දසපලිබොධවණ‍්ණනා

දසපලිබොධවණ්ණනා

කථං භාවෙතබ්බො (කෙසේ වැඩිය යුතුදැයි) යන මෙහි ලෞකික ලෝකෝත්තර වශයෙන් දෙආකාර වේ යන ආදියෙහි ආර්යමාර්ග සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් මේ සමාධියක් පළමු කියන ලද්දේ ද, එය වැඩීමේ ක්‍රමය ප්‍රඥාභාවනා ක්‍රමයෙහිම සංගෘහීත වේ, ප්‍රඥාව වැඩීමෙන්ම එය වඩනා ලද්දේ වේ, එහෙයින් එය සඳහා මෙසේ වැඩිය යුතුයයි කිසිවක් වෙන්කොට නොකියමු.

යම් මේ ලෞකික සමාධියක් වේද, එය යට කියනලද සෙයින් ශීලය පිරිසුදු කොටගෙන සුපිරිසුදු ශීලයෙහි පිහිටා දශපලිබෝධයන් අතුරෙන් යම් පලිබෝධයක් ඇතොත්, එය පසිඳගෙන කමටහන් දෙන කල්‍යාණමිත්‍රයකු කරා එළඹ සතළිස් කමටහන් අතුරෙන් තමාගේ චරිතයට අනුකුලවූ යම්කිසි කමටහනක් ගෙන, සමාධි භාවනාවට නොසුදුසු විහාරය අත්හැර සුදුසු විහාරයෙක්හි වෙසෙමින්, සුලු පලිබෝධ කිසිවක් ඇතොත් එයද සිඳලා සියලු භාවනාවිධි නොපිරිහෙළා වැඩිය යුතුය යනු මෙහි සංක්‍ෂිප්ත අර්ත්‍ථයි.

විශේෂ විස්තරාර්ත්‍ථ මෙසේය: දශ පලිබෝධයන් අතුරෙන් යම් පලිබොධයක් ඇතොත් එය පසිඳ ගෙනැ’යි යමක් පළමු කියන ලද්දේ ද, මෙහි,

ආවාසො ච කුලං ලාභො ගණො කම්මඤ්ච පඤ්චමං අද්ධානං ඤාති ආබාධො ගන්‍ථො ඉද්ධීති තෙ දස

යන මේ දශය පලිබොධ නම් වේ. එහි ආවාස පලිබොධ නම් ආවාසයමැයි, කුල ආදියෙහිද මෙම න්‍යායයි.

එහි ආවාස යනු, එක් කුටියක් හෝ, එක් පිරිවෙණක් හෝ මුළු සංඝාරාමයම හෝ ආවාසයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ ආවාසය සියල්ලනටම පලිබොධ නොවේ. යමෙක් වනාහි මේ ආවාසයෙහි නවකම් ආදිය කෙරෙහි උත්සුකබවට පත් වේනම්, බොහෝ භාණ්ඩයන් රැස් කරන්නේ හෝ වේනම්, යම් කරුණක් හේතුකොට අපේක්‍ෂා ඇත්තේ, එය වෙත නැඹුරු සිත් ඇත්තේ වේනම්, එවැන්නහුටම පලිබොධ වේ, අන් කෙනකුට නොවේ.

එහිලා මේ කථා වස්තුවෙකි: කුලපුත්හු දෙදෙනෙක් අනුරාධපුරයෙන් නික්ම ථූපාරාමයෙහි පැවිදි වූහ. ඔවුනතුරෙන් එක් කෙනෙක් මාතෘකා දෙකක් ප්‍රගුණ කොට උපසපන් පස්වස් ඇතිව පවාරණ කොට පාචීනඛණ්ඩරාජියට ගියේය, අනෙක් භික්‍ෂු තෙමේ එහිම වාසය කළේය. පාචීනඛණ්ඩරාජීයට ගිය භික්‍ෂු තෙමේ එහි බොහෝ කලක් වැස ස්ථවිර කෙනකු බවට පත්ව මෙසේ සිතීය. මෙතන විවේක විහරණයට සරුප් වේ, එහෙයින් සහායකයා හටද ඒ බව දන්වමි. මෙසේ සිතා එතැනින් නික්ම පිළිවෙළින් ථූපාරාමයට සැපත් විය. සමවයක වූ යහළු භික්‍ෂු තෙමේද පිවිසෙන විටම දැක පෙරගමන් ගොස් පාසිවුරු පිළිගෙන වත්පිළිවෙත් කළේය. ආගන්තුක භික්‍ෂු තෙමේ සෙනසුනට පිවිස මෙසේ සිතීය: ‘දැන් මාගේ යහළු තෙමේ ගිතෙල් හෝ පැණි හෝ පානයක් හෝ එවන්නේය, මේ තෙමේ මේ නගරයෙහි බොහෝ කලක් වාසය කළේය’. හේ තෙමේ රාත්‍රියෙහි කිසිවක් නොලැබ පහන් වූ කල, ‘දැන් උපස්ථායකයන් විසින් එවනලද හුළුකැඳ හා අවුලුපත් එවන්නේය’යි සිතීය. එයද නොදැක, ‘එවන්නට කෙනකු නැතුවා විය යුතුය, පිවිසි විට දෙන්නාහුයයි සිතා උදෑසනින්ම සහායක භික්‍ෂුව හා සමග ගමට පිවිසියේය. ඔවුහු දෙදෙනා එක් වීදියෙක හැසිර සරළුවක් (හැන්දක්) පමණ හුළුකැඳ ලැබ ආසනශාලාවෙහි හිඳ වැළඳූහ. ඉක්බිති ආගන්තුක ස්ථවිර තෙමේ ‘නිබඳව දෙන හුළුකැඳක් නැතැයි සිතමි, දැන් බත් වේලාවෙහි මිනිස්සු ප්‍රණීත ලෙස බත් දෙන්නාහුය’යි සිතීය. ඉක්බිති බත් වේලාවෙහිද පිඬු පිණිස හැසිර ලද දෙයක්ම වළඳා, ‘කිමෙක්ද ස්වාමීනි, හැමදාම මෙසේ යැපෙන්නහුදැ’යි ඇසීය. ‘එසේය ඇවැත්නි’යි කීය. ‘ස්වාමීනි, පාචීනඛණ්ඩරාජිය පහසුය එහි යම්හයි කීය. ස්ථවිර තෙමේ දකුණු දොරටුවෙන් නගරයෙන් නික්ම කුඹල්ගමට යන මඟට පිවිසියේය. අනෙක් ස්ථවිර තෙමේ, ‘කිමෙක්ද, ස්වාමීනි, මේ මඟට පිළිපන්නහුදැයි කීය. ‘ඇවැත්නි, ඔබ පාචීනඛණ්ඩරාජියෙහි වරුණ කීවා නොවේද?’ ‘කිමෙක්ද ස්වාමීනි, මෙපමණ කල් වාසය කළ තැන ඔබවහන්සේට (ගෙනයායුතු) අතිරේක පිරිකර කිසිවක් නැද්ද? එසේය ඇවැත්නි, ඇඳ හා පුටුව සඟ සතුය, එය සකස්කොට තබා ඇත. අන් කිසිවක් නැත. ‘ස්වාමීනි, මාගේ වනාහි සැරයටියද, තෙල්නලයද, වහන්පසුම්බියද එහි යයි කීය. ‘ඇවැත්නි, ඔබ එක් දිනක් වැස මෙතෙක් දෑ තබා ආවහුදැයි කීය. ‘එසේය ස්වාමීනියි කියා, හේ (ආගන්තුක ස්ථවිර) තෙමේ පහන් සිත් ඇතිව, තෙරුන් වැඳ, ‘ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ වැන්නවුනට සියලු තන්හිම අරණ්‍යවාසය වේ. ථූපාරාමය සිවු බුදුවරයන්ගේම ධාතූන් නිදහන්කළ තැනෙකි, ලෝහ ප්‍රාසාදයෙහි සප්පාය වූ ධර්මශ්‍රවණය ඇත, මහසෑය දැකීමද, ස්ථවිර භික්‍ෂූන් දැකීමද ලැබේ, බුද්ධකාලය මෙන් පවතී, ඔබ වහන්සේ මෙතන්හිම වසනු මැනවැයි දෙවන දවස්හි පාසිවුරු ගෙන තනිවම ගියේය. මෙවැන්නහුට ආවාසය පලිබෝධ නොවේ.

කුලං යනු, ඥාති කුලය හෝ උපස්ථායක කුලයයි. උපස්ථායක කුලයද, (ඔවුන්) සුවපත්වූ කල සුවපත් වෙමි’යි යන ආදී නයින් ඇලී වාසය කරන ඇතැමකුට පලිබොධ වේ. හේ තෙමේ කුලවැසියන් හා සමග මිස ධර්මශ්‍රවණය පිණිස ආසන්න විහාරයකට පවා තනිවම නොයයි. ඇතැමකුට මාපියෝ පවා පලිබොධ නොවෙති. කෝරණ්ඩක විහාරවාසී තෙරුන්ගේ බෑනණු තරුණ භික්‍ෂුවට මෙනි.

හේ තෙමේ වනාහි උගෙනීම පිණිස රුහුණු දනව්වට ගියේය. තෙරුන්ගේ බුහුනණි උපාසිකා තොමෝ සැමදාම ඔහු ගැන තෙරුන්ගෙන් විමසන්නීය. තෙරණුවෝ එක් දවසක් දහර භික්‍ෂුව කැඳවාගෙන එන්නෙමි’යි රුහුණ බලා පිටත් වූහ. තරුණ භික්‍ෂු තෙමේද මවිසින් මෙහි බොහෝ කලක් වාසය කරනලදි, දැන් උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ දැක, (මෑණි) උපාසිකාවගේ තොරතුරුද දැන එන්නෙමි’යි රුහුණෙන් නික්මුණේය. දෙදෙනා මහවැලි ගංතෙරදී ඔවුනොවුන් හමුවූහ. ඒ (තරුණ භික්‍ෂු) තෙමේ එක්තරා රුක්මුලෙක්හිදී තෙරුන්හට වත් පිළිවෙත් කොට, කොහි යන්නහුදැ?යි පිළිවිසින ලදුයේ එම කරුණ දැන්වීය. තෙරණුවෝ, ඔබ කළ සේ මැනවි, උපාසිකා තොමෝද සැමදාම ඔබ ගැන විමසයි, මමද මේ සඳහාම ආයෙමි, ඔබ යනු මැනවි, මම මෙහිම වස් වසන්නෙමියි තරුණ භික්‍ෂුව යැවූහ. හේ තෙමේ වස් එළඹෙන දවස්හිම එම විහාරයට පැමිණියේය. තම පියා විසින් කරවන ලද සෙනසුනම ඔහුට ලැබිණ,

ඉක්බිති පසුදින ඒ භික්‍ෂුවගේ පිය තෙමේ විහාරයට පැමිණ, ස්වාමීනි, අපගේ සෙනසුන ලැබුණේ කවරකුටදැයි පිළිවිස, ආගන්තුක තරුණ භික්‍ෂු නමකටැයි අසා ඔහු වෙත එළඹ වැඳ, ස්වාමීනි, අපගේ සෙනසුනෙහි වස් එළඹියහු විසින් පිළිපැදිය යුතු වතෙක් ඇතැයි කීය. කිමෙක්ද උපාසකය?යි පිළිවිසියේය. මේ තුන්මාසය අපගේම ගෙහි භික්‍ෂාව පිළිගෙන, පවාරණය කොට යන කල අපට දැන්විය යුතුයයි කීය. භික්‍ෂු තෙමේ තුෂ්ණීම්භාවයෙන් ඉවසීය. උපාසක තෙමේද ගෙදර ගොස් අපගේ ආවාසයෙහි එක්තරා ආගන්තුක හිමි නමක් වස් එළඹියේය, මනාව උපස්ථාන කළයුතුයයි කීය. උපාසිකා තොමෝද මැනවැයි පිළිගෙන ප්‍රණීත ලෙස කෑයුතු බිදිය යුතු දෑ පිළියෙළ කළාය. තරුණ භික්‍ෂු තෙමේද බත් වේලෙහි ඥාති ගෘහයට ගියේය. කිසිවකුට හඳුනාගත නොහැකි විය.

ඒ භික්‍ෂු තෙමේ වස් තුන් මාසයම එහි භික්‍ෂාව වළදා වස් හමාර කොට මම් යන්නෙමියි අවසර පැතීය. ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂුවගේ ඥාතීහු ස්වාමීනි, හෙට වඩිනු මැනවයි කියා පසු දින ගෙහිම වළඳවා තෙල්නල පුරවා දී, සකුරු කැටයක්ද නවරියන් සළුවක්ද දී දැන් වඩිනු මැනවැයි සමුගත්හ. හේ තෙමේ අනුමෝදනාකොට රුහුණ බලා ගියේය.

උපාධ්‍යාය තෙරණුවෝද පවාරණකොට පෙරළා එන්නාහු පෙර මුනගැසුණ තැනදීම හමුවූහ. භික්‍ෂු තෙමේ එක්තරා රුක් මුලෙකදී තෙරුන්හට වත්පිළිවෙත් කළේය. ඉක්බිති තෙරණුවෝ කිමෙක්ද දරුව, ඔබගේ මව් උපාසිකාව දක්නා ලදදැයි විමසූහ. ඒ භික්‍ෂු තෙමේ, එසේය ස්වාමීනියි, කියා ඒ සියලු පවත් දන්වා ඒ (ඔවුන් දුන්) තෙල් තෙරුන්ගේ පා ගල්වා සකුරු පානයක් කොට වළඳවා ඒ වස්ත්‍රයද තෙරුන්හටම දී තෙරුන් වැඳ, ස්වාමීනි, මට රුහුණම සප්පායයයි කියා ගියේය. තෙරණුවෝද විහාරයට අවුත් පසු දින කොරණ්ඩක නම් ගමට පිවිසියහ.

උපාසිකා තොමෝද, මාගේ බෑ තෙරණුවෝ මා පුත් භික්‍ෂුවද කැඳවාගෙන දැන් එති, දැන් එතියි සැමදා මඟ බලමින් සිටියි. ඕ තොමෝ තෙරුන් තනිවම එනු දැක, මා පුත් භික්‍ෂු නම මිය ගොසින් දෝයි හඟිමි, එහෙයින් තෙරණුවෝ තනිවම එතියි තෙරුන්ගේ පාමුල වැතිර වැලපෙමින් හැඬුවාය. තෙරණුවෝ ඒකාන්තයෙන් දහර භික්‍ෂු නම අල්පෙච්ඡතාව හේතුකොට තමා නොහඳුන්වාම ගියේවනැයි ඇය අස්වසා සියලු පවත් දන්වා පාත්‍ර පසුම්බියෙන් ඒ සළුව ගෙන දැක්වූහ.

උපාසිකා තොමෝ සිත පහදවාගෙන පුතු ගිය දෙසට හැරී උරයෙන් වැතිර නමස්කාර කෙරෙමින්, ඒකාන්තයෙන් මා පුතු වැනි භික්‍ෂුවක් කායසාක්‍ෂිකොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රථවිනීත සූත්‍ර පටිපදාවද, නාලක සූත්‍ර පටිපදාවද, තුවටකසූත්‍ර පටිපදාවද, සිවුපසයෙහි සතොස්ව භාවනාවෙහි ඇලීම ගැන පැවසෙන මහා අරියවංස පටිපදාවද දෙසූ සේකැ’යි හඟිමි, වැදූ මවගේ ගෙහි තුන් මසක් වළඳමින්ම මම පුත් වෙමි, ඔබ මාගේ මෑණියෝයයි. නොකියයි, අහෝ ආශ්චර්යවත් මනුෂ්‍යයෙකැ’යි කීවාය. මෙවන් කෙනෙකුට මාපියෝ පවා පලිබෝධ නොවෙති, සෙසු උපස්ථායක කුලයක් කැලම (පලිබෝධ) නොවේ.

ලාභො යනු සිවුපසයයි, ඒ සිවුපසය කෙසේ පලිබෝධ වේද? පින් ඇති භික්‍ෂුවට ගිය ගිය තැන ජනයා බොහෝ පිරිකර සහිතව ප්‍රත්‍යය පුදති, භික්‍ෂු තෙමේ ඔවුනට අනුමෝදන් කරනුයේ, දහම් දෙසනුයේ මහණදම් පිරීමට අවකාශ නොලබයි. හිරු නැති වේලෙහි පටන් පෙරයම තෙක් මිනිසුන්ගේ සංසර්ගය නොසිඳී පවතී. යළි ඉතා උදෑසනින්ම ප්‍රත්‍යය බහුල පිණ්ඩපාතයෙහි ලොල් වූවාහු අවුත්, ස්වාමීනි, අසුවල් උපාසක තෙමේ, අසුවල් උපාසිකා තොමෝ, ඇමති තෙමේ, අසුවල් ඇමැති දූ තොමෝ ඔබවහන්සේ දකිනු රිසියහයි කියති, ඒ භික්‍ෂු තෙමේ ඇවැත්නි, පාසිවුරු ගනිවු යයි ගමනට සැරසීගෙනම සිටියි, නිතර ව්‍යාපෘතවම සිටියි. මෙසේ ඒ භික්‍ෂුවට ප්‍රත්‍යයයෝ පලිබෝධ වෙති. එහෙයින් ගණයාගෙන් වෙන්ව, යම් තැනෙක තමා නොහඳුනත්ද එවන් තැනෙක හුදකලාව හැසිරිය යුතුය. මෙසේ එම පලිබෝධය නැසේ.

ගණො (ගණයා) යනු, සුත්තන්තික ගණය හෝ ආභිධම්මික ගණයයි, යමෙක් එම ගණයකට උද්දේසය (පෙළ කියා දීම) හෝ පරිපුච්ඡාව (අරුත් කියා දීම) දෙනුයේ මහණදම් පිරීමට අවකාශ නොලබන්නේ නම්, ඔහුට ගණය පලිබෝධ වේ. එහෙයින් මතු දැක්වෙන සේ එම පලිබෝධය නැසිය යුතුය: ඉදින් ඒ ගණයට අයත් භික්‍ෂූන් විසින් වැඩි කොටස උගන්නාලදුවම කොටසක් ඉතිරිව ඇත්නම්, එය නිමවා අරණට පිවිසිය යුතුය. ඉදින්ම කොටසක් උගන්නාලදුව වැඩි කොටස ඉතිරිව ඇත්නම්, යොදුනෙකින් බැහැර නොගොස්, යොදුනෙකින් ඇතුළත මානයෙහි වෙනත් ගණවාචකයකු කරා ගොස්, ආයුෂ්මත්හු උද්දේසාදියෙන් මොවුනට සංග්‍රහ කරත්වායි කිව යුතුය. මෙසේත් නොලබන්නේ නම්, ඇවැත්නි, මවිසින් කළයුතු කිසියම් කාර්යයෙක් ඇත, ඔබ පහසු තැනකට යෙත්වායි ගණය හැරපියා ස්වකීය කාර්යය කළයුතුය.

කම්මං (කර්මාන්තය) යනු, නවකම්ය, එය කරන්නන් විසින් වඩුවන් ආදී ශිල්පීන් විසින් ලද නොලද දෑ දතයුතුය, කළ නොකළ දෑ කෙරෙහි උත්සුක වියයුතුය, මෙසේ හැම අතින්ම පලිබෝධ වේ. එයද මෙකියන ආකාරයෙන් පසිඳලිය යුතුය. ඉදින් මදක් ඉතිරිව ඇත්නම් නිමකළ යුතුය, ඉදින් බොහෝ ඉතිරිව ඇත්නම්, ඉදින් සඟසතු නවකර්මාන්තයක් නම්, සංඝයාහට හෝ වගකීම් උසුලන භික්‍ෂූන්හට හෝ පවරා දිය යුතුය. ඉදින් තමා සතු වූවක් නම්, තමා ගැන වගකීම් දරන්නවුනට භාර කළයුතුය. එවැන්නකු නොලැබෙතොත්, සංඝයාහට පරිත්‍යාග කොට යායුතුය.

අද්ධානං යනු, මඳ බැස යන ගමන්ය, කිසි තැනෙක්හි කිසිවකුට පැවිද්දෙහි අපේක්‍ෂා හෝ වේනම්, කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් ලැබියයුතු හෝ වේනම්, එය නොලැබ ඉවසනු නොහැකි වේනම්, අරණට වැද මහණදම් පුරන්නහුට පවා ගමන්රිසිය මැඩලනු පහසු නොවේ. එහෙයින් ගොස් එම කිස නිමකොටම මහණදම්හි උත්සුක වියයුතුය.

ඤාති යනු, විහාරයෙහි නම්, ආචාර්ය උපාධ්‍යාය, සද්ධිවිහාරික, අන්තේවාසික, සමානුපජ්ඣායක, සමානාචරියක යන මොහුද, ගෙහි නම් මව්, පිය, සොහොවුරු ආදීහුද වෙති. ඔවුන් ගිලන්ව ඇත්නම් මොහුට පලිබෝධයෙකි. එහෙයින් උපස්ථාන කොට ප්‍රකෘති තත්ත්‍වයට පැමිණවීමෙන් එම පලිබෝධය පසිඳලිය යුතුය.

ඔවුනතුරෙන් උපාධ්‍යායයන් ගිලන්ව ගොස්, මඳ කලෙකින් නොනැගිටිතොත්, දිවි ඇති තාක් වුවද පිළිදැගිය යුතුය. එම පැවිදිකළ ආචාර්යවරයාද, උපසම්පදා දුන් ආචාර්යවරයාද, සද්ධිවිහාරිකයෝද, උපසම්පදා කරවනලද, පැවිදි කරවන ලද අන්තේවාසිකයෝද, සමාන උපාධ්‍යායකයෝද පිළිදැගිය යුත්තාහුය. නිස්සය දුන්, උද්දේසය දුන් ආචාර්යවරයෝද, නිස්සය ලබන, උද්දේසය ලබන අන්තේවාසිකයෝද, සමානාචාර්යකයෝද, යම්තාක් නිස්සය උද්දේසයන් නොසිඳී පවත්නේද ඒ තාක් පිළිදැගිය යුත්තාහුය. හැකියාව ඇතොත් එයට වැඩි කලක් වුවද පිළිදැගිය යුත්තාහුමය. මාපියන් කෙරෙහි උපාධ්‍යයයන් කෙරෙහි මෙන් පිළිපැදිය යුතුය. ඉදින් ඔවුන් රජවී සිටිත් මුත්, පුතුන්ගෙන්ම උවටැන් අපේක්‍ෂා කෙරෙත්හොත් උවටැන් කළයුතුම වේ. තවද ඔවුන්හට බෙහෙත් නැතහොත්, තමා සතු බෙහෙත් දියයුතුය, තමා සතු බෙහෙත් නැතොත්, භික්‍ෂා චර්යාවෙන් සොයා හෝ දියයුතුමය. සොහොවුරු සොහොයුරියන්හට වනාහි ඔවුන් සතු බෙහෙත්ම යොදා දියයුතුය. ඔවුන් සතු බෙහෙත් නැතොත් තමා සතු බෙහෙත් තාවකාලික වශයෙන් දී පසුව ලැබෙතොත් ගතයුතුය, නොලැබෙතොත් නොඉල්විය යුතුය. සොහොයුරියගේ නොනෑ සැමියාහට බෙහෙත් කරන්නටද දෙන්නටද නොවටනේය, සැමියාහට දෙවයි සොහොයුරියට දියයුතුය. සෝවුරු බිරියටද මෙම නයයි. ඔවුන්ගේ දරුවන් වනාහි තමාගේද නෑයන්ම වන හෙයින් ඔවුනට බෙහෙත් කරන්නටද දෙන්නටද වටී.

ආබාධො යනු, කිසියම් රෝගයෙකි, එය තමාට බාධා කරන හෙයින් පලිබෝධයෙකි. එහෙයින් බෙහෙත් කිරීමෙන් පසිඳලිය යුතුය. ඉදින් කිහිප දවසක් බෙහෙත් කොටද නොසන්සිඳෙතොත්, මම තොපගේ දාසයෙක් නොවෙමි, බැළයෙක් හෝ නොවෙමි, තොපම පෝෂණය කෙරෙමින් අනාදිමත් සංසාරවට්ටයෙහි දුකට පැමිණියේ වෙමියි ආත්මභාවයට නිග්‍රහකොට මහණදම් පිරිය යුතුය.

ගන්‍ථො යනු, පර්යාප්ති පරිහරණයයි. එය සජ්ඣායනාදියෙන් නිතර ව්‍යාපෘත වූවහුට පලිබෝධයෙකි. එසේ නොවූවහුට පලිබෝධ නොවේ. එහිලා මේ කථාවස්තූහු වෙති:

මජ්ඣිමභාණක දෙව තෙරණුවෝ මලයවාසී දෙව තෙරුන් වෙත ගොස් කමටහන් ඉල්වූහ. තෙරණුවෝ ඇවැත්නි, පර්යාප්ති විෂයෙහි කෙබඳු වන්නහුදැයි විචාළහ. ස්වාමිනි, මැදුම්සඟිය ප්‍රගුණයයි කීහ. ඇවැත්නි, මේ මැදුම්සඟිය නම් දුකසේ පරිහරණය කළයුත්තෙකි, මූලපණ්ණාසකය සජ්ඣායනා කරන්නහුට මජ්ඣිම පණ්ණාසකයද, මජ්ඣිම පණ්ණාසකය සජ්ඣායනා කරන්නහුට උපරිපණ්ණාසකයද එකිනෙක පැටලේ, ඔබට කමටහන් කොයින්දැයි කීහ. ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ වෙතින් කමටහන් ලබා ගැනීමෙන් පසු නැවත එය නොබලන්නෙමියි කියා කමටහන් ගෙන එකුන්විසි හවුරුද්දක් සජ්ඣායනා නොකොට සිට විසිවන හවුරුද්දෙහිදී රහත් බවට පැමිණ, සජ්ඣායන පිණිස ආ භික්‍ෂූන් හට, ඇවැත්නි, මවිසින් පර්යාප්තිය නොබලන්නට පටන්ගෙන විසිහවුරුද්දෙකි, එතෙකුදු වුවත් එය මට පුරුදුය, මෙතැනින් අරඹවුයයි කියා මූල පටන් අවසන තෙක් එක් අකුරෙක පවා සැකයක් නොවීය.

කරලියගිරි වැසි නාග තෙරණුවෝද අටළොස් වසරක් පර්යාප්තිය හැර සිට භික්‍ෂූන්හට ධාතුකථා ප්‍රකරණය දෙසූහ. ග්‍රාමවාසී භික්‍ෂූන් හා සමග එය සංගායනය කරන එම භික්‍ෂූන්හට උපිළිවෙළින් ආ එකද ප්‍රශ්නයක් නොවීය.

මහාවිහාරයෙහිද ත්‍රිපිටකධර චූලාභය නම් තෙරණුවෝ අටුවා නොඉගෙනම, පංචනිකාය හදාළ භික්‍ෂූන්හට ත්‍රිපිටකය විවරණ කරන්නෙමැයි රන්බෙරය ගැස්වූහ. භික්‍ෂූ සංඝයා, කවර නම් ආචාර්යවරයකුගේ ඉගැන්වීමද? තමාගේ ආචාර්යවරයාගේ ඉගැන්වීම කියත්වා. නැතහොත් කියන්නට නොදෙම්හයි කීහ. ඔවුන්ගේ උපාධ්‍යායයෝද තමන්ට උපස්ථාන පිණිස ආ අභය තෙරුන්ගෙන් මෙසේ විචාළහ: ඇවැත්නි, බෙර හසුරුවා ලූවහුද? එසේය ස්වාමීනි, කුමක් පිණිසද? ස්වාමීනි, පර්යාප්තිවිවරණය කරන්නෙමියි කීහ. ඇවැත්නි, ආචාර්යවරයෝ මේ පදය කෙසේ විවරණය කෙරෙත්ද? ස්වාමීනි, මෙසේ කියතියි පැවසූහ. තෙරණුවෝ හුංකාරයෙන් එය ප්‍රතික්‍ෂේප කළහ. යළි අනෙක් අනෙක් ආකාරයෙකින් මෙසේ කියතියි තුන් වරක් පැවසූහ. තෙරණුවෝ හුංකාරයෙන් සියලු ප්‍රතික්‍ෂේප කොට, ඇවැත්නි, ඔබ විසින් පළමුවෙන් කියන ලද්දම අට්ඨකථාආචාර්යයන් දක්වන මාර්ගයයි. ආචාර්යවරයකුගෙන් නොඋගත් හෙයින් අට්ඨකථාචාර්යයෝ මෙසේ කියතියි නොසැලී සිටිනු නොහැකිවූවහුය. ගොසින් ආචාර්යවරයකු අතින් අරුත් අසාගනු මැනවැයි කීහ. ස්වාමීනි, කොහි යම්දැයි කීහ. මහවැලි ගඟින් එතෙර රුහුණු දනව්වෙහි තලදරුපවු වෙහෙර සකල පර්යාප්තිධර ධම්මරක්ඛිත නම් තෙරණු කෙනෙක් වෙති. ඔවුන් වෙත යනු යැයි කීහ. ස්වාමීනි, යහපතැයි කියා තෙරුන් වැඳ, භික්‍ෂූන් පන්සියයක් හා සමග තෙරුන් වෙත ගොස් වැඳ හුන්හ. තෙරණුවෝ කවර හෙයින් ආවහුදැයි විචාළහ. ස්වාමීනි, දහම් අසනු පිණිසයයි කීහ. ඇවැත්නි, දීඝ මජ්ඣිම දෙනිකායන්හි කලින් කල මා විචාරති, සෙසු දහම් කොටස් මවිසින් තිස් හවුරුද්දෙකින් පමණ නොබලන ලදි, එහෙත් ඔබ රාත්‍රිභාගයෙහි මා ඉදිරිපිටට විවරණ කරනුය, මම් දිවා කාලයෙහි කියා දෙමියි පැවසූහ. ඔහු (චූලාභය තෙරණුවෝ) ද එසේ කළහ. ගම්වැසි ජනයා පරිවෙණද්වාරයෙහි මහාමණ්ඩපයක් තනා දිනපතා දහම් ඇසීමට එන්නාහ. තෙරණුවෝ රාත්‍රිකාලයෙහි විවරණය කරන ලද්ද දිවාකාලයෙහි කියා දෙමින් පිළිවෙළින් දේශනාව නිමකොට, අභය තෙරුන් සමීපයෙහි පත්කඩෙහි හිඳ, ඇවැත්නි, මාහට කමටහන් කියනුයයි පැවැසූහ. ස්වාමීනි, කුමක් කියන්නහුද? මා ඔබවහන්සේ වෙතින්ම ඇසූවිරූ නොවේද? ඔබ වහන්සේ නොදත් කුමක් මම් කියන්නෙම්දැයි පැවසූහ. ඉක්බිති තෙරණුවෝ ඇවැත්නි, මේ අධිගම මාර්ගය නම් අනිකක්මයයි කීහ. චූලාභය තෙරණුවෝ වනාහි එවකට සෝවාන්වී සිටියහ. ඉක්බිති චූලාභය තෙරණුවෝ ඒ ධම්මරක්ඛිත තෙරුන්හට කමටහන් දී පෙරළා (අනුරාධපුරයට) අවුත් ලෝවාමහපායෙහි දහම් විවරණ කරන්නාහු (ධම්මරක්ඛිත තෙරුන්) පිරිනිවියහයි අසා, ඇවැත්නි, පාසිවුරු ගෙන එවූයයි සිවුරු පොරවාගෙන, ඇවැත්නි, අපගේ ආචාර්යවරයන් වහන්සේගේ රහත්මග සුදුසුමය, අපගේ ආචාර්යයන් වහන්සේ සෘජුයයි දැනගතයුතු කෙනෙකි, උන්වහන්සේ තමන්ගේ ධර්මාන්තේවාසිකයන් ළඟ පත්කඩෙහි හිඳ, මට කමටහන් කියනුයයි පැවසූහ, ඇවැත්නි, තෙරුන්වහන්සේගේ රහත්මඟ සුදුසුමයයි කීහ. මෙවැන්නවුන්හට ග්‍රන්‍ථධූරය පලිබෝධ නොවේ.

ඉද්ධි යනු, පෘථග්ජනයන්ගේ සෘද්ධියයි. එම සෘද්ධිය වනාහි උඩුබැලිව නිදන වියෙහි සිටින දරුවකු සෙයින්ද, ලපටි ගොයමක් සෙයින්ද දුකසේ පරිහරණය කළයුතු වන්නේය, සුලු අතපසු වීමෙකින් පවා බිඳෙනසුලුය, එය වනාහි විදර්ශනාවට පලිබෝධයෙක් වේ, සමාධියට එසේ නොවේ, සමාධියට පැමිණ ලබාගතයුතු හෙයිනි, එහෙයින් විදර්ශනා කැමැත්තවුන් විසින් සෘද්ධිපලිබෝධය පසිඳලිය යුතුය. අන්‍යයන් (සමාධි කැමැත්තවුන්) විසින් සෙසු පලිබෝධයන් පසිඳලිය යුතුය. මේ පලිබෝධකථා වර්ණනායි.