1. කිංඡන්‍දජාතකවණ‍්ණනා 511 අට‍්ඨකථා

1. කිංඡන්‍ද ජාතකය (511)

කිං ඡන්‍දො කිමධිප්පායො යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් උපෝසථ කර්මය අරභයා දේශනා කළ සේක. එක් දිනයක ශාස්තෲන් වහන්සේ පෙහෙවස් සමාදන් වූ බොහෝ උපාසකයන්ද උපාසිකාවන්ද බණ ඇසීම සඳහා අවුත් දම් සභාවෙහි හුන් කල්හි උපාසකයෙනි, පෙහෙවස් සමාදන් වූවහුදැයි විමසා එසේය ස්වාමීනි යයි කී කල්හි පෙහෙවස් රකිනා වූ ඔබලා විසින් යහපත් වූවක් කරන ලදි. පැරැන්නෝ අඩක් වූ පෙහෙවස් රැකීමේ විපාකයෙන් මහත් වූ යසසක් ලදහයි දේශනා කර ඔවුන් විසින් අයදිනා ලද්දේ අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු දැහැමෙන් රාජ්‍යය කරවන්නේ දාන-සීල-පෙහෙවස් විසීම ආදියෙහි අප්‍රමාදී වූයේ ශ්‍රද්ධා ඇත්තේ වීය. හෙතෙම සෙසු ඇමතිවරුන් ආදීන්ද දාන ආදීන්හි සමාදන් කරවීය. ඔහුගේ පුරෝහිතයා අනුන්ගේ පිට මස් කන්නාක් වැනි වූ අල්ලස් ගන්නා වූ කපටි තීරණ දෙන අයෙක් වීය. රජු පොහොය දින ඇමති ආදීන් කැඳවා පෙහෙවස් සමාදන් වූවෝ වහු යයි කීවේය. පුරෝහිතයා පෙහෙවස් සමාදන් නොවූයේය. ඉක්බිති ඔහු දවල් කාලයෙහි අල්ලස් ගෙන කපටි ලෙස නඩු විසඳා උපස්ථාන සඳහා පැමිණියේ රජු ඔබ පෙහෙවස් සමාදන් වූයේ දැයි ඇමතියන්ගෙන් විමසන්නේ ඇදුරුතුමනි, ඔබද පෙහෙවස් සමාදන් වූවෙකදැයි විචාළේය. හෙතෙම එසේ යයි බොරු කියා ප්‍රාසාදයෙන් බැස්සේය. ඉක්බිති එක් ඇමතියෙක් ඔබ පෙහෙවස් සමාදන් වූවෙකු නොවන්නේ වේදැයි ඔහුට චෝදනා කළේය. හෙතෙම මෙසේ කීවේය. මම කල්වේලා ඇතිවම අනුභව කළෙමි. ගෙට ගොස් කට සෝදා පෙහෙවස් අධිෂ්ඨාන කර සවස අනුභව නොකරමි. රාත්‍රියෙහි සීලය රකින්නෙමියි මෙසේ මට අර්ධ උපෝසථ කර්මය වන්නේය යි. ඇදුරුතුමනි, මැනවයි කියා හෙතෙම ගෙට ගොස් එසේ කළේය. නැවත එක්දිනක් ඔහු අධිකරණයෙහි හුන් කල්හි එක්තරා සිල්වත් ස්ත්‍රියක් නඩුවක් කරන්නී ගෙට යන්නට නොලබන්නී පෙහෙවස් රැකීම පටන් ගත්තීය. එකෙනෙහි බ්‍රාහ්මණයාට මනාව ඉදුන අඹ ආහාරයක් ගෙන ආවේය. හෙතෙම ඇයගේ පෙහෙවස් සමාදන්ව ඇති බව දැන මෙය කා පෙහෙවස් වූවක වේවායි ඇයට දුන්නේය. බමුණාගේ කාර්යය මෙපමණකි.

හෙතෙම මෑත කාලයෙහි හිමවත ප්‍රදේශයෙහි කොසිකී ගංගාවෙහි ඉවුරෙහි තුන්යොදුන් වූ අඹ වනයෙක සිත්කළු වූ බිම් පෙදෙසක ශෝභාවෙන් අගතැන්පත් රන්විමනක අලංකාර වූ සිරියහනාවක නින්දෙන් නැගිට්ටාක් මෙන් උපන්නේය. අලංකාර කර පිළියෙළ කළ උතුම් රූ දරන්නා වූ සොළොස් දහසක් දිව්‍යමය කන්‍යාවන් පිරිවර කොට ඇත්තේය. හෙතෙම රාත්‍රියෙහිම ඒ ඉසුරු සම්පත්තීන් අනුභව කරයි. විමාන ප්‍රේතයෙකු වූ හෙයින් ඔහුට තමා කළ කර්මයට සමාන විපාක වීය. අරුණ නැගෙන කල්හි ඒ දිව්‍ය විමානයෙන් අඹ වනයට පිවිසෙයි. පිවිසි කෙනෙහිම මොහුගේ දිව්‍යමය ආත්මභාවය අතුරුදහන් වෙයි. අසූරියන් තල්ගසක් පමණ වූ ආත්මභාවය පහළ වෙයි. සියළු සිරුරම දැවේ. මනාව පිපි කෑලගසක් මෙන් වෙයි. දෙඅත්හි එක එකම ඇඟිල්ලක්ම වේ. එහි මහත් වූ කුල්ලක් පමණ වූ නිය වෙයි. ඒ නියවලින් තමාගේ පිටෙහි මස් පලා උදුරාගෙන කන්නේ වේදනා ඇත්තේ මහත් වූ නාදයක් කරනුයේ දුක් අනුභව කරයි. සූර්යයා අස්තයට පැමිණෙන කල්හි ඒ සිරුර අතුරුදහන් වෙයි. දිව්‍යමය ශරීර පහළ වෙයි. අලංකාරයෙන් සැරසුන දිව්‍යමය නාටිකාංගනාවෝ නොයෙක් තූර්යයන් ගෙන පිරිවරත්. හෙතෙම මහා සම්පත් අනුභව කරමින් සිත්කළු අඹ වනයෙහි දිව්‍යමය ප්‍රාසාදයට නගී. මෙසේ හෙතෙම පෙහෙවස් සමාදන් වූ ස්ත්‍රියට අඹ ගෙඩි දීමේ ආනිසංසයෙන් තුන්යොදුන් අඹ වනය ලැබුවේය. අල්ලස් ගෙන කපටි ලෙස නඩු විසදීමේ විපාකයෙන් පිටමස් උපුටා කයි. අඩක් පෙහෙවස් රැකීමේ විපාකයෙන් රාත්‍රියෙන් රාත්‍රිය යසස අනුභව කරයි. සොළොස් දහසක් නළු ස්ත්‍රීන්ගෙන් පිරිවරන ලදුයේ හැසිරුනි.

එකල්හි බරණැස් නුවර රජු කාමයන්හි දොස් දැක තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි වී ගංගාවෙහි යට කොටසෙහි සිත්කළු බිම් පෙදෙසක පන්සලක් කරවා පිඬුසිඟා යෑමෙන් යැපෙන්නේ වාසය කළේය. ඉක්බිති එක්දිනයක ඒ අඹවනයෙන් මහ කළයක් පමණ වූ ඉදුණු අඹ ගෙඩියක් ගංගාවට වැටී දිය පහරින් උසුලනු ලබන්නේ ඒ තාපසයාගේ පරිහරණය කරන තොටුපලට අභිමුඛව පැමිණියේය. හෙතෙම මුහුණ සෝදන්නේ නදිය මැද පැමිණෙන්නා වූ එය දැක ජලය තරණය කරමින් එහි ගොස් එය ගෙන අසපුවට ගෙනවුත් ගිනිහල්ගෙයහි තබා ආයුධයකින් පලා යැපෙන පමණ කා ඉතිරිය කෙසෙල් කොළවලින් වසා යළි යළි දිනයන්හිදී අවසන් වනතුරු කෑවේය. එය කෑ කල්හි අනික් ඵලාපලයන් කෑමට නොහැකි විය. රස තෘෂ්ණාවෙන් බැඳී ඒ ඉදුණු අඹම කන්නෙමියි ගංතෙරට ගොස් ගංගාව දෙස බලන්නේ අඹ නොලැබ නොනැගිටින්නෙමියි සනිටුහන් කර හුන්නේය. හෙතෙම එහි නිරාහාරව එක් දවසක් දෙකක්දැයි සදිනක්ම සුළඟින් හා අව්වෙන් වියලෙන්නේ බලමින් හුන්නේය. ඉක්බිති සත්වන දවස්හි ගංගාවට අරක්ගත් දේවතාවා විමසා බලන්නී ඒ කාරණය දැක මේ තෘෂ්ණා වසඟ වී සත්දිනක් නිරාහාර වූයේ ගංගාව දෙස බලමින් හුන්නේය. මොහුට ඉදුණු අඹ නොදෙන්නට නොයුතුය. නොලබන්නේ මැරෙන්නේය. ඔහුට දෙන්නෙමියි අවුත් ගංගාව මත්තෙහි අහසෙහි සිට ඔහු සමග කථා කරන්නී පළමු ගාථාව කීවාය.

කිං ඡන්‍දො කිමධිප්පායො - එකො සම්මසි ඝම්මනි, කිං පත්‍ථයානො කිං එසං - කෙන අත්‍ථෙන බ්‍රාහ්මණා

එහි ඡන්‍දො යනු අදහසයි. අධිප්පායො යනු සිතයි. සම්මසි යනු කැමති වන්නෙහිද, ඝම්මනි යනු ග්‍රීෂ්ම සෘතුවෙහි. එසං යනු සොයමින්. බ්‍රාහ්මණ යනු පැවිදි වූ හෙයින් තාපසයා එනමින් අමතයි. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ කවර අදහස් ඇත්තේ කුමක් සිතමින් කුමක් ප්‍රාර්ථනය කරමින් කුමක් සොයමින් කවර ප්‍රයෝජනයක් සඳහා ගංතෙර ගංගාව දෙස බලමින් හුන්නේදැයි.

තාපසයා ඒ අසා ගාථා නවයක් කීවේය.

2. මනාව පිහිටි මහත් වූ දියකළයක් යම් සේද එවැනි වූ උතුම් පැහැයෙන් හා රසයෙන් යුත් ඉදුන අඹගෙඩියක් විය.

3. නිර්මල ඉඟ පෙදෙස ඇති දේවතාවිය, දිය පහරින් ගසාගෙන යන එය දැක අතින් ගෙන ගිනිහල්ගෙට ගෙන ගියෙමි.

4. අනතුරුව මම එය කෙසෙල් කොළවල තබා තෙමේම ආයුධයෙන් එය කපා මගේ සාපිපාසා දුරු කළෙමි.

5. ඒ මම පහවූ පීඩා ඇත්තේ වෙමි. (අඹ ගෙඩිය) අවසන් වූයේ වෙයි. එහෙයින්ම දුක් ඉවසන්නේ වෙමි. අන් කවර ඵලයන්හි හෝ ආශ්වාදයක් නො ලබමි.

6. යම් අඹ ගෙඩියක් යහපත් වීද උතුම් ලෙස මිහිරි වීද සිත්කළු වීද මහ දිය පහරෙහි ගසාගෙන යනු දැක ගොඩට ගත්තෙම්ද, ඒ අඹගෙඩිය ඒකාන්තයෙන් මා වියලවා මරණයට පමුණුවන්නේය.

7. යම්හෙයකින් මම උපවාස කරම්ද? මහත් වූ වරලින් යුත් පළල් වූ රමණීය වූ ගංගාව අසල හුන්නේ වෙම්ද ඒ සියල්ල මවිසින් ඔබට කියන ලදි.

8. පලා නොයන්නිය, ඔබද කවරීදැයි තමා පිළිබඳව මට කියව. සොඳුරිය, තී කවරී වෙහිද? මනා වූ මධ්‍ය ප්‍රදේශ ඇත්තිය ඔබ කුමකට මෙහි ආවෙහිද?

9. දෙව්ලොව දෙවියන්ගේ පරිචාරිකාවෝ වූ යම් ස්ත්‍රීහු වෙත්ද ඔබද මනාව මට්ටම් කරන ලද රන්පටක් වැනිය. පර්වත සානුවෙහි උපන් දිවිදෙනක් වැනිය.

10. මිනිස් ලොව රූපයෙන් අගතැන්පත් යම් ස්ත්‍රීහු වෙත්ද, දෙවියන් අතරද ගාන්ධර්ව-මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහිද රූපයෙහිලා ඔබ සමග සමාන වූ තැනැත්තියක නැත. මනෝඥ වූ උතුම් ලක්‍ෂණයෙන් යුත් තැනැත්තිය, මවිසින් විමසන ලද්දී වෙහිය. කියව. මට ඔබගේ නමද නෑයන්ද කියව, යනුයි.

එහි වාරිධරො කුම්භො යනු වතුර කළයයි. සුපරිනාභවා යනු මනාව පිහිටි. වණ්ණ ගන්‍ධර සුත්තමං යනු වර්ණයෙන් සුවඳින් රසයෙන් උතුම් වූ. දිස්වාන යනු දැක. අමලමජ්ක්‍ධමෙ යනු නිර්මල වූ මධ්‍ය භාග ඇති දෙව් දුව අමතමින් මෙසේ කීවේය. පාණීහි යනු අත්වලින්. අග්‍යායතනමාහරිං යනු තමාගේ ගිනි දෙවියන් පුදන ශාලාවට ගෙන ආයේය. විකප්පෙත්‍වා යනු සිඳ. විකන්තෙත්‍වා යනුද පෙළ වේ. ඛාදිං යනු සෙසු පාඨයයි. අහාසි මෙ යනු ඒ අඹය දිව අග තැබූ පමණින්ම දාහත් දහසක් රස නහරයන්හි පැතිරී මගේ බඩගින්නද පිපාසයද දුරු කළේය. අපෙතදරථො යනු පහවූ කායික හා මානසික පීඩාවන් ඇත්තේ අමා බොදුනක් අනුභව කළ අයෙක්හුගේ මෙන් ඔහුගේ ඒ සියළු පීඩාවන් ඉවත්වීය. ච්‍යත්තිභූතො යනු ඒ ඉදුන අඹය අවසන් වූයේ වීය. අවසන් වූ අඹ ගෙඩිය ඇත්තේ වී යන අර්ථයි. දුඛක්ඛමො යනු දුක් සහගත වූ මිහිරි නොවූ කායික හා මානසික පීඩාවෙන් යුක්ත වූයේ අන් කෙසෙල් කොස් ආදී වූ ගෙඩි පිළිබඳව සුළු වූද ආශ්වාදයක් නොලබමි. සියල්ල දිවෙහි තිබූ පමණින්ම තිත්ත වූවාක් මෙන් වේ යයි දක්වයි.

සොසෙත්‍වාන යනු ආහාර රහිත බැවින් වියලවා. තං මමං යනු ඒ මගේ. යස්ස යනු යමක් මොහුට වීද යන අර්ථයි. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. යම් ගෙඩියක් මට රසවත් වීද යමක් මම ගැඹුරු පුළුල් ජල කඳකින් යුක්ත වූ මහ නදියෙහි ගසාගෙන යනු ලබන්නේ ඒ ජලයෙන් ගොඩට ගත්තෙම්ද ඒ අඹය මගේ මරණය එළවන්නේය යයි සිතමි. එය නොලබන්නා වූ මගේ ජීවිතය නොපවත්නේය යනුයි. උපවසාමි සා පිපාසාවලින් යුක්තව වාසය කරමි. රම්මං පතිනිසින්නො අස්මි යනු රමණීය වූ නදිය අසල හුන්නා වූ මම. පුථුලොමා යුතා පුථු යනු මේ නදිය මහත් වූ වරල් ඇති මත්ස්‍යයන්ගෙන් යුක්ත වූ. පුථු මහත් වූ මට මෙයින් සැපතක් වන්නේ නම් යෙහෙකැයි අදහසයි. අපලායිනී යනු පලා නොගොස් මා සමීපයෙහි සිටියා යයි දේවතාවාට ආමන්ත්‍රණය කරයි. අපලාපිනී යනු ද පෙළ වේ. ප්‍රලාප රහිත වූ නිවැරදි සිරුර ඇති තැනැත්තිය යන අර්ථයි. කිස්ස වා යනු කවර නම් කරුණින් මෙහි පැමිණියා දැයි විමසයි.

රුප්පපට්ටපළිමට්ඨි ච යනු මනාව මට කරන ලද රන්පටක් හා සමාන. ව්‍යග්ඝීවා යනු ලීලා ස්වභාවයෙන් තරුණ ව්‍යාඝ්‍ර ධේනුවක මෙන්. දෙවානං යනු කාමාවචර සදිව්‍ය ලෝකයන්හි. යාව මනුස්ස ලොකස්මිං යනු මිනිස්ලොවද යම් තැනැත්තියක. රූපෙනන්‍වා ගතිත්‍ථියො යනු රූපයෙන් සමාන වූ ස්ත්‍රීහු නැත්තාහයි තමාගේ සලකා බැලීමෙන් මෙසේ කීවේය. තිගේ රූපයට සමාන වූවෙක් නම් නොවිය හැකිය යනු ඔහුගේ අදහසයි. ගන්‍ධබ්බ මනුස්ස ලොකෙ යනු මූලගන්‍ධාදිය ඇසුරු කළ ගාන්‍ධර්වයන් අතරද මිනිස් ලෝකයෙහිද. චාරුපුබ්බංගී යනු මනෝඥ වූ පෙරටු අවයවයෙන් හා උතුම් ලක්‍ෂණයෙන් යුක්ත වූ. නාමඤ්ච බන්‍ධවෙ ච යනු තමාගේ නාමය හා ගෝත්‍රයද නෑයන්ද මට කියව යයි කියයි.

අනතුරුව දේවතා තොමෝ ගාථා අටක් කීවාය.

12. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ සිත්කළු වූ කොසිකී නම් යම් ගංගාවක් අසල හුන්නෙහිද? උතුම් ජලය බැසයන සැඩ පහරින් යුත් ගඟෙහි පිහිටි විමානයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ මම වෙමි.

13. නොයෙක් වෘක්‍ෂ සමූහයෙන් ගැවසී ගත් බොහෝ කඳුරැලි මා ප්‍රමුඛ කොට ඇත්තේ වෙයි. බොහෝ වැසිවතුර මේ ගඟට පිවිසෙයි.

14. තවද බොහෝ වනයන්ගෙන් වැහෙන්නා වූ ජලයද නීල වර්ණ ජලයෙන් යුත් දිය කඳ දරන්නා වූ බොහෝ නාගයන් සතුටු කරන ජලයෙන් යුත් නොයෙක් ගංගාවෝ මේ ගඟට ගලා බසිත්.

15. ඒ නදීහු අඹ දඹ හා දෙල්ද බක් මීද, තල්ද දිවුල්ද යන බොහෝ ගෙඩි වර්ග නිරතුරුව ඇද ගනිත්.

16. යම්කිසි ගෙඩියක් දෙපස ඉවුරෙහි දියෙහි වැටේද ඒ ගෙඩිය නිසැකවම ගංගා ගෝත්‍රය අනුව යන්නේය.

17. මහත් වූ නුවණැත්ත, මෙය දැන මගේ වචනය අසව රජතුමනි, තෘෂ්ණා වශයෙන් ඇලීම නොකරව. එය දුරුකරව.

18. රට වඩන්නා වූ රජතුමනි, යම් හෙයකින් ඔබ තරුණ වයසෙහිම සිටියේ මරණය කැමති වන්නෙහිද රාජර්ෂීතුමනි, මම ඔබ නැසිය යුත්තෙකු කොට නොදක්නෙමි.

19. ඒ ඔබගේ (තෘෂ්ණා වසඟ වීම) පියවරුද ගාන්ධර්වයෝද දෙවියන් සහිත වූ ලෝකයාද, ලොව සන්සුන් ඉඳුරන් ඇති කීර්තිමත් යම් ඒ සෘෂිවරු වෙත්ද, ඔවුහුද කීර්තිමත් වැඩිහිටියෝද යන මොවුහු ඒකාන්තයෙන් දනිත්.

එහි කොසිකිං යනු බ්‍රාහ්මණය, ඔබ සිත්කළු වූ යම් කොසිකී නම් ගංගාව අසල හුන්නේද? භූසලයා වුත්‍ථා යනු බෙහෙවින් සැඩ සහිත වූ දියපහරෙහි නිවෙස් ඇති, යම් විමානයක් වේද එහි අධිගෘහිත වූ ගංගාවෙහි වූ විමානයෙහි වසන්නා වූ දේවතාවිය යන අර්ථයි. වරවාරිමහොඝසා යනු උතුම් වූ ජලය ගලන්නා වූ දියපහරින් යුක්ත වූ. පමුඛා යනු ඒ කියන ලද අයුරු වූ ගඟුලැල් මා මුල් කරගෙන පවතී. මම ඔවුන්ට ප්‍රමුඛ වෙමි යයි දක්වයි. අභිසන්‍දන්ති ගලා බසිත්. පවතිත්. ඒ ඒ තැනින් අවුත් මා සතු වූ කොසකී ගංගාවට පිවිසෙත් ය යන අර්ථයි. වනාතොදා යනු හුදෙක් ගඟුලැල්ම නොවේ. තවද බොහෝ වනයේ ජලය, ඒ ඒ වනයෙන් බස්නා වූ බොහෝ ජලයද පිවිසේ. නීලවාරිවහන්‍ධරා යනු මැණික් පැහැය බඳු වූ නිල්වන් ජලයෙන් යුක්ත වූ ජලකඳ සංඛ්‍යාත ප්‍රවාහයන් දරන්නා වූ. නාග විත්තොදා නාගයන්ට ධන කාරකයක් වූ හෝ වන සංඛ්‍යාත වූ හෝ ජලයෙන් යුත්. වාරිනා මෙබඳු වූ බොහෝ නදීහු මා ජලයෙන්ම යටකර ගලා යත්. පුරවත් යයි දක්වයි.

තා යනු ඒ නදීහු. ආවහන්ති යනු මේ අඹ ආදීන් ඇද ගනිත්. මේ සියළු වචන උපයෝගාර්ථයෙහි වෙන්වෙන්ව යෙදූ වචනයන්ය. තවද තා යනු උපයෝගාර්ථයෙහි බහුවචනයි. ආවහන්ති යනු මේ අඹ ආදිය ඒ නදීන් වෙත පැමිණෙත් එළඹෙත් යන අර්ථයි. මෙසේ පැමිණි ඒවා මගේ දියපහරට පිවිසෙත් යන අදහසයි. සොතස්ස යනු දෙපස ඉවුරෙහි හටගත් ගස්වලින් යම් ගෙඩියක් මගේ ජලයෙහි වැටේද ඒ සියල්ල මගේ දියපහරෙහි වසඟයට යන්නේ වෙයි. නත්‍ථෙත්‍ථ සංසයො මෙසේ අඹ ගෙඩියෙහි ගංගා දියපහරින් පැමිණීමේ කරුණ කීවේය.

මේධාවී පුථුපඤ්ඤා යනු වචන දෙකම ආමන්ත්‍රණය මැයි. මා රොචය යනු මෙසේ තෘෂ්ණා වශයෙන් ඇලීම් රුචි නොකරව. පටිසෙධ යනු ඒවා ප්‍රතික්‍ෂේප කරවයි රජුට අවවාද කරයි. වද්ධවං යනු ප්‍රඥාවෙන් වැඩුන බවයි. පණ්ඩිත බවයි. රට්ඨාභිවද්ධන යනු රට වඩන්න. ආචෙය්‍යමානො යනු මස් ලේවලින් රැස්කරනු ලබන්නේ වැඩෙන්නේ තරුණයෙකුම වී යන අර්ථයි. රාජසී යනු ඔහු අමතයි. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. යම් හෙයකින් ඔබ ආහාර රහිත බැවින් වියැලෙන්නේ තරුණ වයසෙහි සිටියේම අඹ පිළිබඳ ලෝභයෙන් මරණය කැමති වන්නෙහිද ඒකාන්තයෙන් මම මෙය ඔබගේ නුවණැති බවක් යයි සිතමි.

තස්සා යනු යම් පුද්ගලයෙක් තෘෂ්ණා වසඟ වෙයිද ඔහුගේ තෘෂ්ණා වසඟ බව පියවරුන් යයි ගණනට ගිය බ්‍රහ්මයන් සමගද කාමාවචර දෙවියන් විසින්ද ගාන්ධර්වයෝද කී පරිදි වූ දිවැස් ඇති තාපසයෝ සැක නැතිවම දනිත්. යම්හෙයකින් ඔබගේ මේ තෘෂ්ණාව වසඟ බව සෘද්ධිමත්හු දනිත්ද එය පුදුම සහගත දෙයක් නොවේ. අසවල් තැනැත්තා තෘෂ්ණා වසඟ වූවෙකි යයි ඔවුන් විසින් කියනු ලබන වචනය අසා යම් කෙනෙක් ඔවුන්ට වැඩිහිටි වූවාහුද කීර්තිමත් වූවාහුද පිරිවරන්නෝ වූවාහුද ඔවුහු ද දනිත්මය. පව් කරන්නහුගේ රහසක් නම් නැතැයි තාපසයාට සංවේග උපදවමින් මෙසේ කීවාය.

අනතුරුව තාපසයා ගාථා සතරක් කීවේය.

20. නුවණැති තැනැත්තා මෙසේ සියළු සුචරිත ධර්මයන් දැන ජීවිතයාගේ විනාශයද ච්‍යුත වීමද දනීද ඉදින් ඔහුගේ හිංසාව පිණිස නොසිතාද, ඒ මිනිසාට පවු රැස් නොවේ.

21. යහපත් තැනැත්තිය, මෙසේ ලෝකයාට හිත ඇතැයි දන්නා ලද්දී ද, සෘෂි සමූහයා විසින්ද දන්නා ලදද එසේ ඇතිකල්හි නොමනා අපහාස කරනු කැමැත්තිය, පව්කම් කරනට කැමති වෙහිද?

22. පුළුල් වූ මනා උකුලක් ඇත්තිය, ඉදින් මම ඔබගේ ඉවුරෙහි මැරෙන්නෙමිද, මා පරලොව ගියකල්හි සැක නැතිවම ඔබට අපකීර්තියක් පැමිණෙන්නේය.

23. එහෙයින් පවිටු කර්මයෙන් ආරක්‍ෂා වෙව. මනා වූ මධ්‍ය ප්‍රදේශයක් ඇත්තිය, මා මළ කල්හි සියළු ජනයා ඔබට නින්දා නොකෙරේවා!

එහි එවං විදිත්‍වා යනු යම් සේ මම සීලයද අනිත්‍ය බවද දනිමි. මෙසේ දැන සිටියහුගේ. විදූ යනු දැනුවත්හුගේ. සබ්බ ධම්මං යනු සියළු සුචරිත ධර්මය සුචරිතය තුන්වැදෑරුම් වේ. මෙහි සියළු ධර්ම යයි අදහස් කරන ලදි. විද්ධංසනං යනු බිඳීම. වචනං යනු චුත වීම. ජීවිතස්ස යනු ආයුෂයේ. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. මෙසේ දැන සිටි පණ්ඩිතයාගේ සියළු සුචරිත ධර්මයද ජීවිතයේ අනිත්‍ය බවද දන්නා වූ මෙබඳු මිනිසාගේ පව නොවැඩේ. සචෙ න චෙතෙති වධාය තස්ස යනු ඉලක්කගත වූ අන් පුද්ගලයාගේ මරණය සඳහා නොසිතයි. කටයුතු නොකරයි. අන් පුද්ගලයන්ගේ හිංසාව පිණිස නොසිතයි. අන් සතු වූ දේ නොනසයි. මමද කිසිවෙකුගේ හිංසාව පිණිස නොසිතා හුදෙක් අඹ ගෙඩියෙහි ආශා කොට ගංගාව දෙස බලමින් හුන්නේ වෙමි. ඹබ මගේ කවර නම් අකුසලයක් දක්නෙහිදැයි.

ඉසිපූග සමඤ්ඤතෙ යනු තාපස සමූහයා විසින් මනාව දත්තා වූ. තාපසයන් පිළිගත්. එවං ලොක්‍යා යනු ඔබ පව් දුරලීමෙන් ලෝකයාට හිත ඇත්තී යයි මෙසේ දන්නා ලදි. සතී යනු සිහියෙන් හොබනා උත්තමාවිය යයි මේ ඇමතීමයි. අනරිය පරිසම්භාසෙති තස්ස ජානන්ති පිතරො යනු පළමුව නොමනා වූ අවමන් කිරීමෙන් යුක්ත වූ. ජිංගිසසී යනු මා කෙරෙහි පවක් නොමැති කල්හිද මට අපහාස කරන්නී මරන්නෙකු පිළිබඳව මධ්‍යස්ථ වන්නියක මෙන් තමා විසින් කළ පවිටු ක්‍රියාවක් සොයන්නෙහිය. උපදවන්නෙහිය. තීරෙ තෙ යනු ඔබගේ ඉවුරෙහි. පුථු සුස්සොණි යනු මහත් වූ සුන්දර වූ නිතඹින් යුක්ත වූ. පෙතෙ යනු අඹගෙඩිය නොලැබ පරලොව ගියකල්හි මළ කල්හි යන අර්ථයි. පකත්‍ථාසි යනු ආක්‍රොශ කළේය. ගර්හා කළේය. නින්දා කළේය. පච්චක්ඛාසි යනුද පෙළයි.

එය අසා දෙව්දුව ගාථා පහක් කීවාය.

24. නොඉවසිය හැකි දේ ඉවසන රජතුමනි, මවිසින් මේ කරුණ දන්නා ලද්දී වෙමි. යමෙක් අත්හැරීමට අපහසු කාමයන් අතහැර සංයමයද ධර්මයද යන මෙහි පිහිටියේ වේද ඒ නුඹට තමා ද අඹ ද දෙමි.

25. යමෙක් පෙර සංයෝජනයන් අතැර පසුව සංයෝජනයන්හි සිටියේද හෙතෙම අධර්මයෙහිම හැසිරෙයි. ඔහුගේ පව්ද වැඩෙයි.

26. එව ඔබ ඒ අඹ වනයට පමුණුවන්නෙමි. ඒකාන්තයෙන් අල්පෝත්සාහී වෙව. ඔබ ගෙන යන්නෙම් වෙහිය. එහි අඹගෙඩි පිළිබඳව උත්සාහී නොවී වාසය කරව.

27. මහරජතුමනි, මල් රසයෙන් මත්වූ වක් වූ බෙල්ල ඇති පක්‍ෂීන් විසින් සෙවුනා වූ ඒ අඹවනයේ දිව්‍යමය කොස්වාලිහිණියෝද මොනරුද දිව්‍යමය සැළලිහිණියෝද මධුශාලීය පක්‍ෂියෝද වෙති.

28. හංස සමූහයා විසින් නාද පවත්වන ලද්දේය. මෙහි කොවුලන් විසින් පුබුදුවනු ලැබේ. මෙහි ඵලබරින් නැමුණු අග ඇති අඹගස් ඇත. මල් පිපීමෙන් හැල්පිදුරු වලින් කරන ලද ඇතිරිලි ඇතිකලවිටි මෙනි. වනුක්ද හොරද බක්මීද පැසුණු ගෙඩිවලින් යුත් තල්ගස්ද ඇත.

එහි අඤ්ඤාතමෙතං යනු ඔබට නින්දාවක් වන්නේ යයි කියමින් අඹගෙඩි සඳහා කියහි යයි මේ කරුණ මවිසින් දන්නා ලදි. අවිසය්හසාහි යනු රජවරු නම් ඉවසිය නොහැක්කක් ඉවසතියි එනමින් ඔහුව අමතන්නී මෙසේ කීවාය. අත්තානං යනු ඔහු වැළඳ අඹ වනයට යනු රන් මල්මාලා හා සේසතින් අලංකාර වූ වස්තුකාමයන්. සන්තිඤ්ච ධම්මඤ්ච යනු දුසිල් බැවින් සංසිඳුවන ශාන්තිය. සංඛ්‍යාත වූ සීලයද සුසිරිත් දහමද. අධිමට්ඨිතොසි යනු යම්බඳු වූ ඔබ මේ ගුණයන්ගෙන් යුක්ත වූයේ මේ ගුණයන්හි පිහිටියේ යයි යන අර්ථයි.

පුබ්බෙ සංයොජනා යනු පළමු බන්ධනය පච්ඡා සංයොජනෙ යනු පසු බන්ධනයෙන් මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. එම්බා තවුස, යම්බඳු වූ ඔබ මහත් රාජ සම්පත් අතහරු අඹගෙඩියක පමණක් රස තණ්හාවෙහි බැඳී සුළං අව් ගණන් නොගෙන ගංතෙර වියලෙමින් හිඳින්නෙහිය. යම් පුද්ගලයෙක් රස තෘෂ්ණාවෙහි වසඟ වූයේද හෙතෙම මහමුහුද තරණය කර වෙරළ සමීපයෙහි ගිලෙන්නා වූ පුද්ගලයෙක් හා සමානය. අධම්මඤ්චෙව චරති යනු රස තෘෂ්ණාවෙහි වසඟ වූවෙකු වශයෙන් කටයුතු කරන් ලබන. පාපඤ්චස්ස පවඩ්ඪති යනු මෙසේ ඇය තවුසාට ගර්හා කරන්නී මෙසේ කීවාය.

කාමං අප්පොසුක්කො භව යනු ඒකාන්තයෙන්ම ඉදුන අඹයෙහි ආශා රහිත වෙව. සීතස්මිං සීතල අඹවනයෙහි. එතං යනු මෙසේ කියනු ලබන්නී වූ දේවතාවිය තාපසයා වැළඳ ඇකයෙහි හොවා අහසෙහි පැන නැංගා තුන්යොදුන් වූ දිව්‍යමය අඹවනය දැක කුරුල්ලන්ගේ නාදය අසා තවුසාට කියන්නී එතං යන මෙය කීවාය. පුප්ඵරසමත්තෙහි යනු මල් රසයෙන් මත්වූවන් විසින්. වක්කංගෙහි යනු වක් වූ ගෙල ඇති පක්‍ෂීන් විසින් නාදකරන ලදැයි අර්ථ වේ. දැන් ඒ කුරුල්ලන් කවුරුන්දැයි කියන්නී කොඤ්චා යනු කොස්වාලිහිණියන් ආදිය කීවාය. එහි දිවියා යු දිව්‍යමය වූ. කොයට්ඨිමධුසාලියා යනු කොයට්ඨි පක්‍ෂීහු නම් ස්වර්ණ ශාලික පක්‍ෂියෝයි. මේ දිව්‍යමය පක්‍ෂීහු මෙහි වසත් යයි දක්වයි. කුජිතා හංස පුගෙහි යනු හංස සමූහයා විසින් කෑගසන ලද්දාහු නාදයන් ගැටුනේ. කොකිලෙත්‍ථ පබොධරෙ යනු මේ අඹ වනයෙහි වසන්නා වූ කොවුලෝ තමා පුබුදු කරවත් යයි දක්වත්. අම්බෙත්‍ථ යනු මෙහි අඹ. විප්පසූනග්ගා යනු ගෙඩිවල බරෙන් නැමුන අතු අග ඇති. පලාල ඛල සන්නිභා යනු මල් සමූහය නිසා හැල්පිදුරු නැමති කලාලයන් ඇති කලවිටි හා සමාන වූ. පක්කතාල විලම්ඛිනො යනු පැසුන තල්ගෙඩි එල්බෙන්නා වූ. මෙවැනි ගස් මෙහි ඇතැයි අඹ වනය වර්ණනා කරයි.

වර්ණනාකොට තාපසයා එහි බස්වා මේ අඹවනයෙහි අඹ කමින් තමාගේ තෘෂ්ණාව පුරවවයි කියා ගියාය. තාපසයා අඹ කා තෘෂ්ණාව පුරවා විවේක ගෙන අඹවනයෙහි හැසිරෙන්නේ දුක් අනුභව කරන්නා වූ ඒ ප්‍රේතයා දැක කිසිවක් කියන්නට නොහැකි විය. හිරු අස්තයට ගියකල්හි නාටක ස්ත්‍රීන්ගෙන් පිරිවරන ලදුයේ දිව්‍ය සම්පත් අනුභව කරනු ලබන ඔහු දැක ගාථා තුනක් කීවේය.

29. දිව්‍යමය මල් දරන, දිව්‍යමය හිස් වෙළුම් ඇති, දිව්‍යාභරණයන් ගෙන් සැරසුන, දිව්‍යමය අංගදයෙන් (බාහුවේ දමන වළල්ල) යුත්, දිව්‍යමය සඳුන් ආලේපය ගල්වන ලද ඔබ රාත්‍රියෙහි දිව්‍ය සම්පත් අනුභව කරහිය. දවල් වේදනා විඳින්නෙහිය.

30. යම් මේ සොළොස් දහසක් ස්ත්‍රීහු පිරිවර වෙත්. මෙසේ අද්භූත වූ ලොමුඩැහැ ගන්වන්නා වූ මහා ආනුභාව ඇත්තේ වෙහිය.

31. පෙර තමාට දුක් ගෙනදෙන්නා වූ කවර පවිටු ක්‍රියාවක් කරන ලදද? මිනිස්ලොවදී යමක් කර (දැන්) පිට මස් කඩා කන්නෙහිද?

එහි මාලී යනු දිව්‍යමය මල්මාලාවන් දරන. තිරීටි යනු දිව්‍යමය හිස් වෙළුම් ඇති. කායූරී යනු දිව්‍යමය ආභරණයන්ගෙන් සැරසුන. අංගදී යනු දිව්‍යමය අංගදයෙන් යුත්. චන්‍දනස්සදො යනු දිව්‍යමය සඳුන්වලින් ආලේප කළ. පරිවාරෙසි යනු ඉන්‍ද්‍රියයන් දිව්‍යමය විෂයයන්හි හැසිරවීය. දිවා යනු දවල් කාලයෙහි මහත් වූ දුකක් අනුභව කෙරෙහිය. යා තෙ මා යම්බඳු වූ මෑලා. අබ්භූතො මිනිස් ලොව නොවූ විරූ. ලොව හංසනො යනු යමෙක් ඔබ දකිත්ද, ඔවුන්ගේ ලොම් කෙලින් සිටී. පුබ්බෙ යනු පෙර භවයෙහි. අත්තදුඛාවහං යනු තමාට දුක් එළවන්නා වූ. මනුස්සෙසු යනු මිනිස් ලෝකයෙහිදී යමක් කර දැන් තමාගේ පිටමස් කන්නෙහිදැයි විමසයි.

ප්‍රේතයා ඔහු හැඳින තෙපි මා නොදනිව්ද? මම ඔබගේ පුරෝහිතයා වීමි. මේ මගේ රාත්‍රියෙහි සැප අනුභව කිරීම ඔබ නිසා කරන ලද අඩක් පෙහෙවස් රැකීමේ විපාක වශයෙන් ලබන ලදිමි. දවල් කාලයෙහි දුක් අනුභව කිරීම මා විසින් කරන ලද පවෙහිම විපාක වශයෙන් ලදිමි. මම වූ කලී ඔබ විසින් නඩු විසදීමෙහි තබන ලද්දේ කපටි ලෙස විනිශ්චය කර අල්ලස් ගෙන අනුන්ගේ පිටමස් කන්නෙක් වී ඒ දවල් කාලයෙහි කරන ලද ක්‍රියාවෙහි විපාකයෙන් මේ දුක අනුභව කරමි යයි කියා ගාථා දෙකක් කීවේය.

32. පෙර මම වේදයන් හදාරා කාමයන්හි ඇළුනේ වෙමි. දීර්ඝ කාලයක් අනුන්ට අහිත පිණිස හැසිරුනෙමි.

33. යමෙක් අනුන්ගේ පිටමස් කන්නේ වේද? එසේම බොරුවෙන් රවටා කයිද යම්සේ මම අද තමාගේ පිටමස් කමිද එසේ පිටමස් කන්නේ වෙයි.

එහි අජ්ඣෙනානි යනු වේදයන්. පටිග්ගය්හ යනු පිළිගෙන ඉගෙන. අචරිං යනු පිළිපැද්දෙමි. අහිතායහං යනු තමා නැසීම සඳහා මම. යො පිට්ඨිමංසිකො යනු යම් පුද්ගලයෙක් අනුන්ගේ පිටමස් කන්නේ වේද කේලාම් කියන්නේ වේද. උක්කච්ච යනු උකහා.

මෙයද කියා තවුසාගෙන් විචාළේය. ඔබ කෙසේ නම් මෙහි පැමිණියේදැයි තාපසයා සියල්ල විස්තර වශයෙන් කීවේය. ස්වාමීනි, දැන් මෙහිම වසව්ද නැතහොත් යව්දැයි? නොවසන්නෙමි. අසපුවටම යන්නෙමියි කීවේය. ප්‍රේතයා ස්වාමීනි මැනවි. මම ඔබට නිරතුරුව ඉදුන අඹවලින් උපස්ථාන කරමියි කියා තමාගේ ආනුභාවයෙන් අසපුවෙහිම බස්වා උකටලී නොවන්නේ මෙහිම වසව් යයි ප්‍රතිඥා ගෙන ගියේය. එතැන් පටන් ඉදුනු අඹවලින් උපස්ථාන කළේය. තාපසයා එය අනුභව කරමින් කිසුණු පිරියම් කර ධ්‍යාන-අභිඥාවන් උපදවා බඹලොව පිහිටකොට ඇත්තේ වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ උපාසකයන්ට මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා සත්‍යයන් ප්‍රකාශ කර ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. සත්‍ය දේශනාවසානයෙහි ඇතමෙක් සෝවාන් වූවාහුය. ඇතමෙක් සකෘදාගාමීද ඇතමෙක් අනාගාමීද වූහ. එකල්හි දෙව්දුව උප්පලවණ්ණා වීය. තාපසයා මම ම වීමි යි වදාළ සේක.