8. තක‍්කලජාතකවණ‍්ණනා 446 අට‍්ඨකථා

8. තක්කළ ජාතකය (446)

න තක්කලා සන්ති න ආලුපානි යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ දෙව්රම් වෙහෙර වාසය කරන සේක් පියා පෝෂණය කර එක් උපාසකයෙක් අරබයා දේශනා කළ සේක. හෙතෙම එක් දිළිඳු කුලයෙක උපන්නේ මව කළුරිය කළ කල්හි උදෑසනම නැගිට දත් මදින දැහැටි, මුහුණ සේදීමට වතුර ආදී දේ කරන්නේ කුලියක් හෝ කෘෂි කර්මාන්තයක් හෝ කොට ලද සම්පත්වලට සුදුසු වූ කැඳ බත් ආදිය සම්පාදනය කොට පියා පෝෂණය කෙළේය. ඉක්බිති පියා ඔහුට කීවේය. දරුව, නුඹ හුදකලාව ඇතුළත ද පිටත ද කළයුතු දේ කරහි. තොපට එක් කුල දැරියක ගෙන එන්නෙමි. ඇය තොපගේ ගෙයි කළ යුත්තක් වේ නම් එය කරන්නේයයි. පියාණෙනි, ස්ත්‍රීහු නම් ගෙට ආවා මගේද තොපගේද සිත සතුටු නොකරන්නේමය. මෙවැන්නක් නොසිතුව. මම දිවි ඇති තෙක් ඔබ පෝෂණය කර තොප ඇවෑමෙන් කළයුත්ත දනිමි යි. ඉක්බිති පියා ඔහු නොකැමති වන්නේම එක් කුල දැරියක ගෙන ආවේය. ඇය යටහත් පැවතුම් ඇත්තී මාමණ්ඩියටද ස්වාමියාටද උපකාර කරන්නී වූවාය. ඇයගේ ස්වාමියාද මගේ පියාට උපකාරී යයි සතුටු වී ලබන ලබන ලද ප්‍රියමනාප දේ ගෙනවිත් දෙයි. ඇයද එය මාමණ්ඩියටම එළවයි. ඇය මෑත කාලයෙහි සිතුවාය. මගේ සැමියා ලබන ලබන දෙය පියාට නොදී මටම දෙයි. ඒකාන්තයෙන්ම පියා කෙරෙහි සෙනෙහස නැත්තේ වී. මේ මහල්ලා එක් උපායකින් මගේ ස්වාමියාට පිළිකුල් කර ගෙයින් බැහැර කරන්නෙමියි,

ඇය එතැන් පටන් ඉතා සීතල වූ හෝ ඉතා උණුසුම් වූ වතුර ගෙන එයි. ඉතා ලුණු ඇති හෝ ලුණු නැති ව්‍යඤ්ජනද නොතැම්බුන සහල් ඇති හෝ ඉතා තෙත් (බෙරි) වූ බත්ද යනුවෙන් මේ ආදී වශයෙන් කෝපය ඉපදීමට කරුණුකොට ඔහු කිපුන කල්හි කවරෙක් මේ මහල්ලාට උපස්ථාන කිරීමට හැකි වන්නේදැයි පරුෂ වචන කියා කළහ වැඩීය. ඒ ඒ තැන කෙළ පිඬු හෙලාද සැමියාට දොස් කියවයි. පියාගේ කටයුතු බලන්න. මේ මේ දෙය නොකරවයි කී කල්හි කිපෙයි. මේ ගෙයි පියා හෝ මා හෝ (දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු) වාසය කරවවයි. ඉක්බිති ඔහු ඇයට සොඳුර, ඔබ තරුණය. කවර හෝ තැනක ජීවත් වන්නට හැකිය. මගේ පියා මහළුය. ඔබ ඔහු නොඉවසන්නී නම් මේ ගෙයින් නික්මෙවයි කීවේය. ඇය බියපත් වූවා මෙතැන් පටන් මෙසේ නොකරමියි මාමණ්ඩියගේ පාමුල වැටී වැඳ ක්‍ෂමා කරවා ප්‍රකෘති ස්වරූපයෙන්ම පෝෂණය කරන්නට පටන් ගත්තේය. ඉක්බිති ඒ උපාසකයා පළමු දවස්වල ඇය විසින් කරදරයට පත්කරන ලද්දේ ධර්මශ්‍රවණය පිණිස බුදුරජාණන් වහන්සෙගේ සමීපයට නොගොස් ඇය ප්‍රකෘති තත්වයෙහි සිටි කල්හි ගියේය. ඉක්බිති ශාස්තෲන් වහන්සේ ඔහුට උපාසකය, සත්අට දවසක් බණ අසන්නට නොපැමිණියේ කිමැයි විචාළේය. ඔහු ඒ කරුණ පැවසීය. දැන් වූ කලී ඇයගේ කථාව නොගෙන පියා බැහැර නොකරවීය. පෙර වනාහි මැයගේ කථාව ගෙන අමු සොහොනට ගෙනගොස් වළක වැළලුවේය. එහි ඔහු බහාලා මරණ කල්හි මම සත් අවුරුදු වයස් ඇත්තේ වී මව්පියන්ගේ ගුණ පියා මැරීමේ කටයුත්තෙන් වළක්වාලීය. එකල්හි ඔබ මගේ කථාව අසා ඔබේ පියා දිවි ඇතිතෙක් පෝෂණය කර දෙව්ලොව පිහිට කොට ඇත්තේ වීය. මෙතෙම මවිසින් දෙන ලද අවවාද අන්‍ය භවයකට ගියේද ඔහු අත්නොහරී. මේ කරුණින් ඇයගේ කථාව ගෙන දැන් තොප විසින් පියා බැහැර නොකරන ලදි යයි කියා ඔහු විසින් ඉල්ලන ලද්දේ අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පෑවේය.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි කසීරට එක්තරා ගමක එක් කුලයක එකම පුතෙක් විය. නමින් වසිට්ඨක නම් වී. හෙතෙම මව්පියන් පෝෂණය කරන්නේ මව කළුරිය කළ කල්හි පියා පෝෂණය කරව යයි සියල්ල වර්තමාන ප්‍රවෘත්තිය ආකාරයෙන්ම කිවයුතුය. මෙයනම් මෙහි වෙනස වේ. එකල්හි ඒ ස්ත්‍රිය පියාගේ කටයුතු බලව. මේ මේ දෙය නොකරවයි කී කල්හි කිපෙයි යයි කියා ස්වාමීනි, ඔබේ පියා චණ්ඩය. පරුෂය. නිතර කලහ කරයි. ජරාවෙන් දිරා ගියේ ලෙඩින් පීඩාවට පත්වූයේ නොබෝ කලකින්ම මරණයට පත්වන්නේය. මම මොහු සමග එකම ගෙයක වසන්නට නොහැක්කෙමි. මෙතෙම දින කිහිපයකින් තෙමේම මැරෙන්නේමය. ඔබ මොහු අමු සොහොනට ගෙනගොස් වළක් සාරා මොහු එහි බහා උදැල්ලෙන් හිස සිඳ ජීවිතක්‍ෂයට පත්කර මත්තෙහි පස්වලින් වසා එවයි කීවාය. හෙතෙම ඇය විසින් නැවත නැවතත් කියනු ලබන්නේ සොඳුර, මිනී මැරීම නම් බැරෑරුම් දෙයකි. ඔහු කෙසේනම් මරන්නෙම්දැයි කීය. මෙම තොපට උපායක් කියන්නෙමි. කියවයි. ස්වාමීනි, ඔබ ඉතා අළුයම් කාලයෙහි පියා හොත් තැනට ගොස් යම් සේ සියල්ලෝම අසත්ද මෙසේ මහා ශබ්දයක් කර පියාණනි, අසවල් ගමෙහි තොපගේ ණයකරුවෙක් මා ගිය කල්හි නොදෙයි. ඔබ ඇවෑමෙන් නොදෙන්නේමය. හෙට යානාවක නැගී යානය යොදවා ඔහු එහි හිඳුවා අමු සොහොනට පමුණුවා වළක් සාරා සොරුන් විසින් පැහැරගත් ශබ්දය කොට මරවා වළෙහි දමා හිස බිඳ නා එවයි කීය.

වසිට්ඨකයා මේ උපාය ඇතැයි ඇයගේ වචනය පිළිගෙන යානයෙන් ගමන සූදානම් කෙළේය. ඔහුට සත්වයස් ඇති එක් පුතෙක් ඇත. පණ්ඩිතය, කීමෙහි බුහුටිය. හෙතෙම මවගේ වචනය අසා මගේ මවගේ පවිටු ස්වරූපය නිසා මගේ පියා, පියා නැසීමේ කටයුත්ත කරයි. මම මොහුගේ පියා නැසීමේ කාර්යය කරන්නට නොදෙන්නෙමියි වහා ගොස් ආර්යයා (සීයා) සමග හොත්තේය. වසිට්ඨකයාද කියන ලද වේලාවෙහි යානය යොදවා පියාණනි, එව පියාණනි. ණය ආපසු ගන්නෙමුයි පියා යානයෙහි හිඳුවාලීය. කුමාරයාද පළමුව යානයට නැංගේය. වසිට්ඨකයා ඔහුව වළක්වාලන්නට නොහැකි වන්නේ ඔහු සමගම අමු සොහොනට ගොස් පියාද පුතාද යානය සමගින් පසෙක තබා තෙමේ බැස උදැල්ල ගෙන එක් පිළිසන් වූ තැනක සිව්රැස් වළක් කැනීමට පටන් ගත්තේය. කුමාරයා (යානයෙන්) බැස ඔහුගේ සමීපයට ගොස් නොදන්නේ මෙන් කථා උපදවා පළමු ගාථාව කීවේය.

න තක්කළා සන්ති න ආලුපානි, න බිළාලියො න කලම්බානි තාත, එකො අරඤ්ඤම්හි සුසානමජ්ඣෙ, කිමත්‍ථිකා තාත ඛණාසි කාසුං නම්

එහි න තක්කලා සන්ත යනු ආහාර පිණිස වන අල වර්ග නැත. ආලුපා යනු වැල්අල. බිලාලියො යනු සිරි අලය. කලම්බා යනු තල් අලය.

ඉක්බිති ඔහුගේ පියා දෙවන ගාථාව කීවේය.

2. දරුව, ඔබේ මුත්තණුවෝ නොයෙක් රෝගයන්ගේ දුකින් යුක්ත වූවෝ දුර්වලයහ. අද මම ඔහු වළෙහි දමමි. මොහුගේ ඒ ජීවත්වීම නොකැමැත්තෙමි.

එහි අනෙකව්‍යාධීහි යනු නොයෙක් රෝගයන් නිසා උපන් දුකින් පෙළනා ලද්දේ. න හිස්ස තං යනු මම මේ ඔබගේ මුත්තණුවන්ගේ ඒ දුක්බර ජීවිතය නොකැමැත්තෙමි. මෙබඳු වූ ජීවිත මැරීමම උතුම්යයි හඟින්නේ ඔහු වළෙහි වළලන්නෙමියි.

ඒ අසා කුමාරයා ගාථා අර්ථයක් කීය.

මෙවැනි පවිටු සිතිවිල්ලක් ලබන ලද්දේය. අතිශයින් අහිතකර වූ දරුණු කටයුත්තක් කරන්නෙහිය.

එහි අර්ථය, පියාණනි, ඔබ පියා දුකෙන් මුදවන්නෙමියි මරණ දුකෙහි යොදවන්නේ මේ පවිටු සිතුවිල්ලක් ලබන ලදි. ඒ සිතුවිලි වශයෙන් යහපත ඉක්මවා සිටි හෙයින් අතිශයින් අහිත වූ කටයුත්තක් කරහිනුයි ලුද්දං යනු වේ.

මෙසේද කියා පියාගේ අතින් උදැල්ල ගෙන නුදුරෙහි අන් වළක් කපන්නට පටන් ගත්තේය. ඉක්බිති පියා ඔහු වෙත එළඹ දරුව, කුමක් සඳහා වළක් සාරහිදැයි විචාළේය. ඔහුට මෙසේ කියන්නේ තුන්වන ගාථාව කීවේය.

3. පියාණනි, මවිසින්ද මෙවැනි වූ කර්මජ වූ ජරාවට පත් වූ ඔබ ලබන්නෙමි. ඒ කුලසිරිතට අනුව පවත්නේ මමද ඔබ වළෙහි වළලන්නෙමියි.

එහි අර්ථය, පියාණනි, මම ද මේ වළෙහි ඔබ මහලු කාලයෙහි වළලන්නෙමි. පියාණනි, මෙසේ මා විසින් කළ කල්හි මේ වළෙහි ජරාවට පත් වූ ඔබ මෙවැනි කටයුත්තක් ලබන්නෙහිය. ඔබ විසින් පවත්වන ලද යම් මේ කුලසිරිතට අනුව පවතින්නේ වයසට පැමිණියේ භාර්යාව සමග වසන්නා වූ මමද ඔබ වළෙහි වළලන්නෙමි.

ඉක්බිති ඔහුගේ පියා සිව්වන ගාථාව කීවේය.

4. කුමාරය, ඔබ පරුෂ වචනයෙන් මා ගටා කියන්නෙහිය. මගේ ඖරස පුත්‍රයෙකු වැනි වූ තොප මා කෙරෙහි අනුකම්පා විරහිත වෙහිද?

එහි පකුබ්බමානො යනු අභිභවනය කරන්නේ. ආසජ්ජ යනු ගටා.

මෙසේ කී කල්හි පණ්ඩිත කුමාරයා එක් පිළිතුරු ගාථාවක්ද ප්‍රීතිවාක්‍ය දෙකක්දැයි ගාථා තුනක් කීවේය.

5. පියාණනි, මම ඔබ කෙරෙහි අනුකම්පා විරහිත වන්නේ නොවෙමි. මම ඔබට හිතානුකම්පී වෙමි. මේ කරනු ලබන පවිටු කටයුත්තෙන් අප විසින් වළක්වාලන්නට සුදුසු වන්නෙමි.

6. වසිට්ඨයෙනි, පවිටු ස්වරූප ඇති යමෙක් නිරපරාධී වූ මවට හෝ පියාට හෝ හිංසා කෙරේද හෙතෙම සැක නැතිවම මරණින් මතු පරලෝ වශයෙන් නිරයට යන්නේය.

7. වසිට්ඨයෙනි, යමෙක් මවට හෝ පියාට හෝ කෑමෙන් බීමෙන්ද උපස්ථාන කෙරේද ඔහු සැක නැතිවම මරණින් මතු පරලෝ වශයෙන් සුගතියට යන්නේය.

පුතුගේ මේ ධර්මකථාව අසා පියා අටවන ගාථාව කීවේය.

8. පුත්‍රය, ඔබ මට අනුකම්පා විරහිත වූයේ නොවෙයි. පුත්‍රය, ඔබ මට හිතානුකම්පා ඇත්තේ වෙහිය. මම මව විසින් කියනු ලබන්නේ මෙවැනි දරුණු කටයුත්තක් කරමි.

එහි අහං ච තං මාතරා යනු මම තොපගේ මව විසින්, මේ මෙම කර්මයෙහි යොදවයි යනු පාඨයි.

ඒ අසා කුමාරයා කියනුයේ පියාණනි, ස්ත්‍රීහු නම් දොස් උපන් කල්හි නිග්‍රහ කරනු නොලබන්නී නැවත නැවත පව් කරත්. මගේ මව යම්සේ නැවත මෙවැන්නක් නොකරයිද එසේකොට ඇය නෙරපන්නට වටනේයයි නවවන ගාථාව කීවේය.

9. යහපත් පැවතුම් නැති යම් මේ භාර්යාවක් ඔබට වේද ඇය මා ප්‍රසූත කළ මගේ මව වන්නීය. ඇය සිය නිවසින් ඉවත් කල යුතුය. ඇය ඔබට වෙනත් දුකක් ගෙන දෙන්නේමය.

වසිට්ඨකයා පණ්ඩිත පුතුගේ කථාව අසා සොම්නස් වී දරුව, යමු යයි කියා පියා හා පුතා සමග යානයෙහි හිඳ ගියේය. ඒ නොමනා හැසිරීම් ඇති ස්ත්‍රියද අපගේ කාලකණ්ණියා ගෙයින් නික්මුනේ යයි තුටුපහටු වූයේ තෙත ගොමින් ගෙය පිස දමා කිරිබත් උයා එන්නා වූ මාර්ගය බලන්නී එන්නා වූ ඔවුන් දැක නික්මුන කාලකණ්ණියා නැවත ගෙන ආවේ යයි කිපී, බොල නික්මුණු කාලකණ්ණියා නැවත ගෙන පැමිණියේ යයි අපහාස කෙළේය. වසිට්ඨකයා කිසිවක් නොකියා යානය මුදවා නොමනා හැසිරීම් ඇත්තිය, කුමක් කියන්නෙහිදැයි ඇයට මොනවට තලා මෙතැන් පටන් මේ ගෙට නොපිවිසෙහියි පාදයන් ගෙන බැහැර කෙළේය. අනතුරුව පියාද පුතාද තෙමේම නහවා තිදෙනාම කිරිබත් කෑවාහුය. පවිටු ස්වභාව ඇති ඇයද කිහිප දිනක් අන් ගෙයක වාසය කළාය. එකල්හි පුතා පියාට කීවේය. පියාණනි, මගේ මව මෙපමණකින් වරද අවබෝධ කරන්නී නොවේ. තෙපි මගේ මව හැකුළුණු සිත් ඇත්තියක කරන්නට අසවල් ගමෙහි මගේ මාමාගේ දියණියක ඇත. ඇය මගේ පියාද පුතුද මාද ආරක්‍ෂා කරන්නීය. ඇය ගෙන එන්නෙමියි කියා මල්-සුවඳ විලවුන් ආදිය ගෙන යානාවකින් නික්මී කෙත්වත්හි (සුදුසු තන්හි) හැසිර සවස එව් යයි. හෙතෙම එසේ කළේය.

අසල්වැසි කුලයන්හි ස්ත්‍රීහු ‘තොපගේ ස්වාමියා අන් භාර්යාවක ගෙන ඒමට අසවල් ගමට ගියේ’ යයි ඇයට කීවාහුය. ඇය දැන් මම නැසුනේ වෙමි. නැවත මට අවසරයක් නැතැයි බියෙන් තැති ගැනී පුතුම අයදින්නෙමියි වහා පුතුගේ සමීපයට ගොස් ඔහුගේ පාදයන්හි වැටී ‘ඔහු හැර මට අන් පිළිසරණක් නැත. මෙතැන් පටන් තොපගේ පියාද මුත්තණුවන්ද සරසන ලද දාගැබක් මෙන් පෝෂණය කරන්නෙමි. නැවත මා මේ ගෙදර පිවිසීම කරහි යයි කීය. හෙතෙම මෑණියනි, යහපති. නැවත මෙබන්දක් නොකරව. අප්‍රමාද වෙවයි කියා පියා එන කල්හි දසවන ගාථාව කීය.

10. යහපත් පැවතුම් නැති, යම් භාර්යාවක් ඔබට වේද ඇය මා ප්‍රසූත කළ මගේ මව වන්නීය. පවිටු ස්වභාව ඇතිව හුන්නී වූ ඇය ඇතින්නියක මෙන් වසඟයට පත් වූවා නැවත පැමිණේවා.

එහි කරෙණුවා යනු පියාණනි, ඇය නොසැලෙන්නී බවට පත් වූ ඇතින්නියක මෙන් දමනය වූවා. වසඟයට පමුණුවන ලද්දී වෙනසක් නැතිව සේවය කරන බවට පත් වූවාය. පුනරාවජාතු යනු නැවත මේ ගෙට පැමිණේවා යනුයි.

මෙසේ හෙතෙම පියාට කියා ගොස් මව ගෙන ආවේය. ඇය ස්වාමියාද මාමාද කමා කරවා එතැන් පටන් දැමුණි වූවා. දැහැමි බවෙන් යුක්ත වූවා. ස්වාමියාද මාමාද පුතාද පෝෂණය කළාය. දෙදෙනාම පුතාගේ අවවාදයෙහි පිහිටා දානාදී පිං කර දෙව්ලොව පිහිට කර ඇත්තෝ වූහ.

ශාස්තෘන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා සත්‍යයන් ප්‍රකාශ කර ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. සත්‍ය දේශනාවසානයෙහි පියා පෝෂණය කළ තැනැත්තා සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියේය. එකල්හි පියා ද-පුතා ද-ලේලිය ද ඔවුහුම වූහ. පණ්ඩිත කුමාරයා වනාහි මමම වීමි යයි වදාළහ.