10. ගන්‍ධතින්‍දුකජාතකවණ‍්ණනා 520 අට‍්ඨකථා

10. ගන්‍ධතින්‍දුක ජාතකය (520)

අප්පමාදො යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් රජවරුන්ට දියයුතු අවවාදයක් අරභයා දේශනා කළ සේක. රාජෝවාද ජාතකය යට විස්තර කරන ලද්දේය. අතීතයෙහි කම්පිල්ල රට උත්තර පඤ්චාල නගරයෙහි පඤ්චාල නම් රජු අගතිගාමී වූයේ අධර්මයෙන් ප්‍රමාදී වී රාජ්‍යය කරවීය. ඉක්බිති ඔහුගේ ඇමතිවරු ආදී සියල්ලෝද අධාර්මිකයෝම වූහ. බදුබරින් පීඩාවට පත්වූ රටවැසියෝ අඹුදරුවන් ගෙන වනයෙහි මෘගයෝ මෙන් හැසිරුනහ. ගම්තැනෙහි ගමක් නම් නොවීය. මිනිස්සු රාජපුරුෂයන්ට බියෙන් දවල් කාලයෙහි ගෙවල වසන්නට නොහැකි වෙති. ගෙවල් කටු අතු ආදියෙන් වටකර අරුණ නැගෙන විටම වනයට පිවිසෙත්. දවල් කාලයෙහි රාජපුරුෂයෝ විලෝපනය කරති. රාත්‍රියෙහි සොරු එසේ කරති. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පිටත නගරයෙහි ගඳතිඹිරි ගසෙක දේවතාවා වී උපන් සේක. වසරක් පාසා රජුගේ සමීපයෙන් සහසක් වටිනා පූජා කර්මයක් ලබයි. හෙතෙම මෙසේ සිතුවේය. මේ රජු ප්‍රමාද වූයේ රාජ්‍යය කරවයි. සියළු රට විනාශ කරන්නේය. මා හැර අනිකෙක් රජු සුදුසු තන්හි පිවිසවන්නට සමර්ථ අයෙක් නම් නැත. මට උපකාරක වූ මොහු වසරක් පාසා දහසක් වටනා පූජාවෙන් පිදීය. ඔහුට අවවාද කරන්නෙමියි හෙතෙම රාත්‍රී කාලයෙහි රජුගේ සිරියහන් ගැබට පිවිස හිස පැත්තෙහි සිට ආලෝකයක් විහිදුවා අහසෙහි සිටියේය.

රජු ළහිරු මණ්ඩලයක් මෙන් දිළියෙන්නා වූ ඔහු දැක ඔබ කවරෙක් වෙහිද? කවර කරුණක් නිසා මෙහි ආවෙහිදැයි විචාළේය. හෙතෙම ඔහුගේ වචනය අසා මහරජතුමනි, ගඳ තිඹිරිගසේ දේවතාවා වෙමි. ඔබට අවවාදයක් දෙන්නෙමියි පැමිණියේ වෙමි. කවර අවවාදයක් දෙන්නෙහි දැයි ඇසීය. මෙසේ කී කල්හි මහබෝසත් තෙමේ මහරජතුමනි, ඔබ ප්‍රමාද වී රාජ්‍යය කරහිය. එනිසා ඔබගේ මුළුරටම නැසුනේය. විලෝපනය කලාක් මෙන් නැසුනේය. රජවරු ප්‍රමාදයෙන් යුතුව රාජ්‍යය කරන්නාහු සියළු රටවැසියන්ගේ ස්වාමිවරු නොවෙති. මෙලොව විනාශයට පත් වී පරලොවදී නැවත මහා නිරයෙහි උපදිත්. ඔවුන් ප්‍රමාදයට පත්වූ කල්හි ඔහුගේ ඇතුළත ජනයාද පිටත ජනයාද ප්‍රමාද වූවෝම වෙති. එහෙයින් රජු විසින් අතිශයින් අප්‍රමාදී වූවෙකු විය යුතු යයි කියා ධර්ම දේශනාව එළවා පිහිටුවමින් මෙසේ කීවේය.

අප්පමාදො අමතපදං පමාදො මච්චුනො පදං, අප්පමත්තා නමීයන්ති යෙ පමත්තා යථා මතා

2. මදයෙන් ප්‍රමාදය ඇති වේ. ප්‍රමාදයෙන් විනාශය හටගනී. විනාශයෙන් ද්වේෂයෝ හටගනිත්. රට පෝෂණය කරන රජතුමනි, මදයට පත් නොවෙව.

3. ප්‍රමාද වූ බොහෝ ක්‍ෂත්‍රියයෝ වස්තුවද රටද යන මෙයින් පිරිහුණහ. තවද ගම්දෙටුවෝ ගමින්ද පැවිද්දෝද ගිහිගෙයි වැස්සෝද පිරිහුණාහ.

4. රට වඩන්නා වූ රජතුමනි, ප්‍රමාද වූ ක්‍ෂත්‍රියයාගේ රටෙහි සියළු භෝගයෝ වැනසෙත්. රජුට එය දුකකැයි නියනු ලැබේ.

5. මහරජතුමනි, සීමාව ඉක්මවා පමා වන්නෙහි නම් මෙය පැරණි රජවරුන්ගේ ස්වභාවය නොවේ. සමෘද්ධිමත් වූ පොහොසත් වූ ඒ ජනපදය සොරු වනසත්.

6. රට විලෝපනය කරන කල්හි ඔහුට පුත්‍රයෝ නොවන්නාහ. රන් නොවන්නේය. ධනය නොවන්නේය. සියළු භවභෝග සම්පතින් පිරිහෙන්නේය.

7. සියළු සම්පත්තීන්ගෙන් පිරිහුන ක්‍ෂත්‍රිය රජුගේද නෑදෑ මිතුරෝද හිතවත්තුද ඔහු ගරු කටයුත්තෙකු කොට නොසිතති.

8. ඇතුරුවෝද බලසෙනගෙහි යුක්ත වූවෝද රියකරුවෝද පාබල සේනාවෝද ඔහු ඇසුරු කර ජීවත් වන්නාහු නමුත් ඔහු ගරු කටයුත්තෙකු කොට නොසිතන්නේය.

9. මනාව සංවිධානය නොකළ කර්මාන්ත ඇති නපුරු මන්ත්‍රණ ඇති මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් යුත් නුනුවණැති මෝඩයා සර්පයා දිරාගිය හැව මෙන් සම්පත (ශ්‍රීකාන්තාව) අත්හරී.

10. මනාව සංවිධානය කළ කර්මාන්ත ඇති කලට නැගී සිටින්නා වූ අනලස් වූ රජුට වෘෂභයෙකුගෙන් යුතු ගවරැළ මේ සියළු සම්පත් වැඩේ.

11. මහරජතුමනි, තොරතුරු ඇසීම සඳහා රටෙහිද ජනපදයන්හිද හැසිරෙව. එහි තොරතුර දැකද අසාද අනතුරුව ඒ අනුව පිළිපදුව යනුවෙනි.

එහි අප්පමාදො යනු සිහියෙන් වෙන් නොවූයේ. අමතපදං යනු අමාවට නිවනට කරුණු අවබෝධයට කාරණය. මච්චුනො පදං යනු මරණයට කාරණය. ප්‍රමාද වූ තැනැත්තා විදර්ශනා වඩා නැවත පිළිසිඳ නොගන්නා බවට පත් වීමට නොහැකි වන්නේ නැවත නැවත සසර උපදින්නේද වේ. මැරෙන්නේද වේ. එහෙයින් ප්‍රමාදය මරණයට හේතු වේ නම් වෙයි. නමීයන්ති යනු විදසුන් වඩා නැවත පිළිසිඳ නොගන්නා බවට පත්වී නැවත සසර නොඋපදින හෙයින් මිය නොයත් නම් වේ. යෙ පමන්තා යනු මහරජතුමනි, යම් පුද්ගලයෝ ප්‍රමාද වූවාහුද ඔවුහු මළ අය යම්සේද එසේම දත යුත්තාහ. කුමක් හෙයින්ද කාර්ය සාධනය නොකරන හෙයිනි. මළ තැනැත්තාටද මම දන් දෙන්නෙමි. සිල් රකින්නෙමි. පෙහෙවස් කරන්නෙමි. සුසිරිත් දහම් පුරන්නෙමියි සිතා බැලීමක් හෝ පැතීමක් හෝ නැගී සිටීමක් හෝ නැත. පමා වූවහුට අප්‍රමාදී බැවින් පහවූ දැනීම් ඇති හෙයිනි. එහෙයින් මේ දෙදෙනාම එක හා සමාන වේ.

මදා යනු මහරජතුමනි, නිරෝගී බව යොවුන් බව හා ජීවිත මද සංඛ්‍යාත වූ තුන්වැදෑරුම් මදයෙන් ප්‍රමාදය හටගනී. මදයෙන් මත්වූ ප්‍රමාදයට පත්වූ හෙතෙම පරපණ නැසීම ආදී පව්කම් කරයි. ඉක්බිති රජවරු ඔහු හිස සිඳුවත් හෝ නසත් ඔහුගේ සියළු ධනය පැහැර ගනිත්. මෙසේ ඔහුගේ ප්‍රමාදය නිසා නෑයන්-ධනය-ජීවිතයේ හානිය ඇති වෙයි. නැවත හෙතෙම ධනහානියට හෝ කීර්ති හානියට පත් වූයේ ජීවත් වීමට නොහැකි වන්නේ දිවිපැවැත්ම සඳහා කාය දුශ්චරිත ආදිය කරයි. මෙසේ ඔහුගේ හානියෙන් ද්වේෂයෝ හටගනිත්. එහෙයින් එය කියමි. මාමදො භරතූසහ යනු රට පෝෂණය කරන ප්‍රධානිය, රජතුමනි, ප්‍රමාද නොවව යන අර්ථයි. අත්‍ථං රට්ඨං යනු ජනපදවාසීන්ගේ අභිවෘද්ධියද සියළු රටද බොහෝකොට ප්‍රමාද වන්නෝ පිරිහෙලන්නාහුය. එය ප්‍රකටවීම සඳහා ක්‍ෂාන්තිවාදී ජාතකය, මාතංග ජාතකය, භරු ජාතකය, සරභංග ජාතකය, චේතිය ජාතකය යන මේ ජාතක කථා කිවයුතු වෙයි. ගාමිනො යනු ගම්දෙටුවෝද ඔවුන්ගේ ගම් බෙහෙවින් ප්‍රමාද වීමේ දෝෂයෙන් සින්දාහු. පිරිහීමට පත් කලාහු විනාශ කළාහු වෙති. අනාගාරා අගාරිනො යනු පැවිද්දෝ පැවිදි ප්‍රතිපත්තියෙන්ද ගිහියෝ ගිහිගෙයි වාසයෙන්ද ධාන්‍ය ආදියෙන්ද බොහෝකොට සින්දාහු පිරිහුනාහු යයි කියයි. තං වුච්චතෙ අඝං යනු මහරජතුමනි, කීර්තියෙන් හා සම්පතින් පිරිහීම රජුට දුකක් යයි කියනු ලැබේ. සම්පත් නැති හෙයින් ධනය නැති අයගේ කීර්තිය නැසෙයි. පිරිහුනු කීර්ති ඇති තැනැත්තා මහත් වූ දුකට පැමිණෙයි.

නෙස ධම්මො යනු මහරජතුමනි, මෙය පැරණි රජවරුන්ගේ ස්වභාවය නොවේ. ඉද්ධං ඵීතං යනු කෑම බීම ආදියෙන් සමෘද්ධ වූ රන්රිදී ආදියෙන් පිරුණු. න තෙ පුත්තා යනු මහරජතුමනි, පරපුර පාලනය කරන්නා වූ පුත්‍රයෝ ඔබට නොවන්නාහ. රටවැසියෝ මෙතෙම අධාර්මික රජුගේ පුත්‍රයාය. කිම අපට යහපතක් කරන්නේද මොහුට සේසත නොදෙන්නෙමු යයි සේසත නොදෙත්. එසේම ඔවුන්ට පරපුර රකින්නා වූ පුත්‍රයෝ නොවෙත්මය. පරිජිනං යනු පිරිහුන. රාජානං වා යනු ඉදින් හෙතෙම රජු වේද අනතුරුව රජුන් හා සමාන වූ ඔහු. මානියං මෙතෙම රජුයයි ගෞරව පෙරදැරි සිතින් බුහුමන් කළයුත්තෙකු කොට නොසිතයි. උපජීවන්තා යනු ඇසුරු කර ජීවත් වන්නා වූ ජනයෝද ගෞරව පෙරදැරි සිතින් බුහුමන් කටයුත්තෙකු කර නොසිතත්. කවර කරුණින්ද? නොදැහැමි බව නිසාය.

සිරී යනු කීර්ති හා සම්පත්. තචං යනු සර්පයා යම් සේ දිරාගිය සමට පිළිකුල් කරමින් අත්හරීද නැවත ඒ දෙස නොබලයිද මෙසේ ශ්‍රී කාන්තාව එබඳු වූ රජුන් අත්හරී. සුසංවිහිත කම්මං යනු කය ආදී දොරටුවලින් පවිටු කටයුතු නොකරන. අභිවඩ්ඪන්ති යනු ඉදිරියට යන්නහු වැඩෙත්. සඋසභාමිව යනු වෘෂභයෙකු සහිත ගවරැළක් මෙන් අප්‍රමාදී වූවහුගේ සම්පත් ප්‍රධානී වූ වෘෂභයෙකු ඇති ගව සමූහයා මෙන් වැඩෙත්. උපස්සුති යනු ජනපදයන්හි පැවැත්ම ශ්‍රවණය කිරීම පිණිස තමාගේ මුළු රටෙහිමද ජනපදයන්හිද චාරිකාවෙහි හැසිරෙව. තත්‍ථ යනු ඔහු රට තුළ හැසිරෙන්නේ දැකිය යුතු දේ දැක, ඇසිය යුතු දේ අසා තමාගේ හොඳ නරක ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර අනතුරුව තමාට හිත වූ පිළිවතෙහි පිළිපන්නෙහිය.

මෙසේ මහබෝසත් තෙමේ ගාථාවන් එකොළෙසකින් රජුට අවවාද කර යව ප්‍රමාද නොකර පරීක්‍ෂා කරව. රට නොනසුව යයි කියා සිය වාසස්ථානයටම ගියේය. රජුද ඔහුගේ වචනය අසා සංවේගයට පත්වූයේ දෙවන දවස්හි රාජ්‍යය ඇමතිවරුන්ට පවරා දී පුරෝහිතයා සමග කල් ඇතිවම පෙරදිග දොරටුවෙන් නගරයෙන් නික්මී යොදුනක් පමණ ගියේ එහි ගම්වැසි එක් මහල්ලෙක් වනයෙන් කටු අතු ගෙනවුත් ගෙදොර වටකර වසා අඹුදරුවන් ගෙන වනයට පිවිස සවස රාජපුරුෂයන් ගිය කල්හි තමන්ගේ ගෙදරට පැමිණෙන්නේ ගෙදොරහිදී පාදයන් කටුවලින් විදිනු ලද කල්හි උක්කුටිකව හිඳ කටුව බැහැර කරමින්

12. යම්සේ මම අද කටුවකින් විදුනා ලද්දේ යම් සේ දුක් විඳිමිද මෙසේ පඤ්චාල රජු යුද්ධයෙහිදී හීයෙන් විදින ලද්දේ දුක් විදීවා.

මේ ගාථාවෙන් රජුට බැන වැදුනේය. ඒ බැනවැදීම බෝසතුන්ගේ ආනුභාවයෙන්ම වීය. බෝසතුන් විසින් අධිගෘහිත වූයේම ඔහු බැනවැදුනේ යයි දතයුතුය. ඒ වේලාවෙහි රජුද පුරෝහිතයාද අප්‍රසිද්ධ වේශයෙන් ඔහු සමීපයෙහිම සිටියාහුය. අනතුරුව පුරෝහිතයා ඔහුගේ වචනය අසා වෙනත් ගාථාවක් කීවේය.

13. වයසට ගියේ දුර්වල වූ ඇස් ඇත්තෙහිය. රූපය මනාව නොදක්නෙහිය. යම් හෙයකින් ඔබගේ කටුවක් ඇනුනේය යන මෙහි බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ කවර වරදක්ද?

එහි මග්ගෙය්‍ය යනු විදින්නේය. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. ඉදින් ඔබ තමාගේ අසමත් බව නිසා කටුවකින් විදින ලද්දේ වෙයි. යම් හෙයකින් රජුට දෝෂාරෝපණය කරහිද මෙහිලා රජුගේ කවර වරදක් ද? රජු විසින් කටුව බලා ඔබට කිවයුතුදැයි යනුවෙනි.

මහල්ලා ඒ අසා ගාථා තුනක් කීවේය.

14. බ්‍රාහ්මණය, යම්බඳු වූ මම මාර්ගයෙහිදී කටු ඇනුනෙම් වේද මෙහිලා බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දෝෂයෝ වෙති. ජනපදවැසියෝ රජු විසින් නොරක්නා ලදහ. නොදැහැමි බදුවලින් ඔවුහු නසන ලදහ.

15. රාත්‍රියෙහිදී සොරු කති. දවල් කාලයෙහි බදුගන්නෝ කති. පවිටු රජුගේ රටෙහි ජනයාද අධාර්මික වෙයි.

16. දරුව, මිනිස්සු මෙබඳු බියෙන් තැතිගත්තාහු කටු ගෙනවුත් දොර අවුරා සැඟවී සිටිය හැකි තැන් කරත්.

එහි බවෙහත්‍ථ යනු බ්‍රාහ්මණය, ඒ මම කටු සහිත මාර්ගයෙහි වැටුනේ හුන්නේ මෙහිලා බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දෝෂයෝ බොහෝ වෙත්. ඔබ මෙපමණක් කල් රජුගේ දෝෂයෙන් මා කටු සහිත මාර්ගයෙහි හැසිරෙන බව නොදන්නෙහිද ඔහුගේ අරක්ඛිතා ජානපදා -පෙ- කණ්ටකං යනු වේ. ඛාදන්ති පැහැර ගනිති. තුණ්ඩියා යනු හිංසාකිරීම් බන්ධනයට පත් කිරීම් ආදියෙන් පීඩාකොට නොදැහැමි ලෙස බදු ගන්නා වූ. කූට රාජස්ස යනු පවිටු රජුගේ. අධම්මිකො යනු පිළිසන් වූ කර්මාන්ත ඇති. තාත යනු පුරෝහිතයා අමතයි. මානවා යනු මිනිස්සු. නිල්ලෙකානි යනු සැගවෙන තැන්. වනෙ ආහත්‍ව කණ්ටකං කටු ගෙනවුත් දොර වසා ගෙය අත්හැර අඹුදරුවන් ගෙන වනයට පිවිස ඒ වනයෙහි තමාගේ සැඟවෙන තැන් කරත්. තවද වනයෙහි යම් කටුවක් වේද එය ගෙනවුත් ගෙවල් ඉන් වටකරත්. මෙසේ රජුගේම වරදින් කටුවලින් විදින ලද්දේ වෙමි. මෙබඳු වූ රජුට පිහිටක් නොවව.

රජු ඒ අසා පුරෝහිතයා අමතා පුරෝහිතය, මහල්ලා සුදුසු වූවක් කියයි. වරද අපගේමය. එව පෙරළා යමු. දැහැමින් රාජ්‍යය කරවන්නෙමුයි කීවේය. බෝධිසත්ත්වයෝ පුරෝහිතයාගේ ශරීරයෙහි ආවේශ වී අන් තැනකටද ගොස් “පරීක්‍ෂා කරමු මහරජතුමනි” යයි කීහ. ඔවුහු ඒ ගමින් අන් ගමකට යන්නාහු අතරමග එක් මැහැල්ලකගේ ශබ්දයක් ඇසුවාහුය. ඇය එක්තරා දිළිඳු ස්ත්‍රියකි. වැඩිවියට පත් දුවණිවරු රකින්නී ඈලාට වනයට යන්නට නොදෙයි. තමා වනයෙන් දරද අතුද ගෙනවුත් දුවණිවරුන් පෝෂණය කරයි. ඇය එක් දිනක් වනලැහැබකට නැග අත්තක් කඩා ගන්නී පෙරළෙමින් බිම වැටී රජුට මරණයෙන් බැන වදින්නී.

17. යම්හෙයකින් යම් රජෙකුගේ රටෙහි කුමාරිකාවෝ සැමියන් නැතිව මහළු වෙත්ද, ඒ බ්‍රහ්මදත්ත රජු කවරදා නම් මැරෙන්නේද?

එහි අප්පතීකා යනු සැමියන් නැත්තාහු. ඉදින් ඈලාට සැමියෝ වෙත් නම් මා පෝෂණය කරන්නාහුය. පවිටු රජුගේ රාජ්‍යයෙහි මම දුක් අනුභව කරමි. මෙතෙමේ කවදා මැරෙන්නේදැයි මෙසේ බෝසතුන්ගේ අනුහසින් ඔහුට ආක්‍රෝශ කළේය.

ඉක්බිති පුරෝහිතයා ඇය වලක්වමින් ගාථාවක් කීවාය.

18. නපුරු වචන කීමට දක්‍ෂ තැනැත්තිය, ඔබ විසින් නපුරු වචනයක්ම කියන ලදි. කවර නම් රටක රජවරු කුමාරිකාවන්ට සැමියන් සොයනු ලබයිද?

මැහැල්ලිය ඔහුට ගාථා දෙකක් කීවාය.

19. බ්‍රාහ්මණය, මම යහපත සහිත වචන කීමෙහි දක්‍ෂයෙක් වෙමි. මවිසින් නපුරක් නොකියන ලදි. රජු විසින් රටවැසියෝ රක්නා නොලදහ. අධර්මයෙන් ගනු ලබන සුංවත් වලින් නසන ලදහ.

20. රාත්‍රියෙහි සොරු කති. දවල් කාලයෙහි බදුගන්නෝ කති. නොදැහැමි රජුගේ රටෙහි බොහෝ ජනයා අධාර්මික වෙයි. ජීවත්වීම අපහසු වූ කල්හි අඹුවන් පෝෂණය කිරීමට අපහසු කල්හි කුමාරිකාවෝ කොහෙන් සැමියන් ලබත්ද?

එහි කොචිදත්‍ථපදා යනු මම වැඩ සහිත පදයන්හි කරුණු සහිත පදයන්හි ප්‍රවීණයෙක්මි. දක්‍ෂයෙක්මි. ඔබ මෙසේ පවිටු රජු ප්‍රශංසා නොකරව. දුජ්ජීවෙ යනු රටවැසියන් අපහසුවෙන් ජීවත් වියයුතු කල්හි අඹුවන් පෝෂණය කිරීම අපහසු වූ කල්හි බියෙන් තැතිගත් මිනිසුන් වනයෙහි වසන කල්හි කුතො භත්තා කුමාරියො යනු කුමාරිකාවෝ කොහෙන් සැමියන් ලබන්නෝ දැයි යන අර්ථයි.

ඔවුහු ඇයගේ වචනය අසා මැය සුදුස්සක් කියයි යයි කියමින් ඉදිරියට යන්නෝ එක් ගොවියෙකුගේ ශබ්දය ඇසුවාහුය. ඒ සීසාන්නහුගේ සාලිය නම් වූ ගොනා හීවැලෙන් ගසන ලද්දේ හොවී. හෙතෙම රජු බැන වඳිමින්.

21. යම් සේ මේ සාලිය නම් වූ ගොනා හීවැලෙන් පහරදෙන ලද්දේ බැගෑපත්ව නිදයිද මෙසේ පඤ්චාල රජු යුද්ධයෙහිදී ආයුධයෙන් පහරදෙන ලද්දේ (පොළොවෙහි) සයනය කෙරේවා.

එහි යථා යනු වේදනාවට පත් වූ මේ සාලිය නම් ගොනා සයනය කරයිද එසේ සයනය කෙරේවා යන අර්ථයි.

ඉක්බිති පුරෝහිතයා ඔහු වලක්වමින්

22. යම්බඳු වූ ඔබ තමා තමාටම අපරාධය කර රජුට ශාප කරහිය. එම්බා මනුෂ්‍යය, ඔබ නොදැහැමි ලෙසින් බ්‍රහ්මදත්ත රජුට කිපෙහිය.

යන ගාථාව කීවේය. එහි අධම්මෙන යනු නොකරුණින් නුසුදුසු අයුරින්

ඒ අසා හෙතෙම ගාථා තුනක් කීවේය.

23. බ්‍රාහ්මණය, මම දැහැමි පදනමින් බ්‍රහ්මදත්ත රජුට කිපෙමි. ජනපදවැසියෝ ආරක්ෂා නොකරන ලදහ. ඔවුහු අධාර්මික අය බදුවලින් නසන ලදහ.

24. රාත්‍රියෙහිදී සොරු කති. දවල් කාලයෙහි අයබදු ගන්නෝ කති. පවිටු රජුගේ රටෙහි ජනයා බෙහෙවින් අධාර්මික වෙති.

25. එම්බා බමුණ, ඒ මගේ භාර්යාව නැවත පිසන ලද්දී නොකල්හි බත් ගෙන ආවාය. මම බත් ගෙන එන්නිය බලාපොරොත්තු වූයෙමි. අනතුරුව සාලිය ගොනා හීවැලෙන් පහරදෙන ලද්දේ වෙමි.

එහි ධම්මෙන යනු කරුණු සහිතවම, කරුණු රහිතව දොස් පවරයි යනුවෙන් හැගීමක් නොකරව. සා නූන පුන රෙ පක්කා විකාලෙ භත්ත මාහරි යනු බ්‍රාහ්මණය, මට බත් ගෙන එන්නා වූ ඒ ස්ත්‍රිය උදෑසනම මා සඳහා බත් පිසගෙන එන්නී නොදැහැමි වූ බදු කරන්නා වූ බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දාසයන් විසින් හිරිහැරයට පත් කළා වන්නේය. ඔවුන්ට ආහාර දී නැවත මට බත් පිසුවේ වන්නීය. ඒ කරුණින් නොකල්හි බත් ගෙන ආවාය. අද නොකල්හි ගෙන ආවා යයි සිතා බඩසයින් පීඩාවට පත් වූ මම ඒ බත් ගෙන එන්නිය බලමින් සිටින්නෙම් නොකරුණින් ගොනුන්ට කෙවිටින් ගැසුවෙමි. එහෙයින් මොහු පය ඔසවා නගුල් තලයට ගසන්නේ හතො ඵාලෙන සාලියො යනු එහෙයින් මවිසින් මොහු නගුල් තලයෙන් පහරදෙන ලද්දේ යයි හැඟීමක් නොකරව. පවිටු රජු විසින්ම පහරදෙන මොහු නසන ලද්දේය. එනිසා ඔහුගේ ගුණ නොකියව යනුයි.

ඔවුහු ඉදිරියට ගොස් එක් ගමක වාසය කළාහුය. දෙවන දවස්හි උදෑසනම එක් කපටි දෙනක් කිරි දොවින්නාට පයින් ගසා කිරි සමග වැට්ටවීය. හෙතෙම බ්‍රහ්මදත්ත හට ආක්‍රෝශ කරමින් ගාථාවක් කීවේය.

26. යම් සේ මම අද දෙන විසින් පහරදෙන ලද්දෙම්ද මගේ කිරි පෙරළන ලදද මෙසේ පඤ්චාල රජු යුද්ධයෙහිදී කඩුවෙන් පහර දෙන ලද්දේ නැසේවා යනුවෙනි.

ඒ අසා, [missing trans]

26. දෙන කිරි බඳුන පෙරළුවාය. ගොපල්ලාට හිංසා කළාය යන යමක් වේද පිංවත එහිලා යම්හෙයකින් අපගේ බ්‍රහ්මදත්ත රජුට නින්දා කරහිද ඒ කවර හෙයින්ද?

බ්‍රාහ්මණයා ඒ ගාථාව කී කල්හි හෙතෙමේ ගාථා තුනක් කීවේය.

27. බ්‍රාහ්මණය, පඤ්චාල රජු නින්දා කටයුත්තේය. බ්‍රහ්මදත්ත රජු විසින් ජනපදවැසියෝ නොරක්නා ලදහ. ඔවුහු අධාර්මික අයබදු වලින් නසන ලදහ.

28. රාත්‍රියෙහිදී සොරු කති. දවල් කාලයෙහි බදු අයකරන්නෝ කති. පවිටු රජුගේ රටෙහි වැසියා බෙහෙවින් අධාර්මික වෙයි.

29. සැරපරුෂ වූ පැන දුවන්නා වූ ගවදෙන යම්හෙයකින් අපි පෙර නොදෙව්වෙමුද, මේ දැන් කිරි කැමති රාජ පුරුෂයන් වෙතින් පීඩාවට පත් වූවා වූ ඇය (අපි) දොවමු.

එහි චණ්ඩා යනු පරුෂ වූ. අටනකා යනු පලායන සුළු වූ. ඛීරකාමෙහි යනු බොහෝ කිරි ගෙන්වාගන්නා වූ අධාර්මික රාජපුරුෂයන් වෙතින් පීඩාවට පත් වූවා වූ ඈලා (අපි) දොවමු. ඉදින් ඒ රජු දැහැමිව රාජ්‍යය කරන්නෙහි නම් අපට මෙබඳු බියක් නොපැමිණෙන්නේය යනුයි.

ඔවුහු සුදුස්සක්ම කියයි යයි ඒ ගමෙන් නික්මී මහමගට පැමිණ නගරයට අභිමුඛව ගියාහුය. එක් ගමක්හිදී කඩුවක් ගත් එක් බදු අය කරන්නෙක් ආයුධයෙන් එක් තරුණ වසු පැටියෙකු මරා සම ගත්තේය. වසුපැටියාගේ මව වූ ගවදෙන පුත්‍ර ශෝකයෙන් තණකොළ නොකයි. පැන් නොබොයි. වැළපෙමින්ම ඇවිදියි. ඒ දැක ගම්දරුවෝ රජුට නින්දා කරන්නාහු ගාථාවක් කීවාහුය.

30. යම් සේ මේ ගවදෙන බැගෑපත් වූවා පුතුගෙන් වියෝ වූවා ඔබනොබ දුවයිද මෙසේ පඤ්චාල රජුද පුත්‍රයාගෙන් වෙන් වූයේ හඬාවා. වියලේවා.

එහි පරිධාවති යනු වැලපෙමින් දුවයි.

අනතුරුව පුරෝහිතයා අනික් ගාථාවක් කීවේය.

31. යම් හෙයකින් ගවයා ගවපාලකයා වෙත ගැවසෙන්නේද ඔහුට හඬාන්නේද මෙහිලා බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ කවර නම් අපරාධයක් ඇත්තේද?

එහි පබ්භම්‍යෙ රවෙය්‍යවා යනු සමීපයෙහි ගැවසෙන්නේද මහ හඬින් කෑගසන්නේද හෝ මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. දරුවෙනි, ගවයා වූ කලී ගව පාලකයාගේ ගවයන් රකින්නාගේම වෙතට දුවයි. තණකොළ නොකයි. මෙහි රජුගේ කවර නම් අපරාධයක්ද?

අනතුරුව ගම් දරුවෝ ගාථා දෙකක් කීවාහුය.

32. මහා බ්‍රාහ්මණය බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ අපරාධය නම් (ඔහු විසින්) ජනපදවැසියෝ නොරක්නා ලදහ. අධාර්මික අයබදුවලින් නසන ලදහ.

33. රාත්‍රියෙහි සොරු කති. දවල් කාලයෙහි බදු අයකරන්නෝ කති. පවිටු රජුගේ රටෙහි ජනයා බොහෝකොට අධාර්මික වෙයි. (යම් හෙයකින්) කිරි බොන ප්‍රජාව නසයි නම් අප කෙසේ දෝෂාරෝපණය නොකරමුද?

එහි මහාබ්‍රහ්මෙ යනු මහා බ්‍රහ්මණය, රාජිනො යනු රජුගේ කථං නො යනු කෙසේ නම්, කිනම් වූ කරුණකින් ඛීරපා හඤ්ඤතෙ පජා යනු පවිටු රජුගේ වශයෙහි පවත්වන්නා වූ ඔවුන් විසින් කිරි බොන්නා වූ වසුපැටියා නසයි. දැන් ඒ ගවදෙන පුත්‍ර ශෝකයෙන් වැළපෙයි. ඒ රජුද ගවදෙන මෙන් වැලපේවා යයි රජුට ආක්‍රෝශ කළාහුමය.

ඔවුහු යහපත් වූ කරුණක්ම කියහු යයි ගියාහුය. අතරමග එක් වියලි පොකුණක කපුටෝ හොටයෙන් විද මැඩියන් කති. බෝධිසත්ත්වයා ඔවුන් එතැනට පැමිණි කල්හි තමාගේ ආනුභාවයෙන් මැඩියන් ලවා

34. යම්හෙයකින් අද වනයෙහි උපන් මම ගම්වැසි කපුටන් විසින් කනු ලබන්නෙම්ද මෙසේ පඤ්චාල රජු යුද්ධයෙහිදී පුතුන් සහිත වූයේ නසනුයේ කනු ලබාවා.

යයි රජුට නින්දා කරවීය.

එහි ගාමකෙහි යනු ගම්වැසි වූ කපුටන් විසින්.

ඒ අසා පුරෝහිතයා මැඩියන් සමග කථා කරමින් ගාථාවක් කීවේය.

35. මැඩිය, මිනිස්ලොව රජවරු සියළු සත්ත්වයන් පිළිබඳ ආරක්ෂාව නොපිහිටුවති. මෙපමණකින් රජු අධර්මයෙහි හැසිරෙන්නේ නොවෙයි. යම්හෙයකින් කපුටෝ ජීවත් වන්නා වූ ඔබ වැන්නවුන් කන්නාහු වෙති.

එහි ජීවං යනු ජීවත්වන. ආදෙය්‍යුං යනු කන්නාහුය. ඛංකා යනු කපුටෝ. මෙපමණකින් රජු අධාර්මික වූයේ නම් නොවෙයි. කිම රජු විසින් වනයට පිවිස ඔබ රකිමින් හැසිරෙන්නට හැකිද යනුයි.

ඒ අසා මැඩියා ගාථා දෙකක් කීවේය.

36. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ඒකාන්තයෙන් නොදැහැමි ස්වභාව ඇත්තෙකි. රජුට ප්‍රිය වූවක්ම කියහිය. බොහෝ සතුන් විනාශ කරන කල්හි අතිශයින් දොස් කිවයුතු රජු පුදන්නෙහිය.

37. ඉදින් බ්‍රාහ්මණය, මේ රට යහපත් රජෙක් ඇති සමෘද්ධිමත් සතුටින් පිරුණු ප්‍රසන්න රාජ්‍යයක් වන්නේ නම් කවුඩෝ අග්‍ර පිණ්ඩය කා වාසය කරත්. කවුඩෝ මා වැනි වූ ජීවත් වන්නවුන් නොකන්නාහුය.

එහි බ්‍රහ්මචාරී යනු පුරෝහිතයාට ගර්හා කරමින් එසේ කීවේය. ඛත්තියස්ස යනු මෙබඳු වූ පවිටු රජුගේ. විලුම්පමානාය යනු විනාශ කරනු ලබන්නා වූ මෙයම හෝ පෙළ වෙයි. පුථුප්පජාය යනු මහත් වූ සත්ත්ව සමූහයා විනාශවනු ලබන කල්හි. පූජේසි යනු ප්‍රශංසා කරහි. සුරජ්ජකං යනු ඡන්‍ද (ආශාව) ආදී වශයෙන් අගතියට නොගොස් දසරාජ ධර්මයන් කෝප නොකරන රජු විසින් රකිනු ලබන්නා වූ ඉදින් මෙය යහපත් රජෙක් ඇති රටක් වන්නේය. ඵීතං යනු වැසි මනාව නොපවත්නා කල්හිද ශස්‍යයන්ගෙන් යුක්ත වූ. න මා දිසං යනු මෙසේ ඇති කල්හි කපුටෝ මා වැනි ජීවත් වන්නවුන් නොකන්නාහුය.

මෙසේ ස්ථාන හයෙහිදීම දොස් නැගීම බෝසතුන්ගේම ආනුභාවයෙන් වීය.

ඒ අසා රජුද පුරෝහිතයාද වනවාසී වූ තිරිසන්ගත මැඩියාගේ පටන් සියල්ලෝම අපටම ආක්‍රෝශ කරත්ම යයි එතැනින් නගරයට ගොස් දැහැමෙන් රාජ්‍යය කරවා මහබෝසතුන්ගේ අවවාදයෙහි සිට දන්දීම් ආදී වූ පිංකම් කළාහුය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ කොසොල් රජුට මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා “මහරජතුමනි, රජු විසින් අගතිගාමීව යෑම අත්හැර දැහැමෙන් රාජ්‍යය කළයුතු යයි කියා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල්හි ගන්‍ධතින්‍දුක දේවතාවා මම ම වීමි යයි වදාළ සේක.

තිස්වන නිපාත වර්ණනාව නිමියේය.