පඤ‍්හපුච‍්ඡකං
332. බාවීසතින්‍ද්‍රියානි, චක‍්ඛුන්‍ද්‍රියං: සොතින්‍ද්‍රියං, ඝානින්‍ද්‍රියං, ජිව‍්හින්‍ද්‍රියං, කායින්‍ද්‍රියං, මනින්‍ද්‍රියං, ජීවිතින්‍ද්‍රියං, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රියං, පුරිසින්‍ද්‍රියං, සුඛින්‍ද්‍රියං, දුක‍්ඛින්‍ද්‍රියං, සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං, දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං, උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං, සද‍්ධින්‍ද්‍රියං, විරියින්‍ද්‍රියං, සතින්‍ද්‍රියං, සමාධින්‍ද්‍රියං, පඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං, අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං.
332. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙ විස්සෙකි: චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ය, සෝතින්‍ද්‍රිය ය, ඝානින්‍ද්‍රිය ය, ජිව්හින්‍ද්‍රිය ය, කායින්‍ද්‍රිය ය, මනින්‍ද්‍රිය ය, ජීවිතින්‍ද්‍රිය ය, ඉත්‍ථින්‍ද්‍රිය ය, පුරිසින්‍ද්‍රිය ය, සුඛින්‍ද්‍රිය ය, දුක්ඛින්‍ද්‍රිය ය, සෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ය, දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ය, උපෙක්ඛින්‍ද්‍රිය ය, සද්ධින්‍ද්‍රිය ය, විරියින්‍ද්‍රිය ය, සතින්‍ද්‍රිය ය, සමාධින්‍ද්‍රිය ය, පඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය ය, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ය, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය යි.
333. බාවිසතීනං ඉන්‍ද්‍රියානං කති කුසලා, කති අකුසලා, කති අව්‍යාකතා, -පෙ- කති සරණා, කති අරණා:
333. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයන් අතුරෙහි කුශලයෝ කෙතෙක් ද අකුශලයෝ කෙතෙක් ද අව්‍යාකෘතයෝ කෙතෙක් ද … සරණයෝ කෙතෙක් ද අරණයෝ කෙතෙක් ද යත්:
දසින්‍ද්‍රියා අව්‍යාකතා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං අකුසලං. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං කුසලං. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා සියා කුසලා, සියා අව්‍යාකතා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා කුසලා, අකුසලා, සියා අව්‍යාකතා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් අව්‍යාකෘත වෙති, දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය අකුශල ය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රියය කුශල ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් කුශලයෝ ද වන්නාහ, අව්‍යාකෘත ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් කුශල ද වන්නාහ, අකුශල ද වන්නාහ, අව්‍යාකෘත ද වන්නාහු යි.
ද‍්වාදසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තාතිපි දුක‍්ඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තාතිපි, අදුක‍්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තාතිපි. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තා, සියා අදුක‍්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තා. තීණින්‍ද්‍රියා සියා සුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තා, සියා දුක‍්ඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තා, සියා අදුක‍්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා සුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තං, සියා දුක‍්ඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තං, සියා අදුක‍්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තං, සියා න වත‍්තබ‍්බං සුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තන‍්ති’පි දුක‍්ඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තන‍්ති’පි, අදුක‍්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම‍්පයුත‍්තන‍්ති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දොළොස් දෙනෙක් සුඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්තහ යි ද දුඃඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්තහ යි ද උපේක්‍ෂාවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්තහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් සුඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, උපේක්‍ෂාවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් සුඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, දුඃඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, උපේක්‍ෂාවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු ය. ජීවිතේන්‍ද්‍රියය සුඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නේ ය, දුඃඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නේ ය, උපේක්‍ෂාවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නේ ය, සුඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත යි ද දුඃඛවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත යි ද උපේක්‍ෂාවේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා නෙව විපාක න විපාකධම‍්මධම‍්මා. තීණින්‍ද්‍රියා විපාකා. ද‍්වීන්‍ද්‍රියා විපාකධම‍්මධම‍්මා. අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං සියා විපාකං, සියා විපාකධම‍්මධම‍්මං. නවින්‍ද්‍රියා සියා විපාකා, සියා විපාකධම‍්මධම‍්මා, සියා නෙව විපාක න විපාකධම‍්මධම‍්මා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් නො ම විපාක වූ විපාකස්වභාවධර්‍ම නො වූවාහු ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් විපාකයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙදෙනෙක් විපාකස්වභාව ධර්‍මයෝ ය. අඤ්ඤින්‍ද්‍රියය විපාක ද වන්නේ ය, විපාකස්වභාවධර්‍ම ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් විපාක ද වන්නාහ, විපාකස්වභාවධර්‍ම ද වන්නාහ, නො ම විපාක වූ නො ද විපාකස්වභාවධර්‍ම ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා උපාදින‍්නුපාදානියා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං අනුපාදින‍්නුපාදානියං. තීණින්‍ද්‍රියා අනුපාදින‍්නඅනුපාදානියා. නවින්‍ද්‍රියා සියා උපාදින‍්නුපාදානියා, සියා අනුපාදින‍්නුපාදානියා, සියා අනුපාදින‍්නඅනුපාදානියා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් උපාදින්නෝපාදානිය වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය අනුපාදින්නෝපාදානිය ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අනුපාදින්නඅනුපාදානිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් උපාදින්නෝපාදානිය ද වන්නාහ, අනුපාදින්නෝපාදානිය ද වන්නාහ, අනුපාදින්නඅනුපාදානිය ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා අසංකිලිට‍්ඨසංකිලෙසිකා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සංකිලිට‍්ඨසංකිලෙසිකං. තීණින්‍ද්‍රියා අසංකිලිට‍්ඨඅසංකිලෙසිකා. තීණින්‍ද්‍රියා සියා අසංකිලිට‍්ඨසංකිලෙසිකා, සියා අසංකිලිට‍්ඨඅසංකිලෙසිකා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සංකිලිට‍්ඨසංකිලෙසිකා, සියා අසංකිලිට‍්ඨසංකිලෙසිකා, සියා අසංකිලිට‍්ඨඅසංකිලෙසිකා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් අසංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය සංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අසංක්ලිෂ්ටඅසාංක්ලේශික වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අසංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික ද වන්නාහ, අසංක්ලිෂ්ට අසාංක්ලේශික ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික ද වන්නාහ, අසංක්ලිෂ්ටසාංක්ලේශික ද වන්නාහ, අසංක්ලිෂ්ට අසාංක්ලේශික ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා අවිතක‍්කඅවිචාරා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සවිතක‍්කසවිචාරං. උපෙක‍්ඛින්‍ද්‍රියං සියා සවිතක‍්කසවිචාරං, සියා අවිතක‍්කඅවිචාරං. එකාදසින්‍ද්‍රියා සියා සවිතක‍්කසවිචාරා, සියා අවිතක‍්කවිචාරමත‍්තා, සියා අවිතක‍්කඅවිචාරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් අවිතර්‍කඅවිචාර වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය සවිතර්‍ක සවිචාර ය. උපේක්‍ෂේන්‍ද්‍රියය සවිතර්‍කසවිචාර ද වන්නේ ය, අවිතර්‍කඅවිචාර ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ එකොළොසෙක් සවිතර්‍කසවිචාර ද වන්නාහ, අවිතර්‍ක විචාරමාත්‍ර ද වන්නාහ, අවිතර්‍කඅවිචාර ද වන්නාහු යි.
එකාදසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා පීතිසහගතාති’පි සුඛසහගතාති’පි උපෙක‍්ඛාසහගතාති’පි. සොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සියා පීතිසහගතං, න සුඛසහගතං, න උපෙක‍්ඛාසහගතං, සියා න වත‍්තබ‍්බං පීතිසහගතන‍්ති. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා පීතිසහගතා, සියා සුඛසහගතා, සියා උපෙක‍්ඛාසහගතා. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා සියා පීතිසහගතා, සියා සුඛසහගතා, සියා උපෙක‍්ඛාසහගතා, සියා න වත‍්තබ‍්බා පීතිසහගතාති’පි සුඛසහගතාති’පි උපෙක‍්ඛාසහගතාති’පි.
එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ප්‍රීතිසහගතහ යි ද සුඛසහගතහ යි උපේක්‍ෂාසහගතහ යි ද නො කියයුත්තාහ. සෝමනස්සින්‍ද්‍රියය ප්‍රීතිසහගත වන්නේය. සුඛසහගත නො වෙයි, උපේක්‍ෂාසහගත නො වෙයි, ප්‍රීතිසහගත යි නො කියයුතු ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ප්‍රීතිසහගත ද වන්නාහ, සුඛසහගත ද වන්නාහ, උපේක්‍ෂාසහගත ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් ප්‍රීතිසහගත ද වන්නාහ, සුඛසහගත ද වන්නාහ, උපේක්‍ෂාසහගත ද වන්නාහ, ප්‍රීතිසහගතහ යි ද සුඛසහගතහ යි ද, උපේක්‍ෂාසහගතහ යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා නෙව දස‍්සනෙන න භාවනාය පහාතබ‍්බා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බං, සියා භාවනාය පහාතබ‍්බං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බා, සියා භාවනාය පහාතබ‍්බා, සියා නෙව දස‍්සනෙන න භාවනාය පහාතබ‍්බා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් නො ම දර්‍ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නේ ය, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නාහ, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නාහ, නො ම දර්‍ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යයෝ ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා නෙව දස‍්සනෙන න භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බහෙතුකං, සියා භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බහෙතුකා, සියා භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකා, සියා නෙවදස‍්සනෙන න භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් නො ම දර්‍ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නේ ය, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතුක ද වන්නාහ, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නාහ, නො ම දර්‍ශනයෙන් නො ද භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා නෙව ආචයගාමි නාපචයගාමිනො. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං ආචයගාමි. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං අපචයගාමි. අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං සියා අපචයගාමි, සියා නෙවාචයගාමි නාපචයගාමි. නවින්‍ද්‍රියා සියා ආචයගාමිනො, සියා අපචයගාමිනො, සියා නෙව ආචයගාමි නාපචයගාමිනො.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් නො ම ආචයගාමී නො ද අපචයගාමීහු ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය ආචයගාමී වෙයි. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රියය අපචයගාමී ය. අඤ්ඤින්‍ද්‍රියය අපචයගාමී ද වන්නේ ය, නො ම ආචයගාමී නො ද අපචයගාමී ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ආචයගාමී ද වන්නාහ, අපචයගාමී ද වන්නාහ, නො ම ආචයගාමී නො ද අපචයගාමී ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා නෙව සෙක‍්ඛා නාසෙක‍්ඛා. ද‍්වින්‍ද්‍රියා සෙක‍්ඛා. අඤ‍්ඤාතාවින්‍ද්‍රියං අසෙක‍්ඛං. නවින්‍ද්‍රියා සියා සෙක‍්ඛා, සියා අසෙක‍්ඛා, සියා නෙවසෙක‍්ඛා නාසෙක‍්ඛා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් නො ම ශෛක්‍ෂ නො ද අශෛක්‍ෂයෝ යි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙදෙනෙක් ශෛක්‍ෂයෝ ය. අඤ්ඤතාවින්‍ද්‍රියය අශෛක්‍ෂ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ශෛක්‍ෂ ද වන්නාහ, අශෛක්‍ෂ ද වන්නාහ, නොම ශෛක්‍ෂ වූවාහු නො ද අශෛක්‍ෂ ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා පරිත‍්තා. තීණින්‍ද්‍රියා අප‍්පමාණා: නවින්‍ද්‍රියා සියා පරිත‍්තා, සියා මහග‍්ගතා, සියා අප‍්පමාණා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක පරිත්තයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අප්‍රමාණයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් පරිත්ත ද වන්නාහ, මහද්ගත ද වන්නාහ, අප්‍රමාණ ද වන්නාහු යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා අනාරම‍්මණා. ද‍්වින්‍ද්‍රියා පරිත‍්තාරම‍්මණා. තීණින්‍ද්‍රියා අප‍්පමාණාරම‍්මණා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සියා පරිත‍්තාරම‍්මණං, සියා මහග‍්ගතාරම‍්මණං, න අප‍්පමාණාරම‍්මණං. සියා න වත‍්තබ‍්බං පරිත‍්තාරම‍්මණන‍්ති’පි මහග‍්ගතාරම‍්මණන‍්ති’පි. නවින්‍ද්‍රියා සියා පරිත‍්තාරම‍්මණා, සියා මහග‍්ගතාරම‍්මණා, සියා අප‍්පමාණාරම‍්මණා, සියා න වත‍්තබ‍්බා පරිත‍්තාරම‍්මණාති’පි මහග‍්ගතාරම‍්මණාති’පි අප‍්පමාණාරම‍්මණාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් අනාලම්බන වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙදෙනෙක් පරිත්තාලම්බන වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අප්‍රමාණාලම්බන වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය පරිත්තාලම්බන ද වන්නේ ය, මහද්ගතාලම්බන ද වන්නේ ය, අප්‍රමාණාලම්බන නො වෙයි. පරිත්තාලම්බන යි ද මහද්ගතාලම්බන යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් පරිත්තාලම්බන ද වන්නාහ, මහද්ගතාලම්බන ද වන්නාහ, අප්‍රමාණාලම්බන ද වන්නාහ, පරිත්තාලම්බන යි ද මහද්ගතාලම්බන යි ද අප්‍රමාණාලම්බන යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා මජ‍්ඣිමා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං හීනං. තීණින්‍ද්‍රියා පණීතා. තීණින්‍ද්‍රියා සියා මජ‍්ඣිමා, සියා පණීතා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා හීනා, සියා මජ‍්ඣිමා, සියා පණීතා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් මධ්‍යම වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය හීන ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ප්‍රණීතයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් මධ්‍යම ද වන්නාහ, ප්‍රණීත ද වන්නාහු ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් හීන ද වන්නාහ, මධ්‍යම ද වන්නාහ, ප්‍රණීත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා අනියතා. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං සම‍්මත‍්තනියතං. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා සියා සම‍්මත‍්තනියතා, සියා අනියතා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සියා මිච‍්ඡත‍්තනියතං, සියා අනියතං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා මිච‍්ඡත‍්තනියතා, සියා සම‍්මත‍්තනියතා, සියා අනියතා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් අනියතයහ. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රියය සම්‍යක්ත්‍ව නියත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් සම්‍යක්ත්‍වනියත ද වන්නාහ, අනියත ද වන්නාහ, දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය මිථ්‍යාත්‍වනියත ද වන්නේ ය. අනියත ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් මිථ්‍යාත්‍වනියත ද වන්නාහ, සම්‍යක්ත්‍වනියත ද වන්නාහ, අනියත ද වන්නාහු යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා අනාරම‍්මණා. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා මග‍්ගාරම‍්මණාති’පි මග‍්ගහෙතුකාති’පි මග‍්ගාධිපතිනොති’පි. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං න මග‍්ගාරම‍්මණං, සියා මග‍්ගහෙතුකං, සියා මග‍්ගාධිපති, සියා න වත‍්තබ‍්බං මග‍්ගහෙතුකන‍්ති’පි මග‍්ගාධිපතීති’පි. අඤ‍්ඤින්‍ද්‍රියං න මග‍්ගාරම‍්මණං, සියා මග‍්ගහෙතුකං, සියා මග‍්ගාධිපති, සියා න වත‍්තබ‍්බං මග‍්ගහෙතුකන‍්ති’පි මග‍්ගාධිපතීති’පි. නවින්‍ද්‍රියා සියා මග‍්ගාරම‍්මණා, සියා මග‍්ගහෙතුකා, සියා මග‍්ගාධිපතිනො, සියා න වත‍්තබ‍්බා මග‍්ගාරම‍්මණාති’පි මග‍්ගහෙතුකාති’පි මග‍්ගාධිපතිනොති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් අනාලම්බන වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් මාර්‍ගාලම්බනහ යි ද මාර්‍ගහේතුකහ යි ද මාර්‍ගාධිපතිහ යි ද නො කියයුත්තාහ. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රියය මාර්‍ගාලම්බන නො වෙයි, මාර්‍ගහේතුක ද වන්නේ ය, මාර්‍ගාධිපති ද වන්නේ ය, මාර්‍ගහේතුක යි ද මාර්‍ගාධිපති යි ද නො කියයුතු ද වන්නේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් මාර්‍ගාලම්බන ද වන්නාහ, මාර්‍ගහේතුක ද වන්නාහ, මාර්‍ගාධිපති ද වන්නාහ, මාර්‍ගාලම්බනහ යි ද මාර්‍ගහේතුකහ යි ද මාර්‍ගාධිපතිහ යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා සියා උප‍්පන‍්නා, සියා උප‍්පාදිනො, න වත‍්තබ‍්බා අනුප‍්පන‍්නාති. ද‍්වින්‍ද්‍රියා සියා උප‍්පන‍්නා, සියා අනුප‍්පන‍්නා, න වත‍්තබ‍්බා උප‍්පාදිනොති. දසින්‍ද්‍රියා සියා උප‍්පන‍්නා, සියා අනුප‍්පන‍්නා, සියා උප‍්පාදිනො.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් උත්පන්න ද වන්නාහ, උත්පාදී ද වන්නාහ, අනුත්පන්නහ යි නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙදෙනෙක් උත්පන්න ද වන්නාහ, අනුත්පන්න ද වන්නාහ, උත්පාදීහු ය යි නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් උත්පන්න ද වන්නාහ, අනුත්පන්න ද වන්නාහ, උත්පාදී ද වන්නාහු යි.
සියා අතීතා, සියා අනාගතා, සියා පච‍්චුප‍්පන‍්නා.
(දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) අතීත ද වන්නාහ, අනාගත ද වන්නාහ, ප්‍රත්‍යුත්පන්න ද වන්නාහු යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා අනාරම‍්මණා. ද‍්වීන්‍ද්‍රියා පච‍්චුප‍්පන‍්නාරම‍්මණා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා අතීතාරම‍්මණාතිපි අනාගතාරම‍්මණාති’පි පච‍්චුප‍්පන‍්නාරම‍්මණාති’පි. දසින්‍ද්‍රියා සියා අතීතාරම‍්මණා, සියා අනාගතාරම‍්මණා, සියා පච‍්චුප‍්පන‍්නාරම‍්මණා, සියා න වත‍්තබ‍්බා අතීතාරම‍්මණාති’පි අනාගතාරම‍්මණාති’පි පච‍්චුප‍්පන‍්නාරම‍්මණාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත්දෙනෙක් අනාලම්බනයෝය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දෙදෙනෙක් වර්‍තමානාලම්බනයෝය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අතීතාලම්බනහ යි ද අනාගාතාලම්බනහයි ද වර්‍තමානාලම්බනහයි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් අතීතාලම්බන ද අනාගතාලම්බන ද වර්‍තමානාලම්බන ද වන්නාහ, අතීතාලම්බනහයි ද අනාගතාලම්බනහයි ද වර්‍තමානාලම්බනහයි ද නොකියයුතු වන්නාහ.
සියා අජ‍්ඣත‍්තා, සියා බහිද‍්ධා, සියා අජ‍්ඣත‍්තබහිද‍්ධා.
(දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) අධ්‍යාත්ම ද වන්නාහ. බාහිර ද වන්නාහ, අධ්‍යාත්ම බාහිර ද වන්නාහු යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා අනාරම‍්මණා. තීණින්‍ද්‍රියා බහිද‍්ධාරම‍්මණා. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා සියා අජ‍්ඣත‍්තාරම‍්මණා, සියා බහිද‍්ධාරම‍්මණා, සියා අජ‍්ඣත‍්තබහිද‍්ධාරම‍්මණා. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා සියා අජ‍්ඣත‍්තාරම‍්මණා, සියා බහිද‍්ධාරම‍්මණා, සියා අජ‍්ඣත‍්තබහිද‍්ධාරම‍්මණා, සියා න වත‍්තබ‍්බා අජ‍්ඣත‍්තාරම‍්මණාති’පි බහිද‍්ධාරම‍්මණාති’පි අජ‍්ඣත‍්තබහිද‍්ධාරම‍්මණාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් අනාලම්බනයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් බාහිරාලම්බනයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් අද්ධ්‍යාත්මාලම්බන ද වන්නාහ, බාහිරාලම්බන ද වන්නාහ, අද්ධ්‍යාත්මබාහිරාලම්බන ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් අද්ධ්‍යාත්මාලම්බන ද වන්නාහ, බාහිරාලම්බන ද වන්නාහ, අද්ධ්‍යාත්මබාහිරාලම්බන ද වන්නාහ, අධ්‍යාත්මාලම්බන යි ද බාහිරාලම්බන යි ද අද්ධ්‍යාත්මබාහිරාලම්බන යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
පඤ‍්චින්‍ද්‍රියා අනිදස‍්සනසප‍්පටිඝා. සත‍්තරසින්‍ද්‍රියා අනිදස‍්සන අප‍්පටිඝා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ පස් දෙනෙක් අනිදර්‍ශනසප්‍රතිඝයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතළොස් දෙනෙක් අනිදර්‍ශනඅප්‍රතිඝයෝ යි.
334. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා හෙතු. අට‍්ඨාරසින්‍ද්‍රියා න හෙතු.
334. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් හේතූහු වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අටළොස් දෙනෙක් හේතූහු නො වෙත්.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා සහෙතුකා. නවින්‍ද්‍රියා අහෙතුකා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සහෙතුකා, සියා අහෙතුකා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් සහේතුකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් අහේතුකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සහේතුක ද වන්නාහ, අහේතුක ද වන්නාහු යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා හෙතුසම‍්පයුත‍්තා. නවින්‍ද්‍රියා හෙතුවිප‍්පයුත‍්තා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා හෙතුසම‍්පයුත‍්තා, සියා හෙතුවිප‍්පයුත‍්තා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් හේතුසම්ප්‍රයුක්තයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් හේතුවිප්‍රයුක්තයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, හේතුවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතු චෙව සහෙතුකාති’පි, සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතූ චෙව සහෙතුකාති, සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතූ චෙව සහෙතුකාති, සියා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ, සියා න වත‍්තබ‍්බා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් හේතු ද වූවාහු ම සහේතුකයෝ ද වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් හේතු ද වූවාහු ම සහේතුකහ යි ද සහේතුක ද වූවාහු ම නො ද හේතුහ යි ද නො කියයුත්තාහු ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් හේතු ද වූ ම සහේතුකයෝ යි නො කිය යුත්තාහ, සහේතුක ද වූවාහු ම නො ද හේතු වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් හේතු ද වූවාහු ම සහේතුකයෝ යි නො කියයුත්තාහ. සහේතුක ද වූවාහු ම නො ද හේතු ද වෙති. සහේතුක ද වූවාහු ම නො ද හේතු වෙතී නො කියයුත්තාහු යි.
චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා හෙතූ චෙව හෙතුසම‍්පයුත‍්තා ච. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතූ චෙව හෙතුසම‍්පයුත‍්තාති’පි හෙතුසම‍්පයුත‍්තා චෙව න ච හෙතූති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතූ චෙව හෙතුසම‍්පයුත‍්තාති, හෙතුසම‍්පයුත‍්තා චෙව න ච හෙතූ. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතූ චෙව හෙතුසම‍්පයුත‍්තාති, සියා හෙතුසම‍්පයුත‍්තා චෙව න ච හෙතූ, සියා න වත‍්තබ‍්බා හෙතුසම‍්පයුත‍්තා චෙව න ච හෙතූති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් හේතු ද වූවාහු ම හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් හේතු ද වූ ම හේතුසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද හේතුහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් හේතු ද වූ ම හේතුසම්ප්‍රයුක්තයෝ යි නො කියයුත්තාහ. හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද හේතු වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් හේතු ද වූවාහු ම හේතුසම්ප්‍රයුක්තයෝ යි නො කියයුත්තාහ. හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද හේතු ද වන්නාහ. හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද හේතුහ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා න හෙතූ අහෙතුකා. තීණින්‍ද්‍රියා න හෙතූ සහෙතුකා. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා න හෙතූ සහෙතුකාති’පි න හෙතූ අහෙතුකාති’පි. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා න හෙතූ සහෙතුකා, සියා න හෙතූ අහෙතුකා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් හේතු නො වූ අහේතුකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් හේතු නො වූ සහේතුකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් හේතු නො වූ සහේතුකහ යි ද හේතු නො වූ අහේතුකහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් හේතු නො වූ සහේතුක ද වන්නාහ, හේතු නො වූ අහේතුක ද වන්නාහු යි.
335. සප‍්පච‍්චයා, සඞ‍්ඛතා, අනිදස‍්සනා.
335. (දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) සප්‍රත්‍යයෝ ය. සංඛ්‍යාතයෝ ය. අනිදර්‍ශනයෝ යි.
පඤ‍්චින්‍ද්‍රියා සප‍්පටිඝා. සත‍්තරසින්‍ද්‍රියා අප‍්පටිඝා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ පස් දෙනෙක් සප්‍රතිඝයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතළොස් දෙනෙක් අප්‍රතිඝයෝ යි.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා රූපා. චුද‍්දසින්‍ද්‍රියා අරූපා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා රූපං, සියා අරූපං.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් රූපවත්හ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තුදුස් දෙනෙක් අරූපයෝ ය. ජීවිතේන්‍ද්‍රියය රූප ද වන්නේ ය, අරූප ද වන්නේ යි.
දසින්‍ද්‍රියා ලොකියා. තීණින්‍ද්‍රියා ලොකුත‍්තරා. නවින්‍ද්‍රියා සියා ලොකියා, සියා ලොකුත‍්තරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් ලෞකිකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ලෝකෝත්තරයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ලෞකික ද වන්නාහ, ලෝකෝත්තර ද වන්නාහු යි.
කෙනචි විඤ‍්ඤෙය්‍යා කෙනචි න විඤ‍්ඤෙය්‍යා.
(දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) කිසි විඥානයෙකින් දත යුත්තාහ, කිසි විඥානයෙකින් නො දත යුත්තාහු යි.
336. නො ආසවා.
336. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ ආස්‍රවයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා සාසවා. තීණින්‍ද්‍රියා අනාසවා. නවින්‍ද්‍රියා සියා සාසවා, සියා අනාසවා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් සාස්‍රවයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අනාස්‍රවයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ආස්‍රවයෝ ද වන්නාහ, අනාස්‍රවයෝ ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං ආසවසම‍්පයුත‍්තං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා ආසවසම‍්පයුත‍්තා, සියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ආස්‍රවවිප්‍රයුක්ත වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්ත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, ආස්‍රවවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවා චෙව සාසවාති, සාසවා චෙව නො ච ආසවාති. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවා චෙව සාසවාති’පි සාසවා චෙව නො ච ආසවාති’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවා චෙව සාසවාති, සියා සාසවා චෙව නො ච ආසවා. සියා න වත‍්තබ‍්බා සාසවා චෙව නො ච ආසවාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනසක් ආස්‍රව ද වූවාහු ම සාස්‍රව යි ද සාස්‍රව ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රව යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ආස්‍රව ද වූවාහු ම සාස්‍රව යි ද සාස්‍රව ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රව යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියෝ නව දෙනෙක් ආස්‍රව ද වූ ම සාස්‍රවයෝ යි නො කියයුත්තාහ, සාස්‍රව ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රව ද වන්නාහ. සාස්‍රව ද වූ ම නො ද ආස්‍රවයෝ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවා චෙව ආසවසම‍්පයුත‍්තා’පි, ආසවසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ආසවාති’පි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං ආසවො චෙව ආසවසම‍්පයුත‍්තන‍්ති, ආසවසම‍්පයුත‍්තං චෙව නො ච ආසවො. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවා චෙව ආසවසම‍්පයුත‍්තාති, සියා ආසවසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ආසවා, සියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ආසවාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ආස්‍රව ද වූවාහු ම ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රවහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ආස්‍රවයෙක් ද වූයේ ම ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්තයෙකැ යි නො කියයුත්තේ ය. ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්ත ද වූයේ ම නො ද ආස්‍රවයෙක් වෙයි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ආස්‍රව ද වූවාහු ම ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්තහ යි නො කියයුත්තාහ. ආස්‍රවසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රව ද වන්නාහ. ආස්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ආස්‍රවහ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තසාසවා. තීණින්‍ද්‍රියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තඅනාසවා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං ආසවවිප‍්පයුත‍්තසාසවන‍්ති’පි ආසවවිප‍්පයුත‍්තඅනාසවන‍්ති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා සියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තසාසවා, සියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තඅනාසවා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තසාසවා, සියා ආසවවිප‍්පයුත‍්තඅනාසවා, සියා න වත‍්තබ‍්බා ආසවවිප‍්පයුත‍්තසාසවාති’පි ආසවවිප‍්පයුත‍්තඅනාසවාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තසාස්‍රවයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තඅනාස්‍රවයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තසාස්‍රවයෙකැ යි ද ආස්‍රව විප්‍රයුක්තඅනාස්‍රවයෙකැ යි ද නො කියයුත්තේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ආස්‍රව විප්‍රයුක්තසාස්‍රව ද වන්නාහ, ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තඅනාස්‍රව ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තසාස්‍රව ද වන්නාහ, ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තඅනාස්‍රව ද වන්නාහ, ආස්‍රවවිප්‍රයුක්ත සාස්‍රවහ යි ද ආස්‍රවවිප්‍රයුක්තඅනාස්‍රවහ යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
337. නො සඤ‍්ඤොජනා.
337. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ සංයෝජනයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා සඤ‍්ඤොජනියා. තීණින්‍ද්‍රියා අසංයොජනියා. නවින්‍ද්‍රියා සියා සංයොජනියා, සියා අසංයොජනියා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් සංයෝජනියහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අසංයෝජනියහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් සංයෝජනිය ද වන්නාහ, අසංයෝජනිය ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සංයොජනසම‍්පයුත‍්තං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සංයොජනසම‍්පයුත‍්තා, සියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් සංයෝජනවිප්‍රයුක්ත වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්ත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ. සංයෝජනවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනා චෙව සංයොජනියාති, සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සඤ‍්ඤොජනා චෙව සඤ‍්ඤොජනියාතිපි සඤ‍්ඤොජනියා චෙව නො ච සංයොජනාතිපි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනාචෙව සංයොජනියාති, සියා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා, සියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් සංයෝජන ද වූවාහු ම සංයෝජනියහ යි නො කියයුත්තාහ, සංයෝජනිය ද වූවාහු ම නො ද සංයෝජන වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් සංයෝජන ද වූ ම සංයෝජනියහ යි ද සංයෝජනිය ද වූ ම නො ද සංයෝජනහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් සංයෝජන ද වූ ම සංයෝජනියහ යි නො කියයුත්තාහු ද සංයෝජනිය ද වූවාහු නොද සංයෝජන ද වන්නාහ, සංයෝජනිය ද වූ ම නො ද සංයෝජනහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනාචෙ’ව සංයොජනසම‍්පයුත‍්තාති’පි සංයොජනසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච සංයොජනාතිපි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං සංයොජනං චෙව සංයොජනසම‍්පයුත‍්තන‍්ති, සංයොජනසම‍්පයුත‍්තං චෙව නො ච සංයොජනං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනා චෙව සඤ‍්ඤොජනසම‍්පයුත‍්තාති, සියා සඤ‍්ඤොජනසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච සංයොජනා, සියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච සංයොජනාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් සංයෝජන ද වූවාහු ම සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්තහ යි සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද සංයෝජනහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සංයෝජනයෙක් ද වූයේ ම සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්තයෙකැ යි නො කියයුත්තේ ය. සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්ත ද වූයේ ම නො ද සංයෝජන වෙයි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සංයෝජන ද වූවාහු ම සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්තයෝ යි නො කියයුත්තාහ. සංයෝජන සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද සංයෝජන ද වන්නාහ, සංයෝජනසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද සංයෝජනහ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තසංයොජනියා, තීණින්‍ද්‍රියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තඅසංයොජනියා, දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තසංයොජනියන‍්තිපි සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තඅසංයොජනියන‍්ති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා සියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තසංයොජනියා, සියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තඅසංයොජනියා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තසංයොජනියා, සියා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තඅසංයොජනියා, සියා න වත‍්තබ‍්බා සංයොජනවිප‍්පයුත‍්තසංයොජනියාති’පි සඤ‍්ඤොජනවිප‍්පයුත‍්තඅසංයොජනියාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් සංයෝජනවිප්‍රයුක්තසංයෝජනියයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් සංයෝජනවිප්‍රයුක්තඅසංයෝජනිය වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සංයෝජනවිප්‍රුක්තසංයෝජනිය යි ද සංයෝජනවිප්‍රයුක්තඅසංයෝජනිය යි ද නො කියයුත්තේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් සංයෝජනවිප්‍රයුක්තසංයෝජනිය ද වන්නාහ, සංයෝජනවිප්‍රයුක්තඅසංයෝජනයි ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් සංයෝජනවිප්‍රයුක්තසංයෝජනිය ද වන්නාහ, සංයෝජනවිප්‍රයුක්තඅසංයෝජනිය ද වන්නාහ, සංයෝජනවිප්‍රයුක්තසංයෝජනියහ යි ද සංයෝජනවිප්‍රයුක්තඅසංයෝජනියහ යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
338. නො ගන්‍ථා.
338. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ ග්‍රන්‍ථයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා ගන්‍ථනීයා. තීණින්‍ද්‍රියා අගන්‍ථනීයා. නවින්‍ද්‍රියා සියා ගන්‍ථනීයා, සියා අගන්‍ථනීයා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථනීය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් අග්‍රන්‍ථනීය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථනීය ද වෙති, අග්‍රන්‍ථනීය ද වෙත්.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තා, සියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ පසළොස් දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ග්‍රන්‍ථ සම්ප්‍රයුක්ත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථා චෙ’ව ගන්‍ථනීයාති, ගන්‍ථනීයා චෙව නො ච ගන්‍ථා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථා චෙව ගන්‍ථනීයාති’පි ගන්‍ථනීයා චෙව නො ච ගන්‍ථා’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථා චෙව ගන්‍ථනීයාති, සියා ගන්‍ථනීයා චෙව නො ච ගන්‍ථා, සියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථනීයා චෙව නො ච ගන්‍ථාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථ ද වූවාහු ම ග්‍රන්‍ථනීයහ යි නො කියයුත්තාහ, ග්‍රන්‍ථනීය වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථ ද වූවාහු ම ග්‍රන්‍ථනීයහ යි ග්‍රන්‍ථනීය ද වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථ ද වූවාහු ම ග්‍රන්‍ථනීයහ යි නො කියයුත්තාහ, ග්‍රන්‍ථනීය ද වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථ ද වන්නාහ, ග්‍රන්‍ථනීය ද වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථයෝ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථා චෙව ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තාති’පි ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ගන්‍ථාති’පි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං ගන්‍ථො චෙව ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තන‍්ති, ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තං චෙව නො ච ගන්‍ථො. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථා චෙව ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තාති, සියා ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ගන්‍ථා, සියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච ගන්‍ථාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ග්‍රන්‍ථ ද වූවාහු ම ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ග්‍රන්‍ථයෙක් ද වූයේ ම ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්තයෙකැ යි නො කියයුත්තේ ය, ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්ත ද වූයේ ම නො ද ග්‍රන්‍ථයෙකි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථ ද වූවාහු ම ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්තහ යි නො කියයුත්තාහ. ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද ග්‍රන්‍ථ ද වන්නාහ, ග්‍රන්‍ථසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ග්‍රන්‍ථයෝ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තගන්‍ථනීයා. තීණින්‍ද්‍රියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තඅගන්‍ථනීයා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තගන්‍ථනීයත‍්ති’පි ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තඅගන්‍ථනියන‍්ති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා සියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තගන්‍ථනීයා, සියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තඅගන්‍ථනීයා, ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තගන්‍ථනීයා සියා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තඅගන්‍ථනීයා, සියා න වත‍්තබ‍්බා ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තගන්‍ථනීයාති’පි ගන්‍ථවිප‍්පයුත‍්තඅගන්‍ථනීයාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තග්‍රන්‍ථනීය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්ත අග්‍රන්‍ථනීය වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්ත ග්‍රන්‍ථනීය යි ද ග්‍රන්‍ථ විප්‍රයුක්ත අග්‍රන්‍ථනීය යි ද නො කියයුත්තේ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්ත ග්‍රන්‍ථනීය ද වන්නාහ. ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තඅග්‍රන්‍ථනීය ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තග්‍රන්‍ථනීය ද වන්නාහ, ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තඅග්‍රන්‍ථනීය ද වන්නාහ, ග්‍රන්‍ථ විප්‍රයුක්තග්‍රන්‍ථනීයහ යි ද ග්‍රන්‍ථවිප්‍රයුක්තඅග්‍රන්‍ථනීයහ යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
339-341. නො ඔඝා -පෙ- නො යොගා -පෙ- නො නීවරණා
339-341. (දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) ඕඝයෝ නො වෙති … යෝගයෝ නො වෙති … නීවරණයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා නීවරණියා, තීණින්‍ද්‍රියා අනීවරණියා, නවින්‍ද්‍රියා සියා නීවරණියා, සියා අනීවරණියා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් නීවරණිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් අනීවරණිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් නීවරණිය ද වන්නාහ, අනීවරණිය ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං නීවරණසම‍්පයුත‍්තං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා නීවරණසම‍්පයුත‍්තා සියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් නීවරණවිප්‍රයුක්තයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නීවරණ සම්ප්‍රයුක්ත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් නීවරණසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, නීවරණ විප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණා චෙව නීවරණියාති, නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණා චෙව නීවණියාති’පි නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණාති’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණා චෙව නීවරණියාති. සියා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා, සියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් නීවරණ ද වූවාහු ම නීවරණයහ යි නො කියයුත්තාහ, නීවරණිය ද වූවාහු ම නො ද නීවරණයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් නීවරණ ද වූවාහු ම නීවරණියහ යි ද නීවරණිය ද වූවාහු ම නො ද නීවරණියහ යි නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් නීවරණ ද වූවාහු ම නීවරණියහ යි නො කියයුත්තාහ. නීවරණිය ද වූවාහු ම නො ද නීවරණ ද වන්නාහ. නීවරණිය ද වූවාහු ම නො ද නීවරණහ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණා චෙව නීවරණසම‍්පයුත‍්තාති’පි නීවරණසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච නීවරණාති’පි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං නීවරණං චෙව නීවරණසම‍්පයුත‍්තන‍්ති, නීවරණසම‍්පයුත‍්තං චෙව නො ච නීවරණං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණා චෙව නීවරණසම‍්පයුත‍්තාති, සියා නීවරණසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච නීවරණා, සියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච නීවරණාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් නීවරණ ද වූවාහු ම නීවරණසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද නීවරණ සම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද නීවරණහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නීවරණයෙක් ද වූයේ ම නීවරණසම්ප්‍රයුක්තයෙකැ යි නො කියයුත්තේ ය, නීවරණසම්ප්‍රයුක්ත ද වූයේ ම නො ද නීවරණ වෙයි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් නීවරණ ද වූවාහු ම නීවරණ සම්ප්‍රයුක්තහ යි නො කියයුත්තාහ, නීවරණසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද නීවරණ ද වන්නාහ, නීවරණසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද නීවරණහ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තනීවරණියා. තීණින්‍ද්‍රියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තඅනීවරණියා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං නීවරණවිප‍්පයුත‍්තනීවරණියන‍්ති’පි, නීවරණවිප‍්පයුත‍්තඅනීවරණියන‍්ති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා සියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තනීවරණියා, සියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තඅනීවරණියා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තනීවරණියා, සියා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තඅනීවරණියා, සියා න වත‍්තබ‍්බා නීවරණවිප‍්පයුත‍්තනීවරණියාති’පි නීවරණවිප‍්පයුත‍්තඅනීවරණියාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් නීවරණවිප්‍රයුක්තනීවරණිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් නීවරණවිප්‍රයුක්තඅනීවරණිය වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නීවරණවිප්‍රයුක්ත නීවරණිය යි ද නීවරණවිප්‍රයුක්ත අනීවරණිය යි ද නො කියයුතු ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් නීවරණවිප්‍රයුක්ත නීවරණිය ද වන්නාහ, නීවරණවිප්‍රයුක්ත අනීවරණිය ද වන්නාහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් නීවරණවිප්‍රයුක්තනීවරණිය ද වන්නාහ, නීවරණවිප්‍රයුක්ත අනීවරණිය ද වන්නාහ, නීවරණවිප්‍රයුක්ත නීවරණියහ යි ද නීවරණවිප්‍රයුක්ත අනීවරණියහ යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
342. නො පරාමාසා.
342. (දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ) පරාමාසයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා පරාමට‍්ඨා. තීණින්‍ද්‍රියා අපරාමට‍්ඨා. නවින්‍ද්‍රියා සියා පරාමට‍්ඨා, සියා අපරාමට‍්ඨා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් පරාමෘෂ්ටයහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් අපරාමෘෂ්ටයහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් පරාමෘෂ්ට ද වන්නාහ, අපරාමෘෂ්ට ද වන්නාහු යි.
සොළසින්‍ද්‍රියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා පරාමාසසම‍්පයුත‍්තා, සියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සොළොස් දෙනෙක් පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්තයහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් පරාමර්‍ශසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා පරාමාසා චෙව පරාමට‍්ඨාති, පරාමට‍්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා පරාමාසා චෙව පරාමට‍්ඨාති’පි, පරාමට‍්ඨා චෙව නො ච පරාමාසාති’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා පරාමාසා චෙව පරාමට‍්ඨාති, සියා පරාමට‍්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා, සියා න වත‍්තබ‍්බා පරාමට‍්ඨා චෙව නො ච පරාමාසාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් පරාමර්‍ශ ද වූවාහු ම පරාමෘෂ්ටහ යි නො කියයුත්තාහ, පරාමෘෂ්ට ද වූවාහු ම නො ද පරාමර්‍ශයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් පරාමර්‍ශ ද වූ ම පරාමෘෂ්ටහ යි ද පරාමෘෂ්ට ද වූවාහු ම නො ද පරාමර්‍ශහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නව දෙනෙක් පරාමර්‍ශ ද වූ ම නො ද පරාමෘෂ්ටහ යි ද නො කියයුත්තාහ, පරාමෘෂ්ට ද වූවාහු ම නො ද පරාමර්‍ශ ද වන්නාහ, පරාමෘෂ්ට ද වූවාහු ම නො ද පරාමර්‍ශහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තපරාමට‍්ඨා. තීණින්‍ද්‍රියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තඅපරාමට‍්ඨා, තීණින්‍ද්‍රියා සියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තපරාමට‍්ඨා සියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තඅපරාමට‍්ඨා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තපරාමට‍්ඨා, සියා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තඅපරාමට‍්ඨා, සියා න වත‍්තබ‍්බා පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තපරාමට‍්ඨාති’පි පරාමාසවිප‍්පයුත‍්තඅපරාමට‍්ඨාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත පරාමෘෂ්ටයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත අපරාමෘෂ්ටයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ති දෙනෙක් පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත පරාමෘෂ්ට ද වන්නාහ, පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත අපරාමෘෂ්ට ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ ස දෙනෙක් පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත පරාමෘෂ්ට ද වන්නාහ, පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත අපරාමෘෂ්ට ද වන්නාහ, පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත පරාමෘෂ්ටහ යි ද පරාමර්‍ශවිප්‍රයුක්ත අපරාමෘෂ්ටහ යි ද නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
343. සත‍්තින්‍ද්‍රියා අනාරම‍්මණා. චුද‍්දසින්‍ද්‍රියා සාරම‍්මණා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා සාරම‍්මණං, සියා අනාරම‍්මණං.
343. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් අනාලම්බනයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තුදුස් දෙනෙක් සාලම්බනයහ. ජීවිතින්‍ද්‍රිය සාලම්බන ද වන්නේ ය, අනාලම්බන ද වන්නේ යි.
එකවීසතින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තා. මනින්‍ද්‍රියං චිත‍්තං.
එක්විසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තයෝ නො වෙති. මනින්‍ද්‍රිය චිත්ත වේ.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චෙතසිකා. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා අචෙතසිකා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චෙතසිකං, සියා අචෙතසිකං.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් චෛතසිතකයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් අචෛතසිකයෝ ය. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චෛතසික ද වන්නේ ය, අචෛතසික ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසම‍්පයුත‍්තං, සියා චිත‍්තවිප‍්පයුත‍්තං. මනින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං චිත‍්තෙන සම‍්පයුත‍්තන‍්ති’පි චිත‍්තෙන විප‍්පයුත‍්තන‍්ති’පි.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් චිත්තසම්ප්‍රයුක්තයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් චිත්තවිප්‍රයුක්තයෝ ය. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නේ ය, චිත්තවිප්‍රයුක්ත ද වන්නේ ය. මනින්‍ද්‍රිය චිත්තය හා සම්ප්‍රයුක්ත යි ද චිත්තය හා විප්‍රයුක්ත යි ද නො කියයුත්තේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසංසට‍්ඨා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා චිත‍්තවිසංසට‍්ඨා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසංසට‍්ඨං, සියා චිත‍්තවිසංසට‍්ඨං. මනින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං චිත‍්තෙන සංසට‍්ඨන‍්ති’පි චිත‍්තෙන විසංසට‍්ඨන‍්ති’පි.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් චිත්තසංසෘෂ්ටයහ, ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත්දෙනෙක් චිත්ත විසංස්සෘෂ්ටයෝ ය. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තසංසෘෂ්ට ද වන්නේ ය, චිත්තවිසංසෘෂ්ට ද වන්නේ ය. මනින්‍ද්‍රිය චිත්තය හා සංසෘෂ්ට යි ද චිත්තය හා විසංසෘෂ්ට යි ද නො කිය යුත්තේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසමුට‍්ඨානා. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තසමුට‍්ඨානා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසමුට‍්ඨානං, සියා නො චිත‍්තසමුට‍්ඨානං.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තසමුත්‍ථානයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් චිත්තසමුත්‍ථානයෝ නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රියය චිත්තසමුත්‍ථාන ද වන්නේ ය, චිත්ත සමුත්‍ථාන නො ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසහභුනො. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තසහභුනො. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත්තසහභූ සියා නො චිත්තසහභූ.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තසහභූ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් චිත්තසහභූ නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තසහභූ ද වන්නේ ය, චිත්තසහභූ නො ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තානුපරිවත‍්තිනො. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තානුපරිවත‍්තිනො. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තානුපරිවත‍්ති, සියා නො චිත‍්තානුපරිවත‍්ති.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තානුපරිවර්තීහු වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් චිත්තානුපරිවර්තී නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තානුපරිවර්ති ද වන්නේ ය, චිත්තානුපරිවර්ති නො ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානා. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානං, සියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානං.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තසංසෘෂ්සමුත්‍ථානයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානයෝ නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථාන ද වන්නේ ය, චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථාන නො ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානසහභුනො. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානසහභුනො. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානසහභූ, සියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානසහභූ.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානසහභූ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අට දෙනෙක් චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානසහභූ නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානසහභූ ද වන්නේ ය, චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානසහභූ නො ද වන්නේ යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානානුපරිවත‍්තිනො. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානානුපරිවත‍්තිනො. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානානුපරිවත‍්ති, සියා නො චිත‍්තසංසට‍්ඨසමුට‍්ඨානානුපරිවත‍්ති.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රියයෝ චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානානුපරිවර්තී වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අටදෙනෙක් චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානානුපරිවර්තී නො වෙති. ජීවිතින්‍ද්‍රිය චිත්ත සංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානානුපරිවර්ති ද වන්නේ ය, චිත්තසංසෘෂ්ටසමුත්‍ථානානුපරිවර්ති නො ද වන්නේ යි.
ඡ ඉන්‍ද්‍රියා අජ‍්ඣත‍්තිකා. සොළසින්‍ද්‍රියා බාහිරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ආධ්‍යාත්මිකයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සොළොස් දෙනෙක් බාහිරයෝ වෙත්.
සත‍්තින්‍ද්‍රියා උපාදා. චුද‍්දසින්‍ද්‍රියා නො උපාදා. ජීවිතින්‍ද්‍රියං සියා උපාදා, සියා නොඋපාදා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත දෙනෙක් උපාදා වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තුදුස් දෙනෙක් උපාදා නො වෙති, ජීවිතින්‍ද්‍රිය උපාදා ද වන්නේ ය, උපාදා නො ද වන්නේ යි.
නවින්‍ද්‍රියා උපාදින‍්නා. චත‍්තාරින්‍ද්‍රියා අනුපාදින‍්නා. නවින්‍ද්‍රියා සියා උපාදින‍්නා, සියා අනුපාදින‍්නා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් උපාදින්නයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සතර දෙනෙක් අනුපාදින්නයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් උපාදින්න ද වන්නාහ, අනුපාදින්න ද වන්නාහු යි.
344. නො උපාදානා.
344. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ උපාදානයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා උපාදානියා. තීණින්‍ද්‍රියා අනුපාදානියා. නවින්‍ද්‍රියා සියා උපාදානියා, සියා අනුපාදානියා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දස දෙනෙක් උපාදානිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අනුපාදානිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් උපාදානිය ද වන්නාහ, අනුපාදානිය ද වන්නාහු යි.
සොළසින්‍ද්‍රියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තා, ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා උපාදානසම‍්පයුත‍්තා සියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ සොළොස් දෙනෙක් උපාදානවිප්‍රයුක්තයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, උපාදානවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානා චෙව උපාදානියාති, උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානා චෙව උපාදානියාති’පි, උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානාති’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානා චෙව උපාදානියාති, සියා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා, සියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් උපාදාන ද වූ ම උපාදානියහ යි නො කියයුත්ත්හ. උපාදානයි ද වූවාහු ම නො ද උපාදාන වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් උපාදාන ද වූ ම උපාදානියහ යි ද උපාදානිය ද වූ ම නො ද උපාදානහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් උපාදාන ද වූ ම උපාදානිය හ යි නො කියයුත්තාහ. උපාදානිය ද වූවාහු ම නො ද උපාදාන ද වන්නාහ, උපාදානිය ද වූවාහු ම නො ද උපාදානියයෝ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
සොළසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානා චෙව උපාදානසම‍්පයුත‍්තාති’පි උපාදානසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච උපාදානාති’පි. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානා චෙව උපාදානසම‍්පයුත‍්තාති, සියා උපාදානසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච උපාදානා, සියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච උපාදානාති.
සොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් උපාදාන ද වූ ම උපාදානසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද උපාදාන සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද උපාදානහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් උපාදාන ද වූ ම උපාදානසම්ප්‍රයුක්තයෝ යි නො කියයුත්තාහ. උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද උපාදාන ද වන්නාහ. උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද උපාදානයෝ යි නො කියයුතු වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඋපාදානියා. තීණින්‍ද්‍රියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඅනුපාදානියා. තීණින්‍ද්‍රියා සියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඋපාදානියා, සියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඅනුපාදානියා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඋපාදානියා, සියා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඅනුපාදානියා, සියා න වත‍්තබ‍්බා උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඋපාදානියාති’පි උපාදානවිප‍්පයුත‍්තඅනුපාදානියාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් උපාදානවිප්‍රයුක්තඋපාදානිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් උපාදානවිප්‍රයුක්තඅනුපාදානිය වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් උපාදානවිප්‍රයුක්තඋපාදානිය ද වන්නාහ, උපාදානාවිප්‍රයුක්තඅනුපාදානිය ද වන්නාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් උපාදානවිප්‍රයුක්තඋපාදානිය ද වන්නාහ, උපාදානවිප්‍රයුක්තඅනුපාදානිය ද වන්නාහ. උපාදාන විප්‍රයුක්තඋපාදානියහ යි ද උපාදානවිප්‍රයුක්තඅනුපාදානියහ යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
345. නො කිලෙසා.
345. දෙවිසි ඉන්‍ද්‍රියයෝ ක්ලේශයෝ නො වෙත්.
දසින්‍ද්‍රියා සංකිලෙසිකා, තීණින්‍ද්‍රියා අසංකිලෙසිකා, නවින්‍ද්‍රියා සියා සංකිලෙසිකා, සියා අසංකිලෙසිකා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් සාංක්ලේශිකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අසාංක්ලේශිකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් සාංක්ලේශික ද වන්නාහ, අසාංක්ලේශික ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා අසංකිලිට‍්ඨා, දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සංකිලිට‍්ඨං, ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සංකිලිට‍්ඨා සියා අසංකිලිට‍්ඨා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් අසංක්ලිෂ්ටයහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සංක්ලිෂ්ට ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සංක්ලිෂ්ට ද වන්නාහ, අසංක්ලිෂ්ට ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තා, දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං කිලෙසම‍්පයුත‍්තං, ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා කිලෙසසම‍්පයුත‍්තා, සියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ක්ලේශවිප්‍රයුක්තයෝ වෙති. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ද වන්නාහ, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකාති, සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා. තීණින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකාති’පි සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසාති’පි. නවින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකාති, සියා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා සියා න වත‍්තබ‍්බා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසාති.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම සාංක්ලේශිකහ යි නො කිය යුත්තාහ, සාංක්ලේශික ද වූවාහු ම නො ද ක්ලේශයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම සාංක්ලේශිකහ යි ද සාංක්ලේශික ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි ද නො කියයුත්තාහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම සාංක්ලේශිකහ යි නො කියයුත්තාහ, සාංක්ලේශික ද වූවාහු ම නො ද ක්ලේශ ද වන්නාහ, සාංක්ලේශික ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව සංකිලිට‍්ඨාති’පි සංකිලිට‍්ඨා චෙව නො ච කිලෙසාති’පි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං කිලෙසො චෙව සංකිලිට‍්ඨන‍්ති, සංකිලිට‍්ඨඤ‍්චෙව නො ච කිලෙසො. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව සංකිලිට‍්ඨාති, සියා සංකිලිට‍්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා. සියා න වත‍්තබ‍්බා සංකිලිට‍්ඨා චෙව නො ච කිලෙසාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම සංක්ලිෂ්ටහ යි ද සංක්ලිෂ්ට ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ක්ලේශ ද වූ ම සංක්ලිෂ්ට යි නො කියයුතු ය. සංක්ලිෂ්ට ද වූයේ ම නො ද ක්ලේශ වෙයි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම සංක්ලිෂ්ටහ යි නො කියයුත්තාහ, සංක්ලිෂ්ට ද වූවාහු ම නො ද ක්ලේශයෝ ද වන්නාහ, සංක්ලිෂ්ට ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම‍්පයුත‍්තාති’පි කිලෙසසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච කිලෙසාති’පි. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං කිලෙසො චෙව කිලෙසසම‍්පයුත‍්තන‍්ති, කිලෙසසම‍්පයුත‍්තං චෙව නො ච කිලෙසො. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම‍්පයුත‍්තාති, සියා කිලෙසසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච කිලෙසා, සියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසසම‍්පයුත‍්තා චෙව නො ච කිලෙසාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්තහ යි ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි ද නො කියයුත්තාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය ක්ලේශ ද වූ ම ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්තයෙකැ යි නො කියයුතු ය, ක්ලේශසම්ප්‍ර්‍යුක්ත ද වූයේ ම නො ද ක්ලේශ ද වෙයි. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් ක්ලේශ ද වූ ම ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්තහ යි නො කියයුත්තාහ, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ද වූවාහු ම නො ද ක්ලේශ ද වන්නාහ, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ම නො ද ක්ලේශහ යි නො කියයුතු ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තසංකිලෙසිකා. තීණින්‍ද්‍රියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තඅසංකිලෙසිකා. දොමනස‍්සිඉන්‍ද්‍රියං න වත‍්තබ‍්බං කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තසංකිලෙසිකන‍්ති’පි. තීණින්‍ද්‍රියා සියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තසඞ‍්කිලෙසිකා, සියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තඅසංකිලෙසිකා. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තසංකිලෙසිකා, සියා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තඅසංකිලෙසිකා, සියා න වත‍්තබ‍්බා කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තසඞ‍්කිලෙසිකාති’පි කිලෙසවිප‍්පයුත‍්තඅසඞ‍්කිලෙසිකාති’පි.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත සාංක්ලේශිකයෝ ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත අසාංක්ලේශිකයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රියය ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත සාංක්ලේශිකයෙකැ යි ද ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත අසාංක්ලේශිකයෙකැ යි ද නො කියයුතු ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් ක්ලේශවිප්‍රයුක්තසාංක්ලේශික ද වන්නාහ. ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත අසාංක්ලේශික ද වන්නාහ. ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත සාංක්ලේශිකහ යි ද ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත අසාංක්ලේශිකහ යි ද නො කියයුතු වන්නාහු යි.
346. පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බා සියා න දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බා.
346. පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍යයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත් දෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නාහ. දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය නො ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න භාවනාය පහාතබ‍්බා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා සියා භාවනාය පහාතබ‍්බා, සියා න භාවනාය පහාතබ‍්බා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත්දෙනෙක් භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ද වන්නාහ, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍ය නො ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බහෙතුකා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා සියා දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බහෙතුකා, සියා න දස‍්සනෙන පහාතබ‍්බහෙතුකා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතු ඇත්තාහු නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත්දෙනෙක් දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නාහ, දර්‍ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක නො ද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා න භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකා. සත‍්තින්‍ද්‍රියා සියා භාවනාය පහාතබ‍්බහෙතුකා, සියා න භාවනායපහාතබ‍්බහෙතුකා.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුකයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සත්දෙනෙක් භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුක ද වන්නාහ, භාවනායෙන් ප්‍රහාතව්‍යහේතුකයෝ නො ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා අවිතක‍්කා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සවිතක‍්කං. ද‍්වාදසින්‍ද්‍රියා සියා සවිතක‍්කා, සියා අවිතක‍්කා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් අවිතර්‍කයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සවිතර්‍ක ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දොළොස් දෙනෙක් සවිතර්‍ක ද වන්නාහ, අවිතර්‍ක ද වන්නාහු යි.
නවින්‍ද්‍රියා අවිචාරා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සවිචාරං. ද‍්වාදසින්‍ද්‍රියා සියා සවිචාරා, සියා අවිචාරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් අවිචාරයෝ ය. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සවිචාර ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දොළොස් දෙනෙක් සවිචාර ද වන්නාහ, අවිචාර ද වන්නාහු යි.
එකාදසින්‍ද්‍රියා අප‍්පීතිකා. එකාදසින්‍ද්‍රියා සියා සප‍්පීතිකා සියා අප‍්පීතිකා.
එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් අප්‍රීතිකයෝ ය. එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් සප්‍රීතික ද වන්නාහ, අප්‍රීතික ද වන්නාහු යි.
එකාදසින්‍ද්‍රියා න පීතිසහගතා. එකාදසින්‍ද්‍රියා සියා පීතිසහගතා, සියා න පීතිසහගතා.
එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ප්‍රීතිසහගතයෝ නො වෙති. එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් ප්‍රීතිසහගත ද වන්නාහ, ප්‍රීතිසහගතයෝ නො ද වන්නාහු යි.
ද‍්වාදසින්‍ද්‍රියා න සුඛසහගතා. දසින්‍ද්‍රියා සියා සුඛසහගතා, සියා න සුඛසහගතා.
දොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් සුඛසහගතයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් සුඛසහගත ද වන්නාහ, සුඛසහගත නො ද වන්නාහු යි.
ද‍්වාසින්‍ද්‍රියා න උපෙක‍්ඛාසහගතා. දසින්‍ද්‍රියා සියා උපෙක‍්ඛාසහගතා සියා න උපෙක‍්ඛාසහගතා.
දොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් උපේක්‍ෂාසහගතයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් උපේක්‍ෂාසහගත ද වන්නාහ, උපේක්‍ෂාසහගත නො ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා කාමාවචරා. තීණින්‍ද්‍රියා න කාමාවචරා. නවින්‍ද්‍රියා සියා කාමාවචරා, සියා න කාමාවචරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් කාමාවචරයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් කාමාවචරයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් කාමාවචර ද වන්නාහ, කාමාවචර නො ද වන්නාහු යි.
තෙරසින්‍ද්‍රියා න රූපාවචරා. නවින්‍ද්‍රියා සියා රූපාවචරා, සියා න රූපාවචරා.
තෙළෙස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් රූපාවාචරයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් රූපාවාචර ද වන්නාහ. රූපාවචර නො ද වන්නාහු යි.
චුද‍්දසින්‍ද්‍රියා අරූපාවචරා. අට‍්ඨින්‍ද්‍රියා සියා අරූපාවචරා සියා න අරූපාවචරා,
තුදුස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් අරූපාවාචරයෝ නො වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ අටදෙනෙක් අරූපාවාචර ද වන්නාහ. අරූපාවචර නො ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා පරියාපන‍්නා. තීණින්‍ද්‍රියා අපරියාපන‍්නා. නවින්‍ද්‍රියා සියා පරියාපන‍්නා සියා අපරියාපන‍්නා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් පර්‍ය්‍යාපන්නයෝ වෙති. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අපර්‍ය්‍යාපන්නයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් පර්‍ය්‍යාපන්න ද වන්නාහ, අපර්‍ය්‍යාපන්න ද වන්නාහු යි.
එකාදසින්‍ද්‍රියා අනිය්‍යානිකා. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං නිය්‍යානිකං දසින්‍ද්‍රියා සියා නිය්‍යානිකා, සියා අනිය්‍යානිකා.
එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් අනෛර්‍ය්‍යාණිකයෝ වෙති. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය නෛර්‍ය්‍යාණික ය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් නෛර්‍ය්‍යාණික ද වන්නාහ, අනෛර්‍ය්‍යාණික ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා අනියතා. අනඤ‍්ඤාතඤ‍්ඤස‍්සාමීතින්‍ද්‍රියං නියතං. එකාදසින්‍ද්‍රියා සියා නියතා, සියා අනියතා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් අනියතයහ. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය නියතය. එකොළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් නියත ද වන්නාහ, අනියත ද වන්නාහු යි.
දසින්‍ද්‍රියා සඋත‍්තරා. තීණින්‍ද්‍රියා අනුත‍්තරා. නවින්‍ද්‍රියා සියා සඋත‍්තරා, සියා අනුත‍්තරා.
ඉන්‍ද්‍රියයෝ දසදෙනෙක් සඋත්තරයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ තිදෙනෙක් අනුත්තරයහ. ඉන්‍ද්‍රියයෝ නවදෙනෙක් සඋත්තර ද වන්නාහ, අනුත්තරද වන්නාහු යි.
පණ‍්ණරසින්‍ද්‍රියා අරණා. දොමනස‍්සින්‍ද්‍රියං සරණං. ඡ ඉන්‍ද්‍රියා සියා සරණා, සියා අරණාති.
පසළොස් ඉන්‍ද්‍රිය කෙනෙක් අරණයහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය සරණය. ඉන්‍ද්‍රියයෝ සදෙනෙක් සරණ ද වන්නාහ, අරණද වන්නාහු යයි.
පඤ‍්හපුච‍්ඡකං.
පඤ්හපුච්ඡක යි.
ඉන්‍ද්‍රිය විභඞ‍්ගො නිට‍්ඨිතො.
ඉන්‍ද්‍රියවිභඞ්ග නිමි.