5. පානීයජාතකවණ‍්ණනා 459 අට‍්ඨකථා

5. පානීය ජාතකය (459)

මිත්තො මිත්තස්ස යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ දෙව්රම්හි වාසය කරන සේක් කෙලෙස් නිග්‍රහයක් අරබයා දේශනා කළ සේක. එක් සමයෙක්හි සැවත්නුවර වැසි පන්සියයක් ගිහි යහළුවෝ තථාගතයන් වහන්සේගේ බණ අසා පැවිදි වී උපසම්පදා වූවාහු ඇතුළත විහාර සීමාවෙහිම වසන්නාහු මධ්‍යම රාත්‍රී කාලයෙහි කාමුක සිතුවිල්ලක් සිතුවාහුය. සියල්ල යට කී පරිද්දෙන්ම විස්තර කළ යුතුය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇණවීමෙන් ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද හිමි විසින් භික්‍ෂු සංඝයා රැස්වූ කල්හි ශාස්තෲන් වහන්සේ පැනවූ ආසනයෙහි හිඳ කෙනෙකු නියම නොකර කාමුක සිතුවිලි සිතුවෙහුදැයි නොකියා සියල්ලන්ට සංග්‍රහ වශයෙන් මෙන් මහණෙනි, කෙලෙස් කුඩා යයි නම් නැත. භික්‍ෂුව විසින් උපනුපන් කෙලෙස් නිග්‍රහ කටයුතුමය. පැරණි පණ්ඩිතයෝ බුදුන් නූපන් කල්හි කෙලෙස් නිග්‍රහකොට පසේ බුද්ධත්‍වයට පත්වූවෝ යයි කියා අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි කසීරට එක් ගමක යහළුවෝ දෙදෙනෙක් පැන් පිරුණු ලබු කබල් දෙකක් ගෙන කෙතට ගොස් පසෙකින් තබා කුඹුරකොට පිපාසය ඇතිවූ කල්හි අවුත් පැන් බොති. ඔවුන් අතුරෙන් එකෙක් පැන් බීම පිණිස අවුත් තමාගේ පැන් රකින්නේ අනිකාගේ ලබු කබලෙන් පැන් බී සවස වනයෙන් නික්මී නා සිටියේ අද මා විසින් කය ආදී දොරටුවලින් කිසියම් පවක් කරන ලද්දැයි විමසන්නේ සොරකම් කර පැන් බිව් බව දැක සංවේගයට පත්වී මේ තෘෂ්ණාව වැඩෙන්නී මා අපායෙහි හෙලන්නේ ය. මේ කෙලෙස් යටපත් කරන්නෙමි යි සොරකම් කර පැන් බිව් බව අරමුණු කොට විදර්ශනා වඩා පසේබුදු නුවණ උපදවා ලබන ලද නුවණ ආවර්ජනය කරමින් සිටියේය. ඉක්බිති අනිකා හා නැගී සිටියේ ඔහුම (කියන්නේ) යහළුව එන්න, ගෙදර යමුයි කීය. ඔබ යන්න. මට ගෙදරින් වැඩක් නැත. අපි පසේබුදුවරු වන්නමෝයි කීය. පසේබුදුවරු නම් ඔබ වැන්නෝ වෙත්ද? නැවත කෙසේනම් වෙත්දැයි. දෑගුල් පමණ කෙස් ඇති, කසාවත් පොරවන්නාහු උතුරු හිමාලයෙහි නන්‍දමූලක පර්වතයෙහි වසත් යයි. හෙතෙම හිස පිරිමැද්දේය. එකෙණෙහිම ඔහුගේ ගිහි ස්වරූපය අතුරුදහන් වීය. රතුපැහැ දෙපට සිවුරක් හැන්දේමය. විදුලිය හා සමාන බඳපටියක් බැඳුනේමය. ලාකඩ වැනි පළොල් පැහැ ඇති උතුරුසළු සිවුරක් ඒකාංශ කර පෙරවූයේමය. වලාකුළු පැහැති පාංශකූල සිවුරක් දකුණු අංශයෙහි තිබුයේමය. බඹර පැහැ ඇති මැටි පාත්‍රය වම් අංශයෙහි ලැගුනේම වීය. ඔහු ආකාශයෙහි සිට ධර්මය දේශනා කර නන්‍දමලක පර්වතයෙහිම බැස්සේය.

අනිකාද කසී ගමම කෙළෙඹියෙක් වූයේ වෙළෙදසැලහි හුන්නේ එක් පුරුෂයෙක් තමාගේ භාර්යාව ගෙන යන්නී දැක උසස් රූපයක් දරන්නා වූ ඒ ස්ත්‍රිය පිළිබඳව ඉඳුරන් බිඳ බලා නැවත සිතීය. මේ මාගේ ලෝභය වැඩෙන්නේ මා අපායයන්හි හෙලන්නී යයි කළකිරුණ සිත් ඇත්තේ විදර්ශනා වඩා පසේ බුදුනුවණ උපදවා අහසෙහි සිටියේ ධර්මය දේශනා කර නන්‍දමුලක පර්වතයටම ගියේය.

අන්‍ය වූද කසී ගම්වැසි පියපුතු දෙදෙනෙක් එකට මාර්ගයට පිළිපන්ය. මහවන දොරහි සොරු සිටියෝ වෙති. ඔවුහු පියපුතුන් ලැබ පුතු ගෙන ධනය ගෙනවුත් ඔබේ පුතා ගනුවයි පිටත් කර හරිත්. සොහොයුරන් දෙදෙනෙක් ලැබ බාල සොහොයුරා ගෙන වැඩිමල් තැනැත්තා පිටත්කර හරිත්. ආචාර්ය-අන්තෙවාසිකයන් ලැබ ආචාර්යවරයා ගෙන අතවැසියා පිටත් කර හරිත්. අතැවැසියා ශිල්ප ලෝභයෙන් ධනය ගෙන අවුත් ආචාර්යවයා ගෙන යයි. ඉක්බිති ඒ පියපුත්‍රයෝ එහි සොරුන් සිටි බව දැන ඔබ මගේ පියා යයි නොකියව. මමද ඔබ පුතු යයි නොකියමි යි කථිකා කර සොරුන් විසින් අල්ලා ගත් කල්හි තෙපි එකිනෙකාට කවරෙක් වෙහු දැයි විමසන ලද්දාහු කවරෙකු හෝ නොවෙමුයි දැන දැන බොරු කීම කළාහුය. ඔවුන් වනයෙන් නික්මී සවස් කාලයෙහි නා සිටි කල්හි පුතා තමාගේ සීලය පරීක්‍ෂා කරන්නේ ඒ මුසාවාදය දැක මේ පාපය වැඩෙන්නේ මා අපායයන්හි හෙලන්නේය. මේ කෙලෙස්වලට නිග්‍රහ කරන්නෙමියි විවසුන් වඩා පසේබුදු නුවණ උපදවා අහසෙහි සිටියේ පියාට ධර්මය දේශනා කර නන්‍දමුලක පර්වතයටම ගියේය.

කසී ගමම එක් ගම්මුලාදෑණියෙක් ප්‍රාණඝාතය කරවීය. ඉක්බිති ඔහු පූජාව කරන කල්හි මහජනයා රැස්වී කීවේය. ස්වාමීනි, අපි මුව-ඌරු ආදීන් මරා යක්‍ෂයන්ට පූජාවන් කරන්නෙමු. මේ පූජාවන් කරන කාලයයි. තෙපි පෙර කළ ආකාරයෙන්ම කරවයි මිනිස්සු බොහෝ පරපණ නැසීම කළාහුය. ඔහු බොහෝ මාලු-මස් දැක මේ මිනිස්සු මෙපමණක් ප්‍රාණීන් මරන්නාහු මගේ එකම වචනයකින්ම මැරූහයි කුකුස් කර වාකවුළුව ඇසුරුකර සිටියේම විවසුන් වඩා පසේබුදු නුවණ උපදවා අහසෙහි සිටියේ ධර්මය දේශනා කර නන්‍දමුලක පර්වතයටම ගියේය.

කසී රටම අන් ගම් දෙටුවෙක් මත්පැන් විකිණීම නවත්වා ස්වාමීනි, පෙර මෙකල්හි මත්පැන් සැණකෙළියක් වෙයි. කුමක් කරමුදැයි මහජනයා විසින් කී කල්හි තෙපි පැරණි අයුරින්ම කරව් යයි කීය. මිනිස්සු සැණකෙළිය කර රා බී කළහ කරන්නාහු අත් පා බිඳ හිස පලා කන් සිඳ බොහෝදෙන දඬුවමින් බැන්දාහුය. ගම් මුළාදෑණියා ඔවුන් දැක සිතුවේය. මා විසින් අනුදන්නා කල්හි මොවුහු මේ දුක නොවිඳිය යුත්තාහ යි ඔහු එපමණකින් කුකුස්කොට විවසුන් වඩා පසේ බුදුනුවණ උපදවා අප්‍රමාද වහු යයි ආකාශයෙහි සිට ධර්මය දේශනා කර නන්‍දමුලක පර්වතයටම ගියේය.

මෑත කාලයෙහි ඒ පසේ බුදුවරු පස්දෙනාම පිඬු පිණිස බරණැස් නුවර දොර බැස මනාව හැඳ පෙරව ප්‍රසාද එළවන පෙර මග යෑම් ආදියෙන් පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නාහු රජදොරට පැමිණියාහුය. රජු උන්වහන්සේලා දැක ප්‍රසන්න වූ සිත් ඇත්තේ රජ මැදුරට පිවිසවා පා ධෝවනය කර සුවඳතෙල් ප්‍රණීත කෑම්බීම්වලින් වළදවා එකත්පස්ව හිඳ ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේලාගේ පළමු වයසෙහි පැවිදිවීම හොබනේය. මේ වයසෙහි පැවිදි වන්නෝ කෙසේනම් කාමයන්හි ආදීනව දක්නහුද? තොපට කවර අරමුණක් වූයේදැයි විචාළේය. ඔවුහු ඔහුට කියන්නාහු.

මිත්තො මිත්තස්ස පාණීයං අදින්නං පරිභුඤ්ජිසං, තෙන පච්ඡා විජිගුච්ඡිං තං පාපං පකතං මයා, මා පුන අකරං පාපං තස්මා පබ්බජිතො අහං

2. අනිකෙකුගේ බිරිඳක දැක ඇය කෙරෙහි මට ඇල්මක් උපනි. මවිසින් කරන ලද ඒ පාපය පසුව පිළිකුල් කෙළෙමි. නැවත පව් නොකරමියි (අධිෂ්ඨාන කර) එහෙයින් මම පැවිදි වූයෙමි.

3. මහරජතුමනි, මගේ පියා වනයෙහිදී සොරුන් අල්ලා ගත්තේය. (ඔවුන් විසින්) විමසන ලද මම දැන දැනම වෙනත් අයුරකින් ඔවුන්ට විස්තර කෙළෙමි. මවිසින් කරන ලද ඒ පාපය පසුව පිළිකුල් කෙළෙමි. නැවත පව් නොකරමියි (අධිෂ්ඨාන කර) එහෙයින් මම පැවිදි වූයෙමි.

4. සෝම යාගය එළඹ සිටි කල්හි පරපණ නැසීම කෙළෙමු. මම ඔවුන් අනුදත්තෙමි. නැවත එම පව නොකරමියි මම පැවිදි වූයෙමි.

5. පළමුව අප ගමෙහි රහමෙර මිහිරි පානයකැයි පානය කරන්නෝ වූවහුද බොහෝ වූ ඔවුන්ගේ අවැඩ පිණිස වූ මත්පැන් පානය කරවූහ. මම ඔවුන් අනුදත්තෙමි. නැවත එම පව නොකරමියි මම පැවිදි වූයෙමි.

මේ පිළිවෙලින් ගාථා පහක් කීවාහුය. රජුද එක් එක් පසේ බුදුවරයාගේ විස්තරය අසා ස්වාමීනි, මේ පැවිද්ද නුඹ වහන්සේලාටම සුදුසු වන්නාහු යයි ස්තුති කළේය.

එහි මිත්තො මිත්තස්ස යනු මහරජ, මම එක් අයෙකුට මිත්‍රයෙක් වී ඒ මිත්‍රයා සතු වූ පැන් මේ ක්‍රමයෙන් පානය කෙළෙමි. තස්මා යනු යම් හෙයකින් පෘථග්ජනයෝ පව් කරත්ද එහෙයිනි. මම මා පුන අකරං යනු ඒ පාපය අරමුණුකොට පැවිදි වූයේ වෙමි යි. ජන්‍දො යනු මහරජ, මේ ක්‍රමයෙන් මා අන් අඹුවක දැක කාමයෙහි ඇලීම ඉපදුනි. අගණ්හුං යනු ගත්තාහුය. ජානං යනු ඒ සොරුන් විසින් මොහු තොපගේ කවරෙක් දැයි විමසන ලද්දේ දන්නේම කිසිවෙක් නොවෙයි යයි අන් පරිද්දකින් කීවෙමි. සොමයාගෙ යනු අළුත් උත්සවය පැමිණි කල්හි සොම යාග නම් වූ යක්‍ෂයන්ට පූජාව කළාහුය. එය එළඹි කල්හි. සමනුඤ්ඤුසිං යනු එකඟ වූයේ වෙමි. සුරාමෙරය මධුකා යනු පිටි ආදියෙන් පෙරන ලද සුරා ද මල් ආදිය පැසවීමෙන් කරන ලද මෙරයද පැසුණු මී මෙන් මිහිරිකොට හඟින්නා වූ යම් ජනයෙක් වේද? පඨමාසු නො යනු අපගේ ගමෙහි යම් ගම්වැසියෙක් පළමුව මෙවැනි වූවාහුද ආසුං වූවාහුද. බහුන්නං තෙ යනු ඔවුහු එක් දිනයක එක් උත්සවයක් පැමිණි කල්හි බොහෝ දෙනාගේ අවැඩ පිණිස මත්පැන් කැප කළාහුය.

රජු ඔවුන්ගේ ධර්මය අසා පැහැදුන සිත් ඇත්තේ සිවුරු ද සළු ද බෙහෙත් ද දී පසේ බුදුවරුන් පිටත්කර හැරීය. උන්වහන්සේලාද ඔහුට අනුමෝදනා කර එහිම ගියාහුය. රජු එතැන් පටන් කාම වස්තූන් කෙරෙහි නො ඇලුනේ අපේක්‍ෂා රහිත වූයේ වී නොයෙක් අගනා වූ රස භෝජනයන් අනුභව කර ස්ත්‍රීන් සමඟ කථාබහ නොකර, නොබලා, නොඇලුන සිත් ඇත්තේ නැගිට සිරියහන් ගැබට පිවිස හුන්නේ සුදු බිත්තෙහිය භාවනාවට ගන්නා අරමුණු පිරියම් කර ධ්‍යාන ඉපිදවීය. ඔහු ධ්‍යානයට පැමිණියේ කාමයට ගරහන්නේ.

6. මම කාම සම්පත් සේවනය කරන්නේ ධ්‍යානසුවය වැනි වූ සැපතක් නොලදමි. දුගඳ වූ පසමිතුරන් නමැති බොහෝ කටු ඇති මහත් වූ කාමයට නින්දා වේවා!

යන ගාථාව කීවේය. එහි බහු කණ්ඨක යනු බොහෝ පසමිතුරන් ඇති. යෙ අහං යනු යම් බඳු වූ මම. අයමෙව යනුද පෙළයි. තාදිසං යනු මෙබඳු වූ කෙලෙස් රහිත ධ්‍යාන සුවයයි.

ඉක්බිති ඔහුගේ අගමෙහෙසිය මේ රජු පසේ බුදුවරුන්ගේ ධර්මකථාව අසා උකටලී වූයේ අප සමඟ කථා නොකර සිරියහන් ගැබට පිවිසියේය. පළමුකොට ඔහු පරීක්‍ෂා කරන්නමෙියි සිතා සිරියහන් ගැබ දොරටු ගොස් දොරටුවෙහි සිටියා රජුගේ කාමයන්ට ගරහන්නා වූ ප්‍රීති වාක්‍යයන් අසා මහරජ ඔබ කාමයන්ට ගර්හා කෙරෙහිය. කම්සුවය වැනි සුවයක් නැතැයි කාමය වර්ණනා කරන්නී වෙනත් ගාථාවක් කීවේය.

7. කාමයෝ සැප ඇත්තෝය. මහත් වූ ආස්වාද ඇත්තෝය. කාමයට වැඩි වූ සැපයක් නොමැත. යමෙක් කම්සැප සේවනය කරත්ද ඔවුහු දෙව්ලොව උපදිත්.

එහි මහස්සාදා යනු මහරජ, මේ කාමයෝ නම් මෙයින් මත්තෙහි අන් සැපයක් නැත. කාමයන් සේවනය කරන්නෝ අපායෙහි නොගොස් දෙව්ලොව උපදිත් යන අර්ථයයි.

ඒ අසා බෝධිසත්ත්‍ව තෙමේ ඇයට කියනුයේ වසලිය, නැසෙන්නෙහිද? කුමක් කියහිද? කාමයන්හි සැපක් නම් කොයින්ද? මොව්හු වෙනස්වීමේ දුක් සහිතයෝයි නින්දා කරන්නේ සෙසු ගාථාවන් කීවේය.

8. කාමයෝ ස්වල්ප වූ ආශ්වාස ඇත්තෝය. කාමයන්ට වැඩි වූ දුකක් නැත. යමෙක් කාමයන් ඇසුරු කරත්ද ඔවුහු නිරයේ උපදිත්.

9. මනාව මුවහත් කළ කඩුවද, මනාව පන පොවන ලද සිරිය ද ආයුධය ද හදවතෙහි පහර දෙන ලද්දේ යම් සේද, කාමයෝ ඊටත් වඩා අතිශයින් දුක් සහිත වෙයි.

10. පුරුෂයෙකුගේ ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩි දැල්වෙන්නා වූ අඟුරු වලත් දවස පුරා ගිනියම් කළ හී වැළත් යම් සේද? කාමයෝ ඊටත් වඩා අතිශයින් දුක් සහිත වෙති.

11. හලාහල විෂ යම්සේද අතිශයින් රත්කළ තෙල් යම්සේද උණුකරන ලද තඹ මෙන් ඊටත් වඩා කාමයෝ අතිශයින් දුක් සහිත වෙති.

එහි නෙත්තිංසො යනු කරුණා රහිත මෙයද කඩුවට එක් නමෙකි. දුක්ඛතරා යනු මෙසේ දිලියෙන අඟුරුවල හෝ දවස පුරා රත්කළ හී වැළ හෝ නිසා යම් දුකක් උපදීද එයටත් වඩා කාමයෝම අතිශයින් දුක් ඇත්තෝයි යන අර්ථයි. අනතුරු ගාථාවෙහි යම්සේ මේ විෂ ආදීන් දුක් කැඳවන බැවින් දුක් ඇත්තෝ වෙති. මෙසේ කාමයෝද දුක් සහිතයහ. ඒ කාම දුක වෙනත් දුක්වලටත් වඩා අතිශය දුකක් යයි යන අර්ථයි.

මහාසත්ත්‍ව තෙමේ මෙසේ දේවියට ධර්මදේශනා කර ඇමතියන් එකතු කරවා පිංවත් ඇමතිවරුනි, තෙපි රාජ්‍යය පිළිපදුව. මම පැවිදි වන්නෙමියි කියා මහජනයා හඬා වැළපෙද්දී නැගී සිට අහසෙහි සිට අවවාද දී වායු මාර්ගයෙන්ම උතුරු හිමාලයට ගොස් රමණීය පෙදෙසක ආශ්‍රමයන් කරවා තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි වී ආයු කෙළවර බඹලොව පිහිට කොට ඇත්තේ වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, කුඩා වූ කෙලෙස් නම් නැත. ස්වල්ප වූද කෙලෙස් පණ්ඩිතයන් විසින් නිග්‍රහ කටයුතුමය යි කියා සත්‍යයන් ප්‍රකාශකොට ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. සත්‍ය දේශනාව අවසානයෙහි පන්සියයක් භික්‍ෂූහු රහත් බැව්හි පිහිටියාහුය. එකල්හි පසේ බුදුවරු පිරිනිවන් පෑහ. දේවිය රාහුල මව වූවාය. රජු වනාහි මම ම වීමි යි වදාළ සේක.