2. උම‍්මාදන‍්තීජාතකවණ‍්ණනා 527 අට‍්ඨකථා

2. උම්මාදන්තී ජාතකය (527)

නිවෙසනං කස්සනුදං සුනන්‍දා යන මෙය ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනයේ වැඩවාසය කරන සේක් කළකිරුනු භික්‍ෂුවක් අරභයා වදාළ සේක. ඔහු එක දවසක් සැවැත්නුවර පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ එක් අලංකාරයෙන් පිළියෙල කරන ලද උතුම් රූපශ්‍රීයෙන් හෙබි ස්ත්‍රියක් දෙස බලා, බැඳුණු සිතැත්තේ සිත වාවා ගැනීමට නොහැකිව විහාරයට ම ගොස්, එතැන් පටන් හුලකින් විද්දාක් මෙන් රෝගී වූයේ, භ්‍රාන්තියට පත් මුවකු හා සමානව කෘශ වූයේ, ධමනි අක්‍රිය වූයේ, පඬුවන් පැහැ ගැන්වූයේ, සුදුමැළි වූයේ නොඇලුණේ ක්‍රියාකාරකම්වල සිත් පැහැදීමක් නොලබන්නේ, ආචාර්ය උපාධ්‍යායවත් ආදිය හැර කමටහන් උදෙසීම ආදි යෝග භාවනා ආදියේ උකටලිව කල්ගත කෙළේය. හෙතෙම සහායක භික්‍ෂූන් විසින්, පෙර ඔබ ඇවැත්නි, පැහැදුණු ඉඳුරන් ඇත්තේ දැන් විපිළිසරව මුව පැහැ ඇත්තේ, අප, ඇවැත්නි, කුමන කරුණක් නිසාදැයි විචාරන්නේ, නො සතුටුවෙමි යි කීවේය. ඉක්බිති ඔහුට ඔබ ඇවැත්නි, සතුටුවෙව. බුද්ධෝත්පාද කාල නම් දුර්ලභය. එසේම ධර්මශ්‍රවණය ද, මිනිස් ආත්ම භාවය ද එසේය. ඒ ඔබ මනුෂ්‍යභාවයක් ලැබ දුක් කෙළවර කිරීමට ප්‍රාර්ථනා කරමින් කඳුළු පිරි ඤාති ජනයා හැර, ශ්‍රද්ධාවෙන් පැවිදි වී කුමන කරුණක් නිසා, කෙලෙස් වසඟයට යහිද? කෙලෙස් නම්, ගැඩවිල් පණුවකු හටගැනීමක සියළු බාල ජනයන්ට සාධාරණ, රුක් ඵලයකට බඳු උපමා ඇති ඔවුන්ට වස්තුභූත වූ, අප්‍රසාදය පිණිස වූ කාමයෝ බොහෝ දුක් ඇත්තෝය. බොහෝ උවදුරු සහිත වූ වෙහෙස ගෙන දෙන ආදීනවයකි. මෙහි බොහෝසෙයින් කාමයෝ ඇටසැකිල්ලක් බඳුය. කාමයෝ මස් වැදැල්ලක් හා සමානය. කාමයෝ තණකොළ ගිණිහුළකට හා සමානය. කාමයෝ ගිනිඅඟුරු හා සමානය. කාමයෝ සිහිනයක් බඳුය. කාමයෝ ණයට ඉල්ලා ගත් දෙයක් බඳුය. ඉල්ලිමක් බඳුය. කාමයෝ විෂ සහිත ගසක ගෙඩි හා සමානය. කාමයෝ තියුණු ආයුධයක් හා සමානය. කාමයෝ සර්ප හිසක් හා බඳුය. නුඹ මෙබඳු ආකාර වූ ශාසනයේ පැවිදි වී මෙසේ අනර්ථකාරී වූ ක්ලේශ වසඟයට ගියේ යයි අවවාද කොට, තමන්ගේ කථාව පිළිගැන්වීමට නොහැකිවන්නේ ශාස්තෲන් වහන්සේ සමීපයෙහි ධර්ම සභාවට යොමුකර, මහණෙනි; කිම, අකමැත්තා වූ භික්‍ෂුවක් රැගෙන ආවාහුදැයි, වදාළ කල්හි, ස්වාමීනි, මොහු වනාහි කළකිරුණු කෙනෙකැයි කීවාහුය. ශාස්තෲන් වහන්සේ සත්‍යයක්දැයි විචාරා, සත්‍යය යයි ස්වාමීනි’යි කී කල්හි, භික්‍ෂුව, පෞරාණික පණ්ඩිතයෝ රාජ්‍යය විචාරන්නාහු කෙලෙස් උපන් කල්හි ඒ වසඟයට නොගොස්, සිත් වලකා නුසුදුස්සක් නොකළාහුයයි කියා අතීතය ගෙනහැර පා වදාළ සේක.

අතීතයේ සිවි රටෙහි අරිට්ඨපුර නගරයේ සිවි නම් රජු රාජ්‍යය කෙළේය. බෝධිසත්ත්වයෝ ඔහුගේ අග මෙහෙසියගේ කුසෙහි උපන්හ. සිවි කුමාරයා යයි ඔහුට නම් කළහ. සේනාපතියා ගේ බිරිඳ වූ පුතකු වැදුවාය. ඔහුට අභිපාරකයයි නම් කෙළේය. ඒ දෙදෙනාම සහායක ව වැඩෙන්නාහු සොළොස් අවුරුදු වී තක්‍ෂිලාවට ගොස්, ශිල්ප උගෙන පැමිණියහ. රජ පුතුට රාජ්‍යය පැවරීය. ඔහු ද අභිපාරක සේනාපති තනතුරේ තබා ධාර්මිකව රාජ්‍යය කර වූයේය. ඒ නගරයේම කිරීටවච්ඡ නම්, අසූ කෙළක් ධනය ඇති සිටුවරයකුට දුවක උපන්නාය. ඇය උත්තම රූපශ්‍රීයෙන් ද, සෞභාග්‍ය සම්පන්න බැවින් ද, ශුභ ලක්‍ෂණයෙන් ද සමන්විත වූවාය. ඇයට නම් තබන දිනයෙහි උම්මාදන්ති යයි නම් කළහ. ඇය සොළොස් අවුරුදු කාලයේ මිනිස් ස්වභාවය ඉක්මවා, දිව්‍ය අප්සරාවක් වැනි මනා රූප සම්පත්තියකින් යුක්ත වූවාය. යම් යම් පෘථග්ජනයෝ ඇය බලත් ද, ඔවුහු ස්වකීය විලාශයෙන් සිටීමට නොහැකිවන්නේ ප්‍රාණ මදයෙන් මෙන් ක්ලේශ මදයෙන් මත්වී, සිහිය පිහිටුවා ගැනීමට පවා නොහැකි වූහ.

ඉක්බිති ඇයගේ කිරීටවච්ඡ නම් පියා, රජු වෙත එළඹ දේවයන් වහන්ස, මගේ නිවසේ ස්ත්‍රී රත්නයක් උපන්නාය. රජුගේ සුදුසු නිමිත්ත පාඨක බ්‍රාහ්මණයන් යවා, ඇය විමසා, කැමැති දෙයක් කරව යයි කීවේය. රජු; යහපතැයි කියා, බ්‍රාහ්මණයන් යැවීය. ඔවුහු සිටු ගෙදරට ගොස්, කරන ලද සත්කාර සම්මාන සහිත කිරිබත් සංග්‍රහ පිළිගත්හ. එකෙණෙහි උම්මාදන්තිය, සර්වාලංකාරයෙන් සැරසී, ඔවුන් ඉදිරියට ආවාය. ඔවුහු ඇය දැක, සිහිය පිහිටුවා ගැනීමට නොහැකි වූවා, කෙලෙස් මදයෙන් මත් වී තමන් ආහාර අනුභව කොට නො නිමි බව ද නො දැනුණහ. ඇතැමෙක් බත්ගුලි ගෙන අනුභව කරමුයි හැඟීමෙන් හිසෙහි තබාගත්හ. ඇතැමෙක් කිහිල්ල අතරේ තැබූහ. ඇතැමෙක් බිත්තියට පහර දුන්හ. සියල්ලෝ උමතු වූහ. ඇය ඔවුන් දැක, මොවුහු මගේ ලක්‍ෂණ විමසන්නාහු දැයි ඔවුන් බෙල්ලෙන් අල්ලාගෙන ඉවත් කරවු යයි ඔවුන් ඉවතට ඇද දැම්ම වූහ. ඔවුහු අකුළාගත් මුහුණ ඇතිව රාජ මන්දිරයට ගොස්, දේවයන් වහන්ස, උම්මාදන්තිය කිපුණි යයි එම ස්ත්‍රිය කාළකණ්ණි තැනැත්තියකි. ඔබවහන්සේට නුසුදුසු යයි කීවාහුය. රජු ඇය කාළකණ්ණි යයි නො ගෙනාවේ ය. ඇය එම පුවත අසා, මම වනාහි කාලකණ්ණියෙකැයි රජු විසින් නොගන්නා ලදි. කාළකණ්ණීහු මෙබඳු ආකාර නොවේයයි කියා වේවා! ඉදින් ඒ රජු දක්නෙහි වීම් නම් නිස්සක් දනිමියි ඔහු කෙරෙහි වෛර බැන්දාය. ඉක්බිති ඇයගේ පියා ඇය අභිපාරකට විවාහ කර දුන්නේය. ඇය ඔහුට ප්‍රිය මනාප වූවාය.

කවරනම් කර්මයක් නිසාවෙන් ඇය මෙබඳු ආකාර වුවද, රතු වස්ත්‍ර දානය නිසාවෙනි. ඇය වනාහි ඈත අතීතයේ බරණැස් නුවර දිළිඳු කුලයක උපත ලබා උත්සව දිනයක, පුණ්‍යවන්ත ස්ත්‍රීහු මල් ඉහිරුණු රතු වස්ත්‍ර හැඳ අලංකාර වූවෝ, ක්ලාන්ත වූවා දැක, එබඳු වස්ත්‍ර පොරවා ක්‍රීඩා කරනු කැමැත්තේ මව්පියන්ට දන්වා ඔවුන් විසින්; දරුව, අපි දිළිඳු වෙමු. අපට එබඳු වස්ත්‍ර කොයින්දැයි කී කල්හි එසේ වීනම් මට එක් පෝසත් නිවසක බැලමෙහෙවර කිරීමට අනුදැන වදාරවු. ඔවුහු මගේ ගුණ දැන උපකාර දක්වන්නී යයි කියා, ඔවුන් විසින් අනුදන්නා ලද්දී එක් කුල ගෙදරකට පැමිණ මල් ඉහිරුණු රතු වස්ත්‍රයක් නිසා බැලමෙහෙවර කරමියි කීවාය. ඉක්බිති ඇය, ඔවුන් ළඟ වර්ෂ තුනක් වැඩ කළ කල්හි ඔබගේ ගුණ දැන පැහැදුනෙමුයි කීවාහුය. ඇය යහපතැයි අසා, වැඩ කළාය. ඔවුහු ඇගේ ගුණ දැන වර්ෂ තුන නොපිරෙද්දී ම ඇයට ඝන වූ මල් ඉහිරුණු රතු වස්ත්‍රයක් සමග වෙනත් සම්පත් ද දී, ඔබේ යෙහෙළිය සමග ගොස්, නා හැඳ ගන්නැයි ඇය යැව්වාහ. ඇය යෙහෙළියක කැඳවාගෙන ගොස්, රතු වස්ත්‍රය නදී තීරයේ තබා නෑවාය.

එකෙණෙහි කාශ්‍යප බුදුරදුන්ගේ එක් ශ්‍රාවකයකු පැහැරගත් සිවුරු ඇතිව කොළඅතු හැඳ පෙරව ඒ ප්‍රදේශයට වැඩම කළ සේක. ඇය උන්වහන්සේ දැක මේ ස්වාමීන්වහන්සේ පැහැරගන්නා ලද සිවුරු ඇත්තෙක් වන්නේය. පෙර ද, නුදුන් නිසාවෙන් මගේ වාසය දුර්ලභ වූයේ යයි ඒ වස්ත්‍රය දෙපරිදි ඉරා එක් කොටසක් ආර්යයන් වහන්සේට දෙන්නෙමියි සිතා, එතර වී තමන්ගේ වස්තරය හැද ස්වාමීනි, සිටින්නැයි කියා ගොස්, තෙරුන් වැඳ, වස්ත්‍රය මැදින් ඉරා උන්වහන්සේට එක කොටසක් පිරිනැමුවාය. ඔහු, එකෙණෙහි පිළිසන් වූ තැනෙක සිට, අතු කැබැල්ල හැර දමා, ලද වස්ත්‍රය එහි එක් උරයක් හැඳ එකක් පොරවා ගෙන නික්මුණේය. එකල ඒ වස්ත්‍ර ආලෝකයෙන් උන්වහන්සේගේ මුළු සිරුර, තරුණ සූර්යයා මෙන් ඒකාලෝක විය. ඇය එය දැක මගේ ආර්යයන් වහන්සේ පළමුව ශෝභමාන නො වෙයි. දැන් දවල් හිරු මෙන් බබළයි. මෙයද උන්වහන්සේට දෙන්නෙමියි දෙවෙනි කොටස ද දී ස්වාමීනි, මම සසරේ සැරිසරන්නී උතුම් රූපශ්‍රීයෙන් යුතු වන්නෙමි. මා දැක කිසියම් මිනිසෙක් සිය විලාශයෙන් සිටීමට නොහැකි වේවා. මා හැර වෙනත් අඟනක් එසේ රූ ඇත්තියෝ නොවෙත්වා’යි ප්‍රාර්ථනා කළාය. තෙරුන් වහන්සේ ද අනුමෝදනා කොට පෙරළා වැඩියහ.

ඇය දිව්‍යලෝකයේ සැරිසරන්නී, එකල අරිට්ඨපුරයේ ඉපිද, එසේ මනා රූ ඇත්තී වූවාය. ඉක්බිති එනුවර ඉල්මස සැණකෙළියට ඝෝෂා කළහ. ඉල්මස පූර්ණ නගරය සැරසූහ. අභිපාරක තෙමේ, තමන්ගේ රැකවරණ ස්ථානයට යන්නේ, ඇය අමතා, සොඳුර, උම්මාදන්තී අද ඉල්මස රාත්‍රී සැණකෙළිය රජු නගරය ප්‍රදක්‍ෂිණා කරමින් පළමුව මේ ගෙදොරට පිවිසෙන්නේය. ඔහුට පෙනෙනු පිණිස නො යනු මැනවි. ඔහු ද ඔබ දැක සිහිය පිහිටුවා ගැනීමට නොහැකි වන්නේ යයි කීය. ඇය, ස්වාමීනි; ඔබ යන්න. මම දන්වන්නෙමියි පිළිගෙන ඔහු ගියකල්හි දාසියට අණ කළාය. රජු මේ ගෙදොරට පැමිණි කල්හි මට දැනුම් දෙන්න යනුවෙනි. ඉක්බිති හිරු බැස ගිය කල්හි පූර්ණ චන්ද්‍රයා උදාවූයේ දිව්‍ය නගරයක මෙන් අලංකාර වූයේ සියලු දිශාවල ප්‍රදීප දැල්වූ කල්හි, රජු සර්වාලංකාරයෙන් සැරසී ආජානේය අශ්ව රථයෙන් ඇමති සමූහයා පිරිවරාගෙන මහත් යසසින් නුවර ප්‍රදක්‍ෂිණා කොට, පළමුව අභිපාරකගේ ගෙදරට පැමිණිායේය. ඒ ගෙය මනෝහිරියල් වර්ණ ප්‍රාකාරයෙන් වටකරන ලද්දේ අලංකාර වූ, ද්වාර අට්ටාලයකින් ශෝභමාන වූයේ ප්‍රාසාදික වූයේය. එකෙණෙහි දාසිය, උම්මාදන්තිට දැනුම් දුන්නාය. ඇය මල් ගොමුවක් ගෙන්වාගෙන, කිඳුරියකගේ විලාශයෙන් වා කවුළුව අසල හුන්නී රජුට මල්ගොමුවෙන් දමා ගැසීය. ඔහු එය බලමින් කෙලෙස් මදයෙන් මත්ව සිහිය උපදවා ගැනීමට නොහැකි වන්නේ මේ අභිපාරකගේ ගෙය යයි හඳුනාගැනීමට නොහැකි විය. ඉක්බිති රියදුරු අමතා විචාරන්නේ ගාථා දෙකක් කීවේය.

පින්වත් සුනන්ද නම් රියැදුර, රතු ගඩොල් මුවා පවුරෙන් වටකරන ලද මේ ගෙය කාගේද? කඳු මුදුනක අහස්හි බබළන ගිනිකඳක් මෙන් ද, දුර පිහිටි ගිනි සිලක් මෙන් ද, කවරක් බබළා ද?

සුනන්දය, මෝ තොමෝ කවරකුගේ දුවක් ද? කවරකුගේ ලේලියක් ද? කවරකුගේ බිරියක් ද? වහා ම මේ තොරතුරු මට කියව. මැයට යම් කිසිවකුගේ රැකවරණයක් ඇත්ද, ස්වාමි පුරුෂයෙක් ඇත්තේ ද යන බව මට කියව.

එහි, කස්සනුදං යනු මේ කවරකු ගේ ද? පණ්ඩුමයෙන යනු රාත්‍රියේ සිටිනු කැමැත්තෙන්. දිස්සති යනු වා කවුළුව ළඟ සිටියේ ප්‍රකට වෙයි. අච්චි යනු ගින්න, ගිනිජාලාවයි. ධීතානයං යනු මේ දියණියයි. අවාවටා යනු පහ නොවූ හැසිරීම් ඇති. රැකවරණ නොයෙදූ භත්තා යනු ඉදින් ඇයට ස්වාමියෙක් සිටී ද මෙය මට කියවිය යනුවෙනි.

ඉක්බිති ඔහු මොහුට පවසන්නේ ගාථා දෙකක් කීවේය.

රජතුමනි! මැය ගේ මව් පසින් ද පිය පසින් ද කිවහැකි තොරතුරු මම දනිමි. පෘථිවි පාලක රජතුමනි! රෑ දවල් දෙක්හි ම නුඹවහන්සේ සඳහා අප්‍රමාදව ක්‍රියා කරන්නා වූ, ඔබගේ සේවකයෙකි.

රජතුමනි! සම්පතින් සමෘද්ධ වූ වස්ත්‍රාලංකාරයෙන් පිරුණු, ආඪ්‍ය වූ ඇමතිවරයෙක් ඔබවහන්සේට ඇත. ඒ අභිපාරකනම් සේනාපතිගේ භාර්යාව වන ඕ තොමෝ උම්මාදන්තිය නමින් හඳුන්වයි.

එහි මත්‍යාච යනු, මව ගේ ද පියා ගේ ද තොරතුරු දනිමි. අථොපී යනු ඉක්බිති ඇය ගේ ස්වාමියා ගැන දැන ගනිමියි කියයි. ඉද්ධො යනු සමෘද්ධියයි. ඵිතො යනු වස්ත්‍ර අලංකාරයෙන් මනාසේ පිපුණු සැරසුණු, සුවඩ්ඪිතො යනු මැනවින් වැඩුනු. නාමධෙය්‍යනා යනු නාමයෙන්. මැය දෙස යමෙක් බලයි ද, ඔහු උමතු වෙයි. ඔහුට සිහිය පිහිටුවා ගැනීමට නොහැකි වේ. ඒ නිසා උම්මාදන්ති යයි කියනු ලැබේ.

ඒ අසා රජතුමා ඇයගේ නමට තුති පුදමින් අතුරු ගාථාව කීවේය.

පින්වත පින්වත ඇයගේ මේ නම මව්පියෝ මැනවින් සිදුකර දී ඇත. මා දෙස බලන්නී වූ උම්මාදන්තිය මා උමතුවට පත් කළාය.

එහි මත්‍යා පෙත්‍යාච යනු, මව විසින් ද, පියා විසින් ද, මය්හං යනු සුදුසු යෙදීම් අර්ථයෙහි සම්ප්‍රදානයයි. අවලෝකයන්ති යනු මා විසින් බලන ලද්දේ. තොමෝ ද මා දෙස බලන්නී, මා උමතු කළාය යන අර්ථයයි.

ඇය ද ඔහුගේ කම්පා වූ ස්වභාවය දැන, වා කවුළුව ඉවත් කොට සිරියහනට ම ගියාය. රජුගේ ද, ඇය දුටු වේලාවේ පටන් නගර ප්‍රදක්‍ෂිණා කිරීමේ සිතක් නොවීය. ඔහු රියදුරා අමතා මිත්‍ර සුනන්ද, රථය නවතුව. මේ සැණකෙළිය අපට නුසුදුසුය. අභිපාරක සෙනෙවියාට ම සුදුසු ය. රාජ්‍යය ද ඔහුට සුදුසු ය. රථය නවතා දමා ප්‍රාසාදයට නැග සිරියහනේ වැද හොවා වැලපෙමින් මෙසේ කීවේය.

පුන්සඳින් යුත් රැයෙහි, මුව දෙනක මෙන් මඳබැලුව් ඇත්තී, රන් පියුමකට බඳු සිවියක් ඇති යම් තැනැත්තියක් කවුළුව සමීපයේ හුන්නී ද. පරෙවියන්ගේ පා වැනි වර්ණ ඇති වස්ත්‍ර හැඳි ඇය දැක, එ දවස් චන්ද්‍රයෝ දෙදෙනෙක් පෑයුවෝ යයි මම සිතුවෙමි.

යම් දිනක ඕ මා පොළඹවමින් යහපත් වූ ද, දික්වූ ද ඇස්වලින් මා දෙස බැලුවා ද? එවිට ඕ තොමෝ වනයෙහි පර්වතයක උපන් කිඳුරු දෙනක මෙන් මගේ සිත පැහැර ගත්තී ම ය.

එකල්හී මහත් වූ රන්වන් ශ්‍යාම වර්ණයෙන් පළඳින ලද මිණිකොඬොල් ඇති, ඒ ස්ත්‍රී තොමෝ තනිව හැසිරෙන භ්‍රාන්ත වූ මුව දෙනක මෙන් මා දෙස බැලුවා ය.

තඹවන් නිය ඇති, මුදු පැලැඳි සඳුන් ආලේප කළ වටකුරු වූ ඇඟිලි ඇති, යහපත් වූ ඒ ස්ත්‍රී හිසේ පටන් සැරසීම්වලින් යුතුවැ, ඇගේ අත්වලින් මා වැළඳගෙන දක්ෂව ක්‍රියා කොට කවදානම් මා සතුටු කරන්නීද?

තිරීටි සිටුගේ දියණිය වූ ඉඟටිය සිහින් වූ ස්වර්ණමය වූ අලංකාර උරහිස් වැස්මකින් යුක්ත වූ මෘදු වූ බාහු වලින්, වනයේ ගසක් වැළඳගන්නා වූ මාලුවා වැලක් මෙන් මා වැළඳ ගන්නී ද?

ලාකඩ ආලේප කළාක් වැනි රතු වූ සියුමැලි සමකින් යුත් නෙළුම් මත වැටුණු දියබිඳු මෙන් වට වූ පියවුරු ඇති ඕ තොමෝ සුරාසලකදි, සුරාසොඬකුට හමුවූ අන් සුරාසොඬකු සුරා තැටියක් එළවන්නා සේ මුඛයෙන් මුඛයට ළං වන්නීද?

යම් දවසක සිත්කලු වූ සියලු ශරීර අවයව ඇති ඇය දුටුවෙම් ද? එදා පටන් මගේ සිත පිළිබඳව කිසිවක් මම නො දනිමි.

මිණිමුතු කොඬොල් පැළඳි උම්මාදන්තිය මම දුටුවෙමි. ඒ මොහොතේ සිට මම දහසකින් පරාජිත වූයෙම්. දිවා-රාත්‍රී නිදි නො ලබමි.

ඉදින් ශක්‍රයා මට වරයක් දෙන්නේ නම් ඒ වරය මම යදිමි. එක් රැයක් හෝ දෙරැයක් මම අභිපාරක වන්නෙම්වා! එසේ අභිපාරක වී උම්මාදන්තිය සමග අභිරමණය කොට ඉන්පසු සිවිරජ වෙම්වා (යන වරයයි)

එහි පුණ්ණමාසෙ යනු පූර්ණ චන්‍ද්‍රයා ඇති රාත්‍රියයි. මිගමන්‍ද ලොචනා යනු ඊතල වදිනු බියෙන් පලාගොස් වනයේ සිට වැද්දකු බලන්නාහු මුවදෙනක මෙන් ඇයට මද සිහින් ඇස් දෙකක් ඇත්තීනුයි මිගමන්ද ලෝචනා නම් වේ. උපාවිසී යනු කමල වර්ණයෙන් යුතු අත් තලයකින් මල් දමාගසා මා දෙස බලමින් වාකවුළුවේ හුන්නීය. පුණ්ඩරීකත්තචඞ්ගී යනු රත්පියුම් පාට ශරීර ඇත්තී. ද්වෙ පුණ්ණමායො යනු මම තදහු එම උත්සව දිනයේ. පරවියකුගේ පා සමාන වර්ණයෙන් ද, රතු වස්ත්‍රයක් හැඳ සිටි ඇගේ මුහුණු ශෝභාව බලන්නේ, එකක් පෙරදිග ලෝක ධාතුවේ ද තවෙකක් අභිපාරකගේ නිවසේදැයි පුන්සඳ දෙකක් පෑයුවෙහියයි හඟිමි. අළාරපම්හෙ භි විශාල ඇහිබැමවලින් යුත් සුභෙහි පිරිසිදු ආකාර වූ, වග්ගුහි මිහිරි ආකාර වූ උදික්ඛති මෙවැනි ආකාර වූ ඇස්වලින් බැලුවේය. පබ්බතෙ යම් සේ හිමාලය පර්වතයේ මනා වූ මල් පිපුණු වනයෙහි වීණාවක් රැගෙන මාත්‍රා හඬින්, තමන්ගේ ස්වරයෙන් වයා ගයා කිඳුරිය කිඳුරා ගේ සිත් පැහැර ගනියි ද, මෙසේ මාගේ සිත ද පැහැර ගෙන සිටී යයි විලාප කියයි.

බ්‍රහතී උදාර, උසස්, සාමා රන්වන් වර්ණ සමාන, එකච්ච වසනා එක් වස්ත්‍රයක් එක්පට කොට හඳනා ලද්දේ යන අර්ථයි. හන්තා චුදික්ඛතී සියුම් කෙස්, පුළුල් නළල් තල, දික් බැම, විශාල ඇස්, (දෙමට මලක් වැනි) උසස් වූ නාසය, රතු දෙතොල්, සුදු දත්, තියුණු ප්‍රධාන දත්, වටකුරු ග්‍රීවය, සිහින් අත්, මනාව පිහිටි පියවුරු, අතින් ගතහැකි සිහින් ඉඟ, පුළුල් උකුල, රන්වන් කෙසෙල් කඳන් මෙන් වූ කලවා යුවල යන අඟපසඟින් යුත් උත්තම ස්ත්‍රිය එකෙණෙහි මා දෙස බලන්නී, බියෙන් වනයට පිවිස නැවත මුව වැද්දා ඒදැයි නැවතී වැද්දා දෙස බලන මුවදෙනක මෙන්, වූවා මා බලයි. බාහාමුදු යනු මෘදු වූ අත්ලයි. සන්තතධීර කුත්තියා මනා සේ දක්‍ෂයකු විසින් නිමවන ලද. උපඤ්ඤිස්සතිමං ඒ යහපත් ස්ත්‍රිය ඇගේ තඹවන් නියවලින් මගේ හිසෙහි පටන් නිරතුරුව කවදා ස්පර්ශ කිරීමෙන් දක්ෂව මා සතුටට පත් කරන්නේදැ’යි ප්‍රාර්ථනා කරමින් වැළපේ.

කඤ්චනජාලු රච්ඡදා රන්දැලින් වූ වක්ෂස්ථල පළඳනාවෙන් අලංකාර වූ, විලාකමජ්ඣා සිහින් ඉඟටිය ඇති, බ්‍රහාවනෙ මහා වනයෙහි, රත්ත සුච්ඡවි ලාක්‍ෂා රසයෙන් රත් වූ ප්‍රවාල වර්ණයෙන් යුත් අත්, පා, නිය අග, තොල් ආදියෙන් යුත්තීය. බින්‍දුත්‍ථතී දිය බුබුළක් සමාන වටකුරු වූ පියයුරු ඇත්තී, තතො යනු යම්කිසි තැනක සිට ඇය මා දැක්කේ ද එතැන් පටන්, සකස්ස චිත්තස්ස මගේ සිතට අධිපති භාවයක් ඊශ්වර භාවයක් උපන් බවක් මම නො දනිමි යන අර්ථයි. කඤ්චිනං මෝ තොමෝ අසවලී යයි නො දත්තේ උමතු භාවයට පැමිණියේ වෙමි. දිට්ඨා දැක න සුපාමි දිවා රෑ දෙක්හි නිදි නො ලබමි. සොච ලබ්භෙථ ශක්‍රයා යම්කිසි වරයක් මට දෙන්නේ නම්, ඒ වරය මට ලැබේ නම් යෙහෙක. ඒ වරයේ අර්ථය මෙයයි.

අභිපාරකයාට ද දැනුම් දුන්හ. ස්වාමීනි, රජතුමා නගරය, ප්‍රදක්‍ෂිණා කරමින් නුඹලාගේ ගෙදොරට පැමිණ, නැවතී නොලසවම නැවත මාලිගාවට පිවිස සයනාසනාරූඪ වූයේ යයි කිවූය. අභිපාරක තමන්ගේ ගෙදරට ගොස් උම්මාදන්තිය අමතා සොඳුර, රජ්ජුරුවන්ට තමන් දැක්වූයෙහිද? හෙවත් රජහට තෙපි පෙනුනුදැ’යි විචාළේය. ස්වාමීනි, එක් මහ උදරයක් ඇති මහා උඩු රැවුළ ඇති එක් පුරුෂයෙක් රථයෙන් ආවා මම දිටිමි. හෙතෙම රජ ද, නොරජ දැයි මම නො දනිමි. එක් අධිපතියෙකු යයි කී කල්හි වා කවුළුව ළඟ සිට මල් විසි කෙරුවෙමි. ඔහු, ටික වේලාවක් සිට, නැවතී බලා සිට ගියේය. ඔහු එය අසා ඔබ විසින් මම නසන ලද්දෙමි’යි දෙවෙනි දිනයේ උදෑසන ම රාජ මන්දිරයට නැග, සිරියහන් ගබඩා දොරටුව සමීපයේ සිට උම්මදන්ති නිසා හටගත් රජුගේ විලාපය අසා මේ උම්මදන්තිය කෙරෙහි බැඳුණු සිත් ඇත්තේ ඇය නොලැබීමෙන් මිය යන්නේය. රජුට ද මට ද එන නරක නාමයෙන් මුදා මා විසින් මොහුට ජීවිත දානය දීම වටී යයි, තමන්ගේ නිවෙස්නට ගොස් එක් දැඩි මිතුරු වූ උපස්ථායකයකු කැඳවා දරුව, අසවල් තැන බෙනයක් සහිත චේතිය ගසක් ඇත. නුඹ කිසිවෙකුට නො දන්වා, සූර්යයා අවරට ගිය පසු එහි ගොස්, අත්ත උඩ නිදාගන්න. මම එහි බලි කර්මයක් කරමින් ඒ ස්ථානයට පැමිණ, දේවතාවා නමස්කාර කරමින්, ස්වාමීනි, දිව්‍යරාජය, අපගේ රජතුමා නගරයෙහි සැණකෙළි පවත්වන කල්හි ක්‍රීඩා නොකරම සිරියහන් ගබඩාවට පිවිස වැලපෙමින් හොත්තේ අපි ඊට කාරණය නො දනිමු. රජතුමා දේවතාවුන්ට වර්ෂයක් පාසා බොහෝ උපකාර කරන්නේ දහසක් වියදම්කොට බලි කර්මයක් කරයි. මේ නිසා විකල තත්ත්වයට පත් රජතුමාගේ ජීවිත දානය අපට ලබා දෙව මැනවි යනුවෙනි. නුඹ ඒ මොහොතේ හඬ වෙනස්කොට සේනාපතියනි, නුඹගේ රජතුමාට රෝග ආදිය නැත. හෙතෙම වනාහි ඔබගේ බිරිඳ උම්මාදන්ති සමග පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ ඉදින් ඇය ලබන්නේ නම් ජීවත් වන්නේය. නැතහොත් මිය යන්නේය. ඉදින් ඔබට ජීවිතය කැමැත්තෙහි නම් උම්මාදන්තිය මොහුට දෙන්නැයි කියව යි මෙසේ ඔහුට උගන්වා පිටත් කළේය.

ඔහු ගොස් ඒ ගසෙහි හුන්නේය. දෙවෙනි දවසේ සෙනෙවියා එම ස්ථානයට ගොස් ආයාචනා කෙළේය. ඔහු කී පරිදි කළේය. සෙනෙවියා යහපතැයි පවසා දේවතාවා වැඳ, ඇමතියන් දැනුවත් කරවා, නගරයට පිවිස, රාජ මන්දිරයට නැග, සිරියහන් දොරටුවට තට්ටු කෙළේය. රජු ද සිහිය පිහිටුවා මේ කවරෙක්දැයි විචාළේය. දේවයන් වහන්ස, මම අභිපාරක වෙමි. ඉක්බිති රජු ඔහුට දොර විවෘත කෙළේය. ඔහු පිවිස රජුට වැඳ ගාථාව කීවේය.

සත්ත්වයන්ට අධිපති වූ, රජුට නමස්කාර වේවා! වඳින්නා වූ මට යක්‍ෂයකු පැමිණ මේ වචන පැවසීය. රජුගේ සිත උම්මාදන්තිය කෙරෙහි ඇලුණේය. මම උම්මාදන්තිය ඔබතුමාට දෙමි. ඇය ඔබතුමාගේ පරිචාරිකාව කරගනු මැනවි.

එහි නමස්සතො යනු ඔබගේ විපිළිසරට කරුණ දැනගනු පිණිස බිලි (බලි) කර්මයක් කොට, නමස්කාර කිරීමයි. තං යනු, ඒ මම උම්මාදන්තිය ඔබගේ මෙහෙසියකොට දෙමි යනුයි.

ඉක්බිති රජතුමා ඔහුට මිත්‍ර, අභිපාරකය, උම්මාදන්තිය කෙරෙහි බැඳුණු සිත් ඇති මගේ සිත විකලභාවයට පත්වූ බව දෙවියන් දනිත්දැයි විචාළේය. දේවයන් වහන්ස, එසේය. ඒ නිසා මුළු ලෝකවාසීන් විසින් මා ලාමක බවට පත් තැනැත්තෙක් යයි දැනගත්තේය යනුවෙන් ලජ්ජාවට පත්වූයේ අනතුරුව මේ ගාථාව කීවේය.

යහළු අභිපාරකය, එසේ වී නම් මම පිනෙන් පිරිහෙමි. ඇය සමග කෙළෙස් පමණින් විසූ බැවින් අමරණීයත්වයට ද, පත් නොවෙමි. මහජනයාද මේ මගේ ලාමකකමකැයි දැන ගන්නේය. ප්‍රිය වූ උම්මාදන්තිය නො දැකීමෙන් ඔබේ සිතටද මහත් දුකක් ඇති වන්නේය.

එහි විධංසෙ යනු මිත්‍ර; අභිපාරකය මම උම්මාදන්තිය සමග කෙලෙස් වසඟයෙන් හැසිරෙන්නේ මම මාගේ කුසල කොට්ඨාසය නසන්නෙමි. ඇය සමග කෙළෙස් වසයෙන් හැසිරුණු පමණකින් අමරණීය ද නොවෙමි. මහජනයා ද මගේ ලාමක බව දැනගත්තේය. එවිට රජතුමා ද නුසුදුසු දෙයක් කළේ යයි ගරහන්නේ ය. ඇය ද මට ලබා දී පසුව, ප්‍රිය බිරිඳ නොදැක ඔබගේ මනස දැඩි සිත් තැවුලට පත්වන්නේය යන අර්ථයයි.

සෙස්ස, දෙදෙනාගේ ප්‍රකාශ සහ පිළිතුරු ප්‍රකාශ සඳහන් ගාථා වේ.

මහරජතුමනි! නුඹවහන්සේත් මාත් හැර සියලු ප්‍රජාවම නුඹවහන්සේට උම්මාදන්තිය දෙන ලදී යන කරුණු නො දන්නේය. එහෙයින් මහරජු ඇය සමග සිත් අලවා මනදොළ සපුරා ගනීවා. ඉන්පසු නුඹවහන්සේට නුරුස්සන්නාහු නම් ආපසු මා හට ම දෙනු මැනැවි.

අභිපාරකය! පව්කම් කරන යම් මිනිසෙක් වේ නම්, මා කරන පව්කම් අනික් අය නො දැන ගනිත්වායි හෙතෙම සිතයි. එහෙත් ලෝකයෙහි සෘද්ධිබල ඇති මිනිස්සුත් භූතයෝත් ඒ බව දැන ගනිති.

ලෝකයෙහි කිසියම් මිනිසෙක් මට උම්මාදන්තිය ප්‍රිය නැතැයි යන තොප ගේ අදහස අදහන්නෝ ද, ප්‍රිය වූ උම්මාදන්තිය දීමෙන් පසු නුඹගේ සිතට මහත් දුකක් වන්නේ ය.

මහරජතුමනි! මෝ තොමෝ ඒකාන්තයෙන් මට ප්‍රියය. ඕ තොමෝ මට අප්‍රිය නොවන්නීය. කාම පරිළාහයෙන් යුතු සිංහයකු සිංහ පෝතිකාවක ගේ ගුහාවට යන්නා සේ නුඹවහන්සේ උම්මාදන්තිය වෙත යෙත්වා.

ආත්ම දුක්ඛයෙන් පෙළෙන පණ්ඩිතයෝ සුඛ විපාක ඇති කර්ම අත් නොහරී. එසේම සුවයෙන් මත්ව මුළා වූවාහු පව්කම් ද නො කරත්.

සිවි රජතුමනි! නුඹවහන්සේ, මගේ මව ද පියා ද ස්වාමියා ද, පෝෂණය කරන්නා ද, දේවතාවා ද වන්නෙහිය. අඹුදරුවන් සහිත වූ මම නුඹවහන්සේට දාසයෙක්මි. නුඹවහන්සේ තම කැමැත්තක් කැමති පරිද්දෙන් කරන සේක්වා!

යමෙක් මම රජ වෙමැයි පව්කම් කෙරේ ද, පව්කොට අනුන්ගේ අපවාදයට බිය නොවේ ද, ඔහු දිගුකලක් ජීවත් නො වේ. දෙවියෝ ද ඔහු ලාමක වසයෙන් සිතත්.

මහරජ, අන්සතු දෙයක් එහි අයිතිකරුවන් විසින් ම දෙන ලද්දේ ද, ධර්මයෙහි පිහිටියා වූ කෙනෙක් එය පිළිගනී ද, ඒ දායකයාත් ප්‍රතිග්‍රාහකයාත් සැප විපාක දෙන ක්‍රියාවක් ම කරයි.

අභිපාරකය, මේ ලෝකයෙහි කිසියම් පුද්ගලයෙක් ‘මට උම්මාදන්තිය ප්‍රිය නැතැ’යි යන ඔබගේ අදහස අදහන්නේ ද? ප්‍රිය වූ උම්මාදන්තිය දීමෙන් පසු ඇය නො දක්නා විට නුඹේ සිතට මහත් දුක් වන්නේ ය.

රජතුමනි! උම්මාදන්තිය ඒකාන්තයෙන් ම මට ප්‍රියය. ඕ තොමෝ මට අප්‍රිය නො වන්නී ම ය. එහෙත් ඇය මම ඔබට පාවා දෙමි. වනයක් අලංකාර කරන වනස්පතී වෘක්‍ෂයක් මෙන් අලංකාර කරනු මැනවි.

යමෙක් තමහට වූ දුකින් අනුන් ගේ දුකක් හෝ, අනුන්ගේ සුවයෙන් තමන්ට සුවයක් හෝ පිහිටුවා ද, මෙය මට යම්සේ ද, අනුන්ටත් එසමෙ යයි දනී ද, හේ ධර්මය දනී.

අභිපාරකය! උම්මාදන්තිය මට ප්‍රිය නැතැයි යන තොප ගේ අදහස ලෝකයේ මිනිස්සු පිළිගත්තත්, ඇය නො දක්නා විට, නුඹ ගේ සිතට මහත් දුකක්ම වන්නේ ය.

මහරජතුමනි! මෝ තොමෝ මට ඒකාන්තයෙන් ප්‍රිය වන්නීය. ඕ මට අප්‍රිය නොවන්නී ම ය. මට ප්‍රිය වූවකින් ඔබට ප්‍රිය වූවක් දෙමි. ප්‍රිය දේ දෙන්නෝ ප්‍රිය දේ ලබති.

ඒකාන්තයෙන් මම කාම හේතුක වූ අයුක්තක් කොට තමන්ට හිංසා නො කරන්නෙමි. මම වනාහි අධර්මයෙන් ධර්මය වනසන්නට උත්සාහ නො කරමි.

රජතුමනි! නුඹ මාගෙන් ඇය නො කැමැත්තේ නම් හැමදෙනට සාධාරණ වන සේ මම ඇය හැර දමමි. ඉන්පසු මා විසින් හැරදමන ලද ඇය ගෙන්වාගත මැනවි.

හිතකාමී වූ අභිපාරකය! දූෂ්‍ය නො වූ ඇය ඔබ ඒකාන්තයෙන් හැර දමන්නේ නම්, එය තොපට අහිත පිණිස පවතින්නේ ය. තොපට මහත් වූ අපවාදයක් වන්නේ ය. රටවැසි ජනයා තොපට විරුද්ධ වන්නේ ය.

සිවි මහරජතුමනි! මේ දෝෂය, නින්දාව-අපවාදය, ගර්හාව සියල්ල මම විඳ දරා ගනිමි. නුඹවහන්සේ ගේ කැමැත්තක් සුවසේ කරනු මැනැවි.

යමෙක් නින්දාව නො පිළිගනී ද, ඔහු ප්‍රශංසාවක් නො පිළිගනී. ගැරහීම නො පිළිගනී ද, පූජාවත් නො පිළිගනී. ඔහු කෙරෙන් ඓශ්වර්යය සංඛ්‍යාත සිරිකතත්, ප්‍රඥා සංඛ්‍යාත ලක්‍ෂ්මියත්, ගොඩබිමින් ලිස්සා යන වර්ෂා ජලය මෙන් සේදී යයි.

මෙ පමණකින් යම්කිසි දුකක් හෝ සැපයක් හෝ ධර්මය ඉක්ම යාමක්, චිත්ත සන්තාපයක් හෝ සිදු වන්නේ නම් රහතුන් ගේ ද පුහු දනන් ගේ ද සියල්ල පිළිගන්නා මහපොළව මෙන් මම ඒ සියල්ල පිළිගනිමි.

මම අනුන්ගේ ධර්මය ඉක්මවා යාම ද, චිත්ත සන්තාපය ද, කායික දුක ද නො කැමැත්තෙමි. මම ධර්මයෙහි පිහිටියෙමි. කිසිවකු නො පිරිහෙළමි. හුදෙකලාව මේ දුක්බර එතෙර කරන්නෙමි (රජු කීය.)

රජතුමනි! නුඹවහන්සේ මගේ ස්වර්ගගාමී වූ පින්කමට අනතුරක් නො කළාහුය. මම නුඹවහන්සේට පහත් සිතැත්තෙමි. රජකෙනෙක් බමුණකුට දෙන යාගයක් මෙන් උම්මාදන්තිය දෙමි.

ඇමතිය! නුඹ ඒකාන්තයෙන් මගේ අභිවෘද්ධිය කැමැත්තේ ය. උම්මාදන්තිය ද නුඹ ද මාගේ යහළුවෝ ය. දෙවියෝ ද රටවැසියෝ ද බ්‍රහ්මයෝ ද සියල්ලෝ ම නින්දා කරන්නාහ. පරලොවෙහි දී විපාක දෙන පාපයක් ද වෙයි.

සිවි රජතුමනි! නියම්ගම් වැස්සන් සහිත සියලු රටවැසියෝ මා විසින් ඔබට උම්මාදන්තිය පවරා දීම අධර්මයකැයි නො කියන්නෝ ය. එබැවින් රජතෙම ඒ කාමාශාව දියුණු කෙරේවා!

ඇමතිවරය! ඔබ මට ඒකාන්තයෙන් වැඩ කැමතිය. උම්මාදන්තිය ද නුඹ ද මගේ යහළුවෝ වෙති. මනාකොට ප්‍රකාශ කරන ලද සත්පුරුෂ ධර්මයෝ, මුහුදු රළ මුහුදු වෙරළ ඉක්මවා නොයන්නාක් මෙන් ඉක්මවා නො යයි.

මහරජතුමනි! නුඹවහන්සේ මගේ පිදිය යුත්තා ද, හිතානුකම්පා ඇත්තා ද, විධාන කරන්නා ද, කැමති දෑ දෙන්නා ද, පාලනය කරන්නා ද වන්නාහුය. එහෙයින් නුඹවහන්සේ කෙරෙහි දෙන්නා වූ දෙය පිළිගනිත්වා. එය මට මහත්ඵල වන්නේ ය.

අභිපාරකය! නුඹ ඒකාන්තයෙන් ම මට හිතකර වූ හැම දහමෙක්හි ම හැසුරුණේය. හෙට අරුණ නැගි කල්හි මේ මිනිස්ලොව දෙපා ඇත්තා වූ අන් කවර නම් රජෙක් නුඹට යහපතක් කරන්නේද?

මහරජතුමනි! නුඹවහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨය. උතුම්ය. නුඹවහන්සේ ධර්මය රක්නාහුය. ධර්මය දන්නාහුය. මහා නුවණැත්තාහ. ධර්ම රකින්නා වූ නුඹවහන්සේ බොහෝකලක් ජීවත් වේවා. ධර්මය රක්නා වූ ඔබතුමා මට ද ධර්මය දෙසන සේක්වා!

අභිපාරකය! එසේ නම් මගේ වචනය අසව. මම බුද්ධාදී සත්පුරුෂයන් විසින් සෙවුනා ලද ධර්මය තොපට කියන්නෙමි.

දහම් කැමති වන්නා වූ රජ තෙමේ යහපත්ය. නුවණැති මිනිසා යහපත් ය. මිතුරන්ට ද්‍රෝහ නො කරන්නාහ යහපත්ය. පව් නො කිරීම සැපයට කරුණු වේ.

ක්‍රෝධ නො කරන ධර්මයෙහි පිහිටි රජුගේ විජිතයෙහි සියළු මිනිස්සු සුවසේ වෙසෙති. දූ පුතුන් සහ නෑ මිතුරෝ ද අධාර්මික ක්‍රියාවලින් පීඩිත නො වූයේ සුවසේ වෙසෙති.

අපරීක්‍ෂාවෙන් කරන ලද අයහපත් කර්මය මම කැමති නොවෙමි. යම් කෙනෙක් සොයා දැන කටයුතු කරන්නේ නම් එය කැමැත්තෙමි. මගේ මේ උපමා ඔබ ද අහන්න.

ගව රැලක ප්‍රධාන ගවයා, පෙරටුව යන ගවයා, වක් වැ ගමන් කෙරේ නම්, ගව රැළේ පිටුපස යන ගවයෝ ද වක්ව ම ගමන් කරති.

මිනිසුන් අතර යම් කෙනෙක් ශ්‍රේෂ්ඨ යයි පිළිගන්නේ නම් ඔහු අධාර්මික වේ ද, එවිට සෙසු ජනයා ගැන කවර කථා ද? රටක රජු නො දැහැමි නම් මුළු රටම නො දැහැමි වන අතර පීඩනයට ද පත් වේ.

ගව රැළේ මුලින් ම යන ප්‍රධාන ගවයා නිසි මඟ කෙලින් යන්නේ නම්, නායකයා අනුගමනය කරමින් අනෙක් සියළු ගවයෝ කෙලින් නිසිමග යති.

එසේ මනුෂ්‍යයන් අතුරෙන් ශ්‍රේෂ්ඨයයි පිළිගන්නා රජු හෝ ජනාධිපති, ධර්මයෙහි හැසිරේ ද, එරට වැසි සකල ප්‍රජාව ද ධර්මයෙහි හැසිරෙති. ඉදින් රජු දැහැමි නම් මුළු රට ම පීඩනයෙන් තොරව සුවසේ වෙසෙයි.

අභිපාරකය! මම නො දැහැමින් දේවත්වය නො පතන්නෙමි. මේ සකල පොළව දිනන්නට ද නො කැමැත්තෙමි.

මෙලොව මිනිසුන් සතුව, ගව මහිෂ, දැසි දස්, රත්රන්, වස්ත්‍ර, රත්සඳුන් ආදී ධන ධාන්‍ය රත්න ජාතියක් විද්‍යමාන වේ ද,

අශ්වයන්, ස්ත්‍රීන් ඇතුළු සප්තවිධ රත්නයන් පහළවන, මෙම චන්ද්‍ර සූර්ය දෙදෙනාගෙන් ආලෝකය ලබන රටක, සක්විති රජය සඳහාවත් මම විෂම ව, අධාර්මික ව, වරද සහිතව නො හැසිරෙමි. මම සිවි රජුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨවැ උපන් නිසා යැ.

මම වනාහි නායකයෙක් ද, පියෙක් ද, රට පාලනය කරන්නෙක් ද, ප්‍රසිද්ධ කෙනෙක් ද සිවි රජවරුන් ගේ ධර්මය ගරු කරන්නෙක් ද වෙමි. මම ඒ ධර්මය අනුව සිතන්නෙමි. එහෙයින් මගේ සිතට වසඟ නො වෙමි. චිත්ත වසයෙහි නො පවතිමි.

මහරජ, ඒකාන්තයෙන් නුඹවහන්සේ, විපත්ති රහිතව, බිය රහිතවැ, බොහෝ කලක් රජය කරවන්නේ ය. නුඹවහන්සේ ප්‍රඥාවන්තය. එබැවිනි.

ධර්මයෙහි ප්‍රමාද නො වෙවයි, යම් ධර්මයක් ඔබ කියයි ද, ඒ ධර්මයට මම සතුටු වෙමි. අධිපති ක්‍ෂත්‍රියයෝ ධර්මයෙහි ප්‍රමාද වූයේ ඓශ්වර්යයෙන් චුත වේ.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ මව්පියන් කෙරෙහි දැහැමින් හැසිරේවා! මෙලොව මව්පියන් කෙරෙහි සුචරිත ධර්මයන්හි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යන්නේය.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, අඹුදරුවන් කෙරෙහි දැහැමින් හැසිරෙව. අඹු දරුවන් කෙරෙහි සුචරිතව හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යන්නෝ ය.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, [missing trans] කෙරෙහි දැහැමින් හැසිරෙව. [missing trans] කෙරෙහි සුචරිතව හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යන්නෝ ය.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, බල සේනාවන් කෙරෙහි දැහැමින් හැසිරෙව. එසේ සුචරිත ධර්මයෙහි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යනු මැනවි.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, ගම් නියම්ගම් වැසියන් කෙරෙහි ධර්මයෙහි හැසිරෙව. එසේ සුචරිත ධර්මයෙහි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යනු මැනවි.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, රටවැසියන් කෙරෙහි ද, ජනපදවැසියන් කෙරෙහි ද දැහැමින් හැසිරෙව. එසේ සුචරිත ධර්මයෙහි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යනු මැනවි.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි දැහැමෙන් සුචරිතයේ හැසිරෙන්න. එසේ සුචරිතයෙහි හැසිරී පරලොව ස්වර්ගයට පැමිණෙන්න.

ක්‍ෂත්‍රිය මහරජ, මෘග පක්‍ෂීන් කෙරෙහි දැහැමින් හැසිරෙව. මෙලොව මෘග පක්‍ෂීන් කෙරෙහි පැවැත්විය යුතු සුචරිත ධර්මයෙහි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට යන්න.

මහරජ, ධර්මයෙහි හැසිරෙන්න. පුරුදු කරන ලද ධර්මය සැප ගෙන දෙන්නේය. මෙලොව ධර්මයෙහි හැසිර පරලොව ස්වර්ගයට පිවිසෙන්න.

මහරජ, දැහැමින් හැසිරෙන්න. ශක්‍රයා සහිත දෙවියෝ ද මහා බ්‍රහ්මයා සහිත බ්‍රහ්මයෝ ද මැනැවින් පුරුදු කරන ලද ධර්මය නිසා, දෙව්ලොවට පැමිණියාහු වෙති.

එහි සබ්බාපී යනු, රජතුමනි, මම හුදකලාව ම පිළිසන්ව රැගෙන එන්නෙමි. නුඹ වහන්සේ ද මා ද හැර වෙන කිසිවෙක් මෙම ක්‍රියාවේ ආකාර මාත්‍රයකු දු නො දන්නේ වේ. න ජඤ්ඤා නොදනිත් යැයි භුසෙහි යනු, ඒ මා විසින් දෙන ලද උම්මාදන්තිය සමග රමණය කරමින් තමන්ගේ තෘෂ්ණාව ආශාව දැඩි කර, වර්ධනය කර සිතේ අභිලාෂය පුරවා ගන්න යනුයි. පජාහි යනු, මනදොළ පුරවා ඉදින් ඇය රුචි නොකරයි ද, ඉක්බිති ඇය මට ම පවරා දෙන්න. කම්මකරං යනු මිත්‍රය අභිපාරකය, යම් මිනිසකු පාප කර්මයක් කරන්නේ, හෙතෙම පසුව, මෙලොව අන්‍යයන් මේ පාප කර්මය නොදනීවායි, නොමදැනගනිත්වායි සිතයි. කල්පනා කරයි ද මේ නරක සිතිවිල්ල නපුරු වන්නේය. ඊට කාරණා කවරේද? පස්සන්ති භුතානි කරොන්තමෙතං යනු, යම් බුදුවරයකු, පසේ බුදුවරයෙකු බුද්ධ පුත්‍රයෙකු සෘද්ධි බලයෙන් යුක්ත වූවාහු. ඔවුහු මෙය දන්නාහු ම ය. න මෙ පියා යනු, මිත්‍ර අභිපාරකය, මේ පොළෝ තලයෙහි ඒ උම්මාදන්තිය අන්‍යයන්ට වඩා තොපට වටිනා බව නො අදහන්නෙහි ද?

සීහොව සෙලස්ස ගුහං යනු මහරජ; ඉදින් නුඹ ඇය, මෙහි නො ගෙනෙහි නම්, යම්සේ සිංහයා කෙලෙස් දාහය උපන් කල්හි සිංහ පෝතිකාවියගේ වාසස්ථාන වූ මැණික් ගුහාවට එළඹෙයි ද මෙසේ ඇය වසන තැනට යන්න. එහිදී තමන්ගේ ප්‍රාර්ථනාව සම්පූර්ණ කරගනු මැනවි. සුඛප්ඵලං යනු මිත්‍ර අහිපාරකය, පණ්ඩිතයෝ ආත්ම දුක්ඛයෙන් පෙළෙන ලද්දේ නමුත්, සැප විපාක දෙන කුශල කර්මයෝ අත් නො හරිත්. සම්මො හීතාවා යනු මෝහයෙන් මුළා වූවෝ ද සැපයෙන් මත්වූවෝ ද පව්කම් නම් රැස් නොකරත්. යථා සුඛං සිබ්බ කරොහි කාමං යනු ස්වාමි; සිවිරාජය, තමන්ගේ දාසිය පරිහරණය කරන්නාට නින්දාවෙක් නැත. ඔබ කැමති පරිද්දෙන් ඒ සුවය විඳ ගන්න. තමන් කැමති පරිද්දෙන් මනදොළ පුරාගන්න. නතේන සො ජීවති යනු, මිත්‍ර අහිපාරකය, යමෙක් ඉසුරුමත්ව පව්කම් කරයි ද? එසේ කොට කිමෙක් ද මා දෙව්-මිනිස්සු මට කුමක් කියත්දැ’යි තැති නොගනියිද ලජ්ජාවට පත් නොවෙයිද ඔහු ඒ කර්මයෙන් දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් නොවෙයි. වහාම මිය යයි. දේවතාවෝද, කිමෙක්ද මේ පාපකාරී රජුගේ රාජ්‍යයෙන් ඔහුට කුමන වරයක්ද? වැලි කළයක් බෙල්ලේ බැඳ මළේ යයි ලාමක වූ නෙතින් බලති.

අඤ්ඤාතකං යනු මහරජතුමනි, අනුන් සන්තක දෙයක් ඒ අයිතිකරු විසින් දෙන ලද්දේද? ඒ දානයෙන් ප්‍රතිග්‍රාහක දායක යන දෙපක්‍ෂයටම උසස් ප්‍රතිඵල ලැබේ. ප්‍රතිග්‍රාහකයන් විසින් පිළිගන්නා කල්හි, එම දානය දායකයාට මහත් විපාක දෙයි. අඤ්ඤොනු -පෙ- අද්ධා පියා -පෙ- යො අන්තදුක්ඛෙනා යනු මිත්‍ර අහිපාරකය, යමෙක් තමන්ගේ දුකින් පෙලුණේ ඒ දුක අනුන් ද දවාලයි. තමන්ගේ ශරීරයෙන් ඉවත් වී අනුන්ගේ ශරීරයෙහි දමා ගසයි. අනුන්ගේ සැපයෙන් තමන්ගේ සැපය දවාලයි. හේ අනුන්ගේ සැපය තමා කෙරෙහි බහාලයි. තමන්ගේ දුක අත හරින්නෙමියි අනුන්ව දුකට පත් කරවයි. තමන් සැපයෙන් සැප විඳින්නෙමියි අනුන්ගේ සැපය විනාශ කරයි. යම්සේ මේ මාගේ සැපදුක් එසේ අනුන්ට කැමැති පරිදි සිදු නොවේ. ස වෙදි ධම්මං ඔහු ධර්මය දනියි නම් මේ ගාථා තුනේ අර්ථයයි.

පියෙන තෙ දම්මි යනු ප්‍රිය වූ කාරණා නිසාවෙන් ප්‍රිය වූ ප්‍රතිඵල ප්‍රාර්ථනා කරමින් දෙමියි යන අර්ථයයි. පියං ලභන්ති යනු සසර සැරිසරනා තාක් කල් ප්‍රිය දේ ම ලබයි. කාමහේතුකං යනු මිත්‍ර අහිපාරක, කාමහේතුක වූ අයුක්තියක් කොට තමන්ට වද දෙන්නෙමියි මට ලොකු විපර්යාසයක් උපදියි. මය්හසතිං යනු මගේ අයිතියයි. මය්හසති යනු පාඨයයි. මගේ සන්තකයේ ඇය යයි ඉදින් සිතන්නේ නුඹ ඇයට නොකැමැති වෙහි යනු අර්ථයයි. සබ්බජනස්සා යනු සියලු සේනාවෝ රැස්කරවා ඒ සියලු ජනයා ඉදිරියේ ඇය මා සන්තක නොවේ යයි පරිත්‍යාග කරන්නෙමි. තරො අව්හයෙසී යනු ඉක්බිති ඇය අයිතිය අත්හළ බැවින් ඔබ කැඳවාගෙන යන්නෙහි. අදූසියං යනු අපරාධ නොකිරීමයි. කත්තෙ යනු ඔහුටම වෙනත් නමකින් ආමන්ත්‍රණය කිරීමයි. ඔහු වනාහි රජුට හිතවත්ව ක්‍රියා කරයි. එහෙයින් කත්තා යයි කියයි. න චාපි ත්‍යස්සා යනු මෙසේ නො කළ යුත්තක් කෙළේ යයි නගරයේ දී ඔබට කිසිවෙක් පක්‍ෂපාතී නොවන්නේය.

නින්‍දං යනු හුදෙක් ඇනුම්පද ම නොවේ. ඉදින් මා කිසිවෙකු නින්දා කරන්නේ හෝ ප්‍රශංසා කරන්නේ හෝ වෙයි. යම් දෝෂයක් ඉදිරියේ කිසිවෙක් නින්දා කෙරෙහි. ප්‍රශංසා කරන්නේ ම හෝ දෝෂයක් හෝ ඉදිවෙන්නේය. ගරහන්නේය. ඒ මම ද නින්දා ප්‍රශංසා ගැරහීම් ද සියල්ල ඉවසන්නෙමි. ඒ සියල්ල, මා වෙතට පැමිණේවායි කියයි. තම්හා යනු යමෙක් මේ නින්දා ආදිය නොගනී ද, ඒ පුරුෂයා කෙරෙන් ඉසුරු සංඛ්‍යාත සිරියාව ද, ප්‍රඥා සංඛ්‍යාත වාසනාව ද, ගෙඩබිමින් ලිස්සා ගලායන මහා වැසි දහරාවක් සමාන වැගිරීම් වශයෙන් පහව ගලා යයි. නොපිහිටන්නේය යනුයි. එත්තො යනු, මෙයින් මගේ ඇගේ පරිත්‍යාග කළ කාරණාවයි. ධම්මාති සාරඤ්ච යනු ධර්මය ඉක්මවා පවතින යම්කිසි අකුසලයක් වෙයි. පටිච්ඡිස්සාමි යනු පිළිගන්නෙමි. ථාවරානාං තසානං යනු යම්සේ මහපොළොව, මහරහතුන්ට ද පෘථග්ජනයන්ට ද, කිසිම වෙනසක් නොදක්වයි. සියල්ල ඉවසයි ද, එසේ ම මම ද, ඒ සියල්ල ඉවසන්නෙමි. පිළිගන්නෙමි යි දීපනය කරයි. එකොපිමං යනු මම ද, හුදෙකලාව ම වේ. තමන්ගේ දුක්ඛය එතර කරන්නෙමි. උසුලන්නෙමි. ධම්මෙට්ඨිතො යනු විනිශ්චය ධර්මයෙහි ද, ලෝක ධර්මයෙහි ද තුන් වැදෑරුම් සුචරිත ධර්මයෙහි ද සිටියේ වී.

සග්ගූපගං යනු දේවයන් වහන්ස, මේ පිංකම් නිසා ස්වර්ගගාමී වෙයි. යඤ්ඤං ධනං යනු යඤ්ඤෙ ධනං යන මේ පාඨමයි. සඛා යනු උම්මාදන්තිය ද මගේ යෙහෙළි යයි. නුඹ ද, සහායක වෙයි. පිතරො යනු මහා බ්‍රහ්මයා. සබ්බෙ යනු හුදෙක් දෙවියන්, බ්‍රහ්මයන් පමණක් නොව සියලු රටවැසියෝ ද මා දෙස බලා පින්වත්නි! විශ්වාසයාගේ භාර්යාව මේ රජහු විසින් ගෙන්වා ගන්නා ලද්දේ යයි කියා නින්දා කරන්නාහුය. න හේතු ධම්මං යන මේ කර්මය අධාර්මික නො වේ. යං තෙ මයා යනු යම් හෙයකින් මා විසින් ඇය ඔබට දෙන ලද්දේද, එහෙයින් එය අධර්මය යයි නොකියන්නාහ. සතං යනු බුද්ධාදි සත්පුරුෂයන්ගේ ක්‍ෂාන්ති, මෛත්‍රී භාවනා ශීල ආචාර සංඛ්‍යාත ධර්මයේ මැනවින් වර්ණනා කරන ලදි. සමුද්ද වෙලා දුරච්චයානී යනු යම්සේ මහමුහුද වෙරළ නො ඉක්මවයි ද, එසේ මම ද ශීල ධර්මය නො ඉක්මවන්නෙමියි කියයි.

ආහුනෙය්‍යොමෙසී යනු මහරජ! මගේ පූජාවන්ට සුදුසු පුද්ගලයා මෙන් ද, පුද පඬුරු යවමින් සත්කාර කළයුතු පුද්ගලයා ද වීමට සුදුසුයි. ධාතා විධාතා වසි කාම පාලො යනු මහරජ, නුඹ ම මා දරන බැවින් ධාතෲ වූද, ඉසුරු සම්පත් විදහත බැවින් විධාතෘ (මහාබ්‍රහ්ම) වීද කැමැති පතන නො පතන කාමයන් පාලනය කරන බැවින් කාමපාල නම් වේ. නයි හුතා යනු ඔබට දෙන ලද, කාමෙන මෙ යනු මගේ කැමැත්තෙන් මා ප්‍රාර්ථනා කරන ලෙස උම්මාදන්තිය පිළිගන්නැයි මෙසේ අහිපාරකයා රජුට යාඥා කරයි. රජු මට වැඩක් නැතැයි ප්‍රතික්‍ෂේප කරයි. බිම වැටුණු කුරුළු කූඩුවක් පිට පසින් පැහැර වනයෙහි දමන සේ දෙදෙනාම එය දුරු කරන්නේ ම ය. නැවත රජු කථා නොකරන සේ තර්ජනය වසයෙන් කරන්නේ අද්ධා හි යනාදි ගාථාව කීහ. එහි කත්තුපුත්තා යනු, ඔහුගේ පිය පසින් මෙන් මෙසේ ආමන්ත්‍රණය කරයි. මෙය මෙසේ කියන ලද්දේ වෙයි. ඒකාන්තයෙන් ඔබ, මෙයින් පෙර මගේ සියලු ධර්මයන්හි හැසිරුණේ මට හිතෛෂීව වර්ධනය වූයේ ම විය. දැන් වනාහි විරුද්ධ වූයේ වී, බොහෝ කොට කථා කෙළේය. එසේ විකාර කථා නොකරව. අනික් රජෙක්, ඔබගේ භාර්යාව කෙරෙහි මෙසේ පිළිබඳ සිතක් වූයේ නම්, අරුණු නැගීමට පළමුව ඔබ ගේ හිස කප්පවා ඈ තමන්ගේ ගෙට ගෙන්වා ගන්නේයි. මම වනාහි අකුසල භයින් එසේ නො කරමි. මිනිසෙක්ව අන්‍යයක් කරහි ද කවරෙක් මේ ජීවලෝකයේ උදෑසනින් ම යහපත් ක්‍රියා කරන්නේ ඉදින් මම මෙන් වෙනත් රජ කෙනෙකු, ඔබගේ බිරිඳ කෙරෙහි බැඳුණු සිත් ඇත්තේ වන්නේ ය. හිරු පෑයූ කල්හි ම, ඔබගේ හිස බිඳ සිඳවා එය තමන්ගේ ගෘහයෙහි තබන්නේ ය. මම වනාහි අකුසල බිය නිසාවෙන් එසේ නොකර නිශ්ශබ්ද වූයෙමි. ඔබේ බිරිඳගෙන් මට කාරියක් නැතැ’යි ඔහුට තරවටු කෙළේය.

එය අසා යළිදු කිසිවක් කීමට නොහැකිවන්නේ රජුට ස්තුති වශයෙන් තුවංනූ යන ගාථාව කීවේය. එහි අර්ථය, මහරජ; නුඹ මුළු දඹදිව ම අනෙක් සියලු රජවරුන්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨය. අනුත්තරය. නුඹ විනිශ්චය ධර්මය ද, ලෝක ධර්මය ද, සුචරිත ධර්මයන් ද රැකීම් වශයෙන් ධර්මයෙහි සැඟවුණේ ඒවා දන්නා බැවින් ධර්මවිදූ වූ ඔබ, සුමේධ නම් වී. ඒ ඔබ යම් ධර්මයක් රකිහිද? එයින් ම සුරැකෙන්නේය. චිරාත් කලක් ජීවත් වෙව. මට ධර්මය ද වදාරන්න. දැහැමි පාලක වූ ධර්මරක්‍ෂිත වූයේ උතුම් රජ කෙනෙකි.

ඉක්බිති රජු දහම් දෙසමින් තදිංඝා යනාදිය කීවේය. එහි ඉංඝා යනු චෝදනා කිරීම් අර්ථයෙහි නිපාත පදයකි. යම්හෙයකින් මට චෝදනා කරහි, එසේ හෙයින් යන අර්ථයයි. සතං යනු බුද්ධාදී සත්පුරුෂයන් විසින් සේවනය කරන ලද්දේ. සාධූ යනු සුන්දර ප්‍රශස්ථ අර්ථයයි. විනිශ්චය ලෝක, සුචරිත ධර්මයෙහි රුචි කරනුයේ දහමෙහි ඇලෙයි. එබඳු ආකාර වූ, ජීවිතයක් දුරුකරන්නේ ද, කිසිවක් නොකරයි ද, එහෙයින් යහපත් නම් වේ. පඤ්ඤාණවා යනු ඤාණයෙන් යුක්ත බව ය. මිත්තානමද්දුබ්භො යනු මිත්‍රයාගේ අදූෂිත බවයි. ඨිතධම්මස්ස යනු, පිහිටියා වූ ත්‍රිවිධ ධර්මයාගේ. ආසෙථා යනු ආසනයක හිඳිනා බව දේශනා කරන විලාශයෙන් සතරාකාර ඉරියව්වලින් සැපයක් පිහිටුවා ගැනීම යන මේ අර්ථයයි. සීතච්ඡායායා යනු අඹුදරු ඤාති මිත්‍රාදීන් ගේ සිසිල් වූ ඡායාවය. සංඝරෙ යනු, සිය ගෘහයෙහි, තමන්ගේ ගෙදර යන අර්ථයයි. අධාර්මික බලි දඬුවම් ආදියෙන් උපද්‍රව නැතිව සැපසේ වසන්නේ ය යනුවෙන් දක්වයි. නවාහමෙතං යනු මිත්‍ර අහිපාරකය, යම්බඳු මෙය නොබලා සිතට වසඟ වී කරන ලද්දේ, අයහපතක් කරන ලද්දේ, මෙය මම රුචි නො කරමි. යෙවාපි ඤත්‍වානා යනු යම්බඳු රජවරු දැන විමසා තීරණය කොට තෙමේ කරත් ද නම් මම ඔවුන්ගේ ක්‍රියා රුචිකරමි යන අදහසයි. ඉමා උපමා යනු, මේ අර්ථයෙහි, නුඹ මගේ මේ උපමා දෙක අසනු මැනවි.

ජිම්භං යනු වංකකමයි. නෙත්තෙ යනු ගම් ගව දෙනක් පමුණුවයි ද, ඒ අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ වෘෂභයා ය. පගෙවා යනු ඔහු අධර්මයෙහි හැසිරෙන කල්හි සෙසු ජනතාව ඔහු මෙන් හැසිරෙයි. අතිශයින් කරයි යන අර්ථයයි. ධම්මිකො යනු සතර අගති ගමන හැර ධර්මයෙන් රාජ්‍යය කරන්නේය. අමරත්තං යනු දේවත්වයයි. රතනං සිත ඇති සිත නැති රත්න. වත්‍ථියං යනු කසී වස්ත්‍රම වේ. අස්සිත්‍ථියෝ වාත වේගයෙන් දුවන අශ්වයන් ද, උත්තම රූපශ්‍රීයෙන් යුතු ස්ත්‍රීහු ද වෙති. රතනං මණිකඤ්ච යනු සප්තවිධ මැණික් ද, මහාර්ඝ භාණ්ඩ ද වේ. අභිපාලයන්ති යනු ආලෝක කරන්නාහු රකිත්. න තස්සා යනු ඒ චක්‍රවර්ති රජකම සඳහා වුව ද විෂම චර්යා නො කරමි යන අර්ථයයි. නේතා යනු මහාජනයා කුසලයේ පිහිටා දිව්‍ය නගරයට පමුණුවන ඔහුට හිතවත් වූයේ සිවි රජතුමා, ධර්මයෙහි හැසිරේයයි සියලු දඹදිව වැසියන් දන්නා බැවින් උග්ගතෙ සම වූ, රාෂ්ට්‍ර පාලනයක් ඇති බැවින් රට්ඨපාලො අපචාය මානො යනු පෞරාණික සිවිරජ දරුවන්ගේ ප්‍රවේණි ධර්මය උල්ලංඝනය නොකරමින්, එක රකිමින් සො යනු ඒ මම ඒ ධර්මයම අනුව හැසිරෙමින් එහෙයින් ඒ කාරණයෙන් තමාගේ සිතිවිලිවලට වසඟ නොවෙමින් පවතිමි.

මෙසේ බෝසතුන්ගේ දැහැමි කථා අසා අහිපාරක ස්තුති කරන්නේ, අද්ධා යනාදිය කීවේය. නප්පමජ්ජසි යනු තමා විසින් කියන ලද ධර්මය අප්‍රමාදීව කරහි. එහිම වාසය කරහි. ධම්මං පමජ්ජා ධර්මය ප්‍රමාදකොට අගති වශයෙන් ගෙන මෙසේ ඔහු, ඔහුට ස්තුති කොට ධම්මං චරා යනු ධර්මයෙහි හැසිරීම නියෝජනය කරන්නේ මත්තෙහි දු දස අවවාද ගාථා කීවේය. ඒවායේ අර්ථය යට සඳහන් තේසකුණ ජාතකයේ ද, වර්ණනා කොට ඇත.

මෙසේ අහිපාරක සෙනෙවියාට රජු විසින් දහම් දෙසා රජු උම්මාදන්තිය පිළිබඳ සිත දුරුකෙළේය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර දක්වා, සත්‍යය ප්‍රකාශ කොට ජාතකය නිමාකළ සේක. සත්‍යය අවසානයේ ඒ භික්‍ෂුව සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියේය. එකල සුනන්ද රියදුරා ආනන්ද විය. අහිපාරක සාරිපුත්තය. උම්මාදන්තිය උප්පලවණ්ණා වූවා. සෙසු පිරිස බුදු පිරිසයි. සිවි රජු වනාහි මම ම වෙමි.

උම්මාදන්ති ජාතකය නිමි.