පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණ සුත‍්තං
6. 2. 1. 8.
6. 2. 1. 8.
[පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණ සුත‍්තං]
[පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණ සූත්‍රය]
8. එවං මෙ සුතං එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික‍්ඛුසඞ‍්ඝෙන සද‍්ධිං යෙන දණ‍්ඩකප‍්පකං නාම කොසලානං නිගමො තදවසරි. අථ ඛො භගවා මග‍්ගා ඔක‍්කම‍්ම අඤ‍්ඤතරස‍්මිං රුක‍්ඛමූලෙ පඤ‍්ඤත‍්තෙ ආසනෙ නිසීදි. තෙ ච භික‍්ඛූ දණ‍්ඩකප‍්පකං පවිසිංසු ආවසථං පරියෙසිතුං.
8. මා විසින් මෙසෙයින් අසන ලදි: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝශල ජනපදයෙහි මහබික්සඟුන් හා සමඟ සැරිසරනසේක් දණ්ඩකප්පක නම් කෝශලයන්ගේ නියම්ගමට වන්සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්‍ගයෙන් ඉවත් ව අන්‍යතර වෘක්‍ෂමූලයෙක්හි පණවන ලද අස්නෙහි වැඩහුන් සේක. ඒ භික්‍ෂුහු ද ආවාස සොයන්නට දණ්ඩකප්පකයට වන්හ.
අථ ඛො ආයස‍්මා ආනන්‍දො සම‍්බහුලෙහි භික‍්ඛූහි සද‍්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ‍්කමි ගත‍්තානි පරිසිඤ‍්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත‍්තානි පරිසිඤ‍්චිත්‍වා පච‍්චුත‍්තරිත්‍වා එකචීවරො අට‍්ඨාසි ගත‍්තානි පුබ‍්බාපයමානො.
එක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරණුවෝ බොහෝ මහණුන් හා කැටිවලා ගාත්‍ර පරිෂේකය සඳහා අචිරවතී නදිය වෙත එළඹියහ. අචිරවතී නිදයෙහි ගාත්‍රපරිෂේක (ස්නාන) කොට නදියෙන් නැඟී එක්සිවුරු ඇතියාහු අඟපසඟ තෙත සිඳුවමින් සිටියහ.
අථ ඛො අඤ‍්ඤතරො භික‍්ඛු යෙනායස‍්මා ආනන්‍දො තෙනුපසඞ‍්කමි. උපඞ‍්කමිත්‍වා ආයස‍්මන‍්තං ආනන්‍දං එතදවොච:
එකල්හි (දේවදත්තපාක්‍ෂික) අන්‍යතර මහණෙක් ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරුන් කරා පැමිණියේ ය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරුන්ට තෙල කරුණ කී:
”කිං නු කො ආවුසො ආනන්‍ද සබ‍්බං චෙතසො සමන‍්නාහරිත්‍වා නු ඛො දෙවදත‍්තො භගවතා බ්‍යාකතො ‘ආපායිකො දෙවදත‍්තො නෙරයිකො කප‍්පට‍්ඨො අතෙකිච‍්ඡො’ති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා”ති.
“ඇවැත් ආනන්‍දයෙනි, කිම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හැම තතු සිතින් ආවර්‍ජනා කොටගෙන ‘දෙව්දත් අපායෙහි උපදනෙක, නිරයගාමි යැ, (නිරයෙහි) කපක් සිටුනේ වන්නෙ යැ, පිළියම් නො කළ හෙන්නේ යැ’යි වදාරණ ලදුයේ ද, නොහොත් කිසියම් පර්‍ය්‍යායයෙකින් වදාරණ ලදුයේ දැ”යි.
‘එවං ඛො පනෙතං ආවුසො භගවතා බ්‍යාකත’න‍්ති.
ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් තෙල කරුණ එලෙසින් ම ව්‍යාකෘත ය’යි.
අථ කො ආයස‍්මා ආනන්‍දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ‍්කමි. උපසඞ‍්කමිත්‍වා භගවන‍්තං අභිවාදෙත්‍වා එකමන‍්තං නිසීදි. එකමන‍්තං නිසින‍්නො ඛො ආයස‍්මා ආනන්‍දො භගවන‍්තං එතදවොච:
එක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්‍දතෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සකසා වැඳ එකත් පසෙක හුන්හ. එකත්පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල පවත් සැළ කළහ:
ඉධාහං භන‍්තෙ සම‍්බහුලෙහි භික‍්ඛූහි සද‍්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ‍්කමිං ගත‍්තානි පරිසිඤ‍්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත‍්තානි පරිසිඤ‍්චිත්‍වා පච‍්චුත‍්තරිත්‍වා එකචීවරො අට‍්ඨාසිං ගත‍්තානි පුබ‍්බාපයමානො. අථ ඛො භන‍්තෙ අඤ‍්ඤතරො භික‍්ඛු යෙනාහං තෙනුපසඞ‍්කමි. උපසඞ‍්කමිත්‍වා මං එතදවොච:
වහන්ස, මෙ (නියම්ගම්) හි බට මම බොහෝ මහණුන් හා ශරීර පරිෂේකය සඳහා අචිරවතී නදිය කරා එළැඹියෙමි. අචිරවතී නදියෙහි සිරැර සනහා ගොඩනැඟී සිරුරු තෙත් සිඳුවමින් ඒකචීවර වැ සිටියෙමි. වහන්ස, එකල්හි අන්‍යතර (දේවදත්තපාක්‍ෂික) මහණෙක් මා කරා පැමිණියේ ය. පැමිණ මට තෙල පවත් කී:
“කිං නු ඛො ආවුසො ආනන්‍ද සබ‍්බං චෙතසො සමන‍්නාහරිත්‍වා නු ඛො දෙවදත‍්තො භගවතා බ්‍යාකතො “අපායිකො දෙවදත‍්තො නෙරයිකො කප‍්පට‍්ඨො අතෙකිච‍්ඡො’ති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා”ති. එවං වුත‍්තෙ අහං භන‍්තෙ තං භික‍්ඛුං එතදවොචං: “එවං ඛො පනෙතං ආවුසො භගවතා බ්‍යාකත”න‍්ති.
“ඇවැත් ආනන්‍දයෙනි, කිමෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හැම තතු සිතින් ආවර්‍ජනා කොට ගෙන ‘දේවදත්ත ආපායික යැ, නිරයගාමි යැ, කපක් සිටුනේ වන්නේ යැ, පිළියම් නො කළ හෙන්නේ ය’යි වදාරනලද ද? නොහොත් කිසියම් පර්‍ය්‍යායයෙකින් ව්‍යාකෘත වේ දැයි, වහන්ස, මෙසේ කී කල්හි මම ‘ඇවැත්නි, තෙල කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙ සෙයින් ව්‍යාකෘත ය’යි එ මහණහට කීමි යි.
සො වා ඛො ආනන්‍ද භික‍්ඛු නවො භවිස‍්සති අචිරපබ‍්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත‍්තො. කථං හි නාම යං මයා එකංසෙන බ්‍යාකතං, තත්‍ථ ද‍්වෙජ‍්ඣං ආපජ‍්ජිස‍්සති? නාහං ආනන්‍ද අඤ‍්ඤං එකපුග‍්ගලම‍්පි සමනුපස‍්සාමි, යො එවං මයා සබ‍්බං චෙතසො සමන‍්නාහරිත්‍වා බ්‍යාකතො යථයිදං දෙවදත‍්තො. යාවකීවඤ‍්චාහං ආනන්‍ද දෙවදත‍්තස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තම‍්පි සුක‍්කං ධම‍්මං අද‍්දසං, නෙව තාවාහං දෙවදත‍්තං බ්‍යාකාසිං ‘ආපායිකො දෙවදත‍්තො නෙරයිකො කප‍්පට‍්ඨො අතෙකිච‍්ඡො’ති. යතො ච කො අහං ආනන්‍ද දෙවදත‍්තස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තම‍්පි සුක‍්කං ධම‍්මං න අද‍්දසං, අථාහං දෙවදත‍්තං ව්‍යාකාසිං ‘ආපායිකො දෙවදත‍්තො නෙරයිකො කප‍්පට‍්ඨො අතෙකිච‍්ඡො’ති.
ආනන්‍දයෙනි, හේ පැවිදිව නො බෝකල් ඇති නවක මහණෙක් හෝ අව්‍යක්ත බාල ස්ථවිර මහණෙක් හෝ වියහෙයි. යමක් මා විසින් ඒකාන්තයෙන් ව්‍යාකෘත නම්, එහි කිසෙයින් ද්විධාභාවයෙක් වේද? ආනන්‍දයෙනි, දේවදත්ත බඳු යම් මැ පුද්ගලයෙක් මා විසින් සියල්ල සිතින් ආවර්‍ජනා කොට ව්‍යාකෘත වේ නම්, මම එබඳු අන් එකද පුඟුලකු බුදු ඇසින් නො මැ දක්මි. ආනන්‍දයෙනි, යම්තාක් මම දේවදත්තයාගේ අස්ලොම් අගක් වදනා තැන් පමණ වූ කුශලධර්‍මයක් නො දිටිම් ද, ඒතාක් මම ‘දෙව්දත්හු අපායෙහි උපදනට නිසි කම් ඇතියෙක, නිරෑහි උපදනේ යැ, ප්‍රතිකර්‍ම රහිත වූයේ යැ, කල්පස්ථායී වන්නේ යැ’ යි දෙව්දතු ව්‍යාකෘත නො කෙළෙම් ම ය. ආනන්‍දයෙනි, යම් කලෙක මම දේවදත්තගේ අස්ලොම් අග වදනා තැන් පමණකුදු කුශලධර්‍මයක් නො දිටිම් ද, එකල්හි මම ‘දේවදත්ත ආපායික යැ. නේරයික යැ, කල්පස්ථායී යැ, අතෙකිච්ඡ ය යි දෙව්දතු විවරණ කෙළෙමි’යි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද ගූථකූපො සාධිකපොරිසො පූරො ගූථස‍්ස සමතිත‍්තිකො, තත්‍ථ පුරිසො සසීසකො නිමුග‍්ගො අස‍්ස, තස‍්ස කොචිදෙව පුරිසො උප‍්පජ‍්ජෙය්‍ය අත්‍ථකාමො හිතකාමො යොගක‍්ඛෙමකාමො තම‍්හා ගූථකූපා උද‍්ධරිතුකාමො. සො තං ගූථකූපං සමන‍්තා අනුපරිගච‍්ඡන‍්තො න පස‍්සෙය්‍ය තස‍්ස පුරිසස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තම‍්පි ගූථෙන අමක‍්ඛිතං යත්‍ථෙතං ගහෙත්‍වා උද‍්ධරෙය්‍ය. එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද යතො දෙවදත‍්තස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තම‍්පි සුක‍්කං ධම‍්මං න අද‍්දසං, අථාහං දෙවදත‍්තං බ්‍යාකාසිං “ආපායිකො දෙවදත‍්තො නෙරයිකො කප‍්පට‍්ඨො අතෙකිච‍්ඡො”ති.
ආනන්‍දයෙනි, යම් සේ පුරුෂප්‍රමාණයෙන් අධික වූ ගූථයෙන් මුව විට තෙක් පිරි සිටි ගූථකූපයෙක් වේද, එහි සශීර්‍ෂක ව (හිසතෙක්) නිමග්න වූ පුරුෂයෙක් වේද, ඔහට අර්‍ත්‍ථ කැමැති හිත කැමැති යෝගක්‍ෂේම (නිර්‍භය) කැමැති ඒ ගූථ කූපයෙන් උදුරණු කැමැති කිසි පුරුෂයෙක් උපදනේ ය, හේ ඒ ගූථකූපය වටා ඇවිදිනුයේ යම් තැනෙක්හි ගෙණ (ඔහු) උදුරාලන්නේ නම් අස්ලොම් අගක් බැහියහැකි පමණකුදු ගූථයෙන් නො මැකි තැනක් නො දක්නේ ය. ආනන්‍දයෙනි, එපරිද්දෙන් ම යම් කලෙක සිට මම දෙව්දත්හුගේ අස්ලොම් අගක් වදනා තැන් තරම් වූ ද කුශලධර්‍මයක් නො දිටිම් ද, එකල්හි මම ‘දේවදත්ත ආපායික ය, නේරයික ය, කල්පස්ථ ය, අතෙකිච්ඡ ය’ යි දෙව්දතු විවරණ කෙළෙමි.
සචෙ තුම‍්හෙ ආනන්‍ද සුණෙය්‍යාථ තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණානි විභජන‍්තස‍්සාති. එතස‍්ස භගවා කාලො, එතස‍්ස සුගත කාලො, යං භගවා පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණානි විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්‍වා භික‍්ඛූ ධාරෙස‍්සන‍්තී’ති. තෙනහානන්‍ද, සුණාහි සාධුකං මනසිකරොහි, භාසිස‍්සාමීති. එවං භන‍්තෙති ඛො ආයස‍්මා ආනන්‍දො භගවතො පච‍්චස‍්සොසි. භගවා එතදවොච:
ආනන්‍දයෙනි, ඉදින් තෙපි පුරුෂෙන්‍ද්‍රියඥාන විභාග කරණ තථාගතයන්ගේ භාෂිතය අසවු දැ’යි. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, තෙල භාෂිතයට මේ කලි, සුගතයන් වහන්ස, යම් සෙයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පුරුෂෙන්‍ද්‍රියඥාන විභාග කරණ සේක් නම්, මෙ තෙල භාෂිතයට කලි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ බස් අසා භික්‍ෂූහු එ දරන්නාහ යි. ආනන්‍දයෙනි, එසේ වී නම් මනාකොට අසව, මෙනෙහි කරව, වදාරමි යි. වහන්ස. එසේ යි ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් ඇස්සූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තෙල කරුණ වදාළ සේක:
(1) ඉධාහං ආනන්‍ද එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මාති.” තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස කුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා, අකුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා. අත්‍ථි ච ඛ‍්වාස‍්ස කුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං, තම‍්හා තස‍්ස කුසලමූල කුසලං පාතුභවිස‍්සති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං. අපරිහානධම‍්මො භවිස‍්සතී”ති.
(1) ආනන්‍දයෙනි, මෙ ලොව්හි මම’ මෙ පුඟුල්හට කුසල්දහම්හු ද අකුසල් දහම්හු ද විද්‍යමානයහ’ යි මෙසෙයින් තමන් සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දන්මි. අපරභාගයෙහි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ කුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ, අකුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූතයහ. මොහුට ප්‍රහීණ නො වූ කුශලමූල ද ඇත. ඒ කුශලමූලයෙන් මොහුට කුසල් පාළ වන්නේ ය. මෙසේ වත් ම ‘මේ පුඟුල් මත්තෙහි නො පිරිහෙන සැහැවි ඇති වන්නේ ය’ යි මෙසේ තමන් සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දන්මි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද, බීජානි අඛණ‍්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානි සුඛසයිතානි සුඛෙත‍්තෙ සුපරිකම‍්මකතා යභූමියා නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද ඉමානි බීජානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිස‍්සන‍්තී’ති. එවං භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම් පරිදි නො කඩ වූ කුණු නො වූ වාඅව්වෙන් නො නට සාරය ගත් මොනොවට රැස් (යහන්) කරණලද මනා කෙත්හි මනාසේ පිරියම් කළ බිම්හි වපුළ බීජයෝ වෙත් නම්, ආනන්‍දයෙනි, මෙ බිජුවටහු වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට පැමිණෙත් යයි තො දන්හි දැයි. වහන්ස, එසේ ය.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද, ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි. “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස කුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා, අකුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා. අත්‍ථි ච ඛ‍්වස‍්ස කුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං, තම‍්හා තස‍්ස කුසලමූලා කුසලං පාතුභවිස‍්සති, එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං අපරිහානධම‍්මො භවිස‍්සතී”ති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එ පරිදි ම මම ‘මේ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’ යි මෙසේ මාගේ සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දන්මි. අපරභාගයෙහි මෙ පුඟුල්හුගේ කුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ. අකුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූත වූහ. මොහුට සමුච්ඡින්න නො වූ කුශලමූල ද ඇත, ඔහුට ඒ කුශලමූලයෙන් කුසල් පාළ වන්නේ ය. මෙසේ ඇතිවත් ම ‘මෙ පුඟුල් මතුයෙහි නො පිරිහෙන සැහැවි ඇති වන්නේ ය’ යි මෙසේ එ පුඟුල්හු මාගේ සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දැන ගණිමි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේත් තථාගතයන් විසින් පුරුෂ පුද්ගල සිතින් සිත පිරිසිඳ විදිත වෙයි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතං හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්ම සමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, තථාගතයන් විසින් පුරුෂේන්‍ද්‍රිය (පරෝපරියත්ත) ඥානය මෙසේත් සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේත් තථාගතයන් විසින් මතුයෙහි ධර්‍මසමුත්පාදය තමන් සිතින් උහු සිත පිරිසිඳ දන්නා ලදුයේ වෙයි.
(2) ඉධ පනාහං ආනන්‍ද, එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි. “ඉමස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මාති”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පෙරිච‍්ච පජානාමි. “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස අකුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා, කුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා, අත්‍ථි ච ඛ‍්වස‍්ස අකුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං. තම‍්හා තස‍්ස අකුසලමූලා අකුසලං පාතුභවිස‍්සති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං පරිහාන ධම‍්මො භවිස‍්සතී”ති.
(2) ආනන්‍දයෙනි, මෙ ලොව්හි මම ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. අපරභාගයෙහි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ අකුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ. කුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූතයහ. මොහුට අසමුච්ඡින්න වූ අකුශලමූල ද ඇත. ඒ අකුශලමූලයෙන් අකුශල පාළවන්නේ ය. මෙසේ වත් ම, මෙ පුඟුල් මතුයෙහි පරිහානධර්‍ම ඇතියේ වන්නේ ය’යි, මෙසේ මාගේ සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දනිමි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද බීජානි අඛණ‍්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානී සුඛසයිතානි පුථුසීලාය නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද නයිමානි ඛිජානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිස‍්සන‍්තීති. එවං භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම් පරිදි අඛණ්ඩ වූ ඈහ නො වූ අව්සුළඟින් නො නට සාරදායී වූ සුඛසයිත වූ බිජුවටහු අතලගලෙක නික්‍ෂිප්ත වෙත් ද, ආනන්‍දයෙනි, මෙ බිජුවටහු වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට නො පැමිණෙත් ය යි තෙපි දන්වයි? වහන්ස, එසේ ය’යි.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එව චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස අකුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා, කුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීතා. අත්‍ථි ච ඛ‍්වස‍්ස අකුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං. තම‍්හා තස‍්ස අකුසලමූලා අකුසලං පාතුභවිස‍්සති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං පරිහානධම‍්මො භවිස‍්සති’ති එවම‍්පි කො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එ පරිදි ම මම මෙ ලොව්හි ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. අපරභාගයෙහි ‘මෙ පුඟුල්හට අකුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන්හ, කුශලධර්‍මයෝ සම්මූඛිභූතයහ, මොහුට අකුශලමූල ද නුසුන් ව ඇත. ඔහුට ඒ අකුශල මුලින් අකුශල පාළවන්නේ ය මෙසේ වත් ම මෙ පුඟුල් මතුයෙහි පරිහාන ධර්‍ම වන්නේ ය’යි සිතින් සිත පිරිසිඳඔහු දන්මි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්මසමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙසේත් තථාගතයන් විසින් පුරුෂපුද්ගල සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නා ලද්දේ වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේත් තථාගතයන් විසින් පුරුෂේන්‍ද්‍රිය ඥානය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේත් තථාගතයන් විසින් මතුයෙහි (ඔහුගේ) ධර්‍මසමුත්පාදය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද්දේ වෙයි.
(3) ඉධ පනාහං ආනන්‍ද එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “නත්‍ථි ඉමස‍්ස පුග‍්ගලස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තොපි සුක‍්කො ධම‍්මො. සමන‍්නාගතොයං පුග‍්ගලො එකන‍්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම‍්මෙහි, කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා අපායං දුග‍්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ‍්ජිස‍්සතී”ති.
(3) ආනන්‍දයෙනි, මෙ ලොව්හි මම ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුද්ගලහට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසු කල්හි ‘මෙ පුඟුල්හට වලගඅගවදනා තැන් පමණකුදු ශුක්ලධර්‍මයෙක් නැත, මෙ පුඟුල් ඒකාන්ත කෘෂ්ණ අකුශලධර්‍මයෙන් සමන්‍වාගත වූයේ කාබුන් මරණින් මතු අපාය නම් වූ දුර්‍ගති වූ විනිපාත නම් වූ නිරයට පැමිණෙන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද බීජානි ඛණ‍්ඩානි පූතීනි වාතාතපහතානි සුඛෙත‍්තෙ සුපරිකම‍්මකතාය භූමියා නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද, නයිමානි බීජානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිසන‍්තී’ති. එවම‍්හභන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම් පරිදි කඩ වූ කුණු වූ අවුසුළඟින් පහළ බීජයෝ මනා කෙතෙක්හි සුපිරියම් කළ බිමෙක නික්‍ෂිප්ත වූවාහු වෙද්ද, ආනන්‍දයෙනි, තෙපි ‘මේ බීජයෝ වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට නොපැමිණෙන්නාහ’යි දන්වයි? වහන්ස, එසේ ය.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “නත්‍ථි ඉමස‍්ස පුග‍්ගලස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තොපි සුක‍්කො ධම‍්මො, සමන‍්නාගතොයං පුග‍්ගලො එකන‍්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම‍්මෙහි, කායස‍්ස භෙදා පරම‍්මරණා අපායං දුග‍්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ‍්ජිස‍්සතී”ති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එපරිදි ම මම මෙ ලොව්හි ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුසල් දම්හු ද අකුසල් දම්හු ද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසු කලෙක ‘මෙ පුඟුල්හට වලග කෙළ වදනා තැන් පමණකුදු ශුක්ලධර්‍මයෙක් නැත. ඒකාන්තයෙන් කෘෂ්ණ වූ අකුශල ධර්‍මයෙන් මෙ පුඟුල් සමන්‍වාගත වූයේ කාබුන් මරණින් මතු අපාය නම් වූ දුර්‍ගති වූ විනිපාත වූ නිරයට උපත් විසින් එළඹෙන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේ ද තථාගතයන් විසින් පුරුෂ පුද්ගල සිය සිතින් ඔහු සිත පිරිසිඳ දන්නා ලදුයේ වෙයි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතං හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්මසමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොතී’ති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙසේ ද තථාගතයන් විසින් පුරුෂයාගේ ඉන්‍ද්‍රියපරාවරතාඥානය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසේ ද තථාගතයන් විසින් පුරුෂයාගේ මතුයෙහි ධර්‍මසමුත්පාදය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලදුයේ වේ ය යි.
එවං වුත‍්තෙ ආයස‍්මා ආනන්‍දො භගවන‍්තං එතදවොච: සක‍්කානු ඛො භන‍්තෙ ඉමෙසං තිණ‍්ණං පුග‍්ගලානං අපරෙපි තයො පුග‍්ගලා සප‍්පටිභාගා පඤ‍්ඤාපෙතුන‍්ති. සක‍්කා ආනන්‍දාති භගවා අවෙච.
මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල සැළකළහ: ‘වහන්ස, මෙ පුඟුලන් තුන්දෙනාහට තුල්‍ය වූ අන්‍ය තුන් පුඟුල් කෙනෙක් පැණවිය හැකි වෙත් දැ?’යි. ‘ආනන්‍දයෙනි, හැක්කැ’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ.
(4) ඉධාහං ආනන්‍ද එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මාති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස කුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා අකුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා, අත්‍ථි ච ඛ‍්වාස‍්ස කුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං, තම‍්පි සබ‍්බෙන සබ‍්බං සමුග‍්ඝාතං ගච‍්ඡති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං පරිහානධම‍්මො භවිස‍්සතී’ති.
(4) ආනන්‍දයෙනි, මෙ ලොව්හි මම ඇතැම් පුඟුලකු, ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසුකල්හි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ කුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ. අකුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූත වූහ. මොහුට නො සුන් කුසල්මුල් ද ඇත. එ ද සර්‍වාකාරයෙන් නැස්මට යේ. මෙ පුඟුල් මතුයෙහි පරිහානධර්‍ම ඇති වන්නේ ය’යි. මෙ සේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි.
සෙය්‍යාථාපි ආනන්‍ද අඞ‍්ගාරානි ආදිත‍්තානි සම‍්පජ‍්ජලිතානි සජොතිභූතානි පුථුසිලාය නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද, නයිමානි අඞ‍්ගාරානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිස‍්සන‍්තීති. එවම‍්භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම්පරිදි ඇවිළගත් දිලෙන අඞ්ගාරයෝ අතලගලෙක බහාලනලද්දාහු වෙද්ද, ආනන්‍දයෙනි, මෙ අඟුරු වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට නො පැමිණේ ය’යි තෙපි දන්වයි. වහන්ස, එසේ ය.
සෙය්‍යථාපි වා පනානන්‍ද සායන‍්හසමයං සුරියෙ ඔගච‍්ඡන‍්තෙ ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද ආලොකො අන‍්තරධායිස‍්සති අන්‍ධකාරො පාතුභවිස‍්සතී’ති. එවම‍්භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම් සේ සවස් කල්හි හිරු බැසයත් ම ආලෝකය අතුරුදන් වන්නේ ය. අන්‍ධකාරය පාළවන්නේ ය’යි තෙපි දන්වයි. වහන්ස, එසේ ය.
සෙය්‍යථාපි වා පනානන්‍ද අභිදො අඩ‍්ඪරත‍්තං භත‍්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද ආලොකො අන‍්තරහිතො අන්‍ධකාරො පාතුභූතොති. එවම‍්භන‍්තෙ.
තවද ආනන්‍දයෙනි, තෙපි යම්සේ අර්‍ධරාත්‍රිය ආසන්නවත් ම භක්තකාල සමයෙහි රජකුලයන්ගේ බත්හල්හි ‘ආලෝකය අතුරුදන් විය, අන්‍ධකාරය පාලවිය’යි දන්වයි. වහන්ස, එසේ ය.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එව චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි : “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලා’පි ධම‍්මාති” තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස කුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා, අකුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා. අත්‍ථි ච ඛ‍්වාස‍්ස කුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං, තම‍්පි සබ‍්බෙන සබ‍්බං සමුග‍්ඝාතං ගච‍්ඡති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං පරිහානධම‍්මො භවිස‍්සතී”ති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එපරිදි ම මම මෙලොව්හි ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසුකල්හි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ කුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ. අකුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූතයහ, මොහුට අසමුච්ඡින්න වූ කුශලමූලය ද ඇත, එ ද සර්‍වාකාරයෙන් සමුද්ඝාතයට යන්නේ ය. මෙසේ මෙ පුඟුල් මතුයෙහි පරිහානධර්‍ම ඇතියේ වන්නේ ය’යි සිතින් සිත පිරිසිඳ මෙසේ ඔහු දනිමි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂපුද්ගල සිතින් සිත පිරිසිඳ දක්නාලද්දේ වෙයි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතං හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්මසමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙ සේ ද තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂයාගේ ඉන්‍ද්‍රියපරාවරතාඥානය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මතුයෙහි ධර්‍මසමුත්පාදය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද්දේ ය.
(5) ඉධ පනාහං ආනන්‍ද එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා කුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස අකුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා කුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා. අත්‍ථි ච ඛ‍්වාස‍්ස අකුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං. තම‍්පි සබ‍්බෙන සබ‍්බං සමුග‍්ඝාතං ගච‍්ඡති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං අපරිහාන ධම‍්මො භවිස‍්සතී”ති.
(5) ආනන්‍දයෙනි, ‘මෙ ලොව්හි මම ඇතැම් පුඟුලකු මෙ පුඟුල්හට කුසල දම්හුදු අකුසල් දම්හුදු විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසුකාලයෙහි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ අකුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ, කුශලධර්‍මයෝ සම්මුඛීභූතයහ. මොහුට නොසුන් අකුශල මූලය ද ඇත, එ ද සර්‍වප්‍රකාරයෙන් සමුද්ඝාතයට යන්නේ ය. මෙ සේ මෙ පුඟුල් මතුයෙහි අපරිහානධර්‍ම ඇතියේ වන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද අඞ‍්ගාරානි ආදිත‍්තානි සම‍්පජ‍්ජලිතානි සජොතිභූතානි සුක‍්ඛෙ තිණපුඤ‍්ජෙ වා කට‍්ඨපුඤ‍්ජෙ වා නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද ඉමානි අඞ‍්ගාරානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිස‍්සන‍්තීති. එවම‍්භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම් පරිදි ඇවිළගත් දැල්වුනු ගිනිසිළු සහිත වූ අඟුරු වියලි තණපිඩෙක්හි වේවයි, කැටපිඩෙක්හි වේවයි බහනලදුයේ නම්, ආනන්‍දයෙනි, තෙපි මෙ අඟුරු වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට පැමිණේය’යි දන්ව. වහන්ස, එසේ ය.
සෙය්‍යථාපි වා පනානන්‍ද රත‍්තියා පච‍්චූසසමයං සූරියෙ උග‍්ගච‍්ඡන‍්තෙ ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද අන්‍ධකාරො අන‍්තරධායිස‍්සති ආලොකො පාතුභවිස‍්සතී”ති. එවම‍්භන‍්තෙ.
තවද ආනන්‍දයෙනි, රාත්‍රි ප්‍රත්‍යූෂයෙහි හිරු නැඟෙත් ම ආනන්‍දයෙනි, තෙපි ‘අන්‍ධකාරය අතුරුදන් වන්නේ ය, ආලෝකය පාළවන්නේ ය’යි දන්ව යි. වහන්ස, එසේ ය.
සෙය්‍යථාපි වා පනානන්‍ද අභිදො මජ‍්ඣන‍්තිකෙ භත‍්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද අන්‍ධකාරො අන‍්තරහිතො ආලොකො පාතුභූතොති. එවම‍්භන‍්තෙ.
තවද ආනන්‍දයෙනි, මධ්‍යමසමයාසන්නවත් ම භක්ත කාලසමයෙහි ‘අන්‍ධකාරය අපගත විය, ආලෝකය ප්‍රාදුර්භූත වී යයි තෙපි දන්ව’යි. වහන්ස එසේ ය.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස චිජ‍්ජාමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති, තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස අකුසලා ධම‍්මා අන‍්තරහිතා කුසලා ධම‍්මා සම‍්මුඛීභූතා, අත්‍ථි ච ඛ‍්වාස‍්ස අකුසලමූලං අසමුච‍්ඡින‍්නං. තම‍්පි සබ‍්බෙන සබ‍්බං සමුග‍්ඝාතං ගච‍්ඡති. එවමයං පුග‍්ගලො ආයතිං අපරිහානධම‍්මො භවිස‍්සතීති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එපරිදි ම මම මෙලොව්හි ඇතැම් පුඟුලකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද පවත්නාහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසුකල්හි ‘මෙ පුඟුල්හුගේ අකුශලධර්‍මයෝ අතුරුදන් වූහ. කුශලධර්‍මයෝ එළඹ සිටියහ. මොහුට අසමුච්ඡින්න වූ අකුශලමූලය ද ඇත. එ ද සර්‍වාකාරයෙන් සමුග්ඝාතයට යෙයි, මෙසේ මේ පුඟුල් මතු අපරිහානධර්‍ම වන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂපුද්ගලයා සිතින් සිත පිරිසිඳ විදිත වෙයි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතං හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්මසමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂේන්‍ද්‍රියඥානය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මතුයෙහි ධර්‍මසමුත්පාදය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි.
(6) ඉධ පනාහං ආනන්‍ද එකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “නත්‍ථි ඉමස‍්ස පුග‍්ගලස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දන මත‍්තොපි අකුසලො ධම‍්මො. සමන‍්නාගතොයං පුග‍්ගලො එකන‍්තසුක‍්කෙහි අනවජ‍්ජෙහි ධම‍්මෙහි දිට‍්ඨෙව ධම‍්මෙ පරිනිබ‍්බායිස‍්සතී”ති.
(6) ආනන්‍දයෙනි, මෙ ලොව්හි ඇතැම් පුද්ගලයකු ‘මෙ පුඟුල්හට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’යි මම සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. පසුකල්හි ‘මෙ පුඟුල්හට වලඟකෙළ වදනා තැන් පමණකුදු අකුශලධර්‍මයෙක් නැත. මෙ පුද්ගල ඒකාන්තයෙන් අනවද්‍ය ශුක්ලධර්‍මයෙන් සමන්‍වාගත වූයේ ඉහාත්මභාවයෙහි ම පිරිනිවෙන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි.
සෙය්‍යථාපි ආනන්‍ද අඞ‍්ගාරානි සීතානි නිබ‍්බූතානි සුක‍්ඛෙ තිණපුඤ‍්ජෙ වා කට‍්ඨපුඤ‍්ජෙ වා නික‍්ඛිත‍්තානි, ජානෙය්‍යාසි ත්‍වං ආනන්‍ද නයිමානි අඞ‍්ගාරානි වුද‍්ධිං විරූළ‍්හිං වෙපුල‍්ලං ආපජ‍්ජිස‍්සන‍්තීති. එවම‍්භන‍්තෙ.
ආනන්‍දයෙනි, යම්පරිදි සිහිල් වූ නිවුනු අඟුරු වියලිතණපිඩෙක්හි වේවයි, වියලිදරරැසෙක වේවයි බහනලද වේ නම්, ආනන්‍දයෙනි, තෝ මෙ අඟුරු වෘද්ධියට විරූඪියට විපුලභාවයට නො පැමිණේ ය යි දන්හි දැයි. වහන්ස, එසේ ය.
එවමෙව ඛො අහං ආනන්‍ද ඉධෙකච‍්චං පුග‍්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: ඉමස‍්ස ඛො පුග‍්ගලස‍්ස විජ‍්ජමානා කුසලාපි ධම‍්මා අකුසලාපි ධම‍්මා”ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච පජානාමි: “නත්‍ථි ඉමස‍්ස පුග‍්ගලස‍්ස වාලග‍්ගකොටිනිත‍්තුද‍්දනමත‍්තොපි අකුසලො ධම‍්මො. සමන‍්නාගතොයං පුග‍්ගලො එකන‍්තසුක‍්කෙහි අනවජ‍්ජෙහි ධම‍්මෙහි දිට‍්ඨෙව ධම‍්මෙ පරිනිබ‍්බායිස‍්සතී”ති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසපුග‍්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, එපරිද්දෙන් ම මම මෙ ලොව්හි ඇතැම් පුද්ගලයකු ‘මෙ පුද්ගලයාහට කුශලධර්‍මයෝ ද අකුශලධර්‍මයෝ ද විද්‍යමානයහ’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්මි. අපරභාගයෙහි ‘මෙ පුද්ගලයාට වලගකෙළ වදනා තැන් පමණකුදු අකුශලධර්‍මයෙක් නැත. ඒකාන්තයෙන් අනවද්‍ය වූ ශුක්ලධර්‍මයෙන් සමන්‍වාගත වූ මෙ පුද්ගලයා ඉහාත්මයෙහි ම පිරිනිවෙන්නේ ය’යි මෙසේ සිතින් සිත පිරිසිඳ ඔහු දන්මි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂපුද්ගලයා සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද්දේ වෙයි.
එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස පුරිසින්‍ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතං හොති. එවම‍්පි ඛො ආනන්‍ද තථාගතස‍්ස ආයතිං ධම‍්මසමුප‍්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච‍්ච විදිතො හොති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුෂේන්‍ද්‍රියඥානය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි. ආනන්‍දයෙනි, මෙසෙයිනුදු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මත්තෙහි ධර්‍මසමුත්පාදය සිතින් සිත පිරිසිඳ දන්නාලද වෙයි.
තත්‍ර ආනන්‍ද යෙ තෙ පුරිමා තයො පුග‍්ගලා, තෙසං තිණ‍්ණං පුග‍්ගලානං එකො අපරිහානධම‍්මො, එකො පරිහානධම‍්මො, එකො අපායිකො නෙරයිකො. තත්‍ර ආනන්‍ද යෙ මෙ පච‍්ඡිමා තයො පුග‍්ගලා, ඉමෙසං තිණ‍්ණං පුග‍්ගලානං එකො පරිහානධම‍්මො, එකො අපරිහානධම‍්මො, එකො පරිනිබ‍්බානධම‍්මොති.
ආනන්‍දයෙනි, මෙ පුද්ගලයන් අතුරෙහි යම් ඒ පළමු තුන් පුඟුල් කෙනෙක් වෙත් නම්, ඒ තුන් පුඟුලන් අතුරින් එකෙක් අපරිහානධර්‍ම ඇතියේ ය. එකෙක් පිරිහෙන සැහැවි ඇතියේ ය. එකෙක් ආපායික ය, නේරයික ය. ආනන්‍දයෙනි, මේ පුද්ගලයන් අතුරෙහි යම් ඒ පශ්චිම තුන් පුද්ගල කෙනෙක් වෙත් නම්, මෙ තුන්දෙන අතුරින් එකෙක් පරිහානධර්‍ම ඇතියේ ය. එකෙක් අපරිහානධර්‍ම ඇතියේ ය. එකෙක් පිරිනිවන සැහැවි ඇතියේ ය යි.