1. මාතඞ‍්ගජාතකවණ‍්ණනා 497 අට‍්ඨකථා

1. මාතංග ජාතකය (497)

කුතොනු ආගච්ඡසි රුම්මවාසී යන මේ ගාථාව ශාස්තෘෘන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් උදේනවංස රජු අරභයා දේශනා කළ සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් පිණ්ඩොල භාරද්වාජ තෙරණුවෝ දෙව්රම සිට අහසින් කොසබෑ නුවර උදේනි රජුගේ උයනට දිවා විහරණය සඳහා බොහෝසෙයින් යෙති. තෙරණුවෝ පෙර භවයෙහි රාජ්‍ය කරනුයේ දීර්ඝ කාලයක් ඒ උයනෙහි පිරිවර සහිතව සම්පත් අනුභව කළෝය. හෙතෙම ඒ පෙර පුරුද්ද නිසා බොහෝ සෙයින් එහිම දිවා විහරණය සඳහා හිඳ ඵලසමවත් සුවයෙන් ගෙවයි. එක් දවසක් උන්වහන්සේ එහි ගොස් මනාව මල් පිපුනා වූ මහ සල්ගසක් මුල හුන්කල්හි එනුවර රජකරන උදේනී රජු සත්දිනක් මත්පැන් බී උයන්කෙළි කෙළිම්හයි මහත් වූ පිරිවර සමග උයනට ගොස් මගුල් ගල් තලාවෙහි එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ ඇකයෙහි හොත්තේ මත්පැනින් මත් වූ නිසා නින්දට වැටුනේය. ගායනා කරමින් හුන් ස්ත්‍රීහු තූර්යභාණ්ඩයන් හෙලා උයනට පිවිස මල්ගෙඩි ආදිය සොයන්නාහු තෙරුන් දැක වෙතට ගොස් වැඳ හුන්නාහුය. තෙරුන් වහන්සේ ධර්මකථා කියමින් හුන්හ. අන් ස්ත්‍රිය ඇකය සොළවා රජු පුබුදුවා ඒ වසලියෝ කොහි ගියාහුදැයි කී කල්හි එක් ශ්‍රමණයෙකු පිරිවරා හුන්නාහු යයි කීවාය. ඔහු කිපියේ ගොස් තෙරුන්ට බැණ අපහාස කර බොල, ඒ ශ්‍රමණයා තඹකුහුඹුවන් (දිමියන්) ලවා කවවන්නෙමියි ක්‍රෝධයෙන් තෙරුන්ගේ සිරුරෙහි දිමිගොටුවක් බිඳ දැමීය. තෙරුන් වහන්සේ අහසෙහි සිට ඔහුට අවවාද දී ජේතවනයෙහි ගඳකිළි දොරටුවෙහිම බැස බුදුරදුන් විසින් කොහි සිට පැමිණියෙහිදැයි විමසන ලද්දේ ඒ කරුණ දැන්වීය. ශාස්තෘෘන් වහන්සේ “භාරද්වාජය, උදේන පැවිද්දන් පීඩාවට පත්කළේ දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද පීඩාවට පත් කළේ යයි වදාරා ඔහු විසින් අයදින ලද්දේ අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි මහබෝධි සත්ත්වයෝ පිටත නගරයේ සැඩොල් කුලයෙහි උපන්නේය. ඔහුට මාතංග යයි නම් කළාහුය. මෑත කාලයෙහි නුවණැති බවට පත්වූයේ මාතංග පණ්ඩිතයයි ප්‍රකට වීය. එකල්හි බරණැස් නුවර සිටුගේ දුව දිට්ඨමංගලිකා නම් වූවා එක් මසකට වරක් දෙමසකට වරක් වශයෙන් මහත් පිරිවරින් යුක්තව උයන් ක්‍රීඩාවට යයි. ඉක්බිති එක් දවසක් මහබෝසත් තෙමේ කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා නුවරට පිවිසෙන්නේ වාසදොරදී දිට්ඨ මංගලිකාව දැක එක් පසෙකට ඉවත් වී ඇලී සිටියේය. දිට්ඨ මංගලිකා තොමෝ තිරය අතරින් බලන්නී ඔහු දැක මේ කවරෙක්දැයි විමසා ස්වමීනි, සැඩොලෙකැයි කී කල්හි නොදැකිය යුත්තෙක් දකිමුයි සුවඳ දියෙන් ඇස් සෝදා එතැනින් පෙරලා ආවාය. ඇය සමග නික්මුන ජනයා එම්බා දුෂ්ට සැඩොල, ඔබ නිසා අපට අද මිල නැති සුරා හා බත් නැසුනේ යයි කෝපයෙන් මඩනා ලද්දේ මාතංග පණ්ඩිතයාට අත්වලින්ද පාවලින්ද තලා සිහිසුන් කර ගියේය. හෙතෙම මොහොතක් කල්ගෙවා ලබන ලද සිහිය ඇත්තේ සිතුවේය. දිට්ඨමංගලිකාවගේ පිරිවර ජනයා නිදොස් වූ මා නිකරුනේ තැළුවේය. දිට්ඨමංගලිකාව ලැබම නැගිටින්නෙමි. නොලැබ නොනැගිටින්නෙමියි අධිෂ්ඨාන කර ගොස් ඇගේ පියාගේ නිවෙස්හි දොරටුවෙහි හොත්තේය. හෙතෙම කවර කරුණකින් හොත්තේ දැයි කී කල්හි අන් කරුණක් නැත. මට දිට්ඨමංගලිකාවගෙන්ම ප්‍රයෝජනයැයි කීවේ. එක්දිනක් ගෙවුනි. එසේ දෙවන සිව්වන පස්වන සවන දින ගෙවුනි. බෝසතුන්ගේ අධිෂ්ඨානය වූ කලී සමෘද්ධ වේමය. එහෙයින් සත්වන දවස්හි දිට්ඨමංගලිකාව බැහැරට ගෙනවුත් ඔහුට දුන්හ.

ඉක්බිති ඇය ඔහුට ස්වාමීනි, නැගී සිටුව. ඔබගේ ම ගෙට යමු යයි කීවාය. සොඳුර, ඔබේ පිරිවර ජනයා විසින් බොහෝ පෙළන ලද්දේ වෙමි. මා ඔසවා පිටට නංවාගෙන යවයි කීවේය. ඇය එසේ කොට නගරවාසීන් බලා සිටිද්දීම නගරයෙන් නික්මී සැඩොල්ගමට ගියාය. ඉක්බිති මහබෝසත් තෙමේ ඇයට ජාති සම්භේදයක්ද ඉක්මවා යෑමක්ද නොකර දින කීපයක් ගෙයි වාසය කරවා මෙසේ සිතුවේය. මම මැය ලාභ සත්කාරයන්ගෙන් අගතැන්පත් කරන්නේ පැවිදි වීමෙන්ම කළහැකි වන්නෙමි. අන් පරිද්දකින් නොහැකි වන්නෙමි යි. ඉක්බිති ඇය අමතා සොඳුර, මා වනයෙන් කිසිවක් නොගෙනෙන කල්හි අපගේ දිවි නොපවතී. මා පැමිණෙන තෙක් උකටලී නොවව. මම වනයට යන්නෙමියි කියා ගෙවැස්සන්ට මැය පිළිබඳව පමා නොවව් යයි අවවාද දී වනයට ගොස් ශ්‍රමණ පැවිද්දෙන් පැවිදි වී නොපමා වූයේ සත්වන දවස්හි අෂ්ට සමාපත්තීන් හා පඤ්ච අභිඥාවන්ද උපදවා දැන් දිට්ඨමංගලිකාවට සහාය වන්නට හැකිවන්නෙමියි ඍද්ධියෙන් ගොස් සැඩොල් ගම්දොර බැස දිට්ඨමංගලිකාවගේ ගෙදොරට ගියේය. ඇය ඔහුගේ පැමිණීම අසා නික්මී ස්වාමීනි, කුමක් හෙයින් මා අනාථ කර පැවිදි වූයෙහිදැයි හැඬුවාය. ඉක්බිති ඇයට කියනුයේ සොඳුර, නහමක් නොසිතව. ඔබගේ පැරණි යසසට වඩා දැන් ඉතා මහත් වූ යසස් ඇත්තියක කරන්නෙමි. බලව මගේ සැමියා මාතංග නොවේ. මගේ සැමියා මහා බ්‍රහ්මයායි යන මෙපමණක් පිරිස මැද කියන්නට හැකි වෙහිදැයි. එසේය ස්වාමීනි හැකි වන්නෙමි. එසේ නම් දැන් නුඹගේ සැමියා කොහිදැයි විමසන ලද්දී බඹලොව ගියේ යයි කියා කවරදා පැමිණෙන්නේ දැයි කී කල්හි මෙයින් සත්වන දවස්හි පුන්සඳ බිඳ එන්නේ යයි කියව යයි මෙසේ ඇයට කියා හිමවතටම ගියේය.

දිට්ඨමංගලිකාද බරණැස් නුවර මහජනයා මැද ඒ ඒ තැන්වල එසේ කීවාය. මහජනයාද පුදුමයෙකි. මහා බ්‍රහ්මයා හා සමාන වූවෙක් දිට්ඨමංගලිකාව වෙත නොයයි. (ඇය වෙත ගියේ මහා බ්‍රහ්මයාමය) මෙය මෙසේම වන්නේ යයි ඇදහීය. බෝධිසත්ත්වයෝද පුන් පොහෝදින චන්ද්‍රයා අහස් මැද සිටි කල්හි බ්‍රහ්ම ආත්ම භාවය මවාගෙන සියළු කසී රටද දොළොස් යොදුන් වූ බරණැස් නගරයද ඒකාලෝක කරවා චන්ද්‍රයා බිඳ බැස බරණැස් නුවර මතුමත්තෙහි තෙවරක් පරිභ්‍රමණය කර මහජනයා විසින් සුවඳමල් ආදියෙන් පුදනු ලබන්නේ සැඩොල් ගමට අභිමුඛ වීය. බ්‍රහ්ම භක්ති ඇත්තෝ රැස්වී සැඩොල් ගමට ගොස් දිට්ඨ මංගලිකාවගේ නිවස සුදු වස්ත්‍රවලින් වසා බිම සිව්දෑගඳින් පිරිබඩ ගන්වා මල් විසුරුවා දුම් දී සිදු වියන් අතුරා මහ සයනයක් පනවා සුවඳ තෙලින් පහන් දල්වා දොර රිදී පැහැ වැලි අතුරා කොඩි බැන්දාහ. මෙසේ අලංකාර කරන ලද නිවසෙහි මහබෝසතුන් බැස ඇතුලට පිවිස මදක් යහන මත හුන්නේය.

එකල්හි දිට්ඨමංගලිකාව මල්වර වූවාය. ඉක්බිති ඇඟිල්ලෙන් ඇයගේ නැබ පිරිමැදීය. කුසෙහි ගැබක් පිහිටියේය. ඉක්බිති මහබෝසත් තෙමේ ඇය අමතා සොඳුර, ඔබට ගැබක් පිහිටියේය. පුතෙකු වදන්නෙහිය. ඔබ ඔබගේ පුතාද ලාභයෙන් හා කීර්තියෙන් අගතැන්පත් වූවෝ වහු. ඔබගේ පා සේදූ ජලය සියළු දඹදිව රජුන්ගේ අභිෂේක ජලය වන්නේය. ස්නානය කළ ජලය අමා ඔසුවක් වන්නේය. යමෙක් ඒ ජලය හිසෙහි වත් කරත්ද, ඔවුහු හැමදා රෝගයන්ගෙන් මිදෙන්නාහ. කාලකණ්ණිය පිටුදකිත්. ඔබගේ පා පුටුවෙහි හිස තබා වඳින්නෝ දහසක් දෙන්නාහ. ඇසෙන ඇසෙන මානයේ සිට වඳින්නෝ සියයක් දෙන්නාහ. පෙනෙන මානයේ සිට වඳින්නෝ එක් කහවනුවක් දී වඳින්නාහ. අප්‍රමාද වවයි ඇයට අවවාද කර ගෙයින් නික්මී මහජනයා දකිද්දීම අහසට පැන නැගී සඳ මඬලට පිවිසියේය. බ්‍රහ්ම භක්ති ඇත්තෝ රැස්වී සිටියාහුම රාත්‍රිය ගෙවා උදැසනම දිට්ඨමංගලිකාව රන්සිවි ගෙයකට නංවා හිසෙන් ඔසවා නගරයට පිවිසියාහුය. මහජනයා මහාබ්‍රහ්මයාගේ භාර්යාව යයි ඇය වෙත එළඹ සුවඳ මල් ආදියෙන් පිදූහ. පා පුටුවෙහි හිස තබා වැඳීමට ලබන්නෝ දහසින් වස්තුව දෙත්. ඇසෙන මානයේ සිට වඳින්නට ලබන්නාහු සියයක් දෙත්. පෙනෙන මානයේ වඳින්නට ලබන්නාහු එක් කහවනුවක් දෙත්. මෙසේ දොළොස් යොදුන් වූ බරණැස හැසිරෙන්නී කෝටි දහඅටදහසක් ධනය ලැබුවාය.

ඉක්බිති ඇය නුවර පරිහරණය කොටගෙන විත් නුවර මැද මහා මණ්ඩපයක් කරවා තිර වටකරවා මහත් වූ ශ්‍රී සෞභාග්‍යයෙන් එහි විසීම කර වූහ. මණ්ඩපය සමීපයෙහිම වාහල්දොර සතක් ඇති, සත්බුමු ප්‍රාසාදයක් කරන්නට පටන් ගත්තාහුය. මහත් වූ නව කර්මාන්තයක් වීය. දිට්ඨමංගලිකාව මණ්ඩපයෙහිම පුතෙකු වැදුවාය. ඔහුට නම් තබන දවස්හි බමුණේ රැස්වී මණ්ඩපයෙහි උපන් හෙයින් මණ්ඩව්‍ය කුමාරයා යයි නම් කළාහුය. ප්‍රාසාදය දස මාසයකින් නිමවීය. එතැන් පටන් මහත් යසසින් එහි වාසය කරයි. මණ්ඩව්‍ය කුමාරයාද මහත් වූ පිරිවර සමග වැඩේ. ඔහු අවුරුදු හත-අට කල්හිදීම දඹදිව උතුම් ආචාර්යවරු රැස් වූවාහුය. ඔවුහු කුමරුට වේද තුන ඉගැන්වූහ. සොළොස් වස් කල්හි පටන් බ්‍රාහ්මණයන්ට බත් එළවීය. නිරතුරුව සොළොස් දහසක් බමුණෝ වළඳත්. සිව්වන වාහල්කඩෙහි බමුණන්ට දන් දෙනු ලැබේ.

ඉක්බිති එක් මහත් උත්සව දිනයෙක්හි නිවසෙහි බොහෝ කිරිබත් සූදානම් කළාහුය. බමුණෝ සොළොස් දහසක් සිව්වන වාහල්කඩ හිඳ රන්රසවන් අළුත් ගිතෙලින්, පැසුන මී කඩහකුරුවලින්ද සකසන ලද කිරිබත් වළඳිත්. කුමාරයාද සියළු අලංකාරයන්ගෙන් සැරසුන්නේ රන් පාවහන් මත නැග අතින් රන් දණ්ඩක් ගෙන මෙහි ගිතෙල් දෙව. මෙහි මීපැණියයි විමසමින් හැසිරේ. එකෙනෙහි මාතංග පණ්ඩිතයා හිමාලයෙහි අසපුවෙහි හුන්නේ දිට්ඨමංගලිකාවගේ පුතුගේ පුවත් කවරේදැයි බලන්නේ ඔහුගේ නොතොටින් වන් බව (නොමග ගිය බව) දැක අදම ගොස් මානවකයා දමනය කර යම්තැනක දෙන ලද්දේද එහි දන් දෙවා එන්නෙමියි සිතා අහසින් අනෝතත්ත විලට ගොස් මුහුණ සේදීම් ආදිය කර ගල්තලාවෙහි සිටියේ රතුපැහැ වස්ත්‍රයක් හැඳ බඳපටිය බැඳ පාංශකූල සඟල සිවුර පොරොවා මැටි පාත්‍රය ගෙන අහසින් අවුත් සිව්වන වාහල්කඩ දන්ශාලාව අබියසම බැස එකත්පස්ව සිටියේය. මණ්ඩව්‍යයා ඔබිනොබ බලන්නේ ඔහු දැක මෙලෙස විරූපී වූ කසල ගොඩක වූ යක්‍ෂයෙක් බඳු මේ පැවිද්දා මෙතැනට පැමිණෙන්නේ කෙලෙස පැමිණේදැයි ඔහු කථාබහ කරනුයේ පළමු ගාථාව කීවේය.

කුතොනු ආගච්ඡසි රුම්මවාසී, ඔතල්ලකො පංසුපිසාචකොච, සංඛාරචොලං පටිමුච්ච කණ්ඨෙ, කො රෙ තුවං හොහිසි අදක්ඛිණෙය්‍යොති

එහි රුම්මවාසී යනු පාට නොපොවන ලද නොසරසන ලද ගැට සහිත වූ රෙදි හඳනා වූ. ඔතල්ලකො යනු ලාමක තැනින් තැන එල්බෙන කෙළවර දරන්නා වූ. පංසුපිසාචකොවා යනු කසල ඇති තැන පිසාචකයෙකු මෙන්. සංඛාරචොළං යනු කසල ගොඩෙහි ලබන ලද රෙදි ඇති. පටිමුච්චා යනු ගැටගසා. අදක්ඛිණෙය්‍යා යනු ඔබ දීමට සුදුස්සෙක් නොවේ. මේ උතුම් වූ දීමට සුදුස්සන් හුන් තැනට හුදකලාව කොහි සිට පැමිණියේද?

ඒ මහබෝසත් තෙමේ ඒ අසා ඔහු සමග කථා කරනුයේ දෙවන ගාථාව කීවේය.

2. කීර්තිමත් මණ්ඩව්‍ය කුමාරය, පිළියෙල කරන ලද ඔබගේ මේ ආහාරය (බොහෝ දෙනා) කති. අනුභව කරති. පානය කරති. ඔබ මා අනුන් විසින් දෙන ලද දෙයින් යැපෙන්නෙකැයි දනුව. සැඩොලා යාචක පිණ්ඩය (ආහාරය) ලබාවා.

එහි පකතං යනු පිළියෙල කරන ලද. යසස්සී යනු පිරිවර සහිත වූ. තං ඛජ්ජරෙ යනු එය කත්. අනුභව කරත්. පානය කරත්. කුමන කරුණින් මා පිළිබඳව කිපෙහිද? උත්තිට්ඨ පිණ්ඩං යනු නැගී සිට ලද යුතු ආහාරයයි. නැගී සිටියහු විසින් දෙනු ලබන කල්හි යට සිට ලද යුතු ආහාරයයි. ලභතං සපාකො යනු සැඩොලාද ලබාවා. උසස් ජාතියෙන් යුක්ත වූවාහු සියළු තන්හිදී ලබත්. සැඩොලාට කවරෙක් දෙයිද? මම දුලභ වූ ආහාර ඇත්තෙමි. එහෙයින් කුමාරය, මගේ දිවිපැවැත්ම සඳහා භෝජනය දෙවවයි කීවේය.

අනතුරුව මණ්ඩව්‍ය කුමාරයා ගාථාවක් කීවේය.

3. මගේ මේ ආහාරය බමුණන්ට පිළියෙල කරන ලදි. ශ්‍රද්ධාවෙන් යුත් මගේ මේ දානය තමාගේ අභිවෘද්ධිය සඳහාය. මෙතනින් ඉවත් වෙව. කුමක් හෙයින් මෙහි සිටියේ වෙහිද? පහත් තැනැත්ත, අප වැන්නෝ තොපට නොදෙත්.

එහි අත්තත්‍ථාය යනු තමාගේ වැඩ පිණිස. අපෙහි එත්තො යනු මෙතැනින් ඉවත් වෙව. නමාදිසා යනු මා වැන්නෝ උසස් ජාතියෙන් යුක්ත වූ උසස් බ්‍රාහ්මණයන්ට දන් දෙති. ඔබ වැනි චණ්ඩාලයන්ට නොදෙති. දීනය යව යි.

මහබෝසත් තෙමේ අනතුරුව ගාථාවක් කීවේය.

4. කුමාරය, අස්වැන්න අපේක්‍ෂාකරන්නෝ ගොඩද, පහත් බිමද තෙත් සහිත කුඹුරෙහිද බීජ වපුරත්. (එසේම) මේ විපාක ලැබීමේ ශ්‍රද්ධාවෙන් දන් දෙව. දීමට සුදුස්සන්ට සතුටු කරන්නේ නම් මැනවි.

එහි අර්ථය කුමාරය, ශස්‍යයන්ගේ අස්වැන්න අපේක්‍ෂා කරන්නෝ තෙවැදෑරුම් කෙත්වල බීජ වපුරත්. එහිදී බොහෝ වැස්ස ඇති කල්හි ගොඩ ධාන්‍ය සමෘද්ධ වේ. පහත් බිමැ කුණු වේ. තෙත් සහිත බිමෙහි ගංගාද තඩාගයන්ද නිසා කළ (වපුළ) දෙය දියපහරින් පාවී යයි. මදවැසි ඇතිකල්හි ගොඩ ගොවිතැන් විපතට පත්වේ. පහත් බිම මදක් සමෘද්ධ වේ. තෙත් බිම සමෘද්ධ නොවේමය. සම වැසි ඇති කල්හි ගොඩ ගොවිතැන මදක් සමෘද්ධ වේ. අන් තැන්හි සමෘද්ධමත් වේමැයි. එහෙයින් අස්වනු අපේක්‍ෂා කරන්නෝ යම් සේ තෙවැදෑරුම් කුඹුරුවල වපුරත්ද එසේ ඔබද මේ විපාක නැමති ශ්‍රද්ධාවෙන් ආවා වූත් නොආවා වූත් සියල්ලන්ටම දන් දෙව. මෙසේ දෙන්නේ දක්‍ෂිණාර්හයන් සතුටු කරවන්නේය. ලබන්නේය. යන මෙය මැනවි.

අනතුරුව මණ්ඩව්‍යයා ගාථාවක් කීවේය.

5. මම යම්තැනක බිජුවට පිහිටුවමිද ලොව පුණ්‍ය ක්‍ෂේත්‍රයෝ මවිසින් දන්නා ලදහ. ජාතියෙන් හා මන්ත්‍රයෙන් යුක්ත වූ යම් බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් වෙත්ද, සුපේසල වූ ඔවුහු මෙලොව පුණ්‍ය ක්‍ෂේත්‍රයෝ වෙත්.

එහි යෙසාහං යනු යම් අයෙක් කෙරෙහි මම (යෙසු+අහං) ජාත මන්තූපපන්නො යනු ජාතියෙන්ද මන්ත්‍රයන්ගෙන්ද යුක්ත වූවාහු.

මහා බෝධිසත්ත්වයෝ අනතුරුව ගාථා දෙකක් කීහ.

6. ජාති මදයද, අභිමානයෙන් යුක්ත බවද, ලෝභයද, ද්වේෂයද, මදයද, මෝහය යන මේ සියළු අගුණයෝ යමෙකු කෙරෙහි වසත්ද මෙලොව ඒ ක්‍ෂේත්‍රයෝ අපේසලයෝ වෙති.

7. ජාති මදයද අතිමානයෙන් යුක්ත බවද ලෝභයද ද්වේෂයද මදයද මෝහයද යන මේ සියළු අගුණයෝ යමෙකු කෙරෙහි නොවෙත්ද මෙලොව ඒ ක්‍ෂේත්‍රයෝ සුපේසලයෝ වෙති යනුයි.

එහි ජාතිමදො යනු මම උසස් ජාතියක් ඇත්තෙමියි මෙසේ උපන් මානයයි. අතිමානිතා ච යනු මා සමග ජාති ආදියෙන් සම වූ අනිකෙක් නැතැයි අනිකුන් ඉක්මවා පවතිනුයේ ලෝභ ආදීන්හි ඇලෙන, ද්වේෂ කරන ගැලෙන මුලාවට පත් වන්නාහු. අපෙසලති යනු මෙබඳු වූ පුද්ගලයෝ සර්පයන්ගේ පිරුණු තුඹස් මෙන් අප්‍රිය වූවෝ වෙති. මෙබඳු වූවන්ට දෙන ලද දානය මහත්ඵල නොවේ. එහෙයින් මොවුන්ගේ සුපේශල පුණ්‍යක්‍ෂෙත්‍ර භාවය නොසිතවු. උසස් ජාති ඇත්තෝ සුගතිය දෙන්නෝ නොවෙති. යමෙක් ජාතිය පිළිබඳ මානාදියෙන් තොරද ඔවුහු ආර්යයෝ වෙති. ඒවා ක්‍ෂේත්‍රයෝය. ඔවුහු සුපේශල වූවෝය. ඔවුන් කෙරෙහි දෙන ලද දෙය මහත්ඵල වේ. ඔවුහු සර්ග දායකයෝ වෙති.

මෙසේ මහ බෝසතුන් නැවත නැවත කියන කල්හි හෙතෙම කිපී මෙතෙමේ බොහෝසෙයින් කථා කරයි. මේ දොරටුපල්ලෝ කොහි ගියාහුද? මේ සැඩොලා බැහැර නොකරන්නේදැයි ගාථාවක් කීවේය.

8. මේ (දොර රැකවලෙහි හුන්) උපජෝති, උපජ්ක්‍ධා යද භණ්ඩකුච්ඡිද යන තිදෙන කොහි ගියෝද මොහුට දඬුවම්ද වධ ද දී මේ සැඩොලා බෙල්ලෙන් ගෙන බැහැර කරව්.

එහි කෙවත්‍ථ ගතා යනු මේ දොරටු තුනෙහි සිටි උපජෝති උපජ්ක්‍ධාය භණ්ඩකුච්ඡි යන දොරටු පාලකයෝ තිදෙන කොහි ගියාහුදැයි අර්ථයි.

ඔවුහු ද ඔහුගේ වචනය අසා වේගයෙන් අවුත් වැඳ දේවයන් වහන්ස, කුමක් කරමුදැයි කීවාහුය. තොපි මේ නීච වූ සැඩොලා දක්නා ලද්දේද? දේවයන් වහන්ස, නොදකිමු. කොහි සිට ආ බවක් නොදනිමු. මෙතෙම මායාකාරයෙක් හෝ විද්‍යාධරයෙක් හෝ වන්නේය. දැන් කිම සිටහුද? දේවයන් වහන්ස, කුමක් කරමුදැයි විචාළහ. මොහුගේ කට තලා නලල බිඳ මුගුරින් හා උණපතුරින් පිටෙහි සම ගලවා වධ දී බෙල්ලෙන් ගෙන මේ සැඩොලා බැහැර කරව්. මෙතැනින් පිටත දමව් කියාය.

මහබෝසත් තෙමේ ඔවුන් තමා වෙත නොපැමිණි කල්හිම පැන නැගී අහසෙහි සිටියේ ගාථාවක් කීවේය.

9. යමෙක් සෘෂිවරයාට අවමන් කරන්නෙහිද? එබඳු වූ ඔබ පර්වතයක් නියෙන් සාරන්නෙහිය. දතින් යකඩ කන්නෙහිය. ගින්න ගිලීමට උත්සාහ කරන්නෙහිය.

එහා ජාතවේදං පදහසි යනු ගින්න ගිලීමට උත්සාහ කරහිය.

මහබෝසතුන් මෙම ගාථාව කියා මානවකයාද බ්‍රාහ්මණයන්ද දකිද්දීම අහසෙහි පැන නැංගේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ බව ප්‍රකාශ කරමින් ගාථාවක් වදාළහ.

10. සත්‍ය වූ බලමහිමයෙන් යුක්ත වූ මාතංග සෘෂිවරයා මෙය කියා බමුණන් බලා සිටියදීම අහසෙහි නැගී සිටියේය.

එහි සච්චපරක්කමො යනු ස්වභාවයෙන්ම බල සහිත වූ.

හෙතෙම පෙරදිගට අභිමුඛ වී ගොස් එක් වීථියෙක බැස පාසලකුණු පෙනේවායි අධිෂ්ඨාන කර පෙරදිග දොර සමීපයෙහි පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ මිශ්‍ර වූ ආහාර එකතු කර එක් ශාලාවක හිඳ මිශ්‍ර වූ ආහාර අනුභව කළේය. නගර දේවතාවෝ මෙතෙම අපගේ ආර්යයන් පෙළා කියයි යයි නොඉවසන්නෝ පැමිණියාහුය. ඉක්බිති ප්‍රධාන යක්‍ෂයා ඔහුගේ බෙල්ල ගෙන කරකැවීය. සෙසු දෙවියෝ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ බෙල්ල ගෙන කැරකැවූහ. බෝසතුන් කෙරෙහි මෘදු සිත් ඇති නිසා ඔහුගේ පුතා යයි ඔහු නොමරත්. හුදෙක් විඩාවට පත් කළෝමය. මණ්ඩව්‍යගේ හිස කරකවා පිටුපසට අභිමුඛ වූයේය. අත්පා සෘජු වූයේද තද වූයේද වී සිටියේය. ඇස් කළුරිය කළ අයෙකුගේ මෙන් පෙරලී ගියේය. හෙතෙම තද වූ සිරුර ඇත්තේ හොත්තේය. සෙසු බ්‍රාහ්මණයෝ කෙල වමනය කරන්නාහු වෙන් වෙන්ව පෙරලෙත්. ආර්යාවනි, ඔබගේ පුත්‍රයාට කිසිවක් වූයේ යයි දිට්ඨමංගලිකාට දැන්වූවාහුය. ඇය වේගයෙන් අවුත් පුතු දැක පුදුමයි මේ කුමක්දැයි කියා ගාථාවක් කීවාය.

11. හිස පිටුපසට පෙරළන ලදි. අත වැඩකට නුසුදුසු ලෙස දිග හැරුනි. ඇස් මළ එකෙකුගේ මෙන් සුදුය. කවරෙක් මගේ පුත්‍රයාට මෙසේ කළේද?

එහි ආවෙඨිතං යනු පෙරළන ලදි.

ඉක්බිති එතැන හුන් ජනයෝ ඇයට දන්වන්නට ගාථාවක් කීවාහුය.

12. රළු ඇඳුම් ඇන්දා වූ ලාමක වූ පාංශු පිසාචකයෙකු වැනි වූ කසල ගොඩින් ගත් වස්ත්‍රයක් ගෙලැ ලා ගත් ශ්‍රමණයෙක් මෙහි පැමිණියේය. හෙතෙම ඔබගේ මේ පුතුට මෙසේ කළේය.

ඇය ඒ අසා “අනිකෙකුට මෙවැනි බලයක් නැත. ඒකාන්තයෙන් මාතංග පණ්ඩිතයා වන්නේ” යයි සිතුවාය. ප්‍රාඥයා ඒකාන්තයෙන් මෙත් වැඩීමෙන් යුක්ත වූවෙකි. මෙපමණක් ජනයා පෙළා නො යන්නේය. කවර නම් දිශාවකට ගියේ වන්නේදැයි යි සිතුවාය. අනතුරුව ඒ බව විමසන්නී ගාථාවක් කීවාය.

13. මානවකයෙනි, මහා ප්‍රාඥ වූ ඔහු කවර දිශාවකට ගියේදැයි යන මේ කරුණ මට කියව. ඔහු වෙත ගොස් වරදට පිළියම් කරන්නෙමු. ඔහු වෙතින් පුත්‍රයා ජීවිතය ලබන්නමෝ නම් යෙහෙකි.

එහි ගනත්‍වාන යනු ඔහු සමීපයට ගොස් තං පටිකිරියෙමු අච්චයං යනු ඒ වරදට පිළියම් කරන්නෙමු. කියන්නෙමු. ඔහු සමා කරන්නෙමුයි. පුත්තං ලභෙමු යනු පුත්‍රයාගේ ජීවිතය ලබන්නෙමු නම් යෙහෙකි.

ඉක්බිති එහා සිටියා වූ මානවකයෝ මෙසේ කීවාහුය.

14. මහා ප්‍රාඥ වූ හෙතෙම අහස් මාර්ගයෙහි මැද පසළොස්වකදා චන්ද්‍රයා මෙන් අහසට ගියේය. තවද සත්‍ය වූ ප්‍රතිඥා ඇති මනා වූ රූපයෙන් යුත් සෘෂීවරයා පෙරදිගට ගියේය.

එහි පථද්ධුනො යනු අහස් මාර්ගය නැමති මාවත මැද පසළොස්වකදා චන්ද්‍රයා මෙන්. අපිචාපි සො යනු තවද ඔහු පෙරදිගට ගියේය.

ඇය ඔවුන්ගේ වචනය අසා මගේ ස්වාමියා සොයන්නෙමියි රන් කලස හා රන්බඳුන ගෙන්වාගෙන දාසි සමූහයා විසින් පිරිවරන ලදුයේ ඔහු විසින් පා සළකුණු අධිෂ්ඨාන කළ තැනට පැමිණ එ් අනුසාරයෙන් යන්නී ඔහු පුටුවෙහි හිඳ අනුභව කරන කල්හි ඔහුගේ සමීපයට ගොස් වැඳ සිටියාය. හෙතෙම ඇය දැක බත් මදක් පාත්‍රයෙහි තැබීය. දිට්ඨමංගලිකාව රන් කලයෙන් ඔහුට ජලය දුන්නේය. හෙතෙම එහීම අත සෝදා මුව සේදීය. ඉක්බිති ඇය කවර කරුණක් නිසා මගේ පුත්‍රයාට ඒ විකාරය කළේදැයි ඔහුගෙන් විමසන්නී ගාථාවක් කීවාය.

15. හිස පිටුපසට පෙරළන ලදි. ක්‍රියා කළ නොහැකි පරිද්දෙන් අත දිග හරියි. මළ කෙනෙකුගේ මෙන් ඇස් සුදුය. කවරෙක් මේ මගේ පුතාට මෙසේ කළේද?

අනතුරු අන්‍ය ගාථාවෝ වදන් පිළිවදන් වෙයි.

16. සෘෂිවරුන් අනුව ගිය යහපත් ස්වභාව ඇති මහානුභාව සම්පන්න යක්‍ෂයෝ ඒකාන්තයෙන් වෙත්. ඒ යක්‍ෂයෝ දුෂ්ට වූ සිත් ඇති කිපිනෙකු කොට දැන ඔබගේ පුත්‍රයාට මෙසේ කළාහුය.

17. යක්‍ෂයෝ මාගේ පුතුට මෙසේ කළාහුය. බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්ස, ඔබ මා කෙරෙහි නොකිපෙව. ඔබගේ පාදයන් සරණ ගියේ වෙමි. තවුස්තුමනි, මම පුත්‍ර ශෝකයෙන් ඔබ වෙත පැමිණියා වෙමි.

18. මට බනින එවේලෙහි හෝ දැන්ද මගේ සිතෙහි කිසියම් ද්වේශයක් නැත. ඔබගේ පුත්‍රයා වේදයන් ඉගෙනීම නිසා ඇතිවූ මදයෙන් මත් වූයේ වෙයි. වේදය ඉගෙනද වැඩ අවැඩ නොදනී.

19. තවුස්තුමනි, ඒකාන්තයෙන් මිනිසාගේ හැඟීම් මොහොතකින් මුළා වේ. මහා ප්‍රාඥය, මගේ පුතුගේ එකම අපරාධය ඉවසව. පණ්ඩිතයෝ ක්‍රෝධය බලයකොට ඇත්තෝ නොවෙති.

එහි යක්ඛා යනු නගරාධිගෘහිත යක්‍ෂයෝය. අන්‍වාගතා යනු සෘෂිවරු යහපත් ස්වභාව ඇත්තෝය. ගුණසම්පන්නයෝ යයි මෙසේ දන්නෝ යයි යන අර්ථයි. තෙ යනු ඔවුහු සෘෂිවරුන්ගේ ගුණය දැන ඔබගේ පුත්‍රයා දුෂ්ට වූ සිත් ඇත්තෙකු කුපිත වූ සිත් ඇත්තෙකු කොට දැන, ත්‍වඤ්ඤෙව මෙ යනු ඉදින් යක්‍ෂයෝ කිපිනාහු මෙසේ කළාහුය. කෙරෙත්වා. දෙවියෝ නම් පැන් පොදකිනුදු සන්තර්පණය කිරීමට හැක්කෝය. එහෙයින් මම ඔවුන්ට බිය නොවෙමි. හුදෙක් ඔබම මගේ පුත්‍රයාට නොකිපෙව. අන්‍වාගතා යනු ආවා වෙමි. භික්ඛු යනු මහබෝසතුන් අමතන්නී පුත්‍රයාට ජීවිත දානය ඉල්වයි. තදෙචභී යනු දිට්ඨමංගලිකාවනි, එකල්හි මට ආක්‍රෝශ කරන කල්හි ඔබගේ පුත්‍රයා පිළිබඳව මගේ සිතෙහි ද්වේශයක් නැත. දැන් ඔබ ඉල්ලන කල්හිද ඔහු කෙරෙහි සිතේ ද්වේෂයක් නැත්තේමය. වෙදමදෙන යනු මවිසින් ත්‍රිවේදය ඉගෙන ගන්නා ලද්දෙමියි යන මදයෙන්. අධිච්ච යනු ඔවුහු වේදයන් ඉගෙන නමුත් වැඩ අවැඩ නොදනියි. මුහුත්තකෙන යනු යම් කිසිවක් ඉගෙන මොහොතකින්ම.

මෙසේ ඇය විසින් ක්‍ෂමා කරවනු ලබන්නේ මහබෝසත් තෙමේ එසේනම් යකුන්ගේ පලායාම සඳහා ඔවුන්ට අමා ඔසුවක් දෙන්නෙමියි කියා ගාථාවක් කීවේය.

20. මගේ මේ ඉඳුල් බත් පිඩ මද නුවණැති මණ්ඩව්‍යයා අනුභව කෙරේවා. යක්‍ෂයෝද ඔහු නොවෙහෙසවන්නාහ. ඔබගේ ඒ පුත්‍රයාද නිරෝග වෙහිය.

එහි උත්තිට්ඨ පිණ්ඩං යනු ඉඳුල්ය. උච්ඡිට්ඨ පිණ්ඩං යනුද පෙළයි.

ඇය මහබෝසතුන්ගේ වචනය අසා ස්වාමීනි, අමා ඔසුව දෙවයි රන්බඳුන එළවීය. මහා සත්ත්වයෝ ඉඳුල් කෑද එහි වත්කර පළමුව මින් අඩක් ඔබගේ පුතාගේ මුවෙහි දමා ඉතිරිය සැළියක ජලය හා මිශ්‍රකර ඒ බමුණන්ගේ මුඛයෙහි දමව. සියල්ලෝම නිරෝගී වන්නාහු යයි කියා අහසට නැගී හිමාලයටම ගියේය. ඇයද ඒ බඳුන හිසෙන් ගෙන අමා ඔසුවක් මවිසින් ලබන ලදැයි කියන්නී නිවසට ගොස් පළමු පුත්‍රයාගේ මුඛයෙහි කැඳ බහාලීය. යක්‍ෂයා පලා ගියේය. සෙස්සෝ පස් පිස දමමින් නැගිට මෑණියනි, මේ කුමක්දැයි කීහ. ඔබ විසින් කරන ලද දෙය ඔබම දන්නෙහිය. එව පළමුකොට ඔබගේ දක්‍ෂිණාර්හයන්ගේ විකාර බලවයි කීවාය. හෙතෙම ඔවුන් දැක විපිළිසර වීය. ඉක්බිති මව ඔහුට කියනුයේ මණ්ඩව්‍යය, ඔබ නුවණ නැත්තෙකි. දානයේ මහත්ඵල තැන නොදන්නෙහිය. දක්‍ෂිණාර්හයෝ නම් මෙබන්දෝ නොවෙති. මාතංග පණ්ඩිතයා හා සමාන වූවෝ වෙති. මෙතැන් පටන් මේ දුස්සීලයන්ට දන් නොදෙව. සිල්වතුන්ට දෙවයි කියා,

20. මණ්ඩව්‍යය, යමෙක් මහත් වූ රාගාදී කෙලෙස් ඇති කිළිටි ක්‍රියා ඇති සංයත නොවූවන් කෙරෙහි දන් දෙයිද එබඳු වූ ඔබ පුණ්‍ය ක්‍ෂේත්‍රයන්හි (ඔවුන් හැඳිනීමෙහි) අදක්‍ෂයෙක් වෙහිය. මද වූ නුවණ ඇති බාලයෙක් වෙහිය.

21. (මණ්ඩව්‍යය ඔබගේ මේ දක්‍ෂිණාර්හයෝ) කෙස් ජටාවක් කර බඳිනා ලද්දෝය. අඳුන් දිවිසම් අඳනා ලද්දෝය. මුඛය දිරාගිය ළිඳක් මෙන් වැවුන රෑවුලෙන් වැසී ගියේය. මේ බියකරු වේශ ඇති ප්‍රජාව බලව්. ජටා හා අඳුන් දිවිසම් දරන අය මද නුවණ ඇත්තන් නොරකී.

22. යම් කෙනෙකුන්ගේ රාගයද, ද්වේෂයද, අවිද්‍යාවද පහවීද ඔවුහු ආශ්‍රවයන් ක්‍ෂය කළ රහත්හු වෙති. ඔවුන් කෙරෙහි දෙන ලද දෙය මහත්ඵල වේ.

එහි මහක්කසාවෙසු යනු මහත් වු කසට ඇත්තවුන් කෙරෙහි. රාග ආදී කසටින් යුක්ත වුවන් කෙරෙහි. ජටා ව කෙසා යනු දරුව මණ්ඩව්‍යය. ඔබගේ දක්‍ෂණාර්හයන් අතර ඇතමෙකුගේ කෙස් ජටාවක් කර බඳිනා ලද්දෝය. අජිනා නිවත්‍ථා යනු ඛුර සහිත සම් හඳිනා ලද්දෝය. ජරූදපානංවා යනු තණකොල ඝනව වැවීමෙන් දිරාගිය ළිඳක් මෙන් කට දික් වු රැවුල් ඇති නිසා ඉතා වැඩුනේය. පජං ඉමං මෙබඳු වූ අඳුන් දිවිසමින් සැරසුනා වූද කර්කශ වෙස් ඇති මේ ප්‍රජාව බලව්. නජටාජිනං යනු මේ ජටා හා අඳුන් දිවිසම් දරන මේ මද නුවණැති ප්‍රජාව ආරක්ෂා කරන්නට නොහැකි වෙයි. සීලය, ඥානය, තපස යන මේ ක්‍රියාවෝම මේ සත්ත්වයන්ට පිහිට වෙත්. යෙසං යනු එහෙයින් යමෙකුට මේ ඇලීම් ද්වේෂ කිරීම් මුලාවීම් ස්වභාවකොට ඇති රාගාදී වස්තු අට හා අවිද්‍යාවද දුරු කළෝද මේ කෙලෙස් දුරුකළ බැවින්ම යමෙක් ක්‍ෂීණාශ්‍රව වූ රහත්හු වෙත්ද ඔවුන් කෙරෙහි දෙන ලද දෙයම මහත්ඵල වේ. දරුව, එහෙයින් ඔබ මෙතැන්පටන් මෙබඳු වූ දුස්සීලයන්ට නොදී ලොව යම් අෂ්ට සමාපත්ති ලාභී වූ පඤ්චාභිඥාවන් ඉපිදවූ දැහැමි ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝද පසේබුදුවරුද වෙත් නම් ඔවුන් දන් දෙව. දරුව, එන්න. ඔබගේ හිතවතුන් අමාඔසුව පොවා නිරෝගී වූවන් කරමි යයි කියා ඉඳුල් කැඳ ගෙන්වාගෙන වතුර හැලියකට දමා සොළොස් දහසක් බමුණන්ගේ මුඛයන්හි වත්කරවීය.

එක එකා පස් පිසමින්ම නැගිට්ටේය. ඉක්බිති ඒ බමුණෝ මොවුන් විසින් සැඩොලාගේ ඉඳුල් බීවේයයි බ්‍රාහ්මණ නොවූවන් කළාහුය. ලජ්ජාවට පත් ඔවුහු බරණැස් නුවරින් නික්මී මෙජ්ඣ රටට ගොස් මෙජ්ඣ රජු සමීපයෙහි විසූහ. මණ්ඩව්‍යයා එහිම වාසය කළේය. එකල්හි චේත්‍රවතී නගරය ඇසුරුකොට චේත්‍රවතී ගංතෙරහි ජාතිමත්ත නම් එක් බමුණෙක් පැවිදි වූයේ ජාතිය නිසා මහත් වූ මානයක් කළේය. මහබෝසත් තෙමේ මොහුගේ මානය බිඳින්නෙමියි එතැනට අවුත් ඔහු සමීපයෙහි ගඟෙහි මත්තෙහි වාසය කළේය. හෙතෙම එක් දිනයක දැහැටි දඬු කා මේ දැහැටිය ජාතිමත්තගේ ජටාවෙහි ලැගේවායි අධිෂ්ඨාන කර ගංගාවෙහි හෙලීය. එය ජලය නාන්නා වූ ඔහුගේ ජටාවන්හි ලැගුනේය. හෙතෙම එය දැක වසලය නසුව යයි කියා මේ කාලකණ්ණියා කොහි සිට පැමිණියේද එය සොයන්නෙමි යයි ගඟ මත්තට යන්නේ මහබෝසතුන් දැක කවර ජාතියක් ඇත්දැයි විචාළේය. සැඩොලෙක් වෙමියි කීවේය. ඔබ විසින් නදියෙහි දැහැට්ටක් හෙලන ලදදැයි ඇසීය. එසේය. මා විසින් හෙළන ලදි. වසලය නසුව. සැඩොල් කාලකණ්ණිය, මෙහි නොවසව. යටි ගඟ වසවයි කියා යටි ඟග වසන්නා වූ ඔහු විසින් දමන ලද දැහැටි දඬු ගඟ මත්තට පැමිණ ජටාවන්හි ලැගෙන කල්හි වසලය, නසුව. ඉදින් මෙහි වාසය කරහිද සත්වන දවස්හි හිස සත්කඩකට පැලෙන්නේ යයි කීවේය.

මහබෝසත් තෙමේ ඉදින් මම මොහුට කිපෙන්නෙමිද, මගේ ශීලය නොරක්නා ලද්දේය. උපායෙන් මොහුගේ මානය බිඳින්නෙමියි සත්වන දවස්හි හිරු උදාවීම වැලැක්වීය. මිනිස්සු කරදරයට පත් වූවෝ ජාතිමත්ත තාපසයා වෙත එළඹ ස්වාමීනි, ඔබ හිරු උදාවන්නට නොදේදැයි විමසූහ. හෙතෙම මෙසේ කීවේය. මෙය මගේ කාර්යයක් නොවේ. ගංතෙර එක් සැඩොලෙක් වසයි. මෙය ඔහුගේ කාර්යයක් වන්නේය යනුවෙනි. මිනිස්සු මහා සත්ත්වයන් වෙත එළඹ ස්වාමීනි, ඔබ හිරු උදාවන්නට නොදේදැයි විමසූහ. ඇවැත්නි එසේය. කුමන කරුණක් නිසාද? ඔබලාගේ යහළු තවුසා නිදොස් වූ මට ශාප කළේය. ඔහු පැමිණ සමා කිරීම සඳහා මාගේ පාදයන් වැටුන කල හිරු විසුරුවාලන්නෙමියි කීවේය. ඔවුහු ගොස් ඒ තාපසයා ඇදගෙන අවුත් මහබෝ සතුන්ගේ පාමුල හොවා සමා කරවා ස්වාමීනි, හිරු විසුරුවා හරුව යයි කීවාහුය. විසුරුවාලන්නට නොහැක්කෙමි. ඉදින් විසුරුවා හරින්නෙමිද මොහුගේ හිස සත්කඩකට පැලෙන්නේය. ඉදින් ස්වාමීනි කුමක් කරමුද? හෙතෙම මැටි පිඩක් ගෙනෙව් යයි ගෙන්වා මෙය තාපසයාගේ හිසෙහි තබා තාපසයා ජලයෙහි බස්වා තබව් යයි තබ්බවා හිරු විසුරුවාලීය. සූර්ය රශ්මිය ස්පර්ශ කළ කල්හිම මැටිපිඩ සත්කඩකට බිඳුනේය. තාපසයා ජලයෙහි කිමිදුනේය.

මහා සත්ත්ව තෙමේ ඔහු දමනය කර සොළොස් දහසක් බ්‍රාහ්මණයෝ කොහි වසත්දැයි සොයන්නේ මෙජ්ඣ රජුගේ සමීපයෙහි යයි දැන ඔවුන් දමනය කරන්නෙමියි සෘද්ධියෙන් ගොස් නුවර හාත්පස බැස පාත්‍රය ගෙන නගරයෙහි පිඬු පිණිස හැසිරුනේය. බමුණෝ ඔහු දැක මෙතෙමේ මෙහි එක් දවසක් දෙදවසක් වඩින්නේද අප පිහිට නැත්තවුන් කරන්නේය යයි වේගයෙන් ගොස් “රජතුමනි, එක් මායාකාරයෙක් විද්‍යාධර සොරෙක් පැමිණියේය. ඔහු අල්ලා ගන්වවයි රජුට දැන්වූවාහුය. රජු මැනවයි පිළිගත්තේය. මහබෝසතුන්ද මිශ්‍ර බත් ගෙන එක්තරා බිත්තියක් ඇසුරුකොට පීඨිකාවෙක හුන්නේ වළදයි. ඉක්බිති අනිකෙකු විසින් පිළියෙල කරන ලද ආහාරය අනුභව කරන ඔහු රජු විසින් යවන ලද මිනිසුන් විසින් මිනිස්සු කඩුවෙන් පහරදී ජීවිතක්‍ෂයට පැමිණවූහ. ඔහු කළුරිය කර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නේය. මේ ජාතකයෙහි බෝධිසත්ත්වයෝ ක්‍රෝධය දමනසුළු අයෙක් වීය. හෙතෙම ඒ පරමාර්ථයෙහි යෙදුන බැවින්ම ජීවිතක්‍ෂයට පත් වීය. දෙවියෝ කිපී සියළුම මෙජක්‍ධ රට උණු අළු වැස්සක් වස්වා රට නොරටක් කළාහුය. එහෙයින් කියන ලදි,

23. මේධ්‍ය රජු කීර්තිමත් වූ මාතංග සෘෂිවරයා කෙරෙහි සිත දූෂණය කර පිරිවර සහිතව නැසුනේය. එක්හි මේධ්‍යාරණ්‍යය වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා උදේන පැවිද්දන් පෙළෙන්නෙක් වූයේ දැන් පමණක් නොවේ පෙරද පැවිද්දන් පෙළන්නෙක් වූයේම යයි වදාරා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල්හි මණ්ඩව්‍ය කුමාරයා උදේන වීය. මාතංග පණ්ඩිතයා වනාහි මම ම වීමි යයි වදාළ සේක.