9. මහාපදුමජාතකවණ‍්ණනා 472 අට‍්ඨකථා

9. මහාපදුම ජාතකය (472)

හා දිට්ඨා පරතො දොසං යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ දෙව්රමෙහි වාසය කරන සේක් චිඤ්චමානවිකාව අරභයා දේශනා කළ සේක. බුද්ධත්වයට පත් පළමු කාලයෙහි දසබලධාරීන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් මහත් වූ කල්හි, අප්‍රමාණ දෙව් මිනිසුන් ආර්ය භූමියට බැසගත් කල්හි, ගුණ සමුදාය පතළ කල්හි, මහත් වූ ලාභ සත්කාර උපන්නේය. තීර්ථකයෝ හිරු උදාවෙහි කදෝපැණියන් (කණාමැදිරියන්) මෙන් වූහ. නටුවා වූ ලාභ සත්කාර ඇති ඔවුහු ඇතුල් වීථියෙහි සිට කිම ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් ම ‘බුද්ධ’ වන්නේද අපි ද බුදුවරු වෙමු. කිම ඔහුටම දෙන ලද දෙය මහත් ඵල වේද. අපට දෙන ලද දෙයද මහත්ඵල වේ ම ය. අපටද දෙවු. උවටැන් කරවු යයි මෙසේ මිනිසුන් දැනුවත් කරන්නාහු නමුත් ලාභ සත්කාර නොලැබ රහසිගතව රැස්වී කවර උපායකින් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් පිළිබඳව මිනිසුන් අතර අගුණ උපදවා ලාභසත්කාර නසන්නෙමු යි සාකච්ඡා කළාහුය. එකල්හි සැවැත්නුවර උසස් රූපශ්‍රී දරන්නී ව හොබනා බැවින් අගතැන් පැමිණි චිංචමානවිකා නම් එක් පරිබ්‍රාජිකාවක වූවාය. දෙවඟනක් වැනි වූ ඇයගේ සිරුරෙන් රස්මීහු නික්මෙයි. ඉක්බිති එක් නපුරු සාකච්ඡාකරුවෙක් මෙසේ කීවේය. චිංචමානවිකාව ඇසුරින් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන්ගේ අගුණ උපදවා ලාභ සත්කාර නස්වන්නෙමු යි. ඔවුහු, මේ උපාය ඇතැයි පිළිගත්තාහුය. ඉක්බිති ඇය තීර්ථකයන්ගේ ආරාමයට අවුත් වැඳ සිටියාය. තීර්ථකයෝ ඇය සමග කථා නො කළාහුය. ඇය මගේ කවර නම් දෝසයක්ද ස්වාමිවරුනි, තෙවනවර දක්වා වඳිමියි කියා ස්වාමිවරුනි, මගේ කවර දෝසයක්ද කවර කරුණක් නිසා මා සමග කථා නොකරන්නාහුදැයි කීවාය. සොහොවුරිය, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් අප නටුවා වූ ලාභ සත්කාරයන් ඇත්තවුන් කොට හැසිරෙන්නේ නොදන්නෙහිදැයි (ඇසූහ) ස්වාමිවරුනි, දනිමි. මෙහිලා මා විසින් කුමක් කටයුතුදැයි. සොහොවුරිය ඉදින් ඔබ අපගේ සැපය කැමැත්තෙහිද තමා ඇසුරින් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන්ට අගුණ උපදවා ලාභසත්කාර නස්නවයි කීහ.

ඇය, ස්වාමිවරුනි, මැනව. මෙය මට භාරය. නහමක් නොසිතුවයි කියා ගොස්, ස්ත්‍රී මායාවන්හි දක්‍ෂ බැවින්ම එතැන් පටන් සැවැත්නුවර වැසියන් ධර්මකථා අසා ජේතවනයෙන් නික්මෙන කල්හි ඉඳගොවු පැහැ ඇති වස්ත්‍රයක් පොරවා සුවඳමල් ආදිය ගත් අත් ඇත්තී දෙවුරමට අභිමුඛව යයි. මේ වේලාවෙහි කොහි යෙහිදැයි කී කල්හි තොපට මා යන තැනින් කවර ප්‍රයෝජනයක් දැයි කියා ජේතවනාරාමය සමීපයෙහි තීර්ථකයන්ගේ ආරාමයෙහි වාසය කර, උදෑසනම උපාසක ජනයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඳින්නෙමුයි නගරයෙන් නික්මෙන කල්හි ජේතවනයෙහි වාසය කරන ලද්දියක මෙන් නගරයට පිවිසෙන්නී කොහි විසුවාදැයි කී කල්හි තොපට මා විසූ තැනින් කවර ප්‍රයෝජනයක්දැයි කියා මාස එකහමාරක් ඇවෑමෙන් විමසනු ලබන්නී, ජේතවනයෙහි ශ්‍රමණභවත් ගෞතමයන් සමග එක ගඳකිළියෙහි විසුවෙමියි කීවාය. පෘථග්ජනයන් මේ ඇත්තදැයි නැත් දැයි සැක උපදවා තෙමසක් ඇවෑමෙන් රෙදිවලින් බඩ වෙලා ගැබිනියකගේ හැඩරුව දක්වා මත්තෙහි රතුපැහැ වස්ත්‍රයක් පොරවා ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් නිසා දරු ගැබක් ලබන ලදැයි අඥානයන් පිළිගන්වවා අටමසක් ඇවෑමෙන් කුසෙහි දරමිටියක් බැඳ ඒ මත්තෙහි රතුපැහැ වස්ත්‍රයක් පොරවා අත්පා මතුපිට ගෙරිහක්කෙන් තලවා ඉදිමුන බවක් දක්වා ක්ලාන්ත වූ ඉඳුරන් ඇත්තියක වී සවස් කාලයෙහි බුදුරදුන් අලංකාර කරන ලද ධර්මාසනයෙහි හිඳ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි දම්සභාවට ගොස් තථාගතයන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිට මහා ශ්‍රමණය, ඔබ මහජනයාට ධර්මය දේශනා කරහි. ඔබේ හඬ මිහිරිය. තොල්පෙති මනාව ගැටුනේය. මම ඔබ නිසා ගැබක් ලැබ පිරිපුන් ගැබ් ඇත්තී වූවා වෙමි. මගේ වැදෑගෙය නො දන්නෙහිද. ගිතෙල් තලතෙල් ආදිය තෙමේත් නොඑළවන්නේ කොසොල් රජුට හෝ අනේපිඬු සිටුට හෝ විශාකා මහ උවැසියට හෝ අන් උපස්ථායෙකුට හෝ මේ මානවිකාවට කළයුතු කටයුතු කරවයි නොකීයෙහිය. රමණය කිරීමට පමණක් දනිහි. ගර්භා රක්‍ෂාව නො දනිහියි අසූචි පිඩක් ගෙන සඳමඩල කිළිටි කරන්නට වෑයම් කරන්නී මෙන් පිරිස් මැද තථාගතයන් වහන්සේට ආක්‍රෝෂ කළාය. තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මකථාව නතර කර සිංහයෙක් මෙන් නාද කරන සේක් නැගනිය, ඔබ විසින් කියන ලද කරුණෙහි සත්‍ය බව හෝ අසත්‍ය බව මමද ඔබද දනිමුයි වදාළ සේක. ශ්‍රමණය, එසේය. ඔබ විසින්ද මා විසින්ද දන්නා බව නිසාම මෙය ඇති විනැයි කීවාය.

එකෙනෙහි ශක්‍රයාගේ ආසනය උණු වූ බවක් දැක්වීය. ඔහු සිතා බලනුයේ චිංචමානවිකාව තථාගතයන් වහන්සේට නොවූවකින් ආක්‍රෝශ කරයි යයි දැන මේ කරුණ හෙළිපෙහෙළි කරන්නෙමියි දෙව්පුතුන් සතර දෙනෙකු සමග පැමිණියේය. දේව පුත්‍රයෝ මී පැටවු වී දරමිටි බැඳි රැහැන් එක පහරින්ම කැපුවාහුය. පෙරවි වස්ත්‍රය සුළඟින් එසවීය. වැටෙන්නා වූ දරමිටිය ඇගේ පා පිටෙහි වැටුනේය. පා අග් දෙකට නැසුනේය. මිනිස්සු කාළකණ්ණිය, සම්මාසම්බුදු රජාණන් වහන්සේට නිග්‍රහ කෙරේයයි හිසෙහි කෙළ හෙලා ගල් මුගුරු ගත් අත් ඇත්තාහු ජේතවනාරාමයෙන් බැහැර කළහ. ඉක්බිති ඇය තථාගතයන් වහන්සේගේ ඇස් හමුව ඉක්මුන කල්හි මහපොළොව බිඳී විවර වීය. අවීචියෙන් ගිනිදැල් නැංගේය. ඇය පරපුරෙන් දෙන ලද කම්බිලියක් පොරවන්නියක මෙන් ගොස් අවීචියෙහි උපන්නාය. අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ ලාභ සත්කාරයන් පිරිහුනි. දසබලධාරීන් වහන්සේගේ ලාභ සත්කාර වැඩියෙන් වැඩුනේය. දෙවන දවස්හි දම්සභාවෙහි කථාවක් ඉපිදවාහුය. ඇවැත්නි, චිංචමානවිකාව මෙසේ මහත් ගුණ ඇති අග්‍ර දක්‍ෂිණෙය්‍ය වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේට නොවූවකින් නින්දා කර මහත් වූ වැනසුමකට පත් වූවා යයි. ශාස්තෲන් වහන්සේ අවුත් මහණෙනි, දැන් කිනම් කථාවෙකින් යුක්තව හුන්නාහුදැයි විමසා මෙනම් වූවකනැයි කී කල්හි මහණෙනි, මැය මට නොවූවකින් අපහාස කර විනාශයට පත් වූවා දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද විනාශයට පත් වූවාම යයි අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි බෝධිසත්ත්ව තෙමේ ඔහුගේ අග මෙහෙසියගේ කුසෙහි උපන්නේය. මහත් වූ පියුමක ශ්‍රීයෙන් යුත් මුවක් ඇති හෙයින් ඔහුට පදුම කුමාරයා යයි නම් කළාහුය. සුදුසු වයසට පත් හෙතෙම සියළු ශිල්පයන් උගත්තේය. ඉක්බිති ඔහුගේ මව කළුරිය කළාය. රජු අන් බිසවක් අගමෙහෙසිය කර පුතාට යුවරජ තනතුර දුන්නේය. මෑත කාලයෙහි රජු කිපිනා වූ පසල් දනව්ව සන්සිඳුවන්නට යමියි කියා දේවයන් වහන්ස, මම නොනවතින්නෙමි. මම ද එන්නෙමියි කී කල්හි යුදබිමෙහි ආදීනව දක්වා මගේ පෙරළා පැමිණීම තෙක් උකටලී නොවී විසුව. මම ‘පදුම කුමාරයා’ යම්සේ ඔබගේ කළයුතු කටයුතුවල අප්‍රමාද වෙයි යයි මෙසේ අණකර යන්නෙමියි කියා එසේ කොට ගොස් පසමිතුරන් පළවා හැර ජනපදය සන්සිඳුවා පෙරළා අවුත් පිටත නගරයෙහි කඳවුර තැනවීය. බෝධිසත්ව තෙමේ පියා ආ බව දැන නගරය අලංකාර කරවා රජගෙය සංස්කරණය කරවන්නේ තනිවම ඇයගේ සමීපයට ගියේය.

ඇය ඔහුගේ රූප සම්පත්තිය දැක පිළිබඳ සිත් ඇත්තී වූවාය. බෝධිසත්‍ව තෙමේ ඇයට වැඳ මෑණියනි, තොපට කුමක් කළ යුතුදැයි විමසීය. ඉක්බිති ඇය ‘මෑණියනි යයි මට කියහිදැයි නැගී සිට අතින් ගෙන යහනට නගුවයි කීවාය. කවර කරුණක් නිසා දැයි (අසන ලද්දේ) යම්තාක් රජු නො පැමිණේද ඒතාක් අප දෙදෙනාම කෙලෙස් රතියෙන් රමණය කරන්නෙමු යයි කීවාය. මෑණියනි, ඔබ මගේ මවද ස්වාමියෙකු සහිත වූ තැනැත්තියකද වෙහි. මා විසින් සැමියෙකු සහිත මාගමක් කෙලෙස් වශයෙන් ඉඳුරන් බිඳ නොබලන ලද විරූය. කෙසේ නම් ඔබ සමග මෙවැනි අපිරිසිදු (පවිටු) ක්‍රියාවක් කරන්නෙමිදැයි කීවේය. ඇය දෙතුන් වතාවක් කියා ඔහු නොකැමති කල්හි මගේ වචනය නොකරෙහිදැයි කීවාය. එසේය. නොකරමියි. එසේනම් රජුට කියා ඔබගේ හිස සිඳුවන්නෙමියි කීවාය. මහාසත්ත්ව තෙමේ තොපට කැමැත්තක් කරවයි ඇය ලැජ්ජා කරවා ගියේය.

බියෙන් තැතිගත් ඇය මෙසේ සිතුවාය. ඉදින් මෙතෙමේ පියාට (මේ බව) පළමුව දන්වන්නේද මගේ ජීවිතය නැත. මම ම පළමුව කියන්නෙමියි බත් අනුභව නොකර කිළිටි ලොම් වස්ත්‍රයක් හැඳ සිරුරෙහි නිය රැස් (නිය පහර ලද බව) දක්වා දේවිය කොහිදැයි රජු විසින් විචාළ කල්හි ගිලන් වූවා යයි කියවු යයි පිරිවර ස්ත්‍රීන්ට හඟවා ගිලන්හලට ගොස් හොත්තීය. රජුද නුවර පැදකුණු කොට මන්දිරයට නැගී ඇය නොදක්නේ දේවිය කොහිදැයි විචාළේය. ඇය ගිලන්වූවා යයි අසා සිරියහන් ගැබට පිවිස දේවියනි, තොපට කිනම් අපහසුවක්දැයි විචාළේය. ඇය ඔහුගේ වචනය නොඇසුනී මෙන් වී දෙතුන්වරක් විමසන ලද්දී නිශ්ශබ්ද වූවාය. දේවියනි, කිම මට නොකියෙහිදැයි විචාළේය. මහරජතුමනි, කෙසේනම් කියහිද නිශ්ශබ්ද වෙහි. සැමියා සහිත ස්ත්‍රීහු මා හා සමාන වෙතියි කියා, කවරෙකු විසින් වෙහෙසන ලද්දී වෙහිද වහා මට කියව. ඔහුගේ හිස සිඳින්නෙමියි කී කල්හි කවරෙක් වෙහිද මහරජතුමනි, ඔබ නගරයෙහි තබා ගිය පදුම කුමාරයාය. හෙතෙම මා වසන තැනට අවුත් දරුව මෙසේ නොකරව. මම තොපගේ මව වෙමියි කියනු ලබන්නේද මා හැර අන් රජෙක් නම් ඇත්ද? මම ඔබ ගෙහි කොට කෙලෙස් රතියෙන් රමණය කරන්නෙමියි මා කෙස්වලින් ගෙන එකිනෙක උගුල්ලා තමාගේ වචනය නොකරන්නී වූ මා හිංසාවට පත්කර කොටා ගියේයයි කීවාය.

රජතුමා නොපිරික්සා සර්පයෙකු මෙන් කිපියේ පුරුෂයන්ට යව්. පදුම කුමාරයා බැඳගෙන එවු යයි ඇණවීය. ඔවුහු නගරය පැතිර මඩනාක් මෙන් ඔහුගේ ගෙට ගොස් ඔහුට හිංසාකොට පහරදී අත් පිටුපසට කර දැඩිව බැඳ රතු කණේරු මල් මාලාවක් ගෙලෙහි පළදවා වධකොට ගසන්නාහු ගෙන ආවාහුය. හෙතෙම මෙම කාර්යය දේවිය විසින් කරන ලද්දැකියි දැන, එම්බා පුරුෂයනි, මම රජුට අවැඩ කරන්නෙක් නොවෙමි. මම නිවැරදි වන්නෙමියි විලාප තබමින් පැමිණෙයි. සියළු නගරය කළඹා රජු මාගමකගේ වචනය ගෙන මහාපදුම කුමාරයා ඝාතනය කරවයි යි අසා රැස්වී කුමාරයාගේ පාමුල වැටී ස්වාමීනි, මෙය ඔබට නුසුදුසු යයි මහත් වූ හඬින් ඝෝසා කළේය. ඉක්බිති ඔහු ගෙන ගොස් රජුට දැක්වූහ. රජු ඔහු දැක නිග්‍රහ කරන්නට අපොහොසත් වනුයේ මෙතෙම රජ නොවූයේම රාජලීලාව කරයි. මගේ පුතා වී අගමෙහෙසියට අපරාධයක් කෙළේය. යව්. ඔහු සොරුන් හෙලන්නා වූ පර්වතයෙහි හෙළා විනාශයට පමුණුවවයි කීවේය. මහාසත්ත්ව තෙමේ පියාණනි, මගේ මෙවැනි අපරාධයක් නැත. මාගමකගේ කථාවක් අසා මා නො නසවයි පියාගෙන් ඇයදීය. ඒ රජු ඔහුගේ කථාව පිළිනොගත්තේය.

අනතුරුව සොළොස් දහසක් අන්තඃපුර ස්ත්‍රීහු දරුව, මහාපදුම කුමාරයනි, මේ ඔබට නුසුදුසු වූවක් ලබන ලදැයි මහත් වූ හඬින් ඝෝෂා කළහ. සියළු ක්‍ෂත්‍රිය වංශික ධනවත්හුද, ඇමති පිරිවර ජනයෝද දේවයන් වහන්ස, කුමාරයා ශීලාචාර ගුණයන්ගෙන් යුක්ත වූයේද පරපුර රක්නේද රාජ්‍ය උරුමය ඇත්තේද වෙයි. ඔහු මාගමකගේ වචනය ගෙන පරීක්‍ෂා නොකර විනාශ නොකරව. රජු විසින් විමසා බලා කටයුතු කරන්නෙකු විය යුතුයයි කියා ගාථා සතක් කීවාහුය.

නා දිට්ඨා පරතො දොසං - අණුං ථූලානි සබ්බසො, ඉස්සරො පණයෙ දණ්ඩං - සාමං අප්පටි වෙක්ඛීය

2. යම් ක්‍ෂත්‍රිය වංශිකයෙක් නුවණින් විමසා නොබලා (යමෙකුට) දඬුවම් නියම කෙරේද? හෙතෙම කටු සහිත ආහාර ගිලියි. මැස්සන් සහිත ආහාර බුදින උපන් ගෙයි අන්‍ධයෙකු මෙන් වේ.

3. (යමෙක්) දඬුවම් නොකළ යුත්තන්ට දඬුවම් කෙරේද දඬුවම් කළ යුත්තන්ට දඬුවම් නොකෙරේද සම නොවූ මාර්ගයට පිවිසි අන්‍ධයෙකු මෙන් සම-අසම දෙක නොදනී.

4. යමෙක් යම් මේ කුඩා වූ හෝ ලොකු වූ හෝ කරුණු හැම පරිද්දෙන් මනාකොට දැක අනුශාසනා කරන්නේ නම් ඔහු ඒකාන්තයෙන් රාජ්‍ය පාලනයට සුදුසු වේ.

5. ඒකාන්ත මෘදු බැවින් හෝ ඒකාන්ත තියුණු (රළු) බැවින් හෝ තමා ආධිපත්‍යයෙහි තබන්නට නොහැකිය. එහෙයින් දෙයාකාරයෙන්ම හැසිරෙන්නේ ය.

6. මෘදු තැනැත්තේ අවමනට භාජනය කළේ වෙයි. ඉතා තියුණු (රළු) තැනැත්තා වෛරකරුවන් (සතුරන්) ඇත්තේ වෙයි. මේ දෙකරුණ දැන මධ්‍යස්ථව හැසිරෙන්නේය.

7. රාගයෙන් ඇලුනු තැනැත්තා බොහෝකොට කථා කරයි. ද්වේෂයෙන් දුෂ්ට වූ තැනැත්තා ද බොහෝකොට කථා කරයි. රජතුමනි, ස්ත්‍රියක නිසා පුතු නැසීමට නුසුදුසුය.

එහි නාදිට්ඨා යනු නොදැක. පරතො යනු අනිකාගේ සබ්බසො යනු සියළු. අණුං ථුලානි යනු කුදුමහත් වරදවල්. සාමං අප්පටිවෙක්ඛියානි. අනුන්ගේ වචනය අතැර තමාගේ ඉන්‍ද්‍රියානුභූතිය (ප්‍රත්‍යක්‍ෂය) නොකර පඨවිස්සාරො රජු දණ්ඩං න පණයෙ දඬුවම් නො පමුණුවන්නේය. මහා සම්මත රජු සමයෙහි නිරන්තරයෙන් මත්තෙහි දඬුවමක් නම් නැත. තැලීම නින්දාවට පත් කිරීම පිටුවහල් කිරීමට වැඩි වූ අත්පා සිඳීම් නැසීමක් නම් නැත. පසුව නපුරු රජවරුන්ගේ කාලයෙහි මෙය උපනි. එය සඳහා ඒ ඇමතියෝ ඒකාන්තයෙන්ම අනිකාගේ දෝෂය තෙමේම නොදැක දඬුවම් කරන්නට නුසුදුසු යැයි කියන්නාහු මෙසේ කීවාහුය.

යොච අප්පටි වෙක්ඛිත්‍වා යනු මහරජතුමනි, මෙසේ නුවණින් සලකා බලා වරදට සුදුසු දඬුවමක් පැනවිය යුතු කල්හි ඒ රජු අගති ගාමිත්‍වයෙහි පිහිටියේ ඒ වරද නුවණින් නොවිමසා අත් සිඳීම් ආදී දඬුවම් කරයිද! හෙතෙම තමාගේ දුකට හේතුවන කරුණ කරනුයේ කටු සහිත ආහාර ගිලිනුයේ වෙයි. උපතින්ම අන්ධ වූවකු මෙන් මැස්සන් සහිත වූ ආහාර අනුභව කරනුයේ වෙයි. අදණ්ඩියං යනු යමෙක් දඬුවම් නොකළ යුතු දඬුවම් නොපැණවිය යුතු යමෙකුට දඬුවම් කර දඬුවම් කළයුතු දඬුවම් පැනවිය යුතු අයෙකුට දඬුවම් නොකර තමාට කැමති වූවක්ම කරයිද, හෙතෙම වලගොඩැලි නිසා සම නොවූ මාර්ගයට පැමිණි අන්‍ධයෙකු මෙන් වේ. න ජානාති සමාසමං යනු අනතුරුව ගල් ආදියෙහි ගැටෙන්නේ අන්‍ධයෙකු මෙන් සතර අපායන්හි මහා දුකකට පැමිණෙයි යයි අර්ථයි. එතානි යනු මේ දඬුවම් කළයුතු නොකළ යුතු කරුණුද දඬුවම් කළයුතු කරුණු අතර කුඩා ලොකු සියළු දෙය මනාව දැක නො නසන්නේය. ඉදින් රජු වොහරිතුං රාජ්‍ය අනුශාසනාවට සුදුසු වේ යයි යන අර්ථයි.

තමා මහන්තෙ මහත් වූ ඉසුරෙහි තබන්නට නොහැකි වේ යන අර්ථයි. මුදු යනු මොළොක් ස්වභාවයෙන් යුත් රජු රටවැසියන් විසින් නින්දා කරන ලද්දේ වෙයි. අවමන් ලද්දා වූ ඔහු රාජ්‍යය සොරුන් රහිත වූවක් කරන්නට නොහැකි වේ. වෙරවා යනු ඉතා තියුණු තැනැත්තාට සියළු රටවැසියෝ වෛර ඇත්තෝ වෙත්නුයි වෙරවා නම් වේ. අනුමජ්ක්‍ධං යනු අනුගමනය කරන මෘදු හා තියුණු භාවයන්ගේ මැදයි. සමාචරෙ යනු මොළොක් නොවූවෙක්ද තියුණු නොවූවෙක්ද වී රාජ්‍යය කරන්නේය යන අර්ථයි. න ඉත්‍ථි කාරණා යනු මහරජතුමනි, පවිටු වූ ලාමක වූ මාගමක් නිසා පරපුර රක්නා වූ සේසතට උරුම කරවූ පුතු මරවන්නට නුසුදුසු යැයි කීය.

ඇමතියෝ මෙසේ නොයෙක් කරුණුවලින් කියන්නාහුද තමාගේ කථාව පිළිගන්වන්නට නොහැකි වූහ. බෝධිසත්ත්ව තෙමේද අයදිනු ලබන්නේ නමුත් තමාගේ කථාව පිළිගන්වන්නට නොහැකි වීය. අඥාන වූ ඒ රජු යවු ඔහු චෝරප්‍රපාතයෙහි හෙලවු යයි අණ කරන්නේ අටවන ගාථාව කීවේය.

8. සියළු ලෝ වැස්සෝ එක් පක්‍ෂයකය. මේ ස්ත්‍රිය හුදකලා වූවාය. මම ඇයගේ (කීම) පිළිපදිමි. යව ඔහු (ප්‍රපාතයෙන්) හෙළවු.

එහි තෙනාහං යනු යම් කරුණකින් සියළු ලෝවැසි ජනයා එක් පසකට වූයේ කුමාරයාටම පක්‍ෂ වී සිටියේය. මේ ස්ත්‍රිය හුදකලා වූවාය. ඒ කරුණ නිසා මම මැයගේ වචනය පිළිපදින්නෙමි. යවු ඔහු පර්වතයට නංවා ප්‍රපාතයෙහි හෙළවු මයයි කීවේය.

මෙසේ කී කල්හි සොළොස් දහසක් රජ බිසෝවවරුන් අතර එක් තැනැත්තියකද සිය ස්වභාවයෙන් සිටීමට නොහැකි වූවාය. සියළු නුවර වැස්සෝ අත් ඔසවාගෙන කෙස් විසුරුවා වැළපුනාහ. රජු මොවුහු මේ රජකුමරු ප්‍රපාතයෙහි හෙලීම වළක්වන්නාහු යයි පිරිවර සහිතව මහජනයා වැලපෙද්දීම ඔහුව පා උඩට ඇති සැටියෙන් හා හිස යටට ඇති සැටියෙන් කොට ගෙන්වාගෙන ප්‍රපාතයෙහි විසිකරවීය. ඉක්බිති ඔහුගේ මෛත්‍රී වැඩීමෙහි බල මහිමයෙන් පර්වතයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා මහාපදුමය, බිය නොවවයි ඔහු අස්වසන්නේ දෙඅතින් ගෙන ඇකයෙහි (හදවතෙහි) තබා දිව්‍යමය පහස පතුරුවා බැස පර්වතය පාමුල පිහිටි නාග භවනයෙහි හුන් නාරජුගේ පෙන ගැබෙහි තැබීය. නාරජු බෝසතුන් නාග භවනයට පමුණුවා තමාගේ යසස මැදින් බිඳ දුන්නේය. ඔහු එහි එක් අවුරුද්දක් වාසය කර මිනිස් ලොවට යන්නෙමියි කියා කිනම් තැනටදැයි කී කල්හි හිමාලයට ගොස් පැවිදි වන්නෙමියි කීවේය. නාරජු මැනවයි ඔහු ගෙන මිනිස් වාසයෙහි පිහිටුවා පැවිදි පිරිකර දී සිය වාසස්ථානයටම ගියේය. ඔහුද හිමවතට පිවිස තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි වී ධ්‍යානයන් හා අභිඥාවන් උපදවා වන මුල් ගෙඩි ආහාරකොට ඇතිව එහි වාසය කරයි.

ඉක්බිති බරණැස් නුවර වැසි වනයෙහි හැසිරෙන්නෙක් එතැනට පැමිණියේ මහාසත්ත්වයන් හැඳින දේවයන් වහන්ස, ඔබ මහා පදුම කුමාරයා නොවන්නේදැයි කියා යහළුව, එසේයයි කී කල්හි ඔහු වැඳ දින කීපයක් එහි වාසය කර බරණැස් නුවරට ගොස් රජුට දැනවීය. දේවයන් වහන්ස, ඔබගේ පුතු හිමවත පෙදෙසෙහි තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදිවූයේ පන්සලක වාසය කරයි. මම ඔහු සමීපයෙහි වාසය කර පැමිණියෙමියි කීවේය. ප්‍රත්‍යක්‍ෂ ලෙසට දක්නා ලද්දේද. එසේය ස්වාමීනි යයි කීවේය. රජු මහත් වූ බලසෙනඟ පිරිවරන ලදුයේ එහි ගොස් වනය කෙළවර කඳවුරු බැඳ ඇමතිවරුන් පිරිවරා පන්සලට ගොස් රන්රුවක ශ්‍රීයෙන් පන්සල දොරටුවෙහි හුන්නා වූ මහා සත්ත්වයන්ට වැඳ එකත්පස්ව හුන්නේය. ඇමතිවරුද වැඳ පිළිසඳර කොට හුන්නාහුය. බෝධිසත්ත්ව තෙමේද රජුට ඵලාඵල වලින් සංග්‍රහ කර පිළිසඳර කථා කළේය. ඉක්බිති රජු ඔහුට (කියනුයේ) දරුව, මා විසින් ඔබ ගැඹුරු ප්‍රපාතයෙහි හෙලවන ලද්දේ කෙසේ නම් සුවසේ ජීවත් වන්නේදැයි විමසන්නේ නවවන ගාථාව කීවේය.

9. තල්ගස් බොහෝ ගණනක් බහාලිය හැකිතරම් ගැඹුරැති දුක්සහිත වූ තරණය කිරීම අපහසු වූ ගිරිදුර්ගයෙහි හෙළන ලද්දේ වෙහිය. ඔබ කවර කරුණින් එහිදී නොමැරුනේද?

එහි අනෙක තාලෙ යනු තල්ගස් බොහෝ ප්‍රමාණයක උස ඇති. නාමරී යනු නොමැරුණි. අනතුරුව

10. ඒ පර්වත ප්‍රපාතයේ උපන් ශක්ති සම්පන්න වූ බලවත් නාගයෙක් දරණ වැලෙන් මා පිළිගත්තේය. එහෙයින් එහිදී මා නොමළේය.

11. රාජපුත්‍රය, එව, මම තොපව සිය නිවසට ගෙන යන්නෙමි. රාජ්‍යය කරව. ඔබට යහපතක් වේවා! වනයෙහි කුමක් කරන්නේද?

12. බිලී කටුව ලේ සහිතව උදුරා දමන්නේ යම්සේද එසේ උදුරා දමා සුවපත් වන්නේද මෙසේ මා සුවපත් වූවෙකු සේ දකිමි.

13. තොප බිලීකටුව යයි කුමකට කියහිද? ලේ සහිත යයි කුමකට කියහිද? තොප කවරක් උදුරාලූයේ යයි කියහිද විමසන්නා වූ මට එය කියව.

14. මම කාමයන්ට බිලී කටුව යයි කියමි. ඇත් අසුන් ලේ සහිත යයි කියමි. අත්හළ දෙය උදුරා ලූ දෙය යයි කියමි. ක්‍ෂත්‍රීයය මෙය මෙසේ දනුවයි.

මේ ගාථා පහ අතර එකක් හැර එකක් ලෙස ගාථා තුනක් බෝසතුන් වහන්සේගේය. ගාථා දෙකක් රජගේය.

එහි පච්චග්ගහී යනු පර්වතයෙන් වැටෙන කල්හි අවනත වූ මා පිළිගත්තේය. ගෙන නාග භවනයට පමුණුවා මහත් වූ සම්පත් දී මිනිස් වාසයට මා ගෙන යවයි කී කල්හි මා මිනිස් ලෝකයට ගෙන ආවේය. ඒ මම මෙහි අවුත් පැවිදි වූයේ වෙමි. ඒ දේවතාවාගේ හා නා රජුගේ බලමහිමයෙන් එහිදී මම නොමැරුනෙමි යි සියල්ල දැන්වීය.

එහි යනු රජු ඔහුගේ වචනය අසා සොම්නසට පත්වී දරුව, මම මෝඩකම නිසා ස්ත්‍රියකගේ වචනය ගෙන මෙසේ උතුම් හැසිරීමෙන් හා ගුණවත් බැවින් යුත් ඔබ කෙරෙහි වරදක් කළෙමි. මට සමා වෙවයි පාදයන්හි වැටී, මහරජතුමනි, නැගී සිටුව. තොප ක්‍ෂමා කරමි. මින්පසු නැවත මෙසේ නොවිමසා කටයුතු කරන්නෙක් නොවවයි කියන ලද්දේය. දරුව, ඔබ තමාගේ කුලය සතු සේසත ඔසවා රාජ්‍යය අනුශාසනා කරන්නේ මට සමාව දුන්නෙහි නම් වේයයි මෙසේ කීවේය.

උදධරිත්‍වා යනු හදවත වකුගඩු ආදිය වෙත නොපැමිණි බිලිකටුව ගලවා සුවපත් වෙයි. අත්තනං යනු තමාය. මහරජතුමනි, මෙසේ මමද නැවත සුවපත් භාවයට පත්වූයේ ගිලින ලද බිලී කටුව ඇති පුරුෂයෙකු මෙන් මා දකින්නෙමි. කින්නු ත්‍වං යනු රජු ඒ මේ කරුණු විස්තර වශයෙන් ඇසීමට විමසයි. කාමාහං යනු මම පඤචකාම ගුණයන්. හත්‍ථි අස්සං සලොහිතං යනු මෙසේ ඇත්, අස්, රිය, දෝලා, සත්රුවන් ආදී ප්‍රභේද වූ සම්පත්තීන් සලොහිතං යයි කීවෙමි. චත්තාහං යනු - චත්තං අහං යයි විසන්‍ධියි. යම්දිනක ඒ සියල්ලම අත්හරනා ලද්දේ වෙමිද පරිත්‍යාග කරන ලද්දේ වෙමිද මම එය දන් දී උදුරා ලූයෙමියි කීවෙමි.

මහරජතුමනි,මෙසේ මට රාජ්‍යයෙන් වැඩක් නැත. ඔබ දසරාජ ධර්මයන් කෝප නොකර අගතිගාමී වීම අත්හැර දැහැමිව රාජ්‍යය කරවයි මහා සත්ත්වයන් තෙමේ පියාට අවවාද දුන්නේය. හෙතෙම හඬා වැළපී නගරයට යන්නේ අතරමගදී ඇමතිවරුන් ගෙන් මම කුමක් නිසා මෙවැනි ආචාර සම්පන්න පුත්‍රයෙකුගෙන් වෙන්වීමට පත්වූයෙම් දැයි විමසීය. (රජතුමනි) අගමෙහෙසිය නිසාවෙනි. රජු ඇය පා උඩුකුරු වන ලෙස ගෙන්වාගෙන චොරප්පාතයෙහි හෙලා නගරයට පිවිස දැහැමිව රාජ්‍යය කරවීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, මැය පෙරද මට නින්දා කර මහත් වූ විනාශයකට පැමිණියේ යයි කියා.

15. එකල්හි (සුළු) මව චිංචමානවිකාව වූවාය. මගේ පියා දෙව්දත් වීය. නුවණැති නාගයා ආනන්ද තෙර වීය. දේවතාවා සැරියුත් රහතන් වහන්සේය. රාජපුත්‍රයා මම වීමි යි ජාතකය මෙසේ දරා ගනිවු යයි

අවසාන ගාථාවෙන් ජාතකය ගලපා වදාළ සේක.