දීපඞ‍්කරො බුද‍්ධො අට‍්ඨකථා

දීපඞ්කරො බුද්ධො

මෙසේ අභිඥා බලයට පැමිණ, සුමේධ තාපසයෝ සමවත් සුවයෙන් කල් ගත කරන කල්හි දීපංකර නම් ශාස්තෲන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. උන්වහන්සේගේ පිළිසිඳගැනීම, උපත, බුදුවීම, ධම්මචක්ක දේශනාව පැවැත්වීම ආදී අවස්ථාවල දී සියළුම දස දහසක් ලොකධාතු කම්පා විය. විශේෂයෙන් කම්පා විය. වෙව්ලමින් කම්පා විය. මහහඬින් නාද විය. දෙතිස් පෙරනිමිති පහළ වුහ. සුමේධ තාපසයන් සමාපත්ති සුවයෙන් කල් ගෙවන්නේ (ඔහුට) ඒ ශබ්දය නොඇසුණේය. එම නිමිතිද නොදුටුවේය. එබැවින් කියන ලදි.

“මෙසේ මට අභිලාෂ සිද්ධවන කල්හි ශාසනයේ ඇල්ම ඇතිවන කල්හි ලෝකනායක වූ දීපංකර නම් බුදුරදුන් උපන් සේක.”

“ඉපදුන කල්හිද, පහළ වූ කල්හිද, බුදුවීමේදි හා ධර්ම දේශනාවේදී ධ්‍යානරතියෙන් යුක්ත වූයේ එම නිමිති සතර නොදුටුවෙමි.”

එකෙණෙහි දීපංකර දසබලයන් වහන්සේ හතළිස් දහසක් මහරහතුන් පිරිවරණ ලදුව, පිළිවෙළින් චාරිකා කරන්නේ රම්ම නම් නගරයට පැමිණ සුදර්ශන මහා විහාරයේ වැඩවාසය කරන සේක. රම්‍ය නගරවාසීහු දීපංකර නම් ශ්‍රේෂ්ඨ ශ්‍රමණයා, පරම අභිසම්බෝධියට පැමිණ, පවත්වන ලද උතුම් ධර්මචක්‍රය ඇත්තේ අනුපිළිවෙළින් චාරිකාවේ හැසිරෙන්නේ රම්ම නගරයට පැමිණ සුදර්ශන මහා විහාරයේ වැඩවාසය කරතියි අසා, ගිතෙල්, වෙඬරු ආදියද, බෙහෙත්ද, වස්ත්‍රපිළි ආදියද ගෙන්වාගෙන සුවඳමල් ආදී ගත් අත් ඇතිව බුදුරදුන් යම්තැනකද, ධර්මය යම්තැනකද, සංඝයා යම්තැනකද, එතැන ගොඩබිමක්ද, සිත් අලවන තැනක්ද, පර්වතයක්ද, යන්න නොසළකා එතැන ශාස්තෲන් වහන්සේ වෙත එළඹ බුදුරදුන්ට සුවඳමල් ආදියෙන් පුදා වැඳ එකත්පසක හුන්නේ ධර්මදේශනාව අසා හෙට දවස සඳහා ආරාධනා කොට අසුනින් නැගිට පිටත්ව ගියහ.

ඔවුහු දෙවන දිනයේ මහාදානයක් පිළියෙළ කරවා, නගරය අලංකාරකොට, දසබලයන් වහන්සේ වඩිනා මාර්ගය අලංකාර කරන්නෝ ජලය වැටුණු තැන්වල පස් ඉවත්කොට භූමිය සමතලා කොට රිදීපාට වැලි විසුරුවති. ලදපස්මල්ද විසුරුවති. නොයෙක් වර්ණ වූ වස්ත්‍රවලින්ද, ධජ පතාකද ඔසවති. කෙසෙල්ද, පුන්කලස් පේළිද, පිහිටුවති. එකල්හි සුමේධ තවුසා තමන්ගේ අසපුවෙන් පිටත්ව, ඒ මිනිසුන්ට ඉහළින් අහස්තලයේ යන්නේ ඒ තුටු පහටු වූ මිනිසුන් දැක කවර හේතුවක් නිසාදැයි අහසින් බැස එක්තැනක සිට මිනිසුන්ගෙන් විචාළේය. පින්වන්ති, තෙපි කවරෙකුට මෙම මාර්ගය සරසන්නහුද? එහෙයින් කියන ලදී –

“ප්‍රත්‍යන්ත දේශසීමාවේදී - තථාගතයන්ට ඇරැයුම්කොට උන්වහන්සේ පැමිණෙන මාර්ගය - සතුටු සිතින් පිරිසිදු කරත්”

“මම එසමයෙහි සිය අසපුවෙන් නික්මී රළුසිවුර දරමින් එකල අහසෙන් යමි.”

“ප්‍රීතිමත් වූ මිනිසුන් දැක ප්‍රමෝදිතව සතුටු සිතින් අහසින් බැස එකෙණෙහි මිනිසුන්ගෙන් විචාළේය.”

“ප්‍රීතිමත් වූ මහජනයා ප්‍රමුදිත වූ සතුටු සිතින් කවරෙකුට මාර්ගය පිරිසිදු කරයිද, මාර්ගය පිළිසකර කරහුද?”

මිනිස්සු කීවාහුය. ස්වාමීනි; සුමේධයනි, ඔබ නොදනිහිද? දීපංකර බුදුන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පැමිණ පවත්වන ලද උතුම් ධර්මචක්‍රය ඇත්තේ, චාරිකාවේ හැසිරෙන්නේ අපගේ නුවරට පැමිණ සුදර්ශන මහා විහාරයේ වාසය කරති. අපි, ඒ භාග්‍යවතුන්ට ආරාධනාකොට, ඒ භාග්‍යවත් බුදුරදුන්ගේ පැමිණෙන මාර්ගය අලංකාර කරමු. ඉක්බිති සුමේධ තවුසා සිතුවේය. බුද්ධ යන හඬ පමණක් ලෝකයෙහි දුර්ලභය. බුද්ධෝත්පාදයද එසේමය. මා විසින්ද මේ මිනිසුන් සමග දසබලධාරීන් වහන්සේ වඩින මාර්ගය අලංකාර කිරීම වටී යයි, හෙතෙම ඒ මිනිසුන්ට කීවේය. ඉදින් පින්වත් නුඹලා මේ මාර්ගය බුදුරදුන්ට අලංකාර කරවු නම් මටද එක් ඉඩකඩක් දෙවු! මම ද නුඹලා සමග මාර්ගය අලංකාර කරන්නෙමියි. ඔවුහු යහපතැයි පිළිගෙන සුමේධ තාපසයන් සෘද්ධිමත් බව දන්නා නිසාවෙන් ජලයෙන් බිඳුණු ඉඩකඩ සළකා, නුඹ මේ ස්ථානය අලංකාර කරවයි දුන්හ. සුමේධ බුදුන් අරමුණු කරගත් සතුටින් යුතුව සිතීය. මම මේ ඉඩකඩ සෘද්ධි බලයෙන් අලංකාර කිරීමට සමත් වෙමි. එසේ සැරසීම මට සතුටක් නොවන්නේ ය. මෙහි මා විසින් කයින් වතාවත් කිරීම වටී යයි පස් ගෙනවුත් ඒ පෙදෙසෙහි දැමීය.

එවිට ඒ පෙදෙස නිම නොකරද්දීම දසබලවූ දීපංකර බුදුරජු මහානුභාව සම්පන්න, ෂට් අභිඥාලාභී හතළිස් දහසක් මහරහතුන් පිරිවරණ ලදුව, දේවතාවන් දිවමල් දිවසුවඳ ආදියෙන් පුදන කල්හි, දිව්‍ය සංගීතයෙන් පුදන කල්හි, මනිසුන් අතර මානුෂික වූ සුවඳ මල් ආදියෙන්ද තුර්ය නාදවලින්ද පුදනු ලබන කල්හි, උපමා රහිත බුද්ධ ලීලාවෙන් හිරියල් පර්වතයක වැජඹෙන සිංහයෙකු මෙන්, ඒ අලංකාරව පිළියෙළ කරන ලද මාර්ගයට පිළිපන් සේක. සුමේධ තාපසයන් ඇස් විවෘතකොට අලංකාර කරන ලද මාර්ගයෙන් වැඩම කරන්නා වු බුදුන් වහන්සේගේ දෙතිස් මහ පුරුෂ ලක්‍ෂණවලින් සමන්විත, අසූවක් අනුකුඩා ලක්‍ෂණවලින් මනරංජිත වූ බ්‍යාම ප්‍රභා මණ්ඩලයෙන් වටකරන ලද, නිල්මිණි වන් අහස්තළේ විහිදෙන්නා වු නොයෙක් ආකාර විදුලි යුගල යුගල මෙන් සවනක් බුදුරැස් විහිදුවන්නා වු මුදුන් මල්කඩක් බඳු වූද තථාගතයන් වහන්සේ, දෙස දෙඇස් විවෘතකර “අද මා වුසුන් දසබලධාරීන් වහන්සේට ජීවිත පරිත්‍යාග කිරීම වටී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මඩගොඩ නොපාගාවා! මැණික් පුවරු ඒ දණ්ඩකින් එතෙර වන්නාක් මෙන්, හතළිස්දහසක් මහරහතුන් සමග මගේ පිට පාගමින් වඩීවා! එය මට දිගු කලක් හිත පිණිස සැප පිණිස වන්නේ යයි කෙස් මුදවා අඳුන් දිවිසම ජටාමඩුල්ල වැහැරි සිවුර, කලුපාටැති මඩෙහි අතුරා මැණික් පුවරුවකින් සෑදු පාලමක් මෙන් මඩ මත්තෙහි හොත්තේය. එබැවින් කියන ලදී –

මා විසින් විචාරන ලදුව ලෝකයෙහි අනුත්තර වූ ලෝකනායක වූ දීපංකර නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉපදුනු බවත්, උන්වහන්සේ වැඩමවීම පිණිස මාර්ගය පිළිසකර කරන බවත් ඔව්හු කීහ.

එකල්හි බුද්ධ යයි නම ඇසූ පමණින් මට ප්‍රීතිය පහළ වූයේය. බුද්ධ බුද්ධ යැයි කියත් කියත්ම සොම්නසින් උද්දාමයට පත්වීමි.

තුටුපහටු වු සිතින්, යුතු මම එම සතුට ඉක්මයාමට පෙරම එහි බීජ රෝපණය කළ යුතු යැයි එතැන සිටම සිතීමි.

ඉදින් බුදුන් සඳහා මාර්ගය සකස් කරන්නේ නම් මට ද අවකාශයක් (කොටසක්) දෙනු මැනවි. මම ද මාර්ගය පිළිසකර කරමි.

එකල්හි මාර්ගය පිළිසකර කිරීම සඳහා එක් ඉඩකඩක් මට දුන්හ. බුද්ධ බුද්ධ යයි සිතමින්ම මහත් භක්තියෙන් මාර්ගය පිළිසකර කළෙමි.

මගේ කොටස පිළිසකර කර නොනිමි කල්හිම, ෂඩ් අභිඥා සම්පන්න වූ නිර්මල වූ මහරහතන් වහන්සේලා පිරිවරා දීපංකර බුදුන්වහන්සේ මහමගට වැඩමවූ සේක.

ප්‍රමුදිත වූ දෙව්මිනිස්සු පසුගමන් පවත්වති. සාධුකාර පවත්වති. බොහෝ භේරීහු වයනු ලැබෙත්.

මිනිස්සු සහ දෙවියෝ බුදුන්වහන්සේ නරඹත් දෙඅත් ඔසවා වැඳගත් දෙපිරිසම, තථාගතයන් වහන්සේ අනුව යති.

දෙවියෝ දිව බෙර වයමින් ද, මිනිස්සු මානුෂික බෙර වයමින්ද තථාගතයන් වහන්සේ අනුව යති.

දිව්‍යමය වූ මදාරා මල්ද, පරසතු මල්ද, ආකාශගත දෙවිවරු දිසාවෙන් දිසාවට විසුරුවති.

දිවිම්‍යය වූ සඳුන් සුවඳ කුඩුද උතුම් වූ සුවඳ වර්ගද අහසෙහි හැසිරෙන දෙවිවරු දිසාවෙන් දිසාව විසිරුවත්.

සපු - සලල - මිදෙල්ල - නා - දොඹ - වැටකේ ආදී මල්, පොළවෙහි සිටින මිනිස්සු මග දෙපස විසුරුවති.

මම හිසකෙස් මුදවා - වැහැරි සිවුරද සම්කඩද, මඩෙහි අතුරා මුනින්තලා වී වැදහොත්තෙමි.

බුදුන් වහන්සේ ශ්‍රාවක පිරිස් සමඟ මා මැඩගෙන වඩිනු මැනවි. මම මඩවගුරෙන් ඉවත් නොවෙමි. මා මැඩගෙන වැඩීම (බොහෝකල්) මට හිතසුව පිණිස වන්නේය.

හෙතෙම මඩ මත්තෙහි සිටම ඇස් ඇර දීපංකර බුදුන්ගේ බුද්ධශ්‍රීය බලන්නේ මෙසේ සිතුවේය. ඉදින් මම කමැති වන්නේ නම් සියලු කෙළෙස් දවා, නවක පැවිද්දෙකු වී, රම්‍ය නුවරට පිවිසිය හැකිය. වෙනත් විලාශයකින් කෙළෙස් දවා, නිවනට පැමිණීමට තරම් නොවේ. දීපංකර බුදුරදුන් මෙන් පරම අභිසම්බෝධියට පැමිණ දහම් නැව නගා මහජනයා සංසාර සාගරයෙන් එතරකොට පසුව පරිනිර්වාණයට පත්වෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකි. මේ මගේ අපේක්‍ෂාවයි. අනතුරුව අෂ්ට ධර්මයෙන් පරිපූර්ණව බුද්ධභාවය පිණිස අභිනීහාර කොට හොත්තේය. එබැවින් කියන ලදී.

“පොළවේ හොත්තා වූ මට මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. අද මම මගේ කෙළෙස් දැවීමට කැමැති වන්නෙමි.

අනෙක් විලාශයකින් ධර්මය මෙහිදී සාක්‍ෂාත් කිරීම කවර අර්ථයක්ද, සර්වඥතාභාවයට පැමිණ, සදේවක ලෝකයාට බුදුවරයෙක් වන්නෙමි.

ධෛර්ය ඇති මම හුදෙකලාව එතෙර වීමෙන් කවර අර්ථයක්ද? සර්වඥ භාවයට පැමිණ, [missing trans]

[missing trans] සර්වඥ භාවයට පැමිණ, බොහෝ ජනයා එතෙර කරන්නෙමි.

“සසර සැඩ පහර සිඳ තුන් භවය විධ්වංසනය කොට දහම් නැවට නංවා, සදේවක ලෝකයා එතර කරවන්නෙමි.

යම් හෙයකින් බුද්ධත්වයට පත්වන්නෙකු විසින් –

මිනිසෙකු වීම, පිරිමියෙකු වීම, අරහත්වය සඳහා හේතු සම්පත් ඇති බව, ජීවමාන බුදුවරයෙකු දැකීම, පැවිදිවීම, ගුණසම්පත්තිය, බුද්ධකාරක ධර්ම පිළිබඳ උත්සාහය, බුදුවීම පිළිබඳ කැමැත්ත. යන කරුණු අට තිබිය යුතුය.

මනුෂ්‍ය ආත්මභාවයෙහි සිට බුදුබව ප්‍රාර්ථනා කරන්නහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වේ. නාගයකුගේ, ගුරුළුකුගේ හෝ දේවතාවකුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ නොවේ. මිනිස් ආත්ම භාවයේ සිටියේද පුරුෂ භාවයෙන් සිටියහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධය. ස්ත්‍රියක හෝ නපුංසක, පණ්ඩව යන උභතොව්‍යඤ්ජනයන්ගේ පැතුමද සමෘද්ධ නොවේ. පුරුෂයකුගේ වුවද ඒ ආත්මභාවයේ අරහත්ඵලයට පැමිණීමට හේතුවාසනා ඇත්තාගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වේ. අනෙකකුගේ එසේ නොවේ. ඉදින් හේතු සම්පත් ඇත්තේ නමුත් ජීවමාන බුදුවරයකුගේ සමීපයේ ප්‍රාර්ථනා කළ අයගේ පැතුම සඵල වේ. පිරිනිවන්පෑ බුදුවරයෙකුගේ හෝ චෛත්‍යය සමීපයේ හෝ බෝධිමූලයේ සිට ප්‍රාර්ථනා කරන්නහුගේ පැතුම සමෘද්ධ නොවේ. බුදුවරුන්ගේ සමීපයේ ප්‍රාර්ථනා කරන්නේද පැවිදි බව ඇත්තාගේම පැතුම සමෘද්ධ වේ. ගිහියාගේ එසේ සඵල නොවේ. පැවිද්දාගේ වුවද පංචාභිඥා, අෂ්ට සමාපත්ති ලාභියාගේම පැතුම සමෘද්ධ වේ. මේ ගුණ සම්පත් විරහිත වූවහුගේ නොවේ. ගුණසම්පන්න වුවද යම්බඳු වූ තමන්ගේ ජීවිතය බුදුවරුන්ට පරිත්‍යාග කිරීම සිදුවූවහුගේ පැතුම සඵල වේ. ඔහුගේ මේ ආකාර කැමැත්ත ඇත්තාගේ පැතුම සමෘද්ධ වේ. අනෙකුගේ එසේ නොවේ. අධිකාර සම්පන්න වුවද බුද්ධකාරක ධර්මයන්ගේ අර්ථ සිද්ධිය පිණිස මහත් කමැත්ත, මහත් උත්සාහය, වෑයමද සෙවීමද ඇත්තාගේ පැතුම සමෘද්ධ වේ. අනෙකුගේ එසේ නොවේ.

එහිලා කැමැත්තේ මහත්බව පිණිස උපමාවක්ද ඇත. ඒ මෙසේය. “යමෙක් චක්‍රවාට ගර්භයේ හුදකලා වූයේ තමන්ගේ බාහු බලයෙන් පැතිර පරතෙරට යන්නට සමත්වේද? හෙතෙම බුදුබවට පැමිණෙයි. යමෙක් වනාහි මුළු චක්‍රවාට ගර්භය උණ ලීයකින් සිදුරුකොට මැද පියවරෙන් යන්නේ පරතෙරට යන්නට සමත් වේද, ඔහු බුදුබවට පැමිණෙයි. යමෙක් මුළු සක්වල සැතකින් කොටා නිරතුරුව සැතින් කොටන ලද තැන් පාදයෙන් මැඩගෙන පරතෙරට යන්නට සමත් වේද, හෙතම බුද්ධත්වයට පැමිණෙයි. යමෙක් මුළු චක්‍රවාටය දැල්වෙන අඟුරු අතුරා පාවලින් මඩිමින් පරතෙරට යාමට සමත්වේද, හෙතම බුදුබවට පැමිණෙයි. මේවා අතර එකකුදු තමන්ට දුෂ්කර යයි නොහඟියි. මම එසේද කොට, ගොස් පරතෙරට යන්නෙමියි එසේ මහත් වූ කැමැත්තෙන් මහත් වූ උත්සාහයෙන්, ව්‍යායාමයෙන්, සෙවීමේ නිරත වීමෙන් සමන්විත වූයේ වෙයි. ඔහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වේ. අනෙකකුගේ නොවේ. සුමේධ තාපසයා මේ අෂ්ටධර්ම සමාදන් වී බුදුබව පිණිස අභිනීහාරකොට හොත්තේය.

දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේද වැඩමකොට සුමේධ තාපසයාගේ හිස සමීපයේ සිට මැණික් සිංහ පඤ්ජරයක් ගලවා දමන්නාක් මෙන් පස් පැහැ පියුම් සමාන වූ ඇස් විවරකර බලා මඩ මත්තෙහි හුන්නා වූ සුමේධ තාපසයා දැක මේ තාපසයා බුදුබව පිණිස, අභිනීහාරකොට හොත්තේ මොහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වන්නේද, නැද්ද යනුවෙන් අනාගත (සංඥාවක්) තත්ත්වයන් සලකා බලන්නේ, මෙයින් සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයක් මත්තෙහි මෙතෙම ගෞතම නම් බුදුවන්නේය යයි දැන එහි සිටියදීම, පිරිස මැද අනාගත වාක්‍ය ප්‍රකාශ කළ සේක. “මේ මඩ මත්තෙහි හොත්තා වූ උග්‍ර තපස් ඇති මේ තාපසයා දෙස බලවු.” එසේය ස්වාමීනි, මෙතෙම බුදුබව පිණිස අභිනීහාර කොට හොත්තේය. මොහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වන්නේය. මෙයින් සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයක් මත්තෙහි ගෞතම නම් බුදුවන්නේය. ඔහුගේ ආත්මභාවයේදී කපිලවස්තු නම් නගරය නිවාස වන්නේය. මායා දේවිය ඔහුගේ මව වේ. සුද්ධෝදන නම් රජ පියා ය. උපතිස්ස නම් තෙරුන් අග්‍රශ්‍රාවකයාය. දෙවෙනි අග්‍ර ශ්‍රාවකයා කෝලිත නමි. බුද්ධ උපස්ථායකයා ආනන්ද නමි. අග්‍රශ්‍රාවිකාව ඛේමා නම් වේ. දෙවෙනි ශ්‍රාවිකාව උප්පලවණ්ණා නම් තෙරණිය වන්නීය. මෙතම පැසුණු බුද්ධිය ඇත්තේ, මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය කොට ප්‍රධන් වීර්යය වඩා නුගරුක්මුල කිරිබත පිළිගෙන නේරංජරා නදී තීරයේදී වළඳා බෝධි මණ්ඩපයට පැමිණ ඇසතු රුකමුල අභිසම්බෝධියට පත්වන්නේය. එසේ හෙයින් කියන ලදි –

මාගේ පූජාව පිළිගත් ලෝකවිදූ ගුණයුත් දීපංකර සර්වඥයන් වහන්සේ මගේ හිස සමීපයේ සිට මෙම වචන වදාළ සේක.

උග්‍ර තවුස්දම් රකින මේ ජටිලයා බලව, මෙයින් මතු කල්පයකදී මෙතෙම ලෝකයෙහි (ලොව්තුරා) බුද්ධත්වයට පත්වන්නේය.

රම්‍ය වූ කපිලවත්‍ථු පුරයෙන් නික්ම යන්නා වූ ඔහු දුෂ්කර ක්‍රියාකොට, ප්‍රධන් වීර්යය වඩා තථාගතභාවයට පැමිණේ.

එසේ ගියා වූ හෙතෙම අජපාල නුගරුක් මුලදී කිරිපිඬු පිළිගෙන නේරඤ්ජරා නදිය වෙත පැමිණෙනු ඇත.

නේරඤ්ජා නදිය අසබඩදී කිරිපිඬු වළඳා සරසා පිළියෙල කළ මාර්ගයෙන් බෝධි මණ්ඩපය වෙත පැමිණෙයි.

අනුත්තර වූ බෝමැඩ ප්‍රදක්‍ෂිණාකොට, අස්වත්ථ රුක්මුල්හිදී මහත් කිර්තියට පත්ව සිව්සස් අවබෝධ කරන්නේය.

මොහුගේ වැදූ මව මහාමායා නම් වන්නීය. පියා සුද්ධෝදන වන අතර, මෙතෙමේ ගෝතම නම් වේ.

ආශ්‍රව නැත්තා වූ වීතරාගී වූ සන්සුන් සිතින් සමාහිත වූ කෝලිත උපතිස්ස දෙනම අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වන්නාහ. ආනන්ද නම් වූ උපස්ථායක තෙමේ ඒ ජිනයන් වහන්සේට උපස්ථාන කරයි.

ඛේමා සහ උප්පලවණ්ණා අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වන්නාහ.අනාශ්‍රව වූ වීතරාගී වූ සන්සුන් සිත් ඇත්තා වූ දැමුණු ඉඳුරන් ඇත්තා වූ, මෙම භාග්‍යවතුන්ගේ බෝධිය අස්වත්ත (ඇසතු) නම් වන්නේය.

ඒ අසා සුමේධ තාපස තෙමේ මගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වන්නේ යයි සොම්නසට පැමිණියේ විය. මහජනයා දීපංකර බුදුරදුන්ගේ වචන අසා, සුමේධ තාපසයා බුද්ධ බීජංකුර යයිද, බුද්ධ අංකුරයක් යයිද තුටු පහටු විය. මෙසේ විය. යම්සේ මිනිසකු නදියක් තරණය කරන්නේ සෘජුවම තොටුපොළ තරණය කිරීමට නොහැකිව යටින් පිහිටි තොටුපළකින් එතරවන්නේ ද එසේ අපි දීපංකර බුදුරදුන්ගේ ශාසනයේදී මාර්ග-ඵල නොලබන්නමෝ නම් අනාගතයේ යම්දිනක ඔබ බුදුවන දිනක ඔබ ඉදිරියේ මාර්ග-ඵල සාක්‍ෂාත් කිරීමට සමත් වන්නෙමුයි ප්‍රාර්ථනා තැබූහ. දීපංකර බුදුරදුන්ද බෝසතුන්ට ප්‍රශංසාකොට මල් අටමිටකින් පුදා, ප්‍රදක්‍ෂිණා කොට වැඩිසේක. ඒ ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෝ හතළිස් දහසද, බෝසතුන්ට සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා ප්‍රදක්‍ෂිණාකොට පිටත්ව ගියහ. දෙව් මිනිස්සුද එසේම පුදා, වැඳ පිටත්ව යන්නෝ,

බෝසතුන් සියළුදෙනා ඉවත්ව ගියකල්හි හුන්තැනින් නැගිට පාරමී රැස්කරන්නෙමියි මල්ගොඩ මැද පලක් බැඳ හුන්නේය. මෙසේ බෝසතුන් හිඳිනාකල්හි, මුළු දසදහසක් සක්වළ දේවතාවෝ රැස්වී සාධුකාර දී ආර්ය වූ සුමේධ තාපස පෙර බෝධිසත්වරුන් පාරමී සිහිපත් කරන්නෙමුයි හුන්කල්හි යම් පූර්ව නිමිති ප්‍රකට වූවෝද ඒ සියල්ලම අද පහළ වූවෝ වෙති. නිසැකයෙන්ම ඔබ බුදු වන්නෙහිය. මෙය අපි දනිමු. මෙවැනි යම් නිමිති ප්‍රකට වෙත්ද, ඒකාන්තයෙන් හෙතම බුදුවෙයි. ඔබ තමන්ගේ වීර්ය දැඩිකොට උත්සාහ කරන්නැයි බෝසතුන්ට නොයෙක් ආකාරයේ ස්තුතිවලින් අභිස්තුතිය පුද කළහ. එහෙයින් කියන ලදි –

“අසම වූ මහර්ෂි බුදුරදුන්ගේ මේ වචන අසා, මෙතෙම බුද්ධාංකුරයකු යයි දත් දෙවි මිනිස්සු සතුටට පත්වූහ.

“දසදහසක් සදේවක ලෝවැසියෝ උණුසුම් ලෙස මහත්ඝෝෂා පවත්වති. අත්පොළසන් දෙති. සිනහ වී සතුට පළකරති. ඇඳිලිබැඳ නමස්කාර කරති.

යම් ආකාරයකින් මෙම ලෝකනාථයන්ගේ ශාසනයෙන් (අපේ මගපල) වැරදී ගියොත් අනාගතයෙහිදී ඔබවහන්සේ හමුවේ එය ලබා ගනිමු.

යම්කිසි අයුරකින් නදියකින් එතරවන මිනිසුන් ප්‍රධාන තොටුපලෙන් එතෙරවීමට නොහැකි වුවහොත්, පහල පිහිටි වෙනත් තොටුපලකින් නදිය තරණය කරති.

එසේ අප සියළු දෙනම වර්තමාන, ජිනයන් වහන්සේගෙන් සසරින් මිදීමට අපොහොසත් වුවහොත් අනාගතයේ ඒකාන්තයෙන් ඔබ හමුවට පැමිණෙන්නෙමු.

ලෝකය දත්තා වූ දීපංකර සර්වඥයන් වහන්සේ මගේ පූජාව පිළිගෙන, මගේ ක්‍රියාවට ප්‍රශංසාකොට වැඩමවීය.

ඉක්බිතිව සියළු බුද්ධ ශ්‍රාවකයෝ මා පැදකුණු කළහ. මිනිස්සුද, නාගයෝද, ගන්ධර්වයෝ ද මා නැමැද ගියහ.

සංඝයා සහිත වූ ලෝක නායකයන් වහන්සේගේ දර්ශනය ඉක්මවූ කල්හි තුටු පහටු වූ සිතින් මම හුන් තැනින් නැගිට්ටෙමි.

සැපයෙන් සැපයට පත්වුණෙමි. ප්‍රීතියෙන් ප්‍රීතියට පත්වුණෙමි. ප්‍රීතියෙන් අභිෂේක ලත් මම එකල්හි පලක් බැඳ, (කකුල් ගොතා හිඳගෙන)

එකල්හි මම පලඟෙහි සිට මෙසේ සිතීමි. මම ධ්‍යානයෙහි ඇලුණේ වෙමි. අභිඥාවන්ගෙන් කෙළවරට ගියෙමි.

සුවහසක් ලෝකයෙහි මා සමාන සෘෂිවරයෙක් නැත. අසම සමවූ සෘද්ධි ධර්මයෙන් මේ සමාන සැපයක් ලද්දෙමි.

මගේ පලඟ සේවනය දැක දසදහසක් සක්වල වැසියෝ, ඔබ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේ යයි මහානාද පැවැත්තූහ.

පෙර යම් බෝධිසත්ත්වවරයෝ උතුම් වූ පලඟට නැග යම් යම් නිමිති දැක්කාහුද, එ නිමිති අද මම දකින්නෙමි.

සීතල පහව ගියේ වෙයි. උණුසුමද සමවායෙන් පවතී. අද ඒ තත්ත්වයෙන් ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

දසසහශ්‍රී ලෝකධාතුව නිහඬව සිටී. ආරාවුල් රහිතද වේ. ඒ තත්ත්වය අද ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

මහා සුළං හමා නොයත්. ගංගාවෝ (තදින්) ගලා නොබසිති. මේ ලක්‍ෂණ අද ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒකාන්තයෙන් මම බුදු වන්නේමය.

ගොඩබිමෙහිද, ජලයෙහිද සියළු පුෂ්පයන් එකවර පිපී ඇත. ඒ සියල්ල අද පල දරා ඇත. ඒකාන්තයෙන් මම බුදුවන්නෙමි.

ගස්වැල් මේ වනවිට හොඳින් ඵල දරා ඇත. ඒ සියල්ල ඵල දැරුවාක් මෙන් මම ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නෙමි.

අහසෙහිද පොළවෙහි ද ඇත්තා වූ සියළු රත්නයන් දිලිසෙමින් පවතී. ඒ රත්නයන් දිලිසෙන්නාක් මෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

මානුෂික වූද දිව්‍යමය වූද තූර්ය භාණ්ඩයෝ එකෙණෙහි වාදනය කරත්. එම තූර්ය භාණ්ඩ හඬ නගන්නාක් මෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේය.

එකෙණෙහි අහසෙහි විසිතුරු පුෂ්පයෝ වර්ෂා කෙරෙත්. අද විසිතුරක පහල වන්නාක් මෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

දහසහශ්‍රී ලෝකධාතුව ප්‍රකම්පිත වේ. මහා සමුද්‍රය (සියරළ) හකුළා ගනී. මෙසේ සතුටු වන්නාක් මෙන්, ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

එකෙණෙහි සියළු නිරයන්හි ගිනි නිවෙත්. එවන් ගිනි නිවුණාක් මෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේමය.

සූර්යයා නිර්මල වේ. සියළු තාරකාවෝ දක්නට ලැබෙත්. අද මෙවැනි විසිතුරු ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේමය.

එකෙණෙහි ඇතිවුණා වූ වැස්සෙන් පොළව ඉල්පී සතුටු වෙයි. පොළවෙහි එම ඉල්පීමෙන් දක්වන්නේ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බවයි.

ගගන ගැබෙහි නැකැත් තරු සමූහයා බැබළෙති. වෙසක් මසේ දිනූ චන්ද්‍රයා මෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදු වන්නේය.

සිතේ කිළිටි බවද, විඩාබර බවද, තමන් සමීපයෙන් නික්මෙයි. සිත්හි පවත්නා ආකාරය පිරිසිදු වේ. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේය.

[missing trans]

සිතෙහි රෝගයෝ ව්‍යුපසමනය වෙත්, පිළිකුල් බව විනාශවී ඇත. අද මේ සියල්ල ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේය.

එකල්හි රාගය නොවැඩේ. ද්වේෂයද මෝහයද නැසුනේය. අද ඒ සියල්ල ප්‍රදර්ශනය වෙත්. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේය.

අද පටන් කිසිදු බියක් හට නොගනී. එම ස්වරූපයෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බව දැනගනිමි.

ඉස්මතු වූ (කෙලෙස්) රජස් දූලි අද විධ්වංසනය වන බව දිස්වේ. එම ස්වභාවයෙන් ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේ යයි දැනගනිමි.

අනිෂ්ට වූ දුර්ගන්ධය ඉවත්ව යයි. දිවසුවඳ හමායයි. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බව පවසමින් දිවසුවඳ හමා යනවා වැනිය.

රූපයෙන් තොරව සිටියා වූ දෙවිවරු රූපීවත්ව බබළමින් පෙනේ. අද ඒ සියල්ල දකින්නේ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බැවිනි.

එකෙණෙහි යම්තාක් සියළු නිරයෝ දක්නේද, ඒ සියල්ල දකින්නේ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බැව් දක්වමිනි.

බිත්ති-දොරපලු-ජනෙල්-ගල්කුළු ආදී ආවරණයන්ගෙන් තොරවී ආකාශගත වූවා වැන්න. එසේ විවෘත වූයේ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේ යයි කියමිනි.

චුතියද උත්පත්තියද ක්‍ෂණයෙහි විද්‍යමාන නොවේ. ඒ සියල්ල අද දැක්වෙන්නේ ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නේ යයි දන්වමිනි.

දැඩි වීර්යයෙන් කටයුතු කරව, නොනැවතී ඉදිරියටම යන්න. ඒකාන්තයෙන් බුදුවන බව, අපි නිසැකවම දන්නෙමු.

බෝධිසත්වයෝ දීපංකර බුදුරදුන්ගේ සහ දසදහසක් සක්වළ දේවතාවන්ගේ වචනය අසා බොහෝසෙයින් සොම්නසට පැමිණියේ, හටගත් උත්සාහය ඇතිව මෙසේ සිතීය. බුද්ධ යනු අර්ථ සහිත වචනයකි. බුද්ධ යන වචනයට සමාන අන්දෙයක් නැත. යම්සේ අහසට විසිකළ ගල්කැටය බිමවැටෙන සේ, උපන්නහුට මරණය අරුණ උදාවූ කළ සූර්යෝද්ගමනය ගුහාවෙන් නික්මුණු සිංහයාගේ සිංහනාදය, දරු ගැබ්බර ස්ත්‍රිය එම බරින් මිදීම ඒකාන්තයෙන් සිදුවේ. එපරිදි බුදුවරුන්ගේ වචනය නම් ඒකාන්තයෙන් නොසිස් වේ. ඒකාන්තයෙන් මම බුදුවන්නෙමි. එබැවින් කියන ලදි.

බුදුරජුන්ගේ ද දසදහසක් සක්වළ දෙවියන්ගේ ද යන දෙපාර්ශවයේම වචන ඇසූ මම ප්‍රීතියෙන් පිනා ගියේ මෙසේ සිතීමි.

බුදුවරයෝ සත්‍ය අසත්‍ය වශයෙන් දෙ ආකාර වදන් ඇත්තෝ නොවෙති. මුනිවරයෝ හිස්වචන ඇත්තාහු නොවෙති.

බුදුවරුන්ගේ බොරුවක් නැත. නිසැකයෙන්ම මම බුදුවන්නෙමි. යම්සේ අහසට විසිකළ ගල්කැටය නිසැකවම බිම වැටේද? එසේම බුද්ධ ශ්‍රේෂ්ඨයන්ගේ වචනය ඒකාන්තයෙන් සත්‍ය වන්නේය.

යම්සේ සියළු සත්ත්වයන්ගේ මරණය ඒකාන්තද? එසේම බුද්ධ ශ්‍රේෂ්ඨයන්ගේ වචනය ද ඒකාන්තමය.

යම්සේ රාත්‍රිය ඉක්මවීමෙන් සූර්යයාගේ ආගමනය ස්ථිර වන්නේද, එසේ බුද්ධශ්‍රේෂ්ඨයන්ගේ වචනය සදාකාලික සත්‍යය වන්නේය.

යම්සේ ගුහාවෙන් නික්මුණු සිංහයාගේ නාදය ඒකාන්තද? එසේම බුද්ධ ශ්‍රේෂ්ඨයන්ගේ වචනය සදාකාලික සත්‍යය වන්නේය.

යම්සේ දරුගැබ් ඇත්තියක් ඒකාන්තයෙන් ඒ බරින් සැහැල්ලු වන්නේමද? එමෙන් බුද්ධ ශ්‍රේෂ්ඨයන්ගේ වචනය ඒකාන්තයෙන් සදාකාලිකය.

ඒ ස්ථිරසාර වූ අදහස් ඇත්තේ මම ඒකාන්තයෙන් බුදුවන්නෙමියි මෙසේ කරන ලද සනිටුහන් ඇත්තේ, බුද්ධකාරක ධර්ම සලකා බැලීමට, බුද්ධකාරක ධර්ම සෙවීමට, බුද්ධකාරක ධර්ම කොහිද? උඩ යට දිසා විදිසාවලදැයි, අනුක්‍රමයෙන් සියලු ධර්ම ධාතුව පරීක්‍ෂා කරන්නාහු පෙර බෝධිසත්වවරුන් සෙවුනා ඇසුරු කරන ලද දාන පාරමිතාව දැක, මෙසේ තමන්ට අවවාද කළේය. සුමේධ පණ්ඩිතය; නුඹ මෙතැන් පටන් පළමු දාන පාරමිතාව පුරනු මැනවි. යම්සේ යටිකුරු කරන ලද දිය කළය නිරවශේෂ කොට ඉතිරි නොකොටම වගුරුවමුද ආපසු නොගනීද, එපරිදි ධනය හෝ පිරිවර හෝ අඹුදරුවන් අඟපසඟ වශයෙන් නොබලා සපැමිණි යාචකයන්ට කැමති කැමති සියළු දෙය ඉතිරි නොකොට දෙන්නාහු බෝරුක් මුල හිඳ බුදුවන්නේ යයි පළමු දාන පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කරගත් සේක. එබැවින් කියන ලදි –

බුද්ධත්වය සිදුකරන ධර්ම, බුද්ධකාරක ධර්මනම් දාන පාරමිතාදි දශ ධර්මයි. සොයන්නෙමි. පරීක්‍ෂා කරන්නෙමි. දෙව්ලොව මනුලොව සරස දිසා විදිසාවල සොයන්නෙමි. ස්වභාවධර්මයන්ගේ රුත් අරුත් පැවැත්ම කොතැන්හි ඒ තැන්වල සොයන්නෙමි.

පුරාණ බෝසතුන් විසින් ඇසුරු කළ පුරුදු කළ පළමු දාන පාරමිතාව සොයන්නේ දුටුවෙමි.

ඉදින් බෝමුලට පැමිණ අනුත්තර සම්බෝධියට පැමිණීමට කැමැත්තෙහි නම්, ප්‍රථම දාන පාරමිතාවට යව, ප්‍රථම දාන පාරමිතාව දැඩිකොට ගනුව.

යම් කිසිවකු විසින් දිය පුරවන ලද කළය මුව යටට හරවන ලද්දේද, එයින් නිරවශේෂයෙන් දිය වැගිරෙයිද,

එසේ පහත් මධ්‍යම උසස් යාචකයන් දැක, යටට හැරවූ කළය මෙන් තමහට නොතබා සියළු ධනය පරිත්‍යාග කරන්න.

ඉක්බිති ඔහුට බුද්ධකාරක ධර්මයන් පවතින්නේ මෙපමණක් නොවිය හැකිය. මතුමත්තෙහි සලකා බලන්නේ දෙවෙනි සීල පාරමිතාව දැක මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය, නුඹ මෙතැන් පටන් සීල පාරමිතාවද පුරනු මැනවි. යම්සේ සෙමෙර මුවා තම ජීවිතය ගැනද නොබලා තමන්ගේ වාලධිය රක්නාක් මෙන්, නුඹද මෙතැන් පටන් ජීවිතය ගැන නොබලා සීලයම රකිමින් බුදු වෙමියි, දෙවෙනි සීල පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එහෙයින් කියන ලදි –

බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණක් නොවිය යුතුයි. සර්වඥතා ඥානය මෝරවන මාර්ගය පෙන්වන, අනෙක් ධර්මයක් ගැනද සොයා බලන්නෙමි.

මෙසේ සොයන්නේ පෙර මහර්ෂීන් විසින් ඇසුරු කළ මෙන්ම බහුල කළ දෙවැනි වූ සීල පාරමිතාව දුටුයේය.

බෝමැඩට පැමිණ අනුත්තර සම්බෝධියට පැමිණීමට කැමැත්තෙහි නම්, මේ දෙවැනි වූ සීල පාරමිතාවට යව, දැඩිකොට සමාදන් වව.

සෙමරා සිය වල්ගය ගස්වැල් කටු ආදී කිසිවක පැටලුණු විට වලග කඩාගෙන නොයයි ද, එහිම මරණයට පත්වෙයි ද, මෙසේ වලිගය ආරක්‍ෂා කරන සෙමරා මෙන් සීලය ආරක්ෂා කළ යුතුය.

සතර ස්ථානයෙක්හි බෙදන ලද සීලය හැමකල්හි, වල්ගය රක්නා සෙමරෙකු මෙන්, රකින්න.

ඉක්බිති බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණවත් නොවේයයි මත්තෙහිද සලකා බලන ඔහුට තෙවෙනි නෛෂ්ක්‍රම්‍ය පාරමිතාවද දැක, මෙබඳු අදහසක් පහළවිය. සුමේධ පණ්ඩිතය නුඹ, මෙතැන් පටන් නෛෂ්ක්‍රම්‍ය පාරමිතාවද පුරනු මැනවි. යම්සේ චිරාත් කාලයක් බන්ධනාගාරයේ වසන්නා වූ පුරුෂයාද එයට සෙනෙහස නොකරයි. තවද එහි කළකිරුණේ එහි වාසය කිරීමට අකමැති වෙයි. එපරිදි නුඹද, සියළුම භවයන් බන්ධනාගාරය හා සමානකොට සියළු භවයන්හි කළකිරී, මිදෙනු කැමැත්තේ වෙයිද නෛෂ්ක්‍රම්‍යාභිමුඛ වෙව. මෙසේ බුදුවන්නෙහි යයි තෙවෙනි නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළේය. එහෙයින් කියන ලදි :-

බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණක් නොවන්නේය. මාර්ගය මෝරවන සර්වඥතාඥානය මෝරවන ධර්මයක් ඇත්නම් අන්‍ය වූ එයද සොයන්නෙමි.

“එකල මෙසේ සොයා බලන්නේ තෙවෙනි නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව දුටුවෙමි. එය පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින්ද සෙවුනා ලද මෙන්ම පුරුදු කළ ධර්මයක් වේ.”

“මේ ඔබ තෙවෙනි පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වන්න. ඉදින් බෝධියට පැමිණ අනුත්තර සම්බෝධිය කැමැත්තෙහි නම් නෛෂ්ක්‍රම්‍ය පාරමිතාව වෙතද ගමන් කරන්න.”

“යම්සේ දම්වැලකින් ගැටගසා ඇති පුරුෂයකු හෝ බන්ධනාගාර ගතවූවෙකු චිරාත් කාලයක් දුකින් කල්ගෙවයිද? එහිදී එතැන සෙනෙහස නොහටගනියි. මිදීම ම සොයා බලයි. මුත්තියම සොයයි.

“එපරිදි සියළු භවයන් සිරමැදුරු මෙන් බලව. භවයෙන් මිදීම පිණිස නික්මීම පිණිස අභිමුඛ වෙව.

ඉක්බිති ඔහු මෙපමණකින් බුද්ධකාරක ධර්ම අවසන් නොවිය යුතුය. තවත් කරුණු ඇතැයි සලකනු ලබන්නේ සතරවෙනි වූ ප්‍රඥා පාරමිතාව දැක මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය, ඔබ මෙතැන් පටන් ප්‍රඥා පාරමිතාව ද පුරනු මැනවි. හීන, මධ්‍යම උත්කෘෂ්ට වශයෙන් කිසිවකු නොබලා, සියළුම පණ්ඩිතයන් වෙත එළඹ ප්‍රශ්න විචාරන්නෙහිය. යම්සේ පිණ්ඩපාතික භික්‍ෂුවක් හීනාදී භේදකුල අතර විශේෂකම් කිසිවක් නොසලකා අනුපිළිවෙලින් පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ වහාම යැපිය යුතු ප්‍රමාණය ලබයි. එපරිදි නුඹද, සියළුම පණ්ඩිතයන් වෙත සමීප වී ප්‍රශ්න අසන්නාහු බුදුවන්නේ යයි සතරවෙනි ප්‍රඥා පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එහෙයින් කියන ලදි –

“බුද්ධකාරක ධර්ම මෙවිතරක්ම නොවිය යුතු යම් බෝධිය පිණිස ඉවහල්වන විශේෂ ධර්මතාවයක් වෙතොත් අන්‍ය වූ ඒ සියල්ල පරීක්‍ෂා කරන්නෙමි.

“පෙර බුදුවරුන් විසින් ද සේවනය කරන ලද සතරවෙනි වූ ප්‍රඥා පාරමිතාව, එසේ පරීක්‍ෂා කරනවිට දුටුවෙමි.

“මේ නුඹ සතරවෙනි වූ පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වන්න. ඉදින් බෝධියට පැමිණ අනුත්තර සම්බෝධිය කැමැත්තෙහි නම් ප්‍රඥා පාරමිතාව වෙතටද ගමන් කරන්න.

“යම්සේ භික්‍ෂුවක් පිඬු සිඟා යන්නේ හීන, මධ්‍යම, උසස් සියලු කුල වර්ජනය නොකරන්නා සේ මෙසේ යැපීම් ප්‍රමාණයට ආහාර ලබන පරිද්දෙනි.”

“එපරිදි ඔබ සියලුකල්හි විද්වත් ජනතාව ඇසුරු කරන්නේ ප්‍රඥා පාරමිතාව වෙත ගොස් සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහිය.

ඉක්බිති ඔහු බුද්ධකාරක ධර්ම මෙවිතරක්ම නොවේ. තවත්, බුද්ධකාරක ධර්මයන් ඇති බව සලකන්නේ පස්වෙනි වූ වීර්ය පාරමිතාව දැක, මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය නුඹ; මෙතැන් පටන් වීර්ය පාරමිතාව පුරන්නෙහිය. යම්සේ සිංහ සිවුපාරාජයා, සියලු ඉරියව්වල දැඩි වීර්යයෙන් යුක්ත සේ, නුඹද සියලු භවවල සියළුම ඉරියව්වල, දැඩි වීර්යයෙන් යුතු වූයේ, ලෝකෝත්තර වීර්යයෙන් සමාන වූ බුදුවන්නෙහි යයි, පස්වෙනි වීර්ය පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එහෙයින් කියන ලදි –

“මෙපමණකින් බුද්ධකාරක ධර්ම නිමා නොවන්නේය. තවදුරටත් පරීක්‍ෂා කරන්නෙම්, යම්බඳු බුද්ධකාරක ධර්ම පිරිය යුතුද යන වග.

“එකල වැඩිදුරටත් පරීක්‍ෂා කරන්නේ පස්වෙනි වීර්ය පාරමිතාව දුටුවෙමි. එයද පෙර මහර්ෂි වූ උතුමන් විසින් සේවනය කළ, පුරුදු කළ ධර්මයකි.”

“මේ නුඹ පස්වෙනිවූ පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වෙව. ඉදින් බෝමැඩදී සම්බෝධිය ලබනු කැමැති නම්, වීර්ය පාරමිතාවද පුරුදු කරන්න.

යම්සේ මෘගරාජන් වූ සිංහරාජයා සියලු භවයන්හි සියලු ඉරියව්වල නොපසුබට විර්යය ඇතිවම ක්‍රියා කරන්නේද එසේ සැමදා එසවූ මනසින් යුතුව අලෞකික වීර්යයෙන් යුක්ත වව;

“එසේම නුඹ සියලු අවස්ථාවන්හිදී භවයන්හිදී එසවූ වීර්යයෙන් යුතු වෙව. වීර්ය පාරමිතාව මැනවින් පුරා සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහිය.

ඉක්බිති ඔහුට බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණ නොවේයයි වැටහුණේ, තවත් ඇතැයි සලකනු ලබන කල. සවෙනි වූ, ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාව දැක, මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය, නුඹ මෙතැන් පටන් ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාව පුරනු මැනවි. සම්මානයෙහිද, අවමානයෙහිද, ඉවසන්නෙක්ම වන්න. යම්සේ මහපොළොව, පිරිසිදු දේද, අපිරිසිදු දේද බහාලත්ද ඒ නිසා පොළොව ස්නේහත් නොකරයි. වෛරද නොකරයි. ක්‍ෂමාව දෙයි. ඉවසයි. මැනවින් ඉවසයි. එපරිදි ඔබද සම්මානනයේද, අවමානනයේද, සමාන ඉවසීම් ඇතියෙක්ව බුදුවන්නෙහි යයි සයවෙනි ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එහෙයින් කියන ලදි.

“බුද්ධකාරක ධර්ම මෙපමණක් නොවන්නේය. යම්බඳු සම්බෝධියට පැමිණෙන පිණිස ඉවහල්වන අනෙක් ධර්මයක්ද සොයන්නෙමි.”

“එසේ එදා සොයා බලන්නේ, පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින් සේවනය කරන ලද සයවෙනි වූ ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාව ද දුටුවෙමි.”

“මේ නුඹ සවෙනි පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වෙව. මම බුදුවන්නෙමැයි ඒකාන්ත මනසින් යුක්තව සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි”

“යම්සේ පොළොව සර්ප-බලු-මිනිස් කුණප මළමුත්‍ර කෙළ-සොටු ආදී අපවිත්‍ර දේවල් ද, සඳුන්-කොකුම්-සුවඳ මල් ආදී පිරිසිදු දේවල්ද ඉවසයි. ක්‍රෝධයක් නොකොට ක්‍ෂමා කරයි.”

“එසේම ඔබද සියලු සම්මාන-අවමාන ඉවසන්න. ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාවට ගොස් ක්‍ෂාන්ති පාරමිතාව පුරා සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි”

ඉක්බිති ඔහු, බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙවිතරක් නොවේ. තවත් ඇතැයි සලකනු ලබන්නේ සත්වෙනි වූ සත්‍ය පාරමිතාව දැක, මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය! නුඹ, මෙතැන් පටන් සත්‍ය පාරමිතාවද පුරන්නෙහිය. හිස්මුදුනේ හෙළ වැටෙන නමුදු ධන සම්පත් පිණිසද, ඡන්දාදී වශයෙන් දැන දැන බොරු නොකියව. යම්සේ ඕෂධී තාරකාව සියළු සෘතුවල තමන්ගේ ගමන්මග අතහැර අනෙක් වීථියක නොයන්නේද, සිය වීථියේම ගමන් කරයිද, එපරිදි ඔබද, සත්‍යය හැර මුසාවාද නම් නොකියන්නේමය. සත්‍යවාදීව බුදු වන්නෙහි යයි, සත්වෙනි සත්‍ය පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එහෙයින් කියන ලදි.

“බුද්ධකාරක ධර්මයෝ මෙපමණකැයි නොසිතන්නේය. බෝමැඩට පැමිණ සම්බෝධිය අවබෝධ කිරීම සඳහා අනෙක් වූ යම් බෝධි කාරක ධර්ම ඇද්ද එයද සොයන්නෙමි.”

“එකල එසේ පරීක්‍ෂා කරන්නෙම්, පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින් සෙවුනා ලද පුරුදු කරන ලද සත්‍ය පාරමිතාව දුටුවෙමි.

“මේ ඔබ, සත්වෙනි වූ පාරමිතාවද දැඩිකොට සමාදන් වේවා. එහි අවෛරී වචන ඇත්තේ සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි.”

“යම්සේ ඕසධී නම් තාරකාව, සදේවක ලෝකයෙහි සමාන වූයේ සෘතු සමය එළඹි කල්හිද ගමන්මග නොඉක්මවා නොයන්නේය. එකම මග යන්නේය.”

“එපරිදි නුඹද, සත්‍යතා ධර්මවල ගමන්මග නොඉක්මවව. සත්‍යය පාරමිතාවට ගොස් සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහිය.

ඉක්බති ඔහු බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණ නොවිය යුතුයයිද, තවත් ඇතැයි සලකනු ලබන්නේ, අටවෙනි වූ අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව දැක මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය; නුඹ මෙතැන් පටන් අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව පුරන්නෙහිය. යම් අධිෂ්ඨානයක් වේද ඒ අධිෂ්ඨානයේ නිශ්චල විය යුතුය. යම්සේ පර්වතය නම්, සියලු දිශාවල වාතය හමායන කල්හි කම්පා නොවේ. නොසෙල්වේ. තමන්ගේ තැනෙහිම සිටියි. එපරිදි ඔබද, තමන්ගේ අධිෂ්ඨානයේ නිශ්චලව හුන්නේම බුදුවන්නෙහිය. අටවෙනි අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළේය. එබැවින් කියන ලදි :-

“බුද්ධකාරක ධර්ම මෙපමණකින් නිම නොවන්නේය. අන්‍ය වූද පරීක්‍ෂා කරන්නෙමි, බෝමැඩ සිට සම්බුද්ධත්ව අවබෝධ කිරීම සඳහා අනෙක් බුද්ධකාරක ධර්මද පරීක්‍ෂා කරන්නෙමි.”

“එකල පරීක්‍ෂා කරන්නේ පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින් සේවනය කරන ලද පුරුදු කරන ලද අටවෙනි අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව දුටුවෙමි.”

“නුඹ මේ අටවෙනි පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වෙන්න. එහිදී නුඹ නොසෙල්වී සිට සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි.”

“යම්සේ මැනවින් පිහිටි ශෛල පර්වතය නොසෙල්වේද, දැඩි සුළඟකින්ද එය සිය තැනම පිහිටා සිටියි. නොසෙල්වෙයි.”

“එසේම ඔබද, සැමදා අධිෂ්ඨානයේ අචල වන්න. අධිෂ්ඨාන පාරමිතාවට ගොස් සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහිය.”

ඉක්බිති ඔහු බුද්ධකාරක ධර්මයන් මෙපමණක් නොවිය යුතුයයිද, තවත් ඇතැයි සලකා බලනවිට නවවෙනි වූ මෛත්‍රී පාරමිතාව දැක මෙබඳු අදහසක් පහළවිය. සුමේධ පණ්ඩිතය, නුඹ මෙතැන් පටන් මෛත්‍රී පාරමිතාවද පුරව. හිතයන් කෙරෙහිද අහිතයන් කෙරෙහිද එකම ජන ඇත්තක් වන්. යම්සේ ජලය නම්, පාපී ජනයාටද යහපත් ජනයාටද සිසිල් බව එක සමානකොට පතුරුවයි. එපරිදි ඔබද සියලු සතුන් කෙරෙහි මෛත්‍රී සිතින් එක්සිත්ව කටයුතු කරන්නේ බුදුබව ලබන්නෙහි යයි නවවන මෛත්‍රී පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. එසේ හෙයින් කියන ලදි –

“බුද්ධකාරක ධර්ම මෙතුවක්ම නොවෙතැයි මතුද පරීක්‍ෂා කරන්නේ බෝධි ධර්මතා පිළිබඳ ඉවහල්වන අනෙකක්ද සොයන්නෙමි.”

“එකල පරීක්‍ෂා කරන්නේ පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින් සේවනය කරන ලද, පුරුදු කරන ලද නවවෙනි වූ මෛත්‍රී පාරමිතාව දුටුවෙමි.”

“මේ නුඹ නවවෙනි පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වෙව. ඉදින් බෝධිය කැමැත්තෙහි නම්, මෛත්‍රිය දියුණු කරව.”

“යම්සේ ජලය යහපත් අයහපත් ජනතාවට සමසේ රජස් මලස් ශීතල එකසේ පතුරුවයිද, ගලාබසියි.”

“එපරිදි ඔබද හිතයන් අහිතයන් සැමට සමසේ මෛත්‍රියෙහි පිහිටවන්න. මෛත්‍රී පාරමිතාව දියුණුකොට සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහිය.”

ඉක්බිති ඔහුට බුද්ධකාරක ධර්ම මෙතුවක්ම නොවිය යුතුයි, තවත් ඇතැයි සලකා බලන කල්හි දසවෙනි උපේක්‍ෂා පාරමිතාව දැක, මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. සුමේධ පණ්ඩිතය, නුඹ මෙතැන් පටන් උපේක්‍ෂා පාරමිතාවද පුරන්න. සැපේද, දුකේද මැදහත් වන්න. යම්සේ පොළොව නම් පිරිසිදු වූද, අපිරිසිදු වූද දේ හෙළනු ලබන්නේ මධ්‍යස්ථ බවට පත්වෙයි. එපරිදි ඔබද සැපේදි දුකේදි මධ්‍යස්ථ වී හුන්නේ බුදුවන්නෙහි යයි දසවෙනි උපේක්‍ෂා පාරමිතාව දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කළේය. එබැවින් කියන ලදි –

“බුද්ධකාරක ධර්ම මෙපමණකැයි නොවන්නේය. බෝධිය පිණිස ඉවහල්වන අනෙකක්ද සොයන්නෙමි.”

“එකල පරීක්‍ෂා කරන්නේ පෙර මහර්ෂි වූ බුදුවරුන් විසින්ද සෙවුනා ලද පුරුදු කරන දසවෙනි උපේක්‍ෂා පාරමිතාව දුටුවෙමි.”

“මේ ඔබ දසවෙනි පාරමිතාව දැඩිකොට සමාදන් වෙව. සමානකොට දැඩිවී, සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි.”

“යම්සේ පොළොව නම් හෙළනු ලබන පිරිසිදු-අපිරිසිදු සියල්ල උපේක්‍ෂාවෙන් ඉවසයි ද, ඒ දෙපක්‍ෂය පිළිබඳවම කෝපවීමක් නොමැත්තෙහිද, එමෙන්ම වෛරය හෝ අනුරාගය නැතිව, උපේක්‍ෂාවෙන් යුක්ත වව.”

“එපරිදි ඔබ සදාකල් සැප-දුක දෙකේ සමාන වන්න. උපේක්‍ෂා පාරමිතාවට ගොස් මධ්‍යස්ථ වෙමින් සම්බෝධියට පැමිණෙන්නෙහි යනුවෙනි.

ඉක්බිති මෙසේ සිතීය. මේ ලෝකයෙහි බෝධිසත්වවරුන් විසින් පිරිය යුතු බෝධි මුහුකුරු වන ධර්මයෝ වූ බුද්ධකාරක ධර්මයෝ මෙපමණෙක්මය. දස පාරමී හැර අන් දෙයක් නැත. මේ දසපාරමිතාද, උඩ ආකාශයේද නැත. යට පොළොවේද නැත. පෙරදිග දිශාවලද නැත. මගේම හෘදය අභ්‍යන්තරයේම පිහිටියේය. මෙසේ තමන්ගේ හදවතේ පිහිටි බව දැක සියල්ලම දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන කොට නැවත නැවත මෙනෙහි කරන්නේ අනුලෝම-ප්‍රතිලෝම වශයෙන් මෙනෙහි කළහ. කෙළවරින් ගෙන මුලින් තබයි. මුලින්ගෙන අගින් තබයි. මැදින් ගෙන දෙකෙළවර ඔසවා තබයි. දෙකෙළවරින් ගෙන මැදට තබා ඔසවයි. බාහිර වස්තු පරිත්‍යාගය, දාන පාරමිතාව නම් වේ. අංග පරිත්‍යාගය දාන උපපාරමී නම් වේ. ජීවිත පරිත්‍යාගය පරමාර්ථ පාරමී නම් වේ යයි දස පාරමී, දස උපපාරමී, දස පරමත්ථ පාරමිතා යයි සමත්‍රිංශත් පාරමී යුගල කාලයක් වෙන් කරන්නාක් මෙන් සිහි කරද්දී යම්බඳු මහාමේරු පර්වතය දණ්ඩක් කොටගෙන, චක්‍රවාට මහා සමුද්‍රය කළඹන්නාක් මෙන්ද, පරාමර්ශනය කළේය. ඒ දස පාරමිතාවෝ පරාමර්ශන කරත් කරත්ම හේම ධර්ම තේජසින්, සිවු අනූවක් අධික යොදුන් දෙලක්‍ෂයක් ඝනකම ඇති මේ මහපොළොව ඇතකු විසින් මඩින ලද බටනලාවක් මෙන් පෙළනු ලබන්නේ, උක් යන්ත්‍රයක් මෙන්ද, මහාහඬ නංවමින් කම්පා විය. දැඩිව කම්පා විය. ප්‍රකම්පා විය. කුඹල්කරුගේ කුඹල් සකක් මෙන්ද, තෙල් යන්ත්‍රයක් මෙන්ද කරකැවුණේය. එසේ හෙයින් කියන ලදි –

“මේ ලෝකයේ බෝධි පාක්‍ෂික ධර්මයන් මෙපමණක්ද, වැඩි අඩුබවක් නොවේද ඒ පාරමී ධර්මවල දැඩිසේ පිහිටියහ.”

“ස්වභාව ලක්‍ෂණ සහිත වූ මේ ධර්මය නිවැරදි සිහියෙන් සිහිකරන්නේ පාරමී පරිචය ඤාණ, තේජසින් දසදහසක් මහපොළොව කම්පා කරවීය.”

“තෙරපන ලද උක් යන්ත්‍රයකින් පෙළනා සේ මේ පෘථිවිය චක්‍රාකාරව කම්පා විය. නාදවිය. තෙල් මඩින යන්ත්‍රයේ රෝදය කරකැවෙන්නාක් මෙන් මෙසේ මහපොළොව කම්පා විය.”

මහපොළොව කම්පාවන කල්හි රම්ම නගරවාසීන්ට සිටීමට නොහැකිව යුගාන්ත වාතයෙන් කම්පාවන මහා ශාල වෘක්‍ෂයක් මෙන් සිහිමුළා වී බිම වැටුණාහ. කළ ආදියද මැටි භාජනද එකට ගැටී ඔවුනොවුන් පහරදෙමින් සුණුවිසුණු බවට පත්වූහ. මහජනයා බියට හා තැති ගැනීමට පත්ව, ශාස්තෲන් වහන්සේ වෙත සපැමිණ, කුමක්ද භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ නාගාවර්තයක්ද? භූත යක්‍ෂ දේවතාවන් සම්බන්ධ වෙනත් විපත් සුළියක්ද? අපි මේ කිමෙක්දැයි නොදනිමු. තවද මේ සියළු මහජනයා උපද්‍රවයට පත්වූවෝ මේ ලෝකයාගේ පාපකර්මයක් වන්නේ ද? නැතහොත් යහපතක්ද? අපට මේ කාරණාව වදාරනු මැනවි යයි කීවේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ කථාව අසා, නුඹලා බිය නොවව්! නොසිතවු! තොපට මේ හේතුකොට ගෙන බියක් නැත. යමක් මා විසින් අද සුමේධ පණ්ඩිතයන් අමතා අනාගතයේ ගෞතම නමින් බුදුවන්නේ යයි ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද, හෙතම දැන් පාරමිතා ධර්ම සිහිපත් කරයි. ඒ පාරමිතා සිහිපත් කරන්නහුගේ කම්පා වීමෙන් ධර්ම තේජසින් සියලු දස දහසක් ලෝකධාතු එක් පහරින් කම්පා වෙයි. එසේම නාදකරයි. යනුවෙන් වදාළේය. එබැවින් කියන ලදි –

ඒ බුදුරජුන් වළඳන තැන යම් පිරිසක් සිටියේද, ඒ පිරිස කම්පා වන්නාහු මූර්ඡා වී බිම වැටුණහ.

කළ හා මැටි භාණ්ඩ සිය ගණනක් එකිනෙක ගැටුනේ, කුඩු වී ගියේය.

උත්‍රාසයට පත් හද ඇත්තාහූ, මහජනයා එක්රැස්ව දිවකුරු බුදුන් වෙත පැමිණියාහුයි.

ලෝකයට කුමක් වන්නේද, යහපතක් වන්නේද අයහපතක් වන්නේද, පසැසකින් චක්‍ෂුර්මත් වූ, බුදුන් වහන්සේ ලෝකයේ සියලු උපද්‍රවයන් හා බිය පහකෙරේවා.

එදා ඒ මහජනයා දීපංකර මහා මුනීන්ද්‍රයන් වෙත මෙසේ දැන්වූහ. විස්වස් සිත් ඇත්තාහු තෙපි මේ පෘථුවි කම්පාව කෙරෙහි බිය නොවෙව.

මම අද අනාගතයේදී මේ ලෝකයෙහි බුදුවන්නේ යයි (සුමේධ තාපසයන්ට) විවරණ දුන්නේද, හෙතෙමේ පෙර බුදුවරුන් විසින් සේවනය කරන ලද බුද්ධකාරක ධර්ම සිහි කරන්නේය.

බුද්ධ භූමියට පමුණුවන්නා වූ ඒ ධර්ම සිහි කරන්නේ ඒ හේතුවෙන් දසසහස්සී සදේවක ලෝකය කම්පිත වූයේය.

මහජනයා තථාගතයන්ගේ වචන අසා තුටුපහටු වූයේ මල් සුවඳදුම් විලේපන රැගෙන රම්‍ය නගරයෙන් නික්ම බෝසතුන් වෙත එළඹ මල් ආදියෙන් පුදා, වැඳ, ප්‍රදක්‍ෂිණාකොට, රම්ම නගරයට පිවිසියේය. බෝධිසත්ත්වයෝද දසපාරමී මෙනෙහිකොට, උත්සාහ දැඩිකොට අධිෂ්ඨාන සහිතව හිඳි අසුනින් නැගිට්ටේය. එබැවින් කියන ලදි –

බුදුන් වහන්සේගේ වචනය අසා, උද්වේගයට පත් මහජනයාගේ සිත් නිවී ගියේය. සියල්ලෝම එළඹ නැවත බුදුන් නමස්කාර කළහ.

බුද්ධ ගුණය මනාව ගෙන සමාදන්ව ශ්‍රද්ධාවෙන් මනස දැඩිකොට දිවකුරු බුදුන් වහන්සේ වැඳ හුන් ආසනවලින් නැගිට්ටහ.

ඉක්බිති බෝසතුන් අසුනින් නැගිටින කල්හි සියලු දසදහසක් සක්වල දේවතාවෝ රැස්ව දිව්‍යමල් සුවඳාදියෙන් පුදා, ආර්ය සුමේධ තාපසය; ඔබ විසින් අද දීපංකර බුදුරදුන්ගේ පාමුල මහත් වූ ප්‍රාර්ථනාවක් පැතීය. ඔබට අනතුරක් නොමැතිව එය සමෘද්ධ වේවා! ඔබට බියක් හෝ තැති ගැනීමක් හෝ නොවේවා! ශරීරයේ අල්පමාත්‍ර රෝගයකුදු නූපදීවා! වහාම පාරමිතා පුරා සම්මා සම්බුද්ධත්වය අවබෝධ කරගනුව. යම්සේ මල් හා ගෙඩි හටගන්නා ගසක් අදාළ කාලයේ මල්වලින් හා ගෙඩිවලින් සමෘද්ධ වේද එපරිදි ඔබද, ඒ කාලය නොඉක්මවා වහාම සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කරගනුව ආදී වශයෙන් [missing trans]

දෙවියෝ දිවකුසුම්ද මිනිස්සු මිනිසුන්ගේ කුසුම්ද අසුනින් නැගිටින්නා වූ තවුසන් මත විසිරවූහ.

දෙව් මිනිස්සු ඔබ සුවපත් වේවායි නිවේදනය කළහ. ඔබ විසින් මහත් කරුණක් ප්‍රාර්ථනය කරන ලදි. පැතූ අයුරින්ම එය ලබනු මැනවි.

සියලු උපද්‍රව නොවේවා! ශෝක ද රෝග ද විනාශ වේවා! අනතුරු නොවේවා. සර්වඥතා ඥානය පැමිණෙනු ලැබේවා!

මල් පිපෙන කාලය පැමිණි කල්හි (මල්) පිපෙන ගස් මෙන් මහාවීරය! ඔබද සුදුසු කල්හි අටළොස් බුදු නුවණින් පිපේවා.

යම්සේ පෙර බුදුවරයෝ යම්කිසි දස පාරමිතාවක් පුරන ලද්දාහුද, මහාවීරය ඔබද ඒ දසපාරමී සපුරාලනු මැනව.

යම්සේ පෙර බුදුවරයෝ බෝමැඩදී සම්මා සම්බුද්ධත්වය අවබෝධ කළේද, මහාවීරය ඔබද ඒ පරිද්දෙන්ම බුදුවරයන් වහන්සේලාගේ බෝධියෙහි බුද්ධත්වය අවබෝධ කළ මැනව.

පෙර බුදුවරයෝ යම්සේ ධර්මචක්‍රය බබළයිද, එසේම ඔබද සම්පූර්ණයෙන්ම පිරුණු මනදොළ ඇතිව දසසහශ්‍රී ලෝකධාතුව බබලාවා.

[missing trans]

රාහුගෙන් ද වළාකුළුවලින් ද මිදුණු සූර්යයා ප්‍රතාපයෙන් ආලෝකයෙන් මුලුලොව බබළවයිද, එසේම ලෝකය මුදවා බුද්ධශ්‍රීයෙන් බබළනු මැනව.

යම්සේ නදීහු නොනැවතී මහා සමුද්‍රය වෙත ගලා යද්ද, එසේම දෙවියන් සහිත ලෝවැස්සෝ ඔබවහන්සේ වෙත එළඹෙත්වා!

එකල්හි දෙවියන් විසින් ස්තුති කරන ලද්දේ දිවකුරු බුදුන් පසසන ලද්දේ, බුද්ධකාරක දස ධර්මයන් සමාදන්ව ඒ ධර්මයෙහි නියැලෙනු සඳහා සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා මහා වනයට පිවිසියේය.

සුමේධ කථාව නිමියේය.

රම්ම නගරවාසීහු නගරයට පිවිස බුදුන් ප්‍රමුඛ භික්‍ෂු සංඝයාට මහදන් දුන්හ. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඔවුන්ට දහම් දෙසා, මහජනයා සරණ ශීලාදියෙහි පිහිටුවා රම්ම නගරයෙන් නික්ම අනතුරුව, උඩත් පිරිසෙයින් සම්පූර්ණ ආයු කාලයෙහි වැඩවෙසෙමින් සියලු බුදුකිස නිමවා, අනුපිළිවෙලින් අනුපදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන්පෑ සේක. එහි යම් කිවයුතු දෙයක් ඇද්ද? ඒ සියල්ල බුද්ධවංසයෙහි කියන ලද ආකාරයෙන් විස්තර දත යුතුයි. එහි මෙසේද කියන ලදි.

එකල්හි රඹගම් නුවරවැසියෝ සංඝයා සහිත ලෝකනායකයන් වළඳවා ඒ දීපංකර බුදුන් වහන්සේගේ සරණ ගියාහුය.

තථාගතයන් වහන්සේ කිසිවෙකු සරණගමනයෙහිද, සමහරෙකු පන්සිල්හිද, සමහරෙකු දසසිල්හිද පිහිටවූහ.

කිසිවෙකුට උතුම් සතර ශ්‍රමණඵලද, කිසිවෙකුට අසම පිළිසිඹියා දහම් ද දුන්හ.

නරාසභයන් වහන්සේ කිසිවෙකුට උතුම් සමාපත්තියද, කිසිවෙකුට ත්‍රිවිද්‍යාවන්ද ෂට් අභිඥාවන්ද දුන්හ.

ඒ මහා මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ එහිදී මහාජනයාට අවවාද දුන් සේක. එහෙයින් දීපංකර බුද්ධ ශාසනය පුළුල් ලෙස පැතිර ගියේය.

දීපංකර බුදුන් වහන්සේ බොහෝ දෙනකු සසරින් එතෙර කොට දුගතියෙන් මිදවූහ.

ඒ මහා මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ සිව්සස් අවබෝධයට වාසනා ඇති ජනයා දැක යොදුන් සිය දහස් ගණන් වැඩමවා සිව්සස් අවබෝධ කරවූ සේක.

බුදු තෙමේ ප්‍රථමාභිසමයේදී කෝටි සියයක් ජනතාවට ද, දෙවන අභිසමයේදී සියක් දහසකටද ධර්මය අවබෝධ කරවීය.

බුදුහු දේව භවනයෙහි දී ධර්මය දේශනාකොට නවකෙළ දහසක් දෙනාට ධර්මය අවබෝධ කරවීය. ඒ තුන්වන අභිසමය විය.

දීපංකර බුදුන්වහන්සේට සමූහ රැස්කරවීම් තුනක් වූයේය. පළමු සමාගමයෙහි කෙළ ලක්‍ෂයක් විය.

නාරද පව්වෙහි විවේකීව සිටි සමයේ කෝටි සියයක් කෙලෙස් දුරුකොට රහත් බවට පැමිණ රැස්වූහ.

බුදුන් වහන්සේ සුදස්සන පව්වෙහි (සුදර්ශනාරාමයේ) වසන සමයේ වස් පවාරණයේදී අනූකෝටි දහසක් ධර්මාභිසමය ලත්හ.

මම ඒ කාලයෙහි උග්‍ර වූ තවුස්ධර්ම ඇති ජටිලයෙක් වීමි. පංච අභිඥාවන්ගෙන් පරතෙරට ගිය අහස්හි සැරිසරන්නෙක් වූයෙමි.

දස දහසක් විසිදහස් වශයෙන් අසංඛ්‍ය ගණනාවක් (මේ බුද්ධ ශාසනයේදී) චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කළහ.

මනාව සංවිධානය කරන ලද, බොහෝදෙනා අතර පැතිරුණු මහා සම්පත් ඇති දීපංකර බුද්ධශාසනය ඉතාමත් ශෝභා සම්පන්න විය.

මහර්ධී වූ, ෂඩ් අභිඥාලාභී සාර ලක්ෂයක් මහරහතන් වහන්සේලා දීපංකර බුදුන්ගේ පිරිවර වශයෙන් නිරන්තරයෙන් සිටියහ.

එසමයෙහි අධිගමයකට නොපැමිණ මිනිස්බව අත්හරින යමෙක් වීද, ඔහු ගර්හාවට පාත්‍ර විය.

එකල්හි ක්‍ෂීණාශ්‍රව වූ නිර්මල වූ රහතන් වහන්සේලා බුද්ධවචනය උගෙන දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි මනාව පිපුණු මල් මෙන් බබළත්.

දීපංකර ශාස්තෲන් උපන් නගරය රම්මවතී නම් විය. පියා සුදේව නම් වූ ක්‍ෂත්‍රීය රජුය. සුමේධා බිසව මව වූවාය.

[missing trans]

[missing trans]

[missing trans]

[missing trans]

[missing trans]

සුමංගල, තිස්ස දෙනම දීපංකර ශාස්තෲන්ගේ අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ වූහ. සාගර තෙරුන් උපස්ථායක විය.

නන්දා ද සුනන්දා ද අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වූහ. පළොල් ගස උන්වහන්සේගේ බෝධිය විය.

[missing trans]

අසූරියන් උස ඇති දීපංකර බුදුන් වහන්සේ මුල පටන් අග දක්වා මල් පිපී බැබළෙන සල්රුකක් මෙන් බැබළීය.

ඒ මහාර්ෂීන් වහන්සේට අවුරුදු ලක්‍ෂයක් ආයුෂ විය. ඒ ජීවමාන කාලය තුළ අතිවිශාල ජනකායක් සසරින් එතෙර කරවීය.

ශ්‍රී සද්ධර්මය බබළවා දෙවියන් සහිත ලෝවැස්සන් එතෙර කරවා ශ්‍රාවක සංඝයා සමග ගිනිකඳක් මෙන් බැබළී පිරිනිවන්පෑහ.

දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවි කල්හි අනන්ත වූ තේජස් ඇති, අප්‍රමාණ කීර්තියෙන් යුත්, ගුණයෙන් හා තේජසින් අනුන්ට ළංවිය නොහැකි, කොණ්ඩඤ්ඤ නම් බුදුවරයන් වහන්සේ ලොව පහළවූ සේක.