පඤ‍්චඉට‍්ඨධම‍්මසුත‍්තං
5. 1. 5. 3.
5. 1. 5. 3.
[පඤ‍්චඉට‍්ඨධම‍්මසුත‍්තං]
[ඉට්ඨධම්ම සූත්‍රය]
[සාවත්‍ථිනිදානං]
[සැවැත්නිදාන යි:]
43. අථ ඛො අනාථපිණ‍්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ‍්කමි. උපසඞ‍්කමිත්‍වා භගවන‍්තං අභිවාදෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදි. එකමන‍්තං නිසින‍්නං ඛො අනාථපිණ‍්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච:
43. එ කල අනේපිඬු ගැහැවි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹියේ ය. එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසඟ පිහිටුවා වැඳ එකත්පස් ව හිඳ ගත. එකත්පස් ව හුන් අනේපිඬු ගැහැවිහට බුදුහු තෙල වදාළ සේක:
පඤ‍්චිමෙ ගහපති ධම‍්මා ඉට‍්ඨා කන‍්තා මනාපා දුල‍්ලභා ලොකස‍්මිං. කතමෙ පඤ‍්ච?
ගැහැවිය, ලොව ඉෂ්ට වූ කමනීය වූ මන වඩන දුකසේ ලැබිය හැකි මේ පස් දහම් කෙනෙක් වෙති. කවර පස්දෙනෙක යත්:
ආයු ඛො ගහපති ඉට‍්ඨො කන‍්තො මනාපො දුල‍්ලභො ලොකස‍්මිං. වණ‍්ණො ඉට‍්ඨො කන‍්තො මනාපො දුල‍්ලභො ලොකස‍්මිං. සුඛං ඉට‍්ඨං කන‍්තං මනාපං දුල‍්ලභං ලොකස‍්මිං. යසො ඉට‍්ඨො කන‍්තො මනාපො දුල‍්ලභො ලොකස‍්මිං. සග‍්ගා ඉට‍්ඨා කන‍්තා මනාපා දුල‍්ලභා ලොකස‍්මිං.
ගැහැවිය, ලොව ඉෂ්ට වූ, කමනීය වූ, මන වඩන්නා වූ ආයුෂය දුර්‍ලභ වූයේ වෙයි. ලොව ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ ශරීරවර්‍ණය දුර්‍ලභ වෙයි. ලොව ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ කායිකචෛතසික සුඛ ය දුර්‍ලභ වෙයි. ලොව ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ යශස් (භෝගපරිවාර) දුර්‍ලභ වෙයි. ලොව ඉෂ්ට වූ, කමනීය වූ, මන වඩනා වූ ස්වර්‍ගයෝ දුර්‍ලභවූවාහු වෙත්.
ඉමෙ ඛො ගහපති පඤ‍්ච ධම‍්මා ඉට‍්ඨා කන‍්තා මනාපා දුල‍්ලභා ලොකස‍්මිං.
ගැහැවිය, ලොව ඉෂ්ට වූ, කමනීය වූ, මන වඩනා වූ මේ පඤ්චධර්‍මයෝ දුර්‍ලභ වූවාහු වෙත්.
ඉමෙසං ඛො ගහපති පඤ‍්චන‍්නං ධම‍්මානං ඉට‍්ඨානං කන‍්තානං මනාපානං දුල‍්ලභානං ලොකස‍්මිං. න ආයාචනාහෙතු වා පත්‍ථනාහෙතු වා පටිලාභං වදාමි. ඉමෙසං ඛො ගහපති පඤ‍්චන‍්නං ඉට‍්ඨානං කන‍්තානං මනාපානං දුල‍්ලභානං ලොකස‍්මිං ආයාචනාහෙතු වා පත්‍ථනාහෙතු වා පටිලාභො අභවිස‍්ස, කො ඉධ කෙන හායෙථ?
ගැහැවිය, ලොව ඉෂ්ට වූ කාන්ත වූ මනාප වූ දුර්‍ලභ වූ මේ පඤ්චධර්‍මයන් ආයාචනාහේතුයෙන් වේවයි ප්‍රාර්‍ත්‍ථනාහේතුයෙන් වේවයි ප්‍රතිලාභය නො කියමි. ගැහැවිය, ආයාචනාහේතුයෙන් වේවයි ප්‍රාර්‍ත්‍ථනාහේතුයෙන් වේවයි ලොව ඉෂ්ට වූ කමනීය වූ මන වඩන්නා වූ දුර්‍ලභ වූ මේ පඤ්චධර්‍මයන්ගේ ලැබීමෙක් වේ නම් මෙ ලොව කවරෙක් කිමෙකින් පිරිහේ ද?
න ඛො ගහපති අරහති අරියසාවකො ආයුං කාමො ආයුං ආයාචිතුං වා අභිනන්‍දිතුං වා ආයුස‍්ස වා පිහෙතුං. ආයුකාමෙන ගහපති අරියසාවකෙන ආයුසංවත‍්තනිකා පටිපදා පටිපජ‍්ජිතබ‍්බා. ආයුසංවත‍්තනිකා හිස‍්ස පටිපදා පටිපන‍්නා ආයුපටිලාභාය සංවත‍්තති. සො ලාභී හොති ආයුස‍්ස දිබ‍්බස‍්ස වා මානුසස‍්ස වා.
ගැහැවිය, ආයු කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක ආයුෂය යදනට හෝ කැමැති වන්නට හෝ ආයුෂයට රිසි වන්නට හෝ සුදුසු නො වෙයි. ගැහැවිය, ආයු කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයා විසින් ආයු පිණිස පවත්නා (දන් සිල් ඈ) පුණ්‍යප්‍රතිපදාව පිළිපැදිය උතු ය. ඔහු විසින් ප්‍රතිපාදාන කළ අයුසංවත්තනික පුණ්‍යප්‍රතිපදාව ආයු ලැබීම පිණිස පවත්නී ම ය. එහෙයින් හේ දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂ්‍ය වූ හෝ ආයුෂය ලබන්නේ වෙයි.
න ඛො ගහපති අරහති අරියසාවකො වණ‍්ණකාමො වණ‍්ණං ආයාචිතුං වා අභිනන්‍දිතුං වා වණ‍්ණස‍්ස වා පිහෙතුං. වණ‍්ණකාමෙන ගහපති අරියසාවකෙන වණ‍්ණසංවත‍්තනිකා පටිපදා පටිපජ‍්ජිතබ‍්බා. වණ‍්ණසංවත‍්තනිකා හිස‍්ස පටිපදා පටිපන‍්නා වණ‍්ණපටිලාභාය සංවත‍්තති. සො ලාභී හොති වණ‍්ණස‍්ස දිබ‍්බස‍්ස වා මානුසස‍්ස වා.
ගැහැවිය, ශරීරවර්‍ණ කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක ශරීරවර්‍ණය යදනට හෝ කැමැති වන්නට හෝ ශරීරවර්‍ණයට රිසි වන්නට හෝ අර්‍හ නො වෙයි. ගැහැවිය, වර්‍ණය කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයා විසින් වර්‍ණය පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව පිළිපැද්ද යුතු ය. ඔහු විසින් ප්‍රතිපාදනා කළ වර්‍ණය පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව ශරීරවර්‍ණප්‍රතිලාභය පිණිස පවත්නී ම ය. එහෙයින් හේ දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂ්‍ය වූ හෝ ශරීරවර්‍ණ ලබන්නේ වෙයි.
න ඛො ගහපති අරහති අරියසාවකො සුඛකාමො සුඛං ආයාචිතුං වා අභිනන්‍දිතුං වා සුඛස‍්ස වා පිහෙතුං. සුඛකාමෙන ගහපති අරියසාවකෙන සුඛසංවත‍්තනිකා පටිපදා පටිපජ‍්ජිතබ‍්බා. සුඛසංවත‍්තනිකා හිස‍්ස පටිපදා පටිපන‍්නා සුඛපටිලාභාය සංවත‍්තති. සො ලාභී හොති සුඛස‍්ස දිබ‍්බස‍්ස වා මානුසස‍්ස වා.
ගැහැවිය, සුව කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක සුවය යදනට හෝ අභිනන්‍දනා කරන්නට හෝ සුවයට රිසි වන්නට හෝ නො ම අර්‍හ වෙයි. ගැහැවිය, සුව කැමැති ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයා විසින් සුව පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව පිළිපැද්ද යුතු වෙයි. ඔහු විසින් ප්‍රතිපාදනා කළ සුඛසංවත්තනික වූ පුණ්‍යප්‍රතිපදාව සුව ලැබීම පිණිස පවත්නී ම ය. එහෙයින් හේ දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂ්‍ය වූ හෝ සුවය ලබන්නේ වෙයි.
න ඛො ගහපති අරහති අරියසාවකො යසකාමො යසං ආයාචිතුං වා අභිනන්‍දිතුං වා යසස‍්ස වා පිහෙතුං. යසකාමෙන ගහපති අරියසාවකෙන යසසංවත‍්තනිකා පටිපදා පටිපජ‍්ජිතබ‍්බා. යසසංවත‍්තනිකා හිස‍්ස පටිපදා පටිපන‍්නා යසපටිලාභාය සංවත‍්තති. සො ලාභී හොති යසස‍්ස දිබ‍්බස‍්ස වා මානුසස‍්ස වා.
ගැහැවිය, යශස් කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක යශස් යදනට හෝ අභිනන්‍දනා කරන්නට හෝ යශසට රිසි වන්නට හෝ නො ම අර්‍හ වෙයි. ගැහැවිය, යශස් කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයා විසින් යශස් පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව පිළිපැද්ද යුතු ය. ඔහු විසින් ප්‍රතිපාදනා කළ යශස් පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව යශස්ප්‍රතිලාභය පිණිස පවත්නී ම ය: එහෙයින් හේ දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂ්‍ය වූ හෝ යශස් ලබන්නේ වෙයි.
න ඛො ගහපති අරහති අරියසාවකො සග‍්ගකාමො සග‍්ගං ආයාචිතුං වා අභිනන්‍දිතුං වා සග‍්ගානං වා පිහෙතුං. සග‍්ගකාමෙන ගහපති අරියසාවකෙන සග‍්ගසංවත‍්තනිකා පටිපදා පටිපජ‍්ජිතබ‍්බා. සග‍්ගසංවත‍්තනිකා හිස‍්ස පටිපදා පටිපන‍්නා සග‍්ගපටිලාභාය සංවත‍්තති. සො ලාභී හොති සග‍්ගානන‍්ති.
ගැහැවිය, ස්වර්‍ගය කැමැති වූ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක ස්වර්‍ගය යදනට හෝ අභිනන්‍දනා කරන්නට හෝ ස්වර්‍ගයට රිසි වන්නට හෝ නො ම අර්‍හ වෙයි. ගැහැවිය, ස්වර්‍ගය කැමැති ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයා විසින් ස්වර්‍ගය පිණිස පවත්නා (දානශීලාදි) පුණ්‍යප්‍රතිපදාව පිළිපැද්ද යුතු වෙයි. ඔහු විසින් ප්‍රතිපාදනා කළ ස්වර්‍ගය පිණිස පවත්නා පුණ්‍යප්‍රතිපදාව ස්වර්‍ගප්‍රතිලාභයට වැටේ ම ය. එහෙයින් හේ ස්වර්‍ගයන් ලබන්නේ වේ.
43. ආයුං වණ‍්ණං යසං කිත‍්තිං සග‍්ගං උච‍්චාකුලීනතං, රතියො පත්‍ථයානෙන උළාරා අපරාපරං,
43. ආයුෂ ය, ශරීරවර්‍ණ ය, පරිවාර යශස් ය, කීර්ති ය, ස්වර්‍ග ය, උසස් කුලවත් බව ය යන උදාර වූ කාමරතීන් වෙන් වෙන් සේ පතනුවහු විසින් -
44. අප‍්පමාදං පසංසන‍්ති පුඤ‍්ඤකිරියාසු පණ‍්ඩිතා, අප‍්පමත‍්තො උභො අත්‍ථෙ අධිගණ‍්හාති පණ‍්ඩිතො.
44-45. පුණ්‍යක්‍රියායෙහි නොපමා වීම බුද්ධාදි පණ්ඩිතයෝ පසසති. (කුශලයෙහි) අප්‍රමත්ත වූ පණ්ඩිත තෙම දෘෂ්ටධර්‍මයෙහි වූ යම් අර්‍ත්‍ථයෙකුත් වේ ද, සාම්පරායික වූ යම් අර්‍ත්‍ථයෙකුත් වේ ද, ඒ උභයාර්‍ත්‍ථයන් ලබයි. උභයාර්‍ත්‍ථයාගේ ප්‍රතිලාභයෙන් ධීරයා පණ්ඩිතයෙකැ යි කියනු ලැබේ.
45. දිට‍්ඨෙව ධම‍්මෙ යො අත්‍ථො යො චත්‍ථො සම‍්පරායිකො. අත්‍ථාභිසමයා ධීරො පණ‍්ඩිතොති පවුච‍්චතීති.