. වෘද්ධියෙක් නො වේ.
“අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “අහිරිකො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “අනොත්තප්පීපුරිස පුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “කුසීතො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “දුප්පඤ්ඤො පුරිසපුග්ගලො” ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “කොධනො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “උපනාහී පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “පාපිච්ඡොපුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “පාපමිත්තතො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං. “මිච්ඡාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො පරිහානමෙතං.
ඇවැත්නි, ‘අශ්රද්ධ පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක්, ඇවැත්නි, ‘අශ්රීක පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘ඔතප් නැති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘කුසීත පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘දුෂ්ප්රාඥ පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘ක්රොධන පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘බද්ධවෛරී පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘පාපේච්ඡ පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘පාපමිත්ර පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, ඇවැත්නි, ‘මිථ්යාදෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙකි.
යස්ස කස්සචි ආවුසො සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරි අත්ථි, ඔත්තප්පං අත්ථි, පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. සෙය්යථාපි ආවුසො ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන, වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන, වඩ්ඪති ආභාය, වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො ආවුසො යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරි අත්ථි, ඔත්තප්පං අත්ථි, විරියං අත්ථි. පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.
ඇවැත්නි, යම් කෙනකුහට කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ශ්රද්ධා ඇත් ද, හිරි ඇත් ද, ඔතප් ඇත් ද, කුශල ධර්මයන් කෙරෙහි ප්රඥා ඇත් ද, ඔහට යම් මැ රැයක් හෝ දවාලක් හෝ ඒ නම්, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි වෘද්ධියෙක් ම කැමැති විය යුතු, පරිහාණියෙක් නො වේ. ඇවැත්නි, යම් සේ ශුක්ලපක්ෂයෙහි චන්ද්රයා හට යම් බඳු රැයක් හෝ දවාලක් හෝ ඒ නම්, ඒ වර්ණනයෙනුදු වැඩේ මැ යි, මැඩිලියෙනුදු වැඩෙයි, ආභායෙනුදු වැඩෙයි, ආරෝපරිහාණයෙනුදු වැඩේ. ඇවැත්නි, එසෙයින් ම යමකුහට කුශලධර්මයන්හි ශ්රද්ධා ඇත් ද, හිරි ඇත් ද, ඔතප් ඇත් ද, වීර්ය්යය ඇත් ද, කුශලධර්මයන්හි ප්රඥා ඇත් ද, කුශලධර්මයන්හි වෘද්ධියෙක් ම කැමැති විය යුතු, පරිහාණියෙක් නො වේ.
“සද්ධො පුරිසපුග්ගලො” ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “හිරිමා පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. ඔත්තප්පී පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “ආරද්ධවිරියො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. පඤ්ඤවා පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. අක්කොධනො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “අනුපනාහී පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “අප්පිච්ඡො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “කල්යාණමිත්තො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතං. “සම්මාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො”ති ආවුසො අපරිහානමෙතන්ති.
ඇවැත්නි, ‘ශ්රද්ධා ඇති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘හ්රීමත් පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘අපත්රපා ඇති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘ආරබ්ධවීර්ය්ය ඇති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘ප්රඥාවත් පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘නොකිපෙන සැහැවි ඇති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘බද්ධ වෛර නැති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘කල්යාණමිත්ර පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක. ඇවැත්නි, ‘සම්යක්දෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙකැ ‘යි.
අථ ඛො භගවා පච්චුට්ඨාය ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි සාධු සාධු සාරිපුත්ත, යස්ස කස්සචි සාරිපුත්ත, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරි නත්ථි, ඔත්තප්පං නත්ථි, විරියං නත්ථි, පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.
ඉක්බිති භාග්යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ශාරීපුත්රයෙනි, ඉතා මැනැවි, ඉතා මැනැවි, ශාරීපුත්රයෙනි, යම් කෙනෙකුන්ට කුශල ධර්ම කෙරෙහි ශ්රද්ධා නැත් ද, හිරි නැත් ද, අපත්රපා නැත් ද, වීර්ය්ය නැත් ද, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ප්රඥා නැත් ද ඔහට යම්බඳු රැයක් හෝ දවාලක් හො ඒ නම්, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි හානියෙක් ම කැමැති විය යුතු. වෘද්ධියෙක් නො වේ.
සෙය්යථාපි සාරිපුත්ත කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන, හායති මණ්ඩලෙන, හායති ආභාය, හායති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො සාරිපුත්ත යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු -පෙ- පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.
ශාරීපුත්රයෙනි, යම් සේ කෘෂ්ණපක්ෂයෙහි චන්ද්රයාට යම්බඳු රාත්රියක් හෝ දවාලක් හෝ ඒ නම් වර්ණයෙනුදු පිරිහෙයි, මැඩිලියෙනුදු පිරිහෙයි, ආභායෙනුදු පිරිහෙයි, ආරෝහපරිණාහයෙනුදු පිරිහෙයි. ශාරීපුත්රයෙනි, එපරිදි ම යම් කෙනෙකු හට කුශලධර්මයන් කෙරෙහි යම් බඳු රාත්රියක් හෝ දාවලක් ඒ නම්, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි හානියෙක් ම කැමැති විය යුතු. වෘද්ධියෙක් නොවේ.
“අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො”ති සාරිපුත්ත පරිහානමෙතං, අහිරිකො -පෙ- අනොත්තප්පී - කුසීතො - දුප්පඤ්ඤො - කොධනො - උපනාහී - පාපිච්ඡො - පාපමිත්තො - මිච්ඡාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො”ති සාරිපුත්ත පරිහානමෙතං.
ශාරීපුත්රයෙනි, ‘අශ්රද්ධ පුරුෂපුද්ගල’ යන තෙල පරිහාණියෙක, අහ්රීක ... අපත්රපා නැති ... කුෂිද ... දුස්ප්රාඥ - කිපෙනසුලු - බද්ධවෛර ඇති - පාපේච්ඡ වූ - පවිටු මිතුරන් ඇති ... ශාරීපුත්රයෙනි, මිථ්යාදෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගල යන තෙල පරිහාණියෙක.
යස්ස කස්සචි සාරිපුත්ත සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරි අත්ථි - ඔත්තප්පං අත්ථි - විරියං අත්ථි - පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. සෙය්යථාපි සාරිපුත්ත ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන. වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන, වඩ්ඪති ආභාය, වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන.
ශාරීපුත්රයෙනි, යම් කෙනකුට කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ශ්රද්ධා ඇත් ද, හිරි ඇත් ද, ඔතප් ඇත් ද, වීර්ය්ය ඇත් ද, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ප්රඥා ඇත් ද, ඔහට යම්බඳු රාත්රියක් හෝ දවසක් හෝ ඒ නම්, වෘද්ධිය ම කැමැති විය යුතු. පරිහාණිය නො වේ. ශාරීපුත්රයෙනි, යම් සේ ශුක්ලපක්ෂයෙහි චන්ද්රයාගේ යම්බඳු රාතුයක් හෝ දවසක් හෝ ඒ නම්, වර්ණයෙනුදු වැඩේ මැයි, මැඩිලියෙනුදු වැඩෙයි, අහායෙනුදු වැඩෙයි, ආරෝහපරිණාහයෙනුදු වැඩෙයි.
එව මෙව ඛො සාරිපුත්ත යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. හිරි අත්ථි - ඔත්තප්පං අත්ථි - විරියං අත්ථි - පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු. තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.
ශාරීපුත්රයෙනි, එ සෙයින් ම යම් කෙනෙකුට කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ශ්රද්ධා ඇත් ද, හිරි ඇත් ද, ඔතප් ඇත් ද, වීර්ය්ය ඇති ද, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි ප්රඥා ඇත් ද, ඔහට යම්බඳු රාත්රියක් හෝ දවසක් හෝ ඒ නම්, කුශලධර්මයන් කෙරෙහි වෘද්ධිය ම කැමැති විය යුතු. පරිහාණි නො වේ.
“සද්ධො පුරිසපුග්ගලො”ති සාරිපුත්ත අපරිහානමෙතං, හිරිමා -පෙ- ඔත්තප්පී - ආරද්ධවිරියො - පඤ්ඤවා - අක්කොධනො - නුපනාහී - අප්පිච්ඡො - කල්යාණමිත්තො - සම්මාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො”ති සාරිපුත්ත අපරිහානමෙතන්ති.
ශාරීපුත්රයෙනි, ‘ශ්රද්ධා ඇති පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙක, හ්රීමත් ... අපත්රපා ඇති - ආරබ්ධවීර්ය්ය ඇති - ප්රඥා ඇති - ක්රෝධ ස්වභාව නැති - බද්ධවෛර නැති - අල්පේච්ඡ වූ - කල්යාණමිත්රයන් ඇති - ‘සම්යක්දෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගල’ යන තෙල අපරිහාණියෙකැයි.