10. උපොසථසුත‍්තවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

3. 2. 2. 10

දසවැන්නෙහි, තදහුපොසථෙ යනු එදවස පොහොයෙහියි, උපොෂථයෙහිවූ එදවසයි. පසළොස්වක් පොහෝදිනයෙහියි කියනලද්දේ වෙයි. උපසඞ්කමි යනු උපොෂථාංගයන් අදිටන් කොට ගඳමල් ආදිය අතැතිව එළමියේයි. හන්‍ද යනු දැඩිව ගැනීම් අර්‍ත්‍ථයෙහි නිපාතයෙකි. දිවාදිවස්ස යනු දවසෙහි දහවල නම් මධ්‍යාහ්නයයි. මෙහි පිහිටි මද්දහන් කාලයයි. කුතොනු ත්‍වං ආගච්ඡසි යනු කුමක් කරන්නී හැසිරෙහිදැයි අසයි. ගොපාලකුපොසථො යනු ගොපල්ලන් සමඟ සමාන කළ පොහොයයි. නිගණ්ඨුපොසථො යනු නුවටුන් රකින පොහොයයි. අරියුපොසථො යනු ආර්යයන් රකින පොහොයයි. සෙය්‍යථාපි විසාඛෙ යනු විසාඛයෙනි, යම්සේ යනුයි. සායණභසමයං සාමිකානං ගාවො නිය්‍යාතෙත්‍වා යනු ගොපල්ලෝ වනාහි දිනපතා වැටුපෙන් හෝ පස්දින දසදින අඩමස සයමස අවුරුද්ද යනාදී කාලපරිච්ඡේදයෙන් හෝ ගවයන් ගෙන රකිත්. මෙහි වනාහි දිනපතා වැටුපෙන් රකින්නකු සඳහා මෙය කියනලදී. නිය්‍යාතෙත්‍වා යනු භාරදීයි, මොවුහු ඔබගේ ගවයෝයිදී යනුයි. ඉති පටිසඤචික්‍ඛති යනු තමන්ගේ ගෙදර ගොස් අනුභව කොට ඇඳෙහි හොත්තේ මෙසේ සලකයි. අභිජක්‍ධා සහගතෙන යනු තෘෂ්ණාවෙන් යුක්ත වීමෙන්ය. එවං ඛො විසාඛෙ ගොපාලුකුපොසථො හොති යනු මේ ආර්ය උපොෂථයද අපිරිසිදු විතර්‍ක ඇති බැවින් ගොපාලක උපොෂථයට අයත් තැන්හි සිටියේයි. න මහප්ඵලො යනු විපාකඵලයෙන් මහත්ඵල නොවුයේයි. න මහානිසංසො යනු විපාක ආනිසංසයෙන් මහානිසංස නොවූයේයි. න මහාජූතිකො යනු විපාකාලෝකයෙන් මහත් බැබලීමක් නොවූයේයි. න මහාවිපඵාරො යනු විපාක පැතිරීම නොමහත් බැවින් මහත් පැතිරීමක් නොමැත්තේයි.

සමණජාති යනු ශ්‍රමණයෝමයි. පරං යොජනසතං යනු යොදුන් සියයක් ඉක්මවා ඉන් මත්තෙහියි. තෙසු දණ්ඩං නික්‍ඛිපාහි යනු ඒ යොදුන් සියයකින් එපිට සිටි සත්වයන් කෙරෙහි දඬු බහාතබව. බහා තැබූ දඩු මුගුරු ඇත්තේ වෙහි. නාහං ක්‍වචිනි කස්සචි කිඤ්ඤනතස්මිං යනු මම කොහි හෝ අන්කිසිවකුට බාධාවෙහි (කරදයෙහි) නොවෙමි (නොසිටිමි) පළිබෝධය (බාධාව) කිඤ්චනයයි කියනු ලැබේ. පළිබෝධයක් නොවෙමැයි කියනලද්දේ වෙයි. න ච මම ක්‍වචිනි කත්‍ථචි කිඤ්චන තත්‍ථි යනු මගේ කොහිහො ඇතුළත හෝ පිටත හෝ කිසිතැනක එක් පිරිකරකද බාධාවක් නැත. පළිබෝධයක් නැත. මම සිඳුණු පළිබෝධ ඇත්තේමැයි කියන ලද්දේ වෙයි. භොගෙ යනු ඇඳ පුටු කැඳබත් ආදියයි. අදින්නං යෙච පරිභූඤ්ජති යනු දෙවැනි දිනයෙහි ඇඳෙහි හොවින්නේද පුටුවෙහි හිඳින්නේද, කදැඳ බොන්නේද බත් වළඳන්නේද භොගයන් නොදුන් කල්හිම පරිභොග කරයි. න මහපළුලො යනු නිෂ්ඵලය. මෙහි ව්‍යංනයම සාවශෙෂය, අර්‍ත්‍ථය වනාහි නිරවශෙෂය. මෙසේ වසනලද උපොෂථයේ සුළුවූද යහපත්, හොඳ, මනා විපාකඵලයක් නම් නැත. එබැවින් නිෂ්ඵලයයි දතයුතුය. සෙසු පදයන්හිද මේ ක්‍රමයමැයි.

උපක්කිලිට්ඨස්ස චිත්තස්ස යන මෙය කුමක් සඳහා පැවසීද යත්? කිළිටිවූ සිතින් විසූ උපොෂථය මහත්ඵල නොවේයයි දක්වනලද බැවින් පිරිසුදු සිතින් පෙහෙවස් වසනලද්දහුට මහත්ඵල බව අනුදන්නා ලද්දේ වෙයි. එහෙයින් යම් කමටහනකින් සිත පිරිසුදුවේද? ඒ සිත පිරිසුදු කරන කමටහන දැක්වීමට මෙය පැවසීය. එහි උපක්කමෙන යනු වෙන් වෙන්වූ (පෞද්ගලික) පෞරුෂයෙන් හෝ උපායෙනි. තථාගතං අනුස්සරති යනු කරුණු අටකින් තථාගතයන්වහන්සේගේ ගුණයන් සිහිකරයි. මෙහි වනාහි ඉතිපි සො භගවා යන්නෙන් ඒ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ මෙසේත් සීලයෙන්ද මෙසේත් සමාධියෙන්දැයි සියලු ලෞකික ලෝකෝත්තර බුද්ධගුණයෝ සංග්‍රහ කරනලදහ. අරහං යන ආදියෙන් වෙන්වෙන් වූ ගුණයෝම නිර්දේශ කරනලදහ. තථාගතං අනුස්සරතො චිත්තං පසීදති යනු ලෞකික ලෝකෝත්තර බුද්ධගුණයන් සිහි කරන්නාගේ සිත් ඉපදීම ප්‍රසන්න වෙයි.

චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා යනු පංචනීවරණයෝයි. කක්කං යනු නෙල්ලි කල්කයයි. තජ්ජං වායාමං යනු එම ජාතියට අයත්, ඊට සුදුසු, කල්කයෙන් තැවරීම, ඉලීම, සේදීම යන මේවා කිරීමේ උත්සාහයයි. පරියොදපනා හොති යනු පිරිසුදු බව කිරීම වෙයි. කිළිටි හිසෙහි පළඳනාව පැලඳ නැකත් කෙළි කෙළින්නාහු නොහොබිත්. පිරිසුදුවූ හිසෙහි පළඳනාව පැලඳ නැකත් කෙළි කෙළින්නාහු හොබිත්, එසේම කිළිටි සිතින් උපොෂථ අංශයන් අදිටන් කොට සමාදන්වූ උපොෂථය මහත්ඵල නොවෙයි. පිරිසිදු සිතින් උපොෂථාංගයන් අදිටන් කොට සමාදන්වූ උපොෂථය මහත්ඵල වේය යන අදහසින් මෙය පැවසීය. බ්‍රහ්මූපොසථං උපවසති යනු සම්මා සම්බුදුන්වහන්සේ බ්‍රහ්මයයි කියනුලැබෙත්. උන්වහන්සේගේ ගුණ සිහි කිරීම් වශයෙන් මේ උපොෂථය බ්‍රහ්මූපොසථය නම්වෙයි. එය සමාදන්ව වෙසෙයි. බ්‍රහ්මුනා සද්ධිං උපවසති යනු සම්මා සම්බුදුන්වහන්සේ සමඟ එක්ව වාසය කරයි. බ්‍රහ්මඤ්චස්ස ආරබ්භ යනු සම්මා සම්බුදුන්වහන්සේ අරබයායි.

[missing sentence] සොතතිං යනු කුරුවින්‍ද පබළු වැලයි. කුරුවින්‍දක ගල්කුඩු සමඟ ලාකඩ යොදා පබළු තනා විද හුයෙක අවුණා ඒ පබළුවැල දෙපසින් ගෙන පිට උළයි. ඒ සඳහා ‘සොත්තිංච පටිච්ච’යි කියනලදී. චුණ්ණං යනු නෑමේදී භාවිත කරනසුණුයි. තජ්ජං වායාමං යනු ඇඟ ඉලීම, ඇතිල්ලීම සේදීම ආදීවු සුදුසු ව්‍යායාමයයි. ධම්මූපොසථං යනු පෙළ සහිත නවලෝකෝත්තර ධර්‍මය අරභයා සමාදන්වූ බැවින් මේ උපොෂථය ධම්මූපොසථයයි කියනලදී. මෙහිද පරියොදපනා පදයෙහි සිට පෙරපරිද්දෙන්ම යෝජනා කළයුතුය.

සඞ්ඝං අනුස්සරති යනු ආර්ය පුද්ගලයන් අටදෙනාගේ ගුණයන් සිහිකරයි. උසුමඤ්ච පටිච්ච යනු දෙතුන්වරෙක ගන්වනලද උෂ්ණය සඳහායි. ඌසඤ්ච යනුද පාඨයි. මේ අර්ථයමය. ඛාරං යනු ගිනි අඟුරුය. ගොමයං යනු ගවමුත්‍ර හෝ එළුබෙටියි. පරියොදපනා යන මෙහිද මුල් ක්‍රමයෙන්ම යෙදියයුතුය. සඞ්ඝුපොසථං යනු ආර්ය පුද්ගලයන් අටදෙනාගේ ගුණයන් අරභයා සමාදන්වූ බැවින් මේ උපොෂථය සඞ්ඝුපොථයයි කියනලදී.

සීලානි යනු ගිහියා ගිහි සිල්ද පැවිද්දා පැවිදි සිල්ද වේ. අඛණ්ඩානි යනාදියෙහි අර්ථය විසුද්ධිමග්ගයෙහිදී විස්තර කරනලදී. වාලණ්ඩුකං යනු අස්ලොමින් හෝ නියඳ කෙඳි වලින් හෝ කරනලද ලණ්ඩුකයයි (කොස්සයි) තජ්ජංවායාමං යනු තෙලෙන් තෙමා මලකඩ තෙත්වූ බව දැන අඟුරෙහි බහා කොස්සෙන් අතුල්ලන වෑයමයි. මෙහි ‘පරියොදපනා’ පදයෙහි සිට මෙසේ යෝජනා කළයුතුය. කිළිටි කැඩපතෙහි මනාව සරසා පැහැපත්කළ ආත්මභාවය වුවද බලනු ලබන්නේ නොහොබියි. (මනාව නොපෙනෙයි) පිරිසුදු කැඩපතෙහි හොබියි. මෙසේම කිළිටි සිත ඇතිකළ සමාදන්වූ උපොෂථය මහත්ඵල නොවෙයි. පිරිසුදු සිත ඇති කල්හි මහත්ඵලවෙයි. සීලුපොසථං යනු තමාගේ සීලය සිහිකිරීම් වශයෙන් සමාදන්වූ උපොෂථය සීලුපොසථය නමි. සීලෙන සද්ධිං යනු තමන්ගේ පන්සිල් දසසිල් සමගිනි. සීලං ආරබ්භ යනු පන්සිල් දසසිල්ම අරභයායි.

දෙවතාඅනුස්සරති යනු දෙවියන් සාක්‍ෂ්‍ය කොට තමන්ගේ ශ්‍රද්ධාදී ගුණයන් සිහිකරයි. උක්කං යනු උදුනයි. ලොණං යනු ලුණු මැටියි. ගෙරුකං යනු ගෙරුක (මැටි) සුණුයි. නාලිසණ්ඩාසං යනු පිඹින නාලිකාවමෙන්ම පෙරළන අඩුවදවේ. තජ්ජං වායාමං යනු උදුනෙහි බහන පිඹින පෙරළන ආදීවූ සුදුසු වෑයමයි. මෙහි පරියොදපනා පදයෙහි මෙසේ යෝජනාව කළයුතුය. කිළිටිවූ රනින් කරනලද පළඳනා අබරණින් අලංකාර වූවෝ නැකත්කෙළි කෙළන්නාහු නොහොබිත්, පිරිසුදුවූ රනින් කළ අබරණ පැළන්දාහු හොබිත්, මෙසේම කිළිටි සිතැත්තහුගේ උපොෂථය මහත්ඵල නොවෙයි. පිරිසුදු සිතැත්තහුගේ මහත්ඵල වෙයි. දෙවතුපොසථො යනු දෙවියන් සාක්‍ෂ්‍ය ස්ථානයෙහි තබා තමන්ගේ ගුණයන් සිහිකරන්නහු විසින් සමාදන්වූ උපොෂථය දෙවතූපොසථය නමි. සෙස්ස මේ බුද්ධානුස්සති ආදී කමටහන්හි යමක් කිවයුතු වන්නේද ඒ සියල්ල විසුද්ධිමග්ගයෙහි කියනලද්දේමය.

පාණාතිපාතං යනු ප්‍රාණඝාතයයි. පහාය යනු ඒ පරපණ නැසීමේ චේතනා සංඛ්‍යාත දුසිල්බව අත්හැරයි. පටිචිරතා යනු ප්‍රහීන කාලයෙහි පටන් ඒ දුසිල්වත්බවින් වෙන්වූවෝයි, දුරුවුවෝයි. නිහිතදණ්ඩා නිහිතසත්‍ථා යනු අනුන් නැසීම සඳහා දඬුවක් හෝ සැතක් හෝ රැගෙන නොපැවතීමෙන් බහා තැබූ දඬු ඇත්තෝ මෙන්ම අවි ඇත්තෝද යන අර්ථයයි. මෙහිද දණ්ඩ හැර ඉතිරි සියලු උපකරණම සත්වයන්ට හිංසා කරන බැවින් සැතයයි දතයුතුය. භික්‍ෂුහු යම් සැරයටියක් හෝ දැහැටිදඬුකපන කුඩා පිහියක් හෝ කතුරක් හෝ රැගෙන හැසිරෙත්ද එය අනුන් නසනු සඳහා නොවේ. එබැවින් බහාතැබූ දඬු ඇත්තෝය, බහාතැබූ අවි ඇත්තෝයයි නම්වෙත්. ලජ්ජි යනු පව පිළිකුල් කරන ලක්‍ෂණය ඇති ලජ්ජාවෙන් යුක්තවූවෝයි. දයාපන්නා යනු දයාවට, මෛත්‍රීසිතට පැමිණියෝයි. සබ්බපානභූතහිතානුකම්පී යනු සියලු ප්‍රාණිභූතයන් කෙරහි හිතවත් බවින් අනුකම්පා ඇත්තෝයි. ඒ දයාවෙන් යුක්ත බැවින් සියලු ප්‍රාණීභූතයන්ට හිතසිත් ඇත්තෝය යන අර්ථයි. අභම්පජ්ජ යනු මමද අද යනුයි. ඉමිනාපි අඞ්ගෙන යනු මෙම ගුණාංගයෙන්ද යනුයි. අරහතං අනුකරොමි යනු යම්සේ පසුව යන්නා පෙරටුව යන්නහු අනුගමනය කරයි නම් වේද එසේ මමද රහතුන්විසින් පළමුව කරනලද මේ ගුණය පසුව කරන්නේ ඒ රහතුන් අනුකරණය කරමි. උපොසථො ච මෙ උපවුත්‍ථො භවිස්සති යනු මෙසේ කරන මවිසින් රහතන්වහන්සේද අනුකරණය කරනලද්දෝ වෙති. උපොෂථයද සමාදන්වූයේ වෙයි.

අදින්නාදානං යනු නොදෙනලද අනුන් අයත් දෙය ගැනීමය, සොරකමය යන අර්‍ත්‍ථයි. දුන් දෙයම ගනිත්නුයි දින්නාදායී නම් වෙයි. සිතෙනුදු දුන්දෙයම කැමති වෙත්නුයි දින්නාපාටකඩ්ඛී නමි. සොරකම් කරයිනුයි ථෙනො නමි. ඒ නොසොරකමෙනියි අථෙනෙන නමි. සුචිභූතෙන යනු ඒ නොසොරකමෙන්ම වූ පිරිසුදු බැවිනි. අත්තනා යනු ආත්මභාවයෙනි. නොසොරකම නම්වූ පිරිසුදු බව ආත්මභාවය කොට වෙසෙත්යයි කියන ලද්දේ වෙයි

අබ්‍රහ්මචරියං යනු උතුම් නොවූ හැසිරීමයි. උතුම්වූ ශ්‍රේෂ්ඨවූ චර්යාවක හැසිරෙත්නුයි බ්‍රහ්මචාරී නම් වෙත්. ආරාචාරී යනු අබ්‍රහ්මර්යාවෙන් දුරුව හැසිරෙන්නෝයි. මෙථුනා යනු රාගය නැගී සිටීම් වශයෙන් සමානබව ඇති මෙවුන්දම ඇත්තෝයි ලබනලද ව්‍යවහාරයෙන් සේවනය කළයුතු මෙථුනය නම්වූ අසත්ධර්‍මයෝයි. ගාමධම්මා යනු ගම්වැසියන්ගේ ධර්මයෝයි.

මුසාවාදා යනු බොරුවචනයි, හිස්වචනයි. සත්‍යය කියත්නුයි සච්ච්වාදී නමි. සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගලපත් ගටත්නුයි සච්චසන්‍ධා නමි. අතරතුර බොරු නොකියතියි අරුත්ය. යම් පුරුෂයෙක් කිසියම් දිනක බොරු කියයිද කිසියම් දිනෙක ඇත්ත කියයිද ඔහුගේ බොරුවෙන් අතරක් ඇති බැවින් ඇත්තෙන් ඇත්ත නොගැටෙයි. එබැවින් හෙතෙම සච්චසන්‍ධ නොවෙයි. මොවුහු වනාහි එබන්දෝ නොවෙති. ජීවිත හේතුවෙනුදු බොරු නොකියා සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගලපත්නුයි සච්චසන්‍ධා නම් වෙත්. ථෙතා යනු ස්ථිරවූ තහවුරුවූ කථාය යන අර්ථයි. එක් පුද්ගලයෙක් කහපැහැය මෙන්ද දහයියා ගොඩක සෑරූ හුලක් මෙන්ද අශ්වයකුගේ පිටෙහි තැබූ පුසුලක් මෙන්ද ස්ථිර කථා නැත්තේ වෙයි. එක් පුද්ගලයෙක් ගලේ ඇඳි රේඛාවක් මෙන්ද ඉන්‍ද්‍රඛීලයක් මෙන්ද ස්ථිරකථා ඇත්තේ වෙයි. කඩුවකින් හිස සිඳිනා කල්හිද කථා දෙකක් නොකියයි. මෙතෙම ථෙයයි කියනුලැබේ. පච්චයිකා යනු ඇදහිය යුත්තෝයි. සැදැහැ ඇත්තෝය යන අරුත්ය. ඇතැම් පුද්ගලයෙක් විශ්වාස කළහැක්කේ නොවෙයි. ‘මෙය කවරකුවිසින් කියනලද්දේද? අසුවලා විසිනැ’යි කියනලද කල්හි ඔහුගේ වචනය නොඅදහවුයයි කියයුතු බවට පැමිණෙයි. එකෙක් විශ්වාසකටයුතු වුයේ වෙයි. ‘මෙය කවරකු විසින් කියනලද්දේද? අසුවලා විසිනැ’යි කීකල්හි ඉදින් ඔහු විසින් කියන ලද්දක් නම් මෙයම ප්‍රමාණය. දැන් ප්‍රතික්‍ෂෙප කළ යුත්තක් නැත. මෙසේම මෙයයයි කිවයුතු බවට පැමිණෙයි. මෙතෙම පච්චයිකයයි කියනු ලැබේ. අවිසංවාදකා ලොකස්ස යනු ඒ සත්‍යවාදීබවින් ලෝකය මුළා නොකරතියි අරුත්ය.

සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං යනු පෙරූසුරා හා පැසවූසුරා යන මත්පැන් බීමේ අදහස නම්වූ ප්‍රමාදයට කාරණයයි. එකභත්තිකා යනු උදේ බතය සවසතබයයි බත් දෙකෙකි. මේ දෙක අතුරින් උදේ බත මද්දහන ඇතුළත (හිරු උදාවේ සිට මද්දහන දක්වා) කාලයට සීමාවෙයි. සෙස්ස මද්දහනින් මත්තෙහි හිරුඋදාව ඇතුළත (මද්දහනේ සිට හිරු උදාව දක්වා) කාලයට සීමාවෙයි. එබැවින් මද්දහන ඇතුළත දසවරක් අනුභව කරන්නෝ වුවද එක් බතක් ඇත්තෝම වෙති. ඒ සඳහා ‘එකභත්තිකා’යි කියනලදී. රාත්‍රි භොජනය රත්ති නමි. එයින් වෙන්වූවාහු ‘රත්තූපරතා’යි මද්දහන ඉකුත්වූ කල හිරුබැසයාම තෙක් භෝජනය විකාලභොජනයයි. එයින් වෙන්වූ බැවින් විරතා විකාලභොජනායි.

සසුනට අනුලොම් නොවන බැවින් දැගලීම් සහිත විසුළු දැක්ම විසුකදස්සනයි. තමා නැටීම නැටවීම ආදිවශයෙන් නැටීමද, ගැයීමද, වැයීමද යටත්පිරිසෙයින් මොනර නැටුම් වශයෙන්ද පවත්නා නෘත්‍යාදීන්ගේ දැඟලීමක්වූ දැක්මද නච්චගීතවාදිත විසූකදස්සනං නමි. නෘත්‍යාදියවනාහි තමා එහි යෙදවීමට හෝ අනුන් විසින් යොදවනු ලැබීමට හෝ (අනුන්) යෙදුණු නාටයාදිය නැරඹීමට හෝ භික්‍ෂූන්ට මෙන්ම භික්‍ෂුණීන්ටද නොවටියි.

මල් ආදීන් අතුරෙන් මාලා යනු කිසියම් මලෙකි. ගන්‍ධං යනු කියියම් සුවඳ ජාතියකි. විලෙපනං යනු ඇඟ ගැල්වීමකි. එහි (අබරණ) පළදින්නේ දරයි නමි. අඩුතැන් පුරවන්නේ මණඩලය කරයි (සරසයි) නමි. සුවඳ වශයෙන්ද සම පැහැපත් කිරීම් වශයෙන්ද ඉවසන්නේ විභූසනය කරයි නමි. හේතව ඨානයි කියනු ලැබේ. එබැවින් යම් දුසිල් සිතුවිල්ලකින් ඒ මල්දැරීම් ආදිය මහජනයා කරයිද එයින් දුරුවූවෝය යන අර්ථයි.

කීව මහප්ඵලො යනු කොපමණ මහත්ඵලද? සෙසු පදයන්හිද මේ ක්‍රමයමයි. පහූතරත්තරතනානං යනු බොහෝවූ රත්න සංඛ්‍යාත රත්නයන්ගෙන් යුක්තවූවන්ගේයි. සියලු දඹදිව්තලය බෙරතලයක් මෙන් කොට ඉඟ පමණවූ සත්රුවනින් පුරවනු ලද්දවුන්ගේ යන අර්ථයයි. ඉස්සරියාධිප්පච්චං යනු ඊශ්වර භාවයෙන්ද අධිපතිභාවයෙන්ද යටත්රජකමින් නොව ඓශ්වර්ය භාවය මෙන්ම අධිපතිභාවයයි. මෙහි නපුරුකමක් නැත යන්නෙන්ද ඓශ්වර්යාධිපත්‍යයි. රජ්ජංකරෙය්‍ය යනු මෙබඳුවූ සක්විතිරජකම කරවන්නේය. අඩ්ගානං යනු ඒ ආදී ජනපදයන්ගේ නම්ය. කලං නාගඝති සොළසිං යනු එක් රෑදාවලක් සමාදන්ව විසූ උපොෂථයෙහි පින සොළොස් කොටසක් කොට එයින් එක් භාගයක් (පමණකුදු) නොවටියි. එක්දිනක පෙහෙවසක සොළොස් කලාවෙන් එකක යම් විපාකඵලයක් වේද? එයම ඊටවඩා වැඩිවේ යන අර්ථයයි. කපණං යනු ස්වල්පයයි.

අබ්‍රහ්මචරියා යනු උතුම් නොවන හැසිරීමෙනි. රත්තිං න භුඤේය්‍ය විකාලභොජනං යනු පෙහෙවසෙහි යෙදෙන තැනැත්තේ රාත්‍රි භොජනයද දහවල විකාලභෙජනයද නොවළදන්නේය. මඤේච ඡමායං ච සයෙථ සන්‍ථතෙ යනු මිටිරියන්වූ පා ඇති කැප අඳෙහි හො හුණු පිරියම් කළබිම හෝ තණ. කොල, පිදුරු ආදිය අතුරා කළ ඇතිරිල්ලක හෝ නිදන්නාහුය යනු අර්ථයයි. එතං හි අට්ඨඞ්ගිකමාහුපොසථං යනු මෙසේ පරපණනැසීම් ආදියෙහි නොහැසිරෙන්නහු විසින් විසූ පෙහෙවස අංග අටකින් යුක්තවන බැවින් අෂ්ටාංගිකයයි කියති. එය සමාදන්ව වෙසෙන්නහු විසින් හෙට පෙහෙවස් ඇත්තේ වන්නෙමැයි අදම මෙයද මෙයද කරවුයයි ආහාර සැපයීම් ආදී කටයුතු විධානයෙහි හැසිරිය යුතුය. පෙහෙවස් දිනයෙහි උදෑසනම භික්‍ෂුවකගේ හෝ භික්‍ෂුණියකගේ හෝ දසසිල් සලකුණු දන්නාවූ උවසුවකුගේ හෝ උවැසියකගේ සමීපයෙහි හඬනඟා උපොෂථාංග සමාදන් වියයුතුය. පෙළ නොදන්නහු විසින් බුදුන් වහන්සේ විසින් පනවා වදාළ උපොෂථය අදිටමියි ඉටියයුතුය. අනඅයකු නොලබන්නහු විසින් තමා විසින්ම අදිටන් කළයුතුය. හඬනඟා කීම කළයුත්තේමය. පෙහෙවස් වසන්නාහු විසින් අනුන්ට හිරිහැර වන්නාවූ කටයුතු නොවිචාල යුතුය. අයවැය ගණිමින් කල්නොගෙවිය යුතුය. ගෙහි අහර ලැබ නිතිබත් ඇති භික්‍ෂුවක් මෙන් වළඳා වෙහෙරට ගොස ධර්‍මය හෝ ඇසියයුතුය. අටතිස් අරමුණුවලින් එකක් හෝ මෙනෙහි කළයුතුය.

සුදස්සනා යනු සොඳුරු දැක්මයි. ඔභාසයං යනු බබළමිනි. අනුපරියන්ති යනු හැසිරෙත්, යාවතා යන යම් පමණ තැනකි. අන්තලික්‍ඛගා යනු අහසින් යන්නාවූයි. පහාසන්ති යනු දීප්තිමත් වෙත්. ප්‍රභාව මුදත්. දිසාවිරොචනා යනු සියලු දිසාවන්හි බබළන්නාවූයි. නැතහොත්, පැහැවිහිදුවත්. දිසාවිදිසාවන් බබළවති. දීප්තිමත් වෙතැයි යනුවෙන්ද විරොචමානා නම්වේ. වෙළුරියං යනු මණි (මැණික්යයි) කියාද මෙයින් දෑමිණි බව දක්වයි. එක්වස්හුණපැහැය ඇති වෛදූර්‍ය්‍යමැණික ජාතිමණි නමි. එය සඳහා මෙය පැවසීය. භද්දකං යනු සිත්කලු දෙයයි. සිඞ්ගීසුවණ්ණං යනු ගව අඟක් සමානව හටගත් බැවින් මෙබඳු නම් ඇති ස්වර්ණයයි. කඤ්චනං යනු පර්‍වතයට අයත් දෙයයි. පර්‍වතයෙන් හටගත් ස්වර්‍ණයයි. ජාතරූපං යනු රත්රන් (පැහැති) ස්වර්‍ණයයි. හටකං යනු කුහුඹුවන් ආදීන් විසින් ගෙනෙනලද ස්වර්‍ණයයි. නානුභවන්ති යනු නොපැමිණෙත්. චන්‍දප්පගා යනු සාම්‍යර්ථයෙහි කර්මවිභක්තියි. චන්‍ද්‍රප්‍රභාවේ යන අර්ථයි. උපවස්සුපොසථං යනු පෙහෙවස් වැස යනුයි. සුඛුද්‍රයානි සුඛඵල ඇති, සුඛවේදනා ඇත්තාවූයි. සග්ගමුපෙන්ති ඨානං යනු ස්වර්‍ග සංඛ්‍යාත ස්ථානයට එළඹෙති, කවරකුගෙන් හෝ නින්දා නොලබන්නාහුවී දෙව්ලොව උපදිති යන අර්ථයි. මෙහි අතරතුර යමක් නොකියනලද්දේ ඒ සෙස්ස කියනලද දෙය අනුසාරයෙන් දතයුත්තේය.

දෙවෙනි වූ මහාවර්‍ගයයි.