අනුස්සතිට්ඨාන සුත‍්තං
6. 1. 3. 5.
6. 1. 3. 5.
[අනුස්සතිට්ඨාන සුත‍්තං]
[අනුස්සතිට්ඨාන සූත්‍රය]
[සාවත්‍ථිනිදානං]
[සැවැත්නිදාන යි]
25. ඡයිමානි භික‍්ඛවෙ අනුස‍්සති ඨානානි.
25. මහණෙනි, මෙ අනුස්මෘතිස්ථාන සයෙකි.
කතමානි ඡ.
කවර සයෙක යත්:
(1). ඉධ භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස‍්සරති: “ඉතිපි සො භගවා අරහං -පෙ- සත්‍ථා දෙවමනුස‍්සානං බුද‍්ධො භගවාති.
(1) මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි අරීසවු “මෙ සෙයිනුදු එ භගවත්හු අර්‍හත්හ ... දේව මනුෂ්‍යයනට ශාස්තෘහ, බුද්ධයහ, භගවත්හ”යි (තථාගතයන් ගුණ විසින්) අනුස්මරණ කෙරෙයි.
යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස‍්සරති, නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. න මොහපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති. නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති.
මහණෙනි, යම් සමයක අරීසව් තථාගතයන් අනුස්මරණ කෙරේ ද, එ සමයෙහි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත සිතෙක් නො මැ වෙයි. ද්වේෂයෙන් පර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. මෝහ පර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. එ සමයෙහි ඔහුගේ සිත ගේධයෙන් නික්මියේ මිදුනේ නැගී සිටියේ ඍජුගත ම වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන තෙල ශබ්දය පඤ්චකාම ගුණයනට අධිවචනයෙකි. මහණෙනි, මෙ (බුද්ධානුස්මෘතිය) ද අරමුණු කොට මෙසේ මෙ ලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍වයෝ පිරිසිදු වෙත්.
(2) පුන චපරං භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො ධම‍්මං අනුස‍්සරති: “ස‍්වාක‍්ඛාතො භගවතා ධම‍්මො -පෙ- පච‍්චත‍්තං වෙදිතබ‍්බො විඤ‍්ඤූහීති.”
(2) තවද මහණෙනි, අරීසවු “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්‍මය ස්වාඛ්‍යාතය ... විඥයන් තමා කෙරෙහි ලා දතයුතුය”යි ධර්‍මය අනුස්මරණ කෙරෙයි.
යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො ධම‍්මං අනුස‍්සරති. නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න මොහ පරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති, නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති.
මහණෙනි, යම් සමයෙක්හි අරීසවු ධර්‍මය අනුස්මරණ කෙරේ ද, එ සමයෙහි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. ද්වේෂපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. මෝහපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. එ සමයෙහි උහුගේ සිත කෙලෙසුන් කෙරෙන් නික්මියේ මුක්ත වූයේ ගේධයෙන් නැගී සිටියේ ඍජුගත ම වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන තෙල ශබ්දය පඤ්චකාම ගුණයනට අධිවචනයෙකි. මහණෙනි, මෙ (ධර්‍මානුස්මෘතිය) ද අරමුණු කොට මෙ ලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍වයෝ පිරිසිදු වෙත්.
පුන චපරං භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො සඞ‍්ඝං අනුස‍්සරති: “සුපටිපන‍්නො භගවතො සාවකසඞ‍්ඝො -පෙ- අනුත‍්තරං පුඤ‍්ඤක‍්ඛෙත‍්තං ලොකස‍්සාති”. යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො සඞ‍්ඝං අනුස‍්සරති, නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න මොහපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති, නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති.
(3) තවද මහණෙනි, ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක “භාග්‍යවත්හු ගේ ශ්‍රාවක සඞ්ඝ සුපිළිපන් වෙයි ... ලෝකයාට අනුත්තර පුණ්‍යක්‍ෂේත්‍රය”යි සඞ්ඝයා අනුස්මරණ කරයි. මහණෙනි, යම් කලෙක්හි ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක සඞ්ඝයා මෙනෙහි කෙරේ නම්, එ කල්හි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. ද්වේෂපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. මෝහපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. එ සමයෙහි ගේධයෙන් නික්මියේ මුක්ත වූයේ උත්‍ථිත වූයේ ඔහුගේ සිත ඍජුගත ම වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන තෙල පස්කම් ගුණයනට නමෙකි. මහණෙනි, මෙ ද අරමුණු කොට මෙ ලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍වයෝ විශුද්ධ වන්නාහ.
පුන චපරං භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො අත‍්තනො සීලානි අනුස‍්සරති: අඛණ‍්ඩානි -පෙ- සමාධිසංවත‍්තනිකානි. යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො සීලං අනුස‍්සරති. නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න මොහපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති, නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති.
(4) තවද මහණෙනි, අරීසවු අඛණ්ඩ වූ ... සමාධියට වැටෙන තමාගේ ශීලයන් මෙනෙහි කෙරෙයි. මහණෙනි, යම් කලෙක අරීසවු සිල් මෙනෙහි කෙරේ නම්, එ සමයෙහි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. ද්වේෂපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. මෝහපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වෙයි. එ සමයෙහි ඔහුගේ චිත්තය ගේධයෙන් නික්මියේ මුක්ත වූයේ නැගි සිටියේ උජුගත ම වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන තෙල පඤ්චකාම ගුණයනට අධිවචනයෙකි. මහණෙනි, මෙ ද අරමුණු කොට මෙ ලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍ව කෙනෙක් විශුද්ධ වෙත්.
පුන චපරං භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො අත‍්තනො චාගං අනුස‍්සරති: “ලාභා වත මෙ සුලද‍්ධං වත මෙ -පෙ- යාචයොගො දානසංවිභාගරතොති -පෙ- යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො චාගං අනුස‍්සරති. නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න මොහපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති. උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති, නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති.
(5) තවද මහණෙනි, අරීසවු “ඒකාන්තයෙන් මට ලාභයෙකි. ඒකාන්තයෙන් මට මනා ලාභයෙක ... යදනට යෝග්‍ය වූයෙම්, දානසංවිභාගයෙහි ඇලුනෙම් වෙ මැ”යි තමාගේ ත්‍යාග ගුණය මෙනෙහි කෙරෙයි. මහණෙනි, යම් කලෙක අරීසවු ත්‍යාගය මෙනෙහි කෙරේ නම්, එ කල්හි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වන්නේ ය. ද්වේෂපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො ම වන්නේ ය. මෝහපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වන්නේ ය. එසමයෙහි ඔහුගේ සිත ගේධයෙන් නික්මියේ මුක්ත වූයේ නැගී සිටියේ ඍජුගත ම වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන තෙල කාමගුණයනට අධිවචනයෙකි. මහණෙනි, මෙ ද අරමුණු කොට මෙ ලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍ව කෙනෙක් විශුද්ධ වෙත්.
පුන චපරං භික‍්ඛවෙ අරියසාවකො දෙවතා අනුස‍්සරති: සන‍්ති දෙවා චාතුම‍්මහාරාජිකා, සන‍්ති දෙවා තාවතිංසා, සන‍්ති දෙවා යාමා, සන‍්ති දෙවා තුසිතා, සන‍්ති දෙවා නිම‍්මාණරතිනො, සන‍්ති දෙවා පරනිම‍්මිතවසවත‍්තිනො, සන‍්ති දෙවා බ්‍රහ‍්මකායිකා, සන‍්ති දෙවා තතුත‍්තරිං යථාරූපාය සද‍්ධාය සමන‍්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්‍ථ උප‍්පන‍්නා, මය‍්හම‍්පි තථාරූපා සද‍්ධා සංවිජ‍්ජති, යථාරූපෙන සීලෙන -පෙ- සුතෙන -පෙ- චාගෙන -පෙ- පඤ‍්ඤාය සමන‍්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්‍ථ උප‍්පන‍්නා, මය‍්හම‍්පි තථා රූපා පඤ‍්ඤා සංවිජ‍්ජතීති -පෙ- යස‍්මිං භික‍්ඛවෙ සමයෙ අරියසාවකො අත‍්තනො ච තාසං ච දෙවතානං සද‍්ධඤ‍්ච සුතඤ‍්ච චාගඤ‍්ච පඤ‍්ඤඤ‍්ච අනුස‍්සරති, නෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ රාගපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න දොසපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, න මොහපරියුට‍්ඨිතං චිත‍්තං හොති, උජුගතමෙවස‍්ස තස‍්මිං සමයෙ චිත‍්තං හොති, නික‍්ඛන‍්තං මුත‍්තං වුට‍්ඨිතං ගෙධම‍්හා. ගෙධොති ඛො භික‍්ඛවෙ පඤ‍්චන‍්තෙනං කාමගුණානං අධිවචනං.
(6) තවද මහණෙනි, අරීසවු “චාතුම්මහාරාජික දෙවියෝ ඇත. තාවතිංස දෙවියෝ ඇත. යාම දෙවියෝ ඇත. තුසිත දෙවියෝ ඇත. නිම්මාණරති දෙවියෝ ඇත. පරනිම්මිතවසවත්ති දෙවියෝ ඇත. බ්‍රහ්මකායික දෙවියෝ ඇත. ඔවුනට මත්තෙහි දු දෙවියෝ ඇත. යම්බඳු ශ්‍රද්ධායෙකින් සමන්‍වාගත ඒ දෙවියෝ මෙයින් ච්‍යුත වූවාහු එහි උපන්හු නම්, මට ද එබඳු ශ්‍රද්ධාව විද්‍යමාන වෙයි. යම්බඳු ශීලයෙකින් ... ශ්‍රැතයෙකින් ... ත්‍යාගයෙකින් ... ප්‍රඥායෙකින් සමන්‍වාගත ඒ දෙවියෝ මෙයින් ච්‍යුතව එහි උපන්හු නම්, මට ද එබඳු ප්‍රඥා ඇතැ”යි දෙවියන් මෙනෙහි කරයි. මහණෙනි, යම් කලෙක අරීසවු තමාගේ ද එ දෙවියන්ගේ ද ශ්‍රද්ධාව ද ශීලය ද ශ්‍රැතය ද ත්‍යාගය ද ප්‍රඥාව ද මෙනෙහි කෙරේ නම්, එ සමයෙහි ඔහට රාගපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වන්නේ ය. ද්වේෂපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වන්නේ ය. මෝහපර්‍ය්‍යුත්‍ථිත චිත්තයෙක් නො මැ වන්නේ ය. එ සමයෙහි ඔහුගේ චිත්තය ගේධයෙන් නික්මියේ මුක්ත වූයේ උත්‍ථිත වූයේ ඍජුගත ම වේ. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යන ශබ්දය පඤ්චකාම ගුණයනට නමෙකි.
ඉදම‍්පි ඛො භික‍්ඛවෙ ආරම‍්මණං කරිත්‍වා එවමිධෙකච‍්චෙ සත‍්තා විසුජ‍්ඣන‍්ති. ඉමානි ඛො භික‍්ඛවෙ ඡ අනුස‍්සති ඨානානීති,
මහණෙනි, මෙ ද අරමුණු කොට මෙලොව්හි ඇතැම් සත්ත්‍ව කෙනෙක් විශුද්ධියට යෙත්. මහණෙනි, මෙ අනුස්සතිට්ඨාන සයයි.