9. සම‍්බුලාජාතකවණ‍්ණනා 519 අට‍්ඨකථා

9. සම්බුලා ජාතකය (519)

කා වෙධමානා යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයෙහි වාසය කරන සේක් මල්ලිකා දේවිය අරභයා දේශනා කළ සේක. කථා වස්තුව කුම්මාස පිණ්ඩික ජාතකයෙහි විස්තර කරන ලද්දේමය. ඇය තථාගතයන් වහන්සේට පිට්ටු පිඬු තුනක් දීමේ අනුහසින් එදවසම රජුගේ අගමෙහෙසිය බවට පත් වී පළමුව නැගිටීම් ආදී වූ පස් වැදෑරුම් යහගුණයන්ගෙන් යුක්ත වූවා නුවණැතිව බුදුරදුන්ට උපස්ථාන කරන්නියකද ස්වාමියා දෙවි කොට සලකන බව සියළු නගරයෙහි ප්‍රකට විය. ඉක්බිති එක් දවසක දම්සභාවෙහි කථාවක් ඉපිදවූහ. ඇවැත්නි, මල්ලිකා දේවිය වනාහි වත් සම්පන්න වූවා ස්වාමියා දෙවිකොට සලකන්නීය යනුවෙනි. ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඩමවා මහණෙනි, දැන් කිනම් කථාවෙකින් යුක්තව හුන්නාහු දැයි විමසා මෙනම් වූවෙකැනැයි කී කල්හි මහණෙනි, මෝ තෙමෝ ස්වාමියා දෙවිකොට සැළකුවේ දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද ස්වාමියා දෙවිකොට සැළකුවාම යයි ප්‍රකාශ කර අතීත ප්‍රවෘත්තිය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුට සොත්‍ථිසේන නම් පුත්‍රයෙකු වීය. රජු සුදුසු වයසට පත් ඔහු යුවරජු තනතුරෙහි පිහිටුවීය. ඔහුගේ අගමෙහෙසිය සම්බුලා නම් වූවාය. උතුම් රූපශ්‍රීය දරන්නීය. උසස් ශරීර වර්ණ ඇත්තීය. සුළඟ රහිත තැන පහන් සිළුවක් මෙන් හැඟේ. මෑත කාලයෙහි සොත්‍ථිසේන රජුගේ සිරුරෙහි කුෂ්ටයක් උපන්නේය. වෛද්‍යවරු ප්‍රතිකාර කරන්නට නොහැකි වූවාය. හෙතෙම කුෂ්ටයෙන් හටගත් බිබිල බිඳෙනකල්හි පිළිකුල් සහගත වූයේ විපිළිසර වී මට රාජ්‍යයෙන් කවර අර්ථයක්ද වනයෙහි අනාථ වූවෙකුගේ මරණයෙන් මැරෙන්නෙමියි රජුට දන්වා ස්ත්‍රී සමූහයා අතහැර නික්මුණේය. සම්බුලා දේවියද බොහෝ උපායයන්ගෙන් වලක්වනු ලබන්නීද නොනැවතීම මම ඒ ස්වාමියා වනයෙහිදී රැකබලා ගන්නෙමියි කියා ඔහු සමගම නික්මුනේය. හෙතෙම වනයට පිවිස අලමුල් ඵලාපලයන් පහසුවෙන් ලද හැකි සෙවන හා ජලය ඇති පෙදෙසක පන්සලක් කර වාසය කළේය. රජ දුවණිය ඔහු පෝෂණය කළාය. කෙසේද? උදෑසනම නැගිට අසපුව හැමඳ පිවයුතු පරිහරණය කළ යුතු වතුර එළවා තබා දැහැටි හා මුවදෝනා පැන් ගෙනවුත් තබා මුහුණ සේදූ කල්හි නොයෙක් බෙහෙත් පිස ඔහුගේ වණයන්හි ගල්වා මිහිරි මිහිරි වූ ලොකු කුඩා ගෙඩි කවා කට සෝදවා අත් සේදූ කල්හි දේවයන් වහන්ස, අප්‍රමාදී වෙහි යයි කියා වැඳ පැසද සාරන අලවංගුවද කෙක්කද ගෙන ඵලාඵල සඳහා වනයට පිවිස ඵලාඵලයන් ගෙනවුත් පසෙක තබා කළයෙන් දිය ගෙනවුත් නොයෙක් චූර්ණයන්ගෙන්ද මැටිවලින්ද සොත්‍ථිසේන රජු නහවා නැවත මිහිරි ඵලාඵල පිළිගැන්වීය. පරිහරණය කර අවසානයෙහි කටසෝදන පැන් පිළිගන්වා තොමෝද ඵලාඵල වළදා පා ඇතිරිල්ල සූදානම් කර ඔහු එහි හොත් කල්හි ඔහුගේ පාදයන් සෝදා හිස පිළිබඳ පිරියම්ද පය පිළිබඳ පිරියම්ද කර යහන් පසට එළඹ හොත්තේය. මේ ක්‍රමයෙන් සිය සැමියා පෝෂණය කළාය.

ඇය එක් දවසක් වනයේ ඵලාපල ගෙන එන්නී එක් ගිරිකඳුරක් දැක පැස හිසින් බහා තබා ගඟුලැල්ලෙහි ඉවුරෙහි තබා නාන්නෙමියි බැස කහ ඇඟ උලා මනාව සෝදන ලද සිරුර ඇතියේ ගොඩට විත් වැල්කැල (පට්ටාවලින් කළ වස්ත්‍රය) හැඳ කඳුරැලි ඉවුරෙහි සිටියාය. ඉක්බිති ඇයගේ ශරීර ශෝභාවෙන් වනය එකට කාන්තිමත් වීය. එකෙණෙහි එක් අසුරයෙක් ගොදුරු පිණිස හැසිරෙන්නේ ඇය දැක පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ වී ගාථා දෙකක් කීවේය.

කා වෙධමානා ගිරිකන්දරාය, එකාතුවං තිට්ඨසි සඤ්ඤතූරු, පුට්ඨාසි මෙ පාණිපමෙය්‍ය මජ්ඣෙ, අක්ඛාහි මෙ නාමඤ්ච බන්‍ධවෙ ච

2. මනා වූ මධ්‍ය ප්‍රදේශය ඇති තැනැත්තිය, සිංහයන්ගෙන් හා ව්‍යාඝ්‍රයන්ගෙන් සෙවුනා වූ සිත්කළු වනය කාන්තිමත් කරමින් තී කවරීද? සුන්දරිය තී කවරෙකුගේද? සොඳුරිය ඔබට වඳිමි. මම අසුරයෙක් වෙමි. ඔබට නමස්කාර වේවා යනුයි.

එහි කා වෙධමානා යනු ස්නානය කර අවසන් වූ මොහොතේම වූ හෙයින් සීතලෙන් වෙව්ලන්නා වූ. සඤ්ඤතුරු යනු පිරුණු වටොර ඇති උතුම් වූ කලවා ඇත්තිය, පාණිපමෙය්‍ය මජ්ඣෙ යනු අතින් මිනිය හැකි මධ්‍යම ප්‍රදේශ (ඉඟ) ඇත්තිය. කාවාත්‍වං යනු එම්බල තී කවරීද? අභිවාදෙමි වඳිමි. දානවාහං යනු මම එක් අසුරයෙක් වෙමි. මේ නමස්කාරය ඔබට වේවා! මම ඔබට ඇඳිලි බඳිමියි කීවේය.

ඇය ඔහුගේ වචනය අසා ගාථා තුනක් කීවාය.

3. කසී රජුගේ යම් පුත්‍රයෙක් වීද ඔහු සොත්‍ථිසේන යයි ඔහු දනිත්. මම ඔහුගේ බිරිඳ වූ සම්බුලාවෝ වෙමි. අසුරය එසේ දනුව.

4. සම්බුලා නම් වූ මම ඔබට වඳිමි. යහපත් තැනැත්ත, ඔබට නමස්කාර වේවා! පින්වත, වේදේහ පුත්‍රයා රෝගී වූයේ වනයෙහි වෙසෙයි.

5. මම රෝගයේ පෙළුනු ඔහුට හුදකලාව තනි වූ ඔහුට උපස්ථාන කරමි. මම වනයෙහි හැසිර මැස්සන් නැති මී වදද මෘගයන් විසින් කා ඉතිරි කළ මස්ද යම්කලෙක හැරගෙන එමිද එය ඔහුට ආහාරය වේ. අද එය ඔහුට නොලැබ ඒකාන්තයෙන් තැවෙයි යයි සිතමි.

එහි වේදෙහ පුත්තො යනු විදේහයෙහි රජදුවගේ පුත්‍රයා. රොගසම්මත්තං යනු රෝගයෙන් පෙළුනා වූ. උපට්ඨහිං යනු උපස්ථාන කරමි. පෝෂණය කරමි. උපට්ඨිතා යයිද පෙළ වෙයි. වනමුඤ්ජාය යනු වනයෙන් රැස්කර, අහර පිණිස හැසිරීමෙහි නිරත වී. මධුමංස යනු මැස්සන් නැති මීවදද මෘගයන් විසින් කා ඉතිරි කළ මස්ද, සිංහ ව්‍යාඝ්‍ර ආදී මෘගයන් විසින් කන ලද මස්වලින් ඉතිරි වූ කොටස. තං භක්ඛො යනු මම යමක් ගෙන එමිද එයම කන හෙතෙම මගේ සැමියාය. තස්ස නූනජ්ජා යනු අද ආහර නොලබන ඔහුගේ ශරීරය අව්වෙහි දමන ලද පියුමක් මෙන් නාධතී යනු තැවෙයි. මැලවෙයි.

අනතුරුව අසුරයාගේද ඇයගේද වදන් පිළිවදන් ගාථාවෝ වෙති.

6. සම්බුලාවනි, රෝගී වූ රාජපුත්‍රයා වනයෙහි ඇසුරින් කවරක් කරන්නෙහිද මම ඔබට ස්වාමියා වෙමි.

7. ශෝකයෙන් දුකට පත් වූ දුගී බැවින් යුක්ත වූ මට කවරනම් රූපයක් පවතීද? පින්වත, මට වඩා අතිශයින් රූපත් වූ අනිකෙකු සොයව.

8. මට භාර්යාවෝ සාරසියයක් වෙති. එව. මේ පර්වතයට නැග සියළු කාම සම්පත්තීන්ගෙන් සමෘද්ධ වූවා ඈලාට ප්‍රධාන වෙව.

9. සැබවින්ම තාරකාවන් හා සමාන වර්ණය ඇත්තිය, සිතින් යමක් කැමැත්තෙහි නම් ඒ සියල්ල මට අධිකව ඇත. අද මා සමග රමණය කරව.

10. සම්බුලාවනි, ඉදින් ඔබ මගේ මෙහෙසි බව නොකරන්නෙහි නම් ඔබ මගේ උදේ ආහාරය සඳහා කෑයුතු දෙය වන්නෙහි යයි සිතමි.

11. ජටා සතක් ඇති නපුරු වූ පිටතට නික්මුණ දළ ඇති මිනිසුන් කන්නා වූ ඒ අසුරයා වනයෙහිදී පිහිටක් නොදක්නා වූ ඒ සම්බුලා දේවිය අතින් ගත්තේය.

12. නපුරු වූ කෙලෙස්හි ලොල් වූ ඇස් ඇති පිසාචයා විසින් යටත් කරන ලද සතුරාගේ වසඟයට ගිය ඇය ස්වාමියා අනුවම ශෝක කරයි.

13. රකුසා යම් හෙයකින් මා කන්නේ නම් එය මට මෙබඳු දුකක් නොවන්නේය. යම් හෙයකින් මගේ ආර්ය පුත්‍රයාගේ සිත අන් පරිද්දකින් වන්නේ නම් (එය මට මීට වඩා දුකකි.)

14. දෙවියෝ නැත. ඒකාන්තයෙන් දුරු රට වෙසෙතෙයි සිතමි. මෙහි ලෝකපාලක දෙවියෝ නැත්තාහ. සැහැසිකම් කරන්නා වූ අසංවර වූවන් වලක්වන්නෝ නැත්තාහ යයි (සිතමි)

එහි පරිචිණ්ණෙන යනු ඒ රෝගියා ඇසුරු කිරීමෙන් කුමක් කරන්නෙහිද? සොකට්ටාය යනු ශෝකයෙන් දුකට පත් වූ. සොකට්ඨාය යනුද පෙළයි. ශෝකයෙහි සිටි යන අර්ථයි. දුරත්තාය යනු දුකට පත් බැගෑපත් බවට පත් ආත්මභාව ඇති. එහි මං යනු ඔබ දුකට පත් වූවා වෙමියි නොසිතුව. පර්වතයෙහි තෙල මගේ දිව්‍ය විමානයයි. එව මේ පර්වතයට නගුව. චතුස්සතානි යනු ඒ මගේ විමානයෙහි අන්‍ය වූ සාරසියයක් භාර්යාවරු ඇත. සබ්බන්තං යනු උපභෝග පරිභෝග වස්ත්‍ර ආභරණ ආදී යම්කිසිවක් කැමැත්තෙහිද ඒ සියල්ල ඒකාන්තයෙන් මට පචුරං බොහෝය සුලභය. එහෙයින් බැගෑපත් වූවා වෙමියි නොසිතව. එව මා සමග රමණය කරවයි කියයි.

මහෙසෙය්‍යං යනු සොඳුර, සම්බුලාවෙනි ඉදින් ඔබ මගේ අගමෙහෙසිය බව නොකරන්නෙහිද ඔබ මගේ උදය ආහාරය බවට පිළියෙල වූවාය. එහෙයින් ඔබ බලහත්කාරයෙන් විමානයට ගෙන යන්නෙමි. එහිදී මට සංග්‍රහ නොකරන්නී නම් හෙට උදයේම මගේ ආහාරය වන්නෙහිය. තඤ්ච යනු එසේ කියා ජටා සතකින් යුක්ත වූ දරුණු වූ පිටතට නික්මුණ දත් ඇති හෙතෙම ඒ වනයෙහි තමාට කිසියම් පිහිටක් නොදක්නී වූ ඒ සම්බුලාව අල්ලා ගත්තේය. අධිපන්නා යනු මැඩ ගත්තී. ආමිස චක්ඛුනා යනු කෙලෙස් වලින් ලොල් වූවහු විසින්. පතිමෙව යනු තමා ගැන නොසිතා ස්වාමියා ගැන සිතා ශෝක කරයි. මනො භෙස්සති මා පැමිණෙනු කල්ගත වීම දැක සිත අන් පරිද්දෙන් වන්නේ ගන්නා ලද ඇය දෙවියන් කෝප කරවීම කරන්නී මෙසේ කීවාය. ලොකපාලා යනු මෙබඳු වූ සිල්වත් ඇත්තියන්ට දෙවියන්ගේ පාලකයෝ ලෝකපාලකයෝ වෙති. එබඳු අය මේ ලොව නොවෙත්මැයි හඬයි.

ඉක්බිති ඇයගේ සිල් තෙදින් ශක්‍රයාගේ භවනය කම්පා විය. පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනය උණු වූ අයුරක් දැක්වීය. ශක්‍රයා මෙනෙහි කරනුයේ ඒ කරුණ දැන වජ්‍රායුධය ගෙන වේගයෙන් අවුත් දානව අසුරයාගේ මත්තෙහි සිට වෙනත් ගාථාවක් කීවේය.

15. මැය කීර්ති ඇති ශාන්ත වූ සම පැවැත්ම ඇති ගින්න මෙන් උගු තේජස් ඇති තැනැත්තියකි. ස්ත්‍රීන් අතර උතුම් තැනැත්තියකි. යක්‍ෂය, ඔබ ඒ කන්‍යාව කන්නෙහි නම් තොපගේ මුදුන සත්කඩකට පැලෙන්නේය. තෝ මැය නොදවව. ඇය මුදව. ඇය පතිවෘතාවකි.

එහි සන්තා යනු උපශාන්ත වූවා. නැතහොත් පණ්ඩිත වූවා. නුවණින් යුක්ත වූවා. සමා යනු කායික විසමාචාරාදිය නැති. අදෙසි යනු කන්නෙහි නම්. ඵාලෙය්‍ය යනු මගේ මේ ශක්‍රයාගේ වජ්‍රායුධයෙන් පහර දෙන ලද්දේ බිඳෙන්නහුය. මා ත්‍වං දහි පතිවත රක්නා වූ මැය නොතවව යනුයි.

දානවයා ඒ අසා සම්බුලාවන් නිදහස් කළේය. ශක්‍රයා නැවතද මෙබන්දක් කරන්නේය යයි සිතා දානවයා දිව්‍යමය හැකිල්ලකින් බැඳ නැවත නොපැමිණීම පිණිස තෙවන පර්වතය අතර මුදා හැරියේය. අප්‍රමාදවාදයෙන් රජදුවණියට අවවාද කර සිය තැනටම ගියේය. රජදුවද හිරු අස්තයට ගියකල්හි සඳුගේ ආලෝකයෙන් අසපුවට පැමිණියාය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ බව ප්‍රකාශ කරමින් ගාථා අටක් දේශනා කළ සේක.

16. පුරුෂයන් කන්නා වූ දානවයාගෙන් මිදුන ඕ තොමෝ ආහාර ගෙන එන්නා වූ කිරිල්ලිය කැදැල්ලට පැමිණෙන්නාක් මෙන්ද, නික්මගිය වසුපැටියා ඇති ගවහලකට දෙනක මෙන්ද අසපුවට පැමිණියාය.

17. රාජදුහිතෘ වූ කීර්තිමත් ඒ සම්බුලා දේවිය වනයෙහිදී හිමියා නොදක්නී ශෝකයෙන් උපන් උණුසුමින් රත්වූ ඇස් ඇත්තී වැළපුනාය.

18. (මම) ශ්‍රමණයන්ද බ්‍රාහ්මණයන්ද උසස් හැසිරීමෙන් යුත් සෘෂිවරුන්ද වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී වූ මම නුඹවහන්සේලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

19. සිංහයන්ද ව්‍යාඝ්‍රයන්ද වනයෙහි ඇති අන් මෘගයන්ද වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී වූ මම ඔබලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

20. තණකොළ වර්ගද වැල්වර්ගද ඖෂධ වර්ගද පර්වතයන්ද වනයන්ද (ඒවායේ අධිගෘහිත දෙවිවරුන්) වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී වූ මම ඔබලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

21. නැකැත් නම් මල්මාලා ඇති නිලුපුල් මල් හා සමාන පැහැ ඇති රාත්‍රිය වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී වූ මම ඔබලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

22. ගංගාවන්ගේ (ජලය) පිළිගන්නා වූ භාගීරථී ගංගාව වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී වූ මම ඔබලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

23. මම උස් වූ මුදුන් ඇති හිමාලය නැමති පර්වතරාජ ශ්‍රේෂ්ඨයා වඳිමි. රාජපුත්‍රයා නොදක්නී මම ඔබලාගේ සරණ ගියා වෙමි.

එහි නීළං එලින සකුණීව යනු යම්සේ කිරිල්ලිය මුවතුඩින් ගොදුරු ගෙන කිසියම් උපද්‍රවයක් නිසා කුරුළු පැටවුන් පලාගිය බැවින් කිරිල්ලිය හිස් වූ කැඳැල්ලට පැමිණේද යම්සේ ගවහලෙන් නික්මුන වසුපැටියා ඇති හිස් වූ ගවහලට වසුපැටියා පිළිබඳ බැඳීම් ඇති ධේනුව පැමිණෙන්නේද මෙසේ හිස් වූ අසපුවට පැමිණියාය යන අර්ථයි. එකල්හි සොත්‍ථිසේන තෙමේ සම්බුලාවෝ ප්‍රමාද වනවිට ස්ත්‍රීහු නම් ලොල් වූවාහුය. මගේ පසමිතුරෙකු හෝ ගෙන පැමිණෙන්නේ යයි සැක කරමින් පන්සලෙන් නික්මී ගස් අතරට පිවිස හුන්නේය. එහෙයින් මෙය කියන ලදි. උතුමත්තක්ඛා යනු ශෝක වේගය නිසා හටගත් උණුසුමින් රතු වූ ඇස් ඇති. අපස්සන්තී යනු ඒ වනයෙහි පිහිට වූ තමාගේ ස්වාමියා නොදක්නී ඔබිනොබ දුවන්නී හඬයි.

එහි සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ යනු සමනය කළ පව් ඇති බහාතබන ලද පව් ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ද උසස් වූ චරණයෙන් යුත් සෘෂිවරුන්ද වඳියි. මෙසේ කියා රාජපුත්‍රයා නොදක්නී ඔබලාගේ සරණ ගියේ වෙමියි ඉදින් මගේ ස්වාමියා සිටින තැන දැක දනිව් කියව් යයි හැඬුවාය යන අර්ථයි. සෙසු ගාථාවන්හිදීද මේ වූම පිළිවෙල වේ. තිණාලතානි ඔසධෙය්‍යා යනු ඇතුළත අරටුවක් නැති පිටත හරය ඇති තණකොළද වැල්ද ඇතුලත සාරය ඇති ඹෟෂධද. මේ ගාථාව තෘණ ආදියෙහි උපන් දෙවිවරු අරභයා කීවාය. ඉන්‍දීවරී සාමං නිලුපුල් මල් හා සමාන පැහැ ඇති. තුම්හම්හි යනු රාත්‍රිය අරභයා ඔබද සරණ යමියි කීවාය. භාගීරථී යනු මෙබඳු වූ පර්යාය නම් ඇති ගංගාව. සවන්තිනං යනු අනිකුත් බොහෝ ගංගාවන් පිළිගන්නා වූ ගංගාවෙහි උපන් දේවතාවා අරභයාම කීවාය. හිමවත පිළිබඳවද මේම පිළිවෙල වෙයි.

මෙසේ වැලපෙන්නා වූ ඇය දැක සොත්‍ථිසේන මෙසේ සිතීය. මැය ඉමහත් ලෙස වැලපෙයි. මැගේ සිතැඟි මම නොදනිමි. ඉදින් මා කෙරෙහි සෙනෙහසින් මෙසේ කරයි නම් මැයගේ හදවතද පැලෙන්නේය. පළමුව ඇය පරීක්‍ෂා කරන්නෙමියි ගොස් පන්සල දොරටුවෙහි හුන්නේය. ඇය වැළපෙමින් පන්සල දොරටුවට ගොස් ඔහුගේ පාදයන් වැඳ දේවයන් වහන්ස, කොහි ගියේ වෙහිදැයි කීවාය. ඉක්බිති හෙතෙම ඇයට කියනුයේ ඔබ වෙනත් දිනයන්හි මේ වේලාවට නොපැමිණියෙහිය. අද ඉතා සවස් වී පැමිණියා වෙහි යයි විමසමින් ගාථාවක් කීවාය.

24. කීර්ති ඇති රජදුවණියනි, ඔබ ඉතා සවස් වී පැමිණියාය. අද කවරෙකු හා එක්වූවාද? මට වඩා ඔබට අතිශයින්ම ප්‍රිය වූවේ කවරෙක්ද?

ඉක්බිති ඇය ඔහුට කියනුයේ ආර්ය පුත්‍රය, මම ඵලාඵල ගෙන එන්නී එක් අසුරයෙකු දිටීමි. හෙතෙම මා පිළිබඳව සිත් ඇත්තේ වී මා අතින් ගෙන ඉදින් මගේ වචනය නොකරහි නම් තී කන්නෙමියි කීවේය. මම ඒ වේලාවෙහි ඒ අනුවම ශෝක කරමින් මෙසේ වැළපුනෙමි කියා ගාථාවක් කීවාය.

25. ඒ සතුරා විසින් අල්ලාගන්නා ලද මම ඔහුට මෙය කීවෙමි. යම් හෙයකින් රක්‍ෂයා මා කන්නේ නම් එය මට දුකක් නොවේ. යම්හෙයකින් මගේ ස්වාමියාගේ සිත අන් පරිද්දකින් වන්නේ නම් (එය මට ඊට වඩා දුකක් වන්නේය) යනුවෙනි.

ඉක්බිති අනික් තොරතුරුද පවසන්නී දේවයන් වහන්ස, ඒ දානවයා විසින් ගන්නා ලද මම තමා නිදහස් කරවන්නට නොහැකි වන්නී දෙවියන්ට හඬ ගා කීම කළෙමි. අනතුරුව වජ්‍රායුධය ගත් අත් ඇති ශක්‍රයා අවුත් අහසෙහි සිටියේ අසුරයා තැති ගන්වා මා නිදහස් කරවා ඔහු දිව්‍යමය හැකිල්ලකින් බැඳ තෙවන පර්වතය අතර දමා ගියේය. මෙසේ මම ශක්‍රයා නිසා ජීවිතය ලැබූවෙමියි කීවාය. ඒ අසා සොත්‍ථිසේන කියනුයේ සොඳුර, එසේ වේවා! මාගමුන් අතර ඇත්තක් නම් දුලබය. හිමවතෙහි බොහෝ වනචාරී තාපස විද්‍යාධර ආදීහු වෙති. කවරෙක් නම් ඔබගේ වචනය අදහන්නේදැයි කියා ගාථාවක් කීවේය.

26. සොර සිත් ඇති, බොහෝ අදහස් ඇති යම් මේ ස්ත්‍රීන් අතර සත්‍ය වචනය දුර්ලභය. ජලයෙහි මත්ස්‍යයාගේ ගමන මෙන් ස්ත්‍රීන්ගේ ස්වභාවය දැනගැනීම අපහසුය.

ඇය ඔහුගේ වචනය අසා ස්වාමීනි, මම එය අදහමින් මගේ සත්‍යානුභාවයෙන් පිළියම් කරන්නෙමි යි කියා වතුර කලයක් පුරවා සත්‍යක්‍රියා කර ඔහුගේ හිසෙහි වතුර වත් කරන්නී ගාථාවක් කීවාය.

27. යම් සේ මම ඔබට වඩා අන් ඉතා ප්‍රිය වූවෙක් නොදනිමි යයි මේ මාගේ සත්‍යය රකීවා. අනාගතයෙහිද රකින්නේය. මේ සත්‍ය වචනය කරණ කොටගෙන ඔබගේ රෝගය සංසිඳේවා යනුවෙනි.

එහි තථා යන ශබ්දය චෙ මමං යන මෙය සමග යෙදිය යුතුය. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. යම්සේ මම කියමිද එසේම ඒකාන්තයෙන් මගේ වචනය ඇත්තයි දැනුදු මා ආරක්ෂා කෙරේවා. අනාගතයෙහිදීද රකින්නේය. දැන් මගේ වචනය අසව්. යථාහං නාභිජානාමි යනු ඇතැම් පොතක තථා මං සච්ච පාලෙති යයි ලියන ලදි. එය අටුවාවෙහි නැත.

ඇය විසින් මෙසේ සත්‍යක්‍රියා කර ජලය ඉස්ස කල්හිම සොත්‍ථිසේනගේ කුෂ්ටරෝගය ඇඹුලින් සෝදන ලද තඹවල කිළිටි මෙන් එකෙනෙහිම ඉවත් වීය. ඔවුහු කිහිප දිනක් එහිම වාසය කර වනයෙන් නික්මී බරණැස් නුවරට පැමිණ උයනට පිවිසියාහුය. රජු ඔවුන් පැමිණි බව දැන උයනට ගොස් එහිදීම සොත්‍ථිසේනට සේසත ඔසවා සම්බුලාදේවිය අගමෙහෙසී තනතුරෙහි අභිෂේක කර නුවරට පිවිසවා තමා තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි වී උයනෙහි වාසය කළේය. රජමාළිගයෙහිම නිතර අනුභව කළේය. සොත්‍ථිසේන රජු සම්බුලාවනට අගමෙහෙසි තනතුර පමණක්ම දුන්නේය. නැවත කිසිදු සත්කාරයක් නොවීය. ඇයගේ ඇති බවක් හෝ නොසිතීය. අන් ස්ත්‍රීන් සමගම සතුටු වීය. සම්බුලා දේවිය සපත්නී ක්‍රෝධයෙන් කෙට්ටු වූවාය. සුදුමැලි වූවා නහර ඉල්පී ගිය සිරුර ඇත්තී වූවාය. ඇය එක් දිනයක ශෝකය සන්සිඳුවනු පිණිස ආහාර අනුභව කරන්නට පැමිණි මාමණ්ඩිය වූ තාපසයාගේ සමීපයට ගොස් කරන ලද බත්කිස ඇති ඔහුට වැඳ එකත්පස්ව හුන්නාය. හෙතෙම මැලවුන ඉඳුරන් ඇති ඇය දැක,

28. යම්බඳු වූ මහත් ඇත්තු සත්සියයක් ද දරන ලද ආයුධ ඇති දුනු දරන්නෝ එක්දහස් හයසියයක්ද රෑ දවල් මෙනුවර රකිත්. යහපත් තැනැත්තිය, කෙබඳු වූ සතුරන් දකින්නෙහිද?

එහි අර්ථය නම් සොඳුරිය සම්බුලාවනි, යම්බඳු වූ සත්සියයක් ඇත්තුද ඔවුන් පිට නැගි යෝධයන් වශයෙන් ආයුධ දරන්නා වූ වෙනත් දුනු දරන්නන් එක්දහස් හයසියයක්ද රෑ දවල් අපගේ බරණැස් නගරය රකිත්. මෙසේ මනාව රක්නා වූ නගරයෙහි ඔබ කෙබඳු සතුරන් දක්නෙහිද? සොඳුරිය, යම්බඳු වූ ඔබගේ සැක සහිත බවක්ද? බිය සහිත බවක්ද? වනයෙන් පැමිණි කල්හි කාන්තිමත් වූ ශරීරය දැන් මැලවූයේ පඬුවන් වූ වියලි කොළ හා සමාන වූයේ අතිශයින් ක්ලාන්ත වූ ඉඳුරන් ඇත්තෙහිය. ඔබ කවරෙකුට නම් බිය වෙහිද

ඇය ඔහුගේ වචනය අසා දේවයන් වහන්ස, ඔබගේ පුත්‍රයා මා කෙරෙහි පෙර සේ නොවන්නේ යයි කියා ගාථා පහක් කීවාය.

29. පියාණනි, (ඔබගේ පුතු වූ සොත්‍ථිසේන තෙමේ) පියුම් ගැබක මෙන් පැහැපත් මතුපිට සම ඇති අලංකාර ලෙස සැරසුනු සිහින් ඉඟ ඇති හංසයන්ගෙන් මෙන් මිහිරි ස්වර ඇති ස්ත්‍රීන් දකියි. ඈලාගේ මිහිරි ගී හා වාදනයන් අසා දැන් පෙර පරිදි මා කෙරෙහි නොපවතී.

30. පියාණනි, රනින් කරන ලද තනපට දරන්නා වූ මනා සිරුරු ඇති සරසන ලද මිනිස් දෙවඟනන් හා සමාන වූ නින්දා නොකරන අවයව ඇති ක්‍ෂත්‍රිය කන්‍යාවෝ සොත්‍ථිසේනට ප්‍රියයහ. ඒ ක්‍ෂත්‍රිය කන්‍යාවෝ ඔහු පොළඹවත්.

31. පියාණනි, ඉදින් මම පෙර යම් සේ වීද එසේ වනයෙහි නැවත ආහාර පිණිස හැසිරී ඒ ස්වාමියා පෝෂණය කරන්නේ නම් මට ගෞරව කරන්නේය. මට අවමන් නොකරන්නේය. පියාණනි, මෙයට වඩා මට එය උතුම් වන්නේය.

32. යම් හෙයකින් ආහාර පානයන් බොහෝකොට සූදානම් කර ඇති ගෘහයෙහි නොයෙක් ආභරණවලින් සැරසුන සියළු අංගයන්ගෙන් යුත් ස්ත්‍රිය ස්වාමියාට අප්‍රිය වන්නේ නම් ඇයට ගෙල වැල ලා මරණය ඊට වඩා උතුම් වේ.

33. තවද දිළිඳු වූ බැගෑපත් වූ නැළියක් හෝ සහල් නැත්තා වූ පැදුරම දෙවෙනි කොට ඇති ස්ත්‍රියක් වේද, ඇය ස්වාමියාට ප්‍රිය වූවාද සියළු අංගයන්ගෙන් යුත් අප්‍රිය වූ තැනැත්තියට වඩා දිළිඳු වූවා නමුත් යම් තැනැත්තියක් ප්‍රිය වූවාද ඇයම උතුම් වේ යනුයි.

එහි පදුමුත්තරත්තචා යනු පියුම් ගැබ හා සමාන උතුම් සිවිය ඇති. සියළුම ස්ත්‍රීන්ගේ සිරුරුවලින් රන්වන් පැහැය නික්මෙයි යයි දක්වයි. විරාගිතා යනු සැරසූ සිරුර ඇති හෝ සිහින් ඉඟ ඇති යන අර්ථයි. හංස ගග්ගරා යනු මිහිරි හඬ ඇති හංසයන් වැනි මෙබඳු ස්ත්‍රීන් දකී. තාසං යනු ඒ ඔබගේ පුත්‍රයා ඒ ස්ත්‍රීන්ගේ මිහිරි ගීතයන් වාදනයන් ආදිය අසා පියාණනි, දැන් මා කෙරෙහි පෙර පරිදි නොපවතී යයි කියයි. සුවණ්ණ සංකච්ච ධරා යනු රනින්ම කරන ලද තනපට හා අබරණ දරන්නා වූ. අලංකතා යනු නොයෙක් ආභරණයන්ගෙන් සැරසුනා වූ. මානුසියච්ඡරූපා යනු මිනිස්මය අප්සරාවන් උපමා කර ඇති. සෙනොපියා යනු සොත්‍ථිසේන රජුට ප්‍රිය වූ. පටිලොභයන්ති නං යනු ඔබගේ පුත්‍රයා පොළඹවත්.

සචෙ අහං යනු පියාණනි, ඉදින් මම පෙර පරිදි නැවත කුෂ්ට රෝගය නිසා වනයට පිවිසි ඒ සැමියා එසේම වනයෙහිදී පෝෂණය කරන්නේ නම් නැවතද ඔහු මා ගරු කරන්නේය. අවමන් නොකරන්නේය. ඒ මේ බරණැස් නුවර රාජ්‍යයටද වඩා ඒ වනයම උතුම් වන්නේය යි සමාන ස්වාමි බව පිළිබඳ ද්වේශයෙන් වියලෙන්නෙමියි දක්වයි. යමන්නපානෙ යනු යම් හෙයකින් ආහාරපානයන් ඔහිතෙ යනු තබන ලද පිළියෙල කරන ලද මෙයින් බොහෝ ආහාරපාන ඇති ගෙයක් දක්වයි. ඇගේ අදහස මෙයයි. යම් ස්ත්‍රියක් නිවසෙහි බොහෝ ආහාරපාන ඇති කල්හිද පුතුන් නැතිව හුදකලා වූවා හා සමාන වූවා. විමට්ඨාභරණා යනු නොයෙක් ආභරණයන්ගෙන් අලංකාර කරන ලද්දී සියළු ගුණාංගයන්ගෙන් යුක්ත වූවා නමුදු ස්වාමියාට අප්‍රිය වූවාද අබජ්ක්‍ධ බෙල්ලෙහි වැලකින් හෝ රැහැණින් හෝ බැඳ මරණයම ඒ ගෙයි වාසය කිරීමට වඩා උතුම් වේ යනුයි. අනාළහියා යනු නැළියක් හෝ සහල් නැති. කටාදුතියා යනු හෝනා පැදුරම දෙවනකොට ඇති. සෙය්‍යා යනු යම් තැනැත්තියක් බැගෑපත් වූවාද ස්වාමියාට ප්‍රිය වේනම් මෝතොමෝම උතුම් තැනැත්තියක යයි යනුවෙනි.

ඇය විසින් මෙසේ තමාගේ වියලෙන කරුණු තාපසයාට කී කල්හි තාපසයා රජු කැඳවා දරුව සොත්‍ථිසේනය, කුෂ්ට රෝගයෙන් මඩනා ඔබ වනයට පිවිසෙන කල්හි ඔබ සමග වනයට පිවිස ඔබට උපස්ථාන කරන්නී තමාගේ සත්‍යක්‍රියා බලයෙන් ඒ රෝගය සන්සිඳුවා යම් තැනැත්තියක් ඔබ රාජ්‍යයෙහි පිහිටීමට අවශ්‍ය කරුණු කළාද ඔබ ඇයගේ සිටි තැන හෝ හුන් තැන දන්නෙහිද ඔබ විසින් නුසුදුස්සක් කරන ලදි. ඔබ මිත්‍රද්‍රෝහී වූවෙහිය. මෙය පවිටු ක්‍රියාවෙකැයි කියා පුත්‍රයාට අවවාද කරමින් ගාථාවක් කීවේය.

34. යම් ස්ත්‍රියක් ස්වාමි පුරුෂයාට හිතැති වූවාද එබඳු ස්ත්‍රිය අතිශයින් දුර්ලභය. යම් ස්වාමිපුරුෂයෙක් ස්ත්‍රියට බැතිමත් වේද එබඳු පුරුෂයාද අතිශයින් දුර්ලභය. ඔබගේ භාර්යාව වූ සම්බුලා තොමෝ හිතැති වූවාය. සිල්වත්ය. රජතුමනි, සම්බුලාවන් කෙරෙහි දැහැමිව හැසිරෙව.

එහි අර්ථය දරුව, යම් ස්ත්‍රියක් ස්වාමි පුරුෂයාට හිතවත්ද, මොළොක් වූ සිත් ඇත්තීද අනුකම්පා කරන්නීද එවැනි ස්ත්‍රියද යම් පුරුෂයෙක් ස්ත්‍රියට බැතිමත්ද හිත ඇත්තේද කළගුණ දන්නේද මේ දෙදෙනාම දුර්ලභය. මේ සම්බුලා තොමෝ ඔබට හිතවත් වූවාය. සිල්වත් වූවාද වේ. එහෙයින් මැය කෙරෙහි දැහැමිව හැසිරෙව. කළගුණ දැන මෘදු වූ සිත් ඇත්තේ වෙහි. මැගේ සිත සන්තෝෂ කරව යනුවෙනි.

හෙතෙම මෙසේ පුත්‍රයාට අවවාද දී නැගිට ගියාය. රජු පියා ගිය කල්හි සම්බුලා දේවිය කැඳවා සොඳුර, මෙතෙක් කල් මා කළ දෝෂය ඉවසව. මෙතැන් පටන් සියළු සම්පත් ඔබටම දෙමියි කියා අවසාන ගාථාව කීවේය.

35. සොඳුර, ඉදින් ඔබ බොහෝකොට ලබන ලද සම්පත් ඇතිකල්හිද ඊර්ෂ්‍යාවෙන් යුක්ත වූවාම මරණයට පැමිණෙන්නෙහිය. මමද මේ රාජකන්‍යාවෝද යන සියල්ලෝම ඔබගේ වචනය කරන්නමෝ වෙමු.

එහි අර්ථය සොඳුරිය සම්බුලාවෙනි, ඉදින් ඔබ රත්රන් රැසෙහි තබා අභිෂේක කරන ලද්දීය. අගමෙහෙසි තනතුරු ලැබීම් වශයෙන් මහත් වූ සම්පත් ලබාද ඊර්ෂ්‍යාවෙන් බැසගත්තාහු මරණයට එළඹෙහි. මමද මේ රාජකන්‍යාවෝද යන සියල්ලෝම ඔබගේ වචනය කරන්නමෝ වෙමු. ඔබ සිතැඟි පරිදි මේ රාජ්‍යය විචාරවයි සියළු සම්පත් ඇයට දුන්නේය.

එතැන් පටන් දෙදෙනාම සමගිව එකට වසන්නාහු දන් දීම් ආදී පිං කර කම්වූ පරිදි මියපරලොව ගියාහුය. තාපසයා ධ්‍යාන අභිඥා උපදවා බ්‍රහ්මලෝකයට ගියේ වීය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා මහණෙනි, දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද මල්ලිකා දේවිය ස්වාමියා දෙවිකොට සැළකුවේම යයි කියා ජාතකය ගලපා වදාළ සේක. එකල්හි සම්බුලා දේවිය මල්ලිකා වූවාය. සොත්‍ථිසේන රජු කොසොල් රජු වීය. පියා වූ තාපසයා මම ම වීමි යයි වදාළ සේක.