2. කුම‍්භජාතකවණ‍්ණනා 512 අට‍්ඨකථා

2. කුම්භ ජාතකය (512)

කො පාතුරාසී යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් විශාඛාවගේ යෙහෙළියන් වූ සුරාපානය කළ පන්සියයක් ස්ත්‍රීන් අරභයා දේශනා කළ සේක. සැවැත්නුවර සුරා උත්සවයක් ප්‍රකාශිත කල්හි ඒ පන්සියයක් ස්ත්‍රීහු උත්සවයෙහි ක්‍රීඩා කරන්නා වූ සැමියන්ට තියුණු සුරාවක් සූදානම් කර දී සැණකෙළින්නෙමුයි ඈලා සියල්ලෝම විශාඛාවගේ සමීපයට ගොස් යෙහෙළියෙනි, සැණකෙළිය කරන්නෙමුයි කියා මේ මත්පැන් උත්සවයකි. මම මත්පැන් නොබොන්නෙමියි කී කල්හි තෙපි සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට දන් දෙව්. අපි සැණකෙළි කරන්නෙමුයි කීවාහුය. ඇය මැනවයි පිළිගෙන ඈලා පිටත්කර යවා ශාස්තෲන් වහන්සේට ආරාධනය කර මහා දානයක් දී බොහෝ සුවඳමල් ගෙන සවස් කාලයෙහි ධර්මකථාව අසන්නට ඈලා විසින් පිරිවරන ලද්දී ජේතවනයට ගියාය. ඒ ස්ත්‍රීහු මත්පැන් බොමින්ම ඇය සමග ගොස් දොරකොටුවෙහි සිට සුරා බීම ඇය සමග ශාස්තෲන් වහන්සේ සමීපයට ගියාහුය. විශාඛා තොමෝ ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඳ එකත්පස්ව හුන්නීය. අනික් ස්ත්‍රින් අතර ඇතැම් ස්ත්‍රීහු ශාස්තෲන් වහන්සේ සමීපයෙහි නැටුවාහුය. ඇතැම්හු ගායනා කළාහුය. ඇතැම්හු අත්පා පටලවා කලහ කළාහුය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ සංවේගය සඳහා ඇස්බැම ලොම්වලින් රශ්මීහු මුදාහළ සේක. අඳුරු පටලයක් වීය. ඈලා බියෙන් තැතිගත්තෝ මරණ බියෙන් බියපත් වූවෝ වූහ. එනිසා ඈලාගේ සුරාමත සිඳුනේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඩහුන් ආසනයෙහි අතුරුදහන් වූයේ මහමෙර මත්තෙහි සිට ඌර්ණ ලෝමධාතුවෙන් රැස් විහිදුවීය. සඳ හිරු දහසකගේ උදාව මෙන් වීය. ශාස්තෲන් වහන්සේ එහිම වැඩසිටි සේක් ඈලාට සංවේග ඇතිකිරීම පිණිස,

නිතර ගිනි දැල්වෙන කල්හි කවරනම් සිනහවක්ද කවරනම් සතුටක්ද, අවිද්‍යා නැමති අඳුරෙන් වසන ලද්දේ ප්‍රඥා නැමති ආලෝකය (පහන) නොසොයන්නහුදැයි යන මේ ගාථාව වදාළ සේක.

ගාථා දේශනාවසානයෙහි ඒ පන්සියයක් ස්ත්‍රීහු සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියාහුය. ශාස්තෲන් වහන්සේ අවුත් ගඳකිළි සෙවනෙහි බුද්ධාසනයෙහි හුන් සේක. ඉක්බිති විශාඛාව උන්වහන්සේට වැඳ ස්වාමීනි, මේ හිරි ඔතප් බිඳිනා වූ මත්පැන් කවරදා උපන්නේදැයි විචාළේය. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇයට එය වදාරන්නේ අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි කසීරට වැසි එක් සුර නම් වනයෙහි හැසිරෙන්නෙක් බඩු සෙවීම සඳහා හිමාලයට ගියේය. එහි එක් ගසක් නැගී සිට පුරුෂයකුගේ පමණ තැන තුන් බලයෙක් වීය. ඒ තුන්බලය අතර සැළියක් පමණ ආවාටයක් වීය. එය වැස්ස වහින කල්හි ජලයෙන් පිරුණේ වීය. එය පිරිවරා අරළු, නෙල්ලි, මිරිස් ගස් වීය. ඒවායේ ඉදුණු ගෙඩි නැට්ටෙන් සිඳී එහි වැටෙයි. ඒ නුදුරෙහි ඉබේ හටගත් හැල් ඇත. ගිරව් එයින් හැල් කරල් ගෙනවුත් ඒ ගසෙහි හිඳ කති. කනු ලබන්නා වූ ඔවුන්ගේ හැල්ද සහල්ද එහි වැටෙයි. මෙසේ හිරුගේ අව්වෙන් පැසෙන්නා වූ ජලය ලේ පැහැ වීය. ග්‍රීෂ්ම කාලයෙහි පවසින් යුක්ත වූ පක්‍ෂි සමූහයා එය බී මත් වූවාහු කැරකැවී ගසමුල වැටුනාහුය. ඔවුහු මදක් නිදාගෙන කෑගසමින් ඉගිල යත්. ගස් බල්ලන් වඳුරන් ආදීන් පිළිබඳවද මේ ක්‍රමයම වේ. වනයේ හැසිරෙන්නා එය දැක ඉදින් මෙය විෂ වූවක් වන්නේ නම් මොවුහු මැරෙත්. මොවුහු මදක් නිදාසිට සුවසේ යති. මෙය විෂක් නොවේ. හෙතෙමේද තෙමේ බී මත් වී මස් කනු කැමැත්තේ වීය. තිත් වටුවන් කුකුළන් ආදීන් මරා මස් අඟුරෙහි පිස එක් අතකින් නටමින් එක් අතකින් මස් කමින් එක් දිනක් දින දෙකක් එහිම වීය.

ඉන් නුදුරෙහි වරුණ නම් එක් තාපසයෙක් වාසය කරයි. වනයෙහි හැසිරෙන්නා ඇතැම්දිනක ඔහු සමීපයට යයි. ඉක්බිති ඔහුට මෙවැනි අදහසක් වීය. මේ පානය තාපසයා සමග බොන්නෙමියි යනුවෙනි. හෙතෙම එක් උණ පුරුකක් පුරවා පිසූ මස් සමග ගෙන පන්සලට ගොස් ස්වාමීනි, මේ පැන් බොවයි කියා දෙදෙනාම මස් කමින් බිව්වාහුය. මෙසේ සුරා නම් වූ වැද්දා විසින්ද වරුණ නම් වූ තාපසයා විසින්ද දක්නා ලද හෙයින් ඒ පාණයට සුරා යයිද වාරුණී යයිද නම් වීය. ඔවුහු දෙදෙනාද මේ උපායයක් ඇතැයි උණපුරුකක් පුරවා කදින් ගෙන පසල්දනව්වට ගොස් පැන්කරුවෝ පැමිණියෝ යයි රජුට දැන්වූවාහුය. රජු ඔවුන් කැඳවීය. ඔවුහු ඒ රජුට සුරාපානය එළවූහ. රජු දෙතුන් වතාවක් බී මත් වූයේය. ඔහුගේ ඒ මත එක් දවසක්ද දෙකක්දැයි වීය. ඉක්බිති තවත් ඇත්දැයි ඔවුන්ගෙන් විමසීය. රජතුමනි, ඇතැයි කීවේය. කොහිද? දේවයන් වහන්ස, හිමාලයෙහිය. එසේනම් ගෙන එවයි කීවේය. ඔවුහු ගොස් එක් වරක් දෙවරක් ගෙනවුත් නිතර යන්නට නොහැක්කෙමුයි සියළු උපකරණයන් සලකා ඒ ගසෙහි පොතු ආදිය ගෙන ඒ සියලු උපකරණයන් බහා නගරයෙහි දී සුරාව තැනූහ. නුවර වැස්සෝ සුරාව බී ප්‍රමාදයට පත් වූවාහු දුප්පත් වූවාහුය. නගරය හිස් වූවක් මෙන් වීය. ඒ නිසා සුරාපානය සකස් කළ අය ඉන් පලාගොස් බරණැස් නුවරට ගොස් මත්පැන් සකස් කරන්නෝ ආවාහු යයි රජුට දැන්වූහ. රජු ඔවුන් කැඳවා වියදම් දෙවීය. එහිදීද සුරාව තැනූහ. ඒ නගරයද එසේම විනාශ වීය. ඉන් පලාගොස් සාකේතයටද සාකේතයෙන් සැවැත්නුවරටද ගියාහුය.

එකල්හි සැවැත්නුවර සර්වමිත්‍ර නම් රජු වූයේය. හෙතෙම ඔවුන්ට සංග්‍රහ කර තොපට කවරකින් ප්‍රයෝජන ඇත්තේ දැයි විමසා සුරාව සඳහා වූ උපකරණයන්ගෙන්ද හැල්සහල් පිටිද සැළි පන්සියයකින්දැයි කී කල්හි සියල්ල දෙවීය. ඔවුහු සැළි පන්සියයෙහි රා සකසා මීයන්ට බියෙන් සැළි රැකීම පිණිස එක් එක් සැළිය සමීපයෙහි එක් එක් බළලා බැගින් බැන්දාහුය. ඔවුහු පැසී උතුරන කල්හි සැළිකුසෙහි වැගිරෙන්නා වූ සුරාව බී මත්වූවාහු නිදාගත්තාහුය. මීයෝ අවුත් ඔවුන්ගේ කන්-නාසා-දත්-නගුට ආදීන් කා ගියාහුය. බළල්ලු සුරාපානය කර මළාහු යයි ආරක්‍ෂකයෝ රජුට දැන්වූවාහුය. රජු මොවුහු විෂ සකස් කරන්නෝ යයි දෙදෙනාගේම හිස් සින්දවීය. ඔවුහු සුරාව බී දේවයන් වහන්ස, මිහිරි යයි කෑගසන්නාහුම මරණයට පත්වූහ. රජු ඔවුන් මරවා සැළි බිඳිව් යයි ඇණවීය. බළල්ලු ද සුරාමත අවසන් වූ කල්හි නැගිට සෙල්ලම් කරමින් හැසිරුනාහුය. ඔවුහු ඒ දැක රජුට දැන්වූහ. රජු ඉදින් විෂයක් වූයේ නම් ඔවුහු මැරෙන්නාහ. එය මිහිරි වූවක් විය යුතුය. එය බොන්නෙමියි නගරය අලංකාර කරවා රජමිදුලෙහි මණ්ඩපයක් කරවා අලංකාර කර සරසන ලද මණ්ඩපයෙහි ඔසවන ලද සේසත ඇති රාජාසනයෙහි හිඳ ඇමති සමූහයා විසින් පිරිවරන ලදුයේ සුරාපානය කරන්නට පටන් ගත්තේය.

එකල්හි සක්දෙව් රජු කවරෙක් මව්පිය උපස්ථානාදියෙහි අප්‍රමාද වූවාහු තෙවැදෑරුම් සුචරිතයක් පුරත්දැයි ලොව බලන්නේ සුරාපානය කරන්නට හුන් ඒ රජු දැක ඉදින් මෙතෙමේ සුරාපානය කරන්නේද සියළු දඹදිව නසින්නේය. යම් පරිද්දකින් නොබොයිද ඔහු එසේ කරන්නෙමියි සුරාව පිරුණු එක් කළයක් අත්තලයෙහි තබා බමුණෙකුගේ වේශයෙන් අවුත් රජු හමුවෙහි අහසෙහි සිට මේ කළය මිලදී ගනිව්. මේ කළය මිලදී ගනිව් යයි කීවේය. සර්වමිත්‍ර රජු එසේ කියමින් අහසෙහි සිටි ඔහු දැක බ්‍රාහ්මණයා කොහිසිට පැමිණේදැයි ඔහු සමග කථා කරනුයේ ගාථා තුනක් කීවේය.

කො පාතුරාසි තිදිවා නභම්හි, ඔභාසයං සංවරිං චන්‍දිමාව, ගත්තෙහි තෙ රස්මියෝ නිච්ඡරන්ති, සතෙරිතා විජ්ජු රිවන්තලික්ඛෙ

2. ඒ ඔබ වාතයෙන් තොර ගැටීම් රහිත අහසෙහි පවතිහි. පයින් ගමනක් නැති දෙවියන්ගේ යම් සෘද්ධියක් වේද එය ඔබ විසින් ප්‍රතිෂ්ඨාවක් කරන ලදි. මනාව වඩනා ලදි. ඔබ අහසෙහි යන්නෙහිද සිටින්නෙහිද වෙයි.

3. අහසින් පැමිණි ඔබ කවරක් සඳහා සිටින්නෙහිද? කළය මිලදී ගනුවයි යන මෙය කවර ප්‍රයෝජනයක් සඳහාද, ඔබ කවරෙක්ද? මේ කළය කුමක් සඳහාද? බ්‍රාහ්මණය, මේ කරුණ මට කියව.

එහි කො පාතුරාසී යනු කොහි සිට පහළ වූයෙහිද? කොහි සිට පැමිණියෙහිදැයි අර්ථයි. තිදිවා නභම්හි යනු කිම තවුතිසා භවනයෙන් අවුත් මෙහි අහසෙහි ප්‍රකට වූයේදැයි විමසයි. සංවරිං යනු රාත්‍රිය. සතෙරිතා යනු එනම් වූ සො යනු ඒ ඔබ. ජින්නවාතං යනු වැසිවලාකුළද වාතයෙන් හැසිරෙයි. ඔහුට එම වාතයද නැත. එහෙයින් මෙසේ කීවේය. කමසි යනු පවත්නෙහිද? අඝම්හි යනු ගැටීම් නැති අහසෙහි. වත්‍ථුකතා යනු අඩිතාලමක් මෙන් ප්‍රතිෂ්ඨාවක් මෙන් කළ. අනද්ධගුනම්පි දෙවතානං යනු පාදයෙන් මාර්ගයන්හි නොයෑමෙන් අනද්ධගු වූ දෙවියන්ගේ යම් සෘද්ධියක් වේද, එයද ඔබ විසින් මනාව වඩනා ලදදැයි විමසයි. වෙභාසයං කම්මාගම්මා යනු අහසෙහි පැවති පියවර තැබීම් නිසා සිටිනෙහිද? ඉමස්ස කොවාතුවං යන මෙය සමග සම්බන්ධය. මෙසේ සිටිනා වූ ඔබ කවරෙක් නම් වේදැයි අර්ථයි. යමෙතමන්‍ථං යම්බඳු වූ මෙය කියහිද? මෙහි කිස්සවතායං යන මෙය හා සම්බන්ධය. යම් මේ කළය මිළදී ගනුවයි කියහිද ඔබගේ මේ කළය කවර ප්‍රයෝජනයක් සඳහාදැයි අර්ථයි.

අනතුරුව ශක්‍රයා එසේනම් අසව යයි කියා සුරාවෙහි දොස් දක්වමින් මෙසේ කීවේය.

4. මෙය ගිතෙල් කලයක් නොවේ. තලතෙල් කළයක්ද නොවේ. උක්සකුරු කළයක්ද නොවේ. මීපැණි කළයක්ද නොවේ මේ කලයේ දෝෂයෝ අප්‍රමාණය. කළය හා සම්බන්ධ වූ බොහෝ දොස් අසවු.

5. යම් පානයක් බී පියවරක් පාසා පෙරලේද? ප්‍රපාතයටද වළටද ගුහාවටද අපිරිසිදු මඩවලටද ගවරවලටද වැටේද අනුභව නොකළ යුතු බොහෝ දේ අනුභව කරන්නේද ඒ සුරාවෙන් පිරුණ මේ කළය මිලදී ගනිව්.

6. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර සිතෙහි ප්‍රභූත්වය නැත්තේ මත්පැන් නම් වූ කහට කන්නා වූ ගවයෙක් මෙන් ඇවිදීද අනාථයෙකු මෙන් ගායනා කරයිද නටයිද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

7. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර අචේලකයෙක් මෙන් නිර්වස්ත්‍රව ගමෙසි වීථින්හි හැසිරෙන්නේද මුලාවූ සිත් ඇත්තේ බොහෝ වේලා සයනය කෙරෙත්ද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

8. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර නැගිට තෙමේ වෙව්ලන්නේ හිසද අතද සොලවමින් රූකඩයක් මේ නටයිද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

9. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර ගින්නෙන් දැවුනෙකු මෙන් නිදත්ද, අනතුරුව සිවලුන් විසින්ද කනු ලබයිද, සිරගේ ලෑමටද හිංසාවටද වස්තු හානියටද පත්වේද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

10. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර නොකිව යුත්තක් කියන්නේද සභාවෙහි හුන්නේ පහ වූ වස්ත්‍ර ඇත්තේ වීද, කුණු තැවරුනේ වමනය වැකුණු ශරීර ඇත්තේ විපතට පත් වූයේ වේද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

11. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර මම සියල්ලන්ටම වඩා උත්කෘෂ්ට වෙමියි කියා සිතයිද රතුවූ ඇස් ඇත්තේද සියළු පොළොව මගේ යයි හඟීද සිව්දිසාවට අධිපති රජුද මා හා සමාන නොවේයයි සිතයිද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

12. (යම් සුරාවක් පානය කර) මානයෙන් යුක්ත වේද, අධික මානයෙන් යුක්ත වේද කලහ කරන්නාහුද කේලාම් කියන්නේ වේද අගුණ කියන්නී වේද නග්න ස්වභාව ඇත්තේද පලායන සුළු වේද සොරුන්ගේ හා ධූර්තයන්ගේ ස්වභාවයන්ට වාසස්ථාන වේද එබඳු සුරාවේ පිරුණ මේ කළය මිලදී ගනිව්.

13. ලොව සමෘද්ධිමත් වූ සම්පතින් පිරුනා වූ නොයෙක් දහස් ගණන් ධනය ඇති කුලයෝ වෙත්ද ඒවා මේ සුරාව කරණකොට ගෙන විනාශ වූ ධනය ඇති කුල බවට පමුණුවන ලද්දෝය. එබඳු සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

14. යමක් නිසා ධාන්‍යය ද ධනය ද රන් ද රිදී ද කෙත් ද ගවයන් ද විනාශ වෙත්ද ධනවත් කුලයන් විනාශකරන සුළු වේද එබඳු සුරාවෙන් පිරුණ මේ කළය මිලදී ගනිව්.

15. පුරුෂ තෙම යම් සුරාවක් පානය කර දුෂ්ට ස්වභාව ඇතියේ පියාටද මවටද ආක්‍රෝශ කෙරේද, නැන්දණියද එමෙන්ම ලේලියද භාර්යාවකොට ගනීද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

16. ස්ත්‍රිය යම් සුරාවක් පානය කර දුෂ්ට ස්වභාව ඇත්තී මාමාටද ස්වාමියාටද ආක්‍රෝශ කෙරේද දාසයාද සමීපයෙහි හැසිරෙන්නාද ස්වාමියා කොටගනීද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

17. පුරුෂ තෙමේ යම් සුරාවක් පානය කර ධර්මයෙහි හැසිරෙන ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හිංසා කෙරේද, ඒ හේතුවෙන් අපායට යන්නේද එබඳු සුරාවෙන් පිරුණ මේ කළය මිලදී ගනිව්.

18. යමක් පානය කර ඒකාන්තයෙන් කයින් වචනයෙන් සිතින් දුසිරිත්හි හැසිරෙත්ද, දුසිරිතෙහි හැසිරී නිරයට යෙත්ද එවැනි සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

19. පළමුව බොහෝ රන් පරිත්‍යාග කරමින් ඉල්ලන්නේ නමුදු යම් බොරුකීමක් නොලබත්ද? හෙතෙම සුරාපානය කර යම් බොරුවක් කියයිද ඒ සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

20. යම් සුරාවක් පානය කර, වහා කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි පණිවුඩ යැවීමෙහි යොදවන්නේ හෙතෙම කියන ලද කරුණ නොදනීද එබඳු සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

21. ලජ්ජා සහිත සිත් ඇත්තේ නමුදු, සුරාමතින් මත්වූයේ ලජ්ජා රහිත බව ප්‍රකට කෙරේද, ප්‍රාඥ වූවාහුද බොහෝකොට කථා කෙරෙත්ද එබඳු සුරාවෙන් පිරුන මේ කළය මිලදී ගනිව්.

22. යම් සුරාවක් පානය කර එකට රැස්වී නිදත්ද? ආහාර නොගන්නාහු බිම දුකසේ සයනය කෙරෙත්ද දුර්වර්ණනීය බවටත් නින්දාවටත් පැමිණෙත්ද ඒ සුරාවෙන් පිරුණ මේ කළය මිලදී ගනිව්.

23. ඉදින් යම් සුරාවක් පානය කර ගෙලෙහි බැම්මෙන් පීඩාවට පත් වූ ගවයන් මෙන් නිදත්ද ඒ සුරාවෙහි වේගය මිනිසා විසින් පහසුවෙන් ඉසිලිය හැක්කේ නොවේ.

24. මිනිස්සු යම් සුරාවක් දරුණු විෂයෙන් යුත් සර්පයෙකු මෙන් දුරු කෙරෙත්ද ඒ සර්ප විෂ හා සමාන වූ ඒ සුරාව ලොව කවරනම් මිනිසෙක් පානය කිරීමට සුදුසු වෙයිද.

25. යම් සුරාවක් පානය කර අන්‍ධකවෙණ්හු පුත්‍රවරු මුහුදුතෙර හැසිරෙන්නාහු මොහොල්වලින් එකිනෙකාට පහර දුන්නාහුද එබඳු සුරාවෙන් පිරුණු මේ කළය මිලදී ගනිව්.

26. යම් සුරාවක් පානය කර ප්‍රමාද වූ සදාකාලික වූ මායා සහිත වූ අසුරයෝ දෙව්ලොවින් ච්‍යුත වූවාහුද මහරජතුමනි, මේ සුරාව එබඳු වූ නිරර්ථක දෙයකැයි දැන කෙසේනම් පානය කෙරේද?

27. රජතුමනි, මේ කළයෙහි දීකිරි හෝ මීපැණි හෝ නැත්තේ යයි මෙසේ දැන මිලදී ගනුව. සර්වමිත්‍රය, මෙසේ මේ කළය තුළට පැමිණි දේ කෙබඳුදැයි මා විසින් ඔබට කියන ලද්දේමය.

එහි වජ්ජානි යනු දෝෂයෝය. ගලෙය්‍ය යනු ගමන් කරන්නේ පියවරක් පාසා පෙරලෙන්නේය. යං පිවිත්‍වා පතෙ යනු යමක් පානය කර වැටෙන්නේද? සොබ්හං යනු වලට. චන්‍දනියොළිගල්ලං යනු ගවර වලෙිහිද අපිරිසිදු වතුරවලටද. අභොජනෙය්‍යං අනුභව කරන්නට නුසුදුසු. අනෙසමානො යනු අධිපති නොවූයේ. ගොරිව යනු ගොනෙකු මෙන්. භක්ඛසාදී යනු මහපැනෙහි කහට කන්නා වූ. යම්සේ හෙතෙම එහි කහට කන්නෙක් සොයමින් හැසිරෙයි. මෙසේ හැසිරෙයි යන අර්ථයි. අනාථමානො යනු වසඟ නොවූයේ අනාථයෙකු මෙන්. උපගායතී යනු ගායනා කරන අනිකෙකු දැක ඔහු වෙත එළඹ ගායනා කරයි. අචේලකොව යනු නිර්වස්ත්‍ර වූවෙකු මෙන්. විසිඛන්තරානි යනු ඇතුළු වීථීන්. අතිවෙලසායී යනු බොහෝ වේලා හැසිරෙන්නෙකු වී හැසිරෙන්නේය යන අර්ථයි.

දාරුකටල්ලකොච යනු දැවමුවා රූකඩයක් මෙන්. භොගජානිචුපෙන්ති යනු සම්පත් හානියට පැමිණෙත්. පරපණ නැසීම් ආදිය කර දඬුවමින් පීඩාවට පත්වූවාහු ධන හානියටද අනික් වධබන්ධනාදී දුක්වලටද පැමිණෙත් යන අර්ථයි. වන්තගො යනු තමාගේ වමනයෙහි ගැලුනේ. බ්‍යසත්තො යනු විපතට පත් වූයේ. විසත්තො යනුද පෙළයි. ඒ වමනයෙහි ගිලුනේ යන අර්ථයි. උක්කට්ඨො යනු මම මහා යෝධයෙක් වෙමි. මා හා සමාන කවරෙක් ඇත්දැයි මෙසේ උඩඟු බවට පැමිණියෙකු වී. ආවිලක්ඛො යෙනු රතුවූ ඇස් ඇති. සබ්බපඨවී යනු සියළු පොළොව. සබ්බා පඨවි යනුද පෙළවේ. චාතුරන්තො යනු සිව්මුහුද කෙළවර ඇති පොළොවෙහි ප්‍රධානියා. මානා යනු මානය කරන්නා වූ. සෙසු පදයන් පිළිබඳවද මේ පිළිවෙලමයි. ගතී යනු ස්වභාවයයි. නිකෙතො යනු වාසස්ථානයයි. තස්සාපුණ්ණං යනු යමක් මෙබඳු වීද ඉන් පිරුණු. යත්‍ථ විනාසයන්ති යනු යමක් ඇසුරු කර යම්තැනක පිහිටියාහුද එකද බොහෝ වූද ධන-ධාන්‍ය ආදී වස්තුව නසත්. දිළිදෝ වෙත්. ඉද්ධානි යනු සමෘද්ධිමත්. ඵීතානි යනු වස්ත්‍ර අලංකාර ආදී භාණ්ඩයන්ගෙන් පිරී ගිය. උච්ඡින්න දායජ්ජකකානි යනු නසන ලද වස්තු ඇති නිර්ධයන් කරන ලද.

දුට්ඨරූපො යනු එඩියෙන් යුත් ස්වරූප ඇති. ගණෙහය්‍ය යනු කෙලෙස් වශයෙන් සිය භාර්යාව යයි හැඟීමෙන් අතින් ගන්නේය. දාසම්පි ගණ්හෙය්‍ය තමාගේ දාසයාද කෙලෙස් වශයෙන් මගේ ස්වාමියා යයි ගන්නේය. පීත්‍වාන යනු පානය කර. දුච්චරිතං චරිත්‍වා යනු මෙසේ තුන්දොරින් දසවැදෑරුම් අකුසල් කර. යාචමානා යනු පළමුව සුරාපානය නොකරන යම් පුරුෂයෙකුට බොහෝ රන් දෙන්නේ නමුදු බොරු කියන්නෙක් වෙහි යයි ඉල්ලනු ලබන්නේද එය නොලබත්. පීත්‍වා යනු මත්පැන් පානය කර සිටියේ. නප්පජානාති මුත්තො යනු කුමන කරුණක් සඳහා පැමිණියෙහිදැයි කියන ලදුයේ පණිවුඩය මනාව නොගත් හෙයින් ඒ කරුණ නොදනී. හිරීමනා යනු ලජ්ජා සහිත සිත් ඇත්තේද. එකථුපා යනු ඌරු පැටව් මෙන් පහත් ජන්ම ඇති අය සමග එක්රැස් වී. අනාසකා යනු නිරාහාර වූවාහු. ථණ්ඩිල දුක්ඛසෙය්‍යං යනු භූමියෙහි දුකසේ සයනයයි. ආයාසක්‍යං යනු නින්දාව.

පත්තක්ඛන්‍ධා යනු වැටුනු කඳ ඇති. කූටහතාරිව යනු බෙල්ලෙහි බඳනා ලද කුළුගෙඩියෙන් පහර දෙන ලද ගොන්නු මෙන්. යම්සේ ඒ දෙන්නු තණකොළ නොකමින් පැන් නොබොමින් නිදත්ද, එසේ සයනය කරත් යන අර්ථයි. ඝොරවිසම්මිව යනු නපුරු විෂක් මෙන්. විස සමානං යනු විස හා සමාන වූ. අන්‍ධක වෙණ්හු පුත්තා යනු දසබෑ රජුන්ගේ පුත්‍රයෝ. උපක්කමුං යනු පහර දෙන ලදහ. පුබ්බදෙවා යනු අසුරයෝ. තිදිවා යනු තව්තිසා දෙව්ලෝ. සස්සතියා යනු දීර්ඝායුෂ ඇති නිසා සදාකාලික වූ යයි නිතර සම්මත දිව්‍යලෝකය යයි අර්ථයි. සමයා යනු අසුර මායාවන් සහිත. ජානං යනු මෙසේ මෙය නිරර්ථක යයි දන්නේ ඔබ වැනි පණ්ඩිත පුරුෂයෙක් කෙසේ නම් බොන්නේද. කුම්භගතාමයා යනු මා විසින්. කළයට ඇතුළත් වූ මෙයම හෝ පෙළ වෙයි. අක්ඛාත රූපං යනු සැබවින්ම කියන ලදි.

රජු ඒ අසා සුරාවෙහි ආදීනව දැන සතුටු වූයේ ශක්‍රයාට ස්තුති කරමින් ගාථා දෙකක් කීවේය.

29. ඔබ යම් පරිද්දකින් හිතැති වූයේද අනුකම්පා සහිත වූයේද උතුම් වැඩ කැමැත්තේ වීද මගේ පියා හෝ නැවත මව හෝ මෙබඳු නොවූයේය. ඒ මම අද ඔබගේ වචනය කරන්නෙමි.

30. මම ඔබට ගම්වර පහක්ද දාසියන් සියයක්ද ගවයන් සත්සියයක්ද දෙමි. මේ ආජඤ්ඤ අශ්වයන් යෙදූ රිය දහයක්ද දෙමි. මගේ වැඩ කැමති ගුරුවරයා වෙහි.

එහි ගාමවරානි යනු බ්‍රාහ්මණය, ආචාර්යවරයා විසින් ආචාර්ය භාගය කැමති විය යුතුය. වසරකදී ලක්‍ෂයක් උපදිනා වූ ගම් පහක් ඔබට දෙමි යි කියයි. දසා ඉමෙ යනු ඉදිරියෙහි තිබූ රනින් විසිතුරු කළ මේ රිය දහසක් දක්වමින් මෙසේ කීවේය.

ඒ අසා ශක්‍රයා දිව්‍යමය ආත්මභාවය දක්වා තමා හඳුන්වා දෙන්නේ අහසෙහි සිට ගාථා දෙකක් කීවේය.

31. රජතුමනි, දාසියන් සියය ඔබටම වේවා. ගම්ද ගවයෝද ඔබටම වෙත්වා. ආජඤ්ඤ අශ්වයන් යෙදූ රථද ඔබටම වේවා. මම දෙව්ලොවට අධිපති ශක්‍රයා වෙමි.

32. රජතුමනි, ඔබ මාංශයෙන් යුත් බත්ද ගිතෙල්ද අනුභව කරව. මී සහ මෑවලින් කළ කැවුම් අනුභව කරව. මෙසේ ධර්මයෙහි ඇළුණ ඔබ නින්දා නොලබා ඒකාන්තයෙන් දෙව්ලොව යව.

එහි එවං තුවං ධම්මරතො යනු මෙසේ ඔබ නොයෙක් උතුම් රස බොජුන් බුදිමින් මත්පැන් පානයෙන් තොරවූයේ ත්‍රිවිධ දුෂ්චරිතයන් අතැර ත්‍රිවිධ සුචරිත ධර්මයෙහි ඇළුනෙක් වී කිසිවෙකු විසිනුදු නින්දා නොකළේ ස්වර්ගයට යවයි යනුයි.

මෙසේ ශක්‍රයා ඔහුට අවවාද දී සිය වාසස්ථානයටම ගියේය. ඔහුද සුරාපානය නොකර සුරා බඳුන් බිඳ සිල් සමාදන් වී දන් දී ස්වර්ගය පිහිට කොට ඇත්තේ වීය. දඹදිවද ක්‍රමයෙන් සුරාපානය විපුත්‍වයට පත් වූයේ වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල්හි රජු ආනන්ද තෙරුන් වීය. ශක්‍රයා මම ම වීමි යයි වදාළ සේක.