3. සුධාභොජනජාතකවණ‍්ණනා 535 අට‍්ඨකථා

3. සුධාභෝජන ජාතකය (535)

න ගුත්තමෙ යන මෙය ශාස්තෲන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩ වාසය කරන සේක්, එක් දන් දෙනු කැමැති භික්‍ෂුවක් අරභයා දේශනා කළ සේක. ඔහු වනාහි සැවැත්නුවර එක් කුලපුත්‍රයෙක් ව බුදුරදුන්ගේ දැහැමි කථා අසා පැහැදුණු සිත් අත්තේ පැවිදි වී සීලාදියෙහි පිරිපුන් බව ඇත්තේ ධුතාංග වීර්ය ගුණ සම්පන්න වූයේ, සබ්‍රහ්මචාරින් විෂයයෙහි පවත්වන ලද මෙත් සිත් ඇත්තේ, දිනකට තුන්වරක් බුද්ධ ධම්ම සංඝ උපස්ථානයෙහි අප්‍රමාදි වූයේ, ආචාර සම්පන්න වූයේ, දානාධ්‍යාශයක් ඇති විය. අර්ථවත් දහම් කථා කරන සුළු වූයේ, තමන් විසින් ලද ප්‍රතිග්‍රාහකයන් වැඩ සිටිනා කල්හි, සුන් වූ බත් ඇතිව සිට දෙන්නේ ම ය. ඔහුගේ ඒ දානාශාව දානයේ ඇලුණු සිත් ඇති බව භික්‍ෂු සංඝයා කෙරෙහි ප්‍රකට විය. ඉක්බිති එක් දවසක් ධර්ම සභාවේ කථාවක් උපදවූහ. ඇවැත්නි, අසවල් භික්‍ෂුව දානාධ්‍යාශ ඇත්තේ, දානයේ ඇලුණු සිත් ඇත්තේ, තමන් විසින් ලබන ලද අල්ලක් පමණකුදු ලෝභය සිඳ සබ්‍රහ්මචාරීන්ට දෙයි. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අධ්‍යාශයකි. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ කථාව දිව්‍යශ්‍රෝත ධාතුවෙන් අසා ගඳකිළියෙන් නික්ම අවුත් මහණෙනි, කිනම් කථාවකින් යුක්ත වූවෙහිද? විචාරා, මෙනම් කථාවකින් යයි කී කල්හි මහණෙනි, මේ භික්‍ෂුව පෙර දානයෙහි නොකැමැති වූයේ, මසුරුව තණ අග පිනිබිඳක් පමණකුදු නුදුන්නේ විය. ඉක්බිති ඔහු මම දමනය කොට කළකිරීම ඇතිකොට දානානිශංස වර්ණනා කොට දානයෙහි පිහිටෙව්වේ වෙයි. හෙතෙම අල්ලක් පමණකුදු ජලය ලැබ, නොදී පානය නොකරන්නෙමියි මා සමීපයේ දී වර දුන්නේය. ඒ ප්‍රතිඵල වශයෙන් දානාධ්‍යාශ ඇත්තේ දානයෙහි ඇලුණේ යයි වදාරා අතීතය ගෙනහැර පෑ සේක.

අතීතයේ බරණැස බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කරවන කල්හි එක් ගෘහපතියෙක් අසූකෙළක් ධනය ඇති මහත් ආඪ්‍ය සම්පන්න විය. ඉක්බිති ඔහුට රජු සිටු තනතුරේ තැබීය. හෙතෙම රාජපූජිත වූයේ නාගරිකයන් විසින් පුදන ලද්දේ වී එක දවසක් තමන්ගේ සම්පත් බලා මෙසේ සිතුවේය. මේ සම්පත් මා විසින් අතීතයේ රැස් නොකරන ලද්දේ ම කාය දුශ්චරිතාදියෙන් වෙන්වූයේ, ලබන ලද සුචරිත ධර්ම පුරා ලබන ලද්දේ අනාගතයේ දී මා විසින් මට පිහිට පිණිස යමක් කිරීමට වටී යයි. හෙතෙම රජු සමීපයට ගොස්, දේවයන් වහන්ස, මගේ නිවසේ අසූකෙළක් ධනය ඇත. ඒවා ගනීවායි කියා කී කල්හි, ඔබේ ධනයෙන් මට වැඩක් නැත. මට බොහෝ ධනය ඇති එහෙයින් යමක් කැමැත්තෙමි නම් ගනිව් යයි කී කල්හි, දේවයන් වහන්ස කිම, මම ධනය දෙන්ට දෙන්ට ලබමි යි කීවේය. ඉක්බිති රජු කැමැත්තක් කරවයි කී කල්හි නගරයේ සිව් දොරටුවල නගර මැද ද, මන්දිරයේ දොරටුවේ ද දානශාලා හයක් කරවා දිනපතා හයකෝටියක් පරිත්‍යාග කරමින් මහා දානයක් පැවැත්වීය. ඔහු දිවි ඇති තෙක් දන් දී මේ මගේ දානවංසය නොසිඳවයි, පුතුන්ට අනුශාසනා කොට ජීවිතය කෙළවර ශක්‍රදේවේන්‍ද්‍රයා වී උපන්නේය. ඔහුගේ පුතා ද එසේම දන් දී චන්‍ද්‍රයා වී උපන්නේ ය. ඔහුගේ පුතා සූර්යයා වී උපන්නේය. ඔහුගේ පුතා මාතලී වී, ඔහුගේ පුතා පංචසිඛ වී උපන්නේය. ඔහුගේ පුතා අසූ කෙළක් සම්පත් ඇති, සයවෙනි මච්ඡරිය කෝසිය සිටු විය. ඒ මගේ මූ මිත්තෝ බාලයෝ වූහ. දුකින් රැස්කරන ලද ධනය ඉවත දැමූහ. මම වනාහි ධනය රකින්නෙමි. කිසිවෙකුට කිසිවක් නොදෙන්නෙමියි සිතා දානශාලා වසා දමා ගින්නෙන් දවා තද මසුරෙක් බවට පත්විය.

ඉක්බිති ඔහුගේ ගෙදොර යාචකයෝ රැස්වී දෑස් ඔසවා, මහ සිටුතුමනි, තමන්ගේ මී මුත්තන්ගේ වංසය නොනසන්න. දන් දෙන්නැයි මහහඬින් වැළපුනාහ. ඒ අසා මහජනයා, මච්ඡරිය කෝසිය විසින් තමන්ගේ වංසය සිඳින ලද්දේ යයි ගර්හා කෙළේය. හෙතෙම ලජ්ජාවට පත්වූයේ, මන්දිර දොරටුවේ යාචකයන් සිටින තැන් වැළැක්වීමට, ආරක්‍ෂකයෙකු තැබීය. ඔවුහු සම්පත් නොමැතිව යළි ඔහුගේ ගෙදොර දෙස නොබැලූහ. ඔහු එතැන් පටන් ධනය ම රැස්කිරීමේ ඇලුණේ තමන් විසින් ද අනුභව නොකරයි. අඹුදරුවන්ට ද නොදෙයි. සතුන්ට දමන ලද කැඳබත් පමණක් අනුභව කරයි. මුල්ගෙඩි පමණක් කයි. පරණ වූ වස්ත්‍රයක් අඳියි. කොළවලින් සෑදූ මුදුනක් කරවා දිරාගිය ගොනකු යොදවන ලද රථයකින් ගමන් කරයි. මෙසේ ඔහුගේ අසත්පුරුෂ වූ ධනය බල්ලකු විසින් ලබන ලද පොල්ගෙඩියක් මෙන් විය.

ඔහු එක දවසක් රාජ උපස්ථානයට යන්නේ, දෙවෙනි සිටුතුමා රැගෙන යන්නෙමියි, ඔහුගේ ගෙදරට ගියේය. එකෙණෙහි දෙවෙනි සිටු, දූපුතුන් විසින් පිරිවරන ලද්දේ, නවනීත, ගිතෙල්, වෙඬරු, මී, උක්, සකුරු, කුඩු ආදියෙන් සමන්විත කිරිබතක් අනුභව කරමින් හුන්නේ විය. ඔහු මසුරු සිටාණන් දැක අසුනින් නැගිට, එන්න මහසිටුතුමනි, මේ පුටුවේ හිඳගන්න. කිරිබත් අනුභව කරන්නෙමු යි කීවේය. ඔහුගේ කිරිබත් දැක මුවෙහි කෙළ හටගත්තේය. ඔහු මෙසේ ද සිතුවේය. කනු කැමැත්තේ විය. ඉදින් මම කන්නෙම් ද අනුසිටුතුමා මගේ ගෙදරට පැමිණි කල්හි, පෙරළා සත්කාර කළයුතු වන්නේ ය. මෙසේ මගේ ධනය නැසෙන්නේ ය. අනුභව නොකරන්නෙමියි කීවේය. යළි යළිත් ඉල්වනු ලබන්නේ නමුත්, දැන් මම කෑමට නොහැකි වෙමියි, නොකැමැති විය. දෙවෙනි සිටුතුමා අනුභව කරන කල්හි ද බලා සිටින්නේ මුඛයේ හටගත් කෙළ ඇතිව සිට, ඔහුගේ බත් කිස නිමවූ කල්හි ඔහු සමග රාජ මන්දිරයට ගොස් යළිත් තම නිවසට පැමිණියේ කිරිබත් තෘෂ්ණාවෙන් පෙළෙමින් මෙසේ සිතීය. ඉදින් මම කිරිබත් කනු කැමැත්තේ වෙමියි කියම් ද? මහජනයා ද කනු කැමැත්තෝ වන්නෝය. බොහෝ සහල් ආදිය විනාශ වන්නේ ය. කිසිවෙකුටත් නොකියන්නෙමි. හෙතෙම දිවා රාත්‍රී දෙකේ කිරිබත් ගැන ම සිතන්නේ, කල්ගත කරමින්ම ධනය විනාශ වේ යන බියෙන් කිසිවෙකුට නොකියාම පිපාසාව ඉවසීය. පිළිවෙලින් ඉවසීමට නොහැකිව හටගත් පඬුවන් පැහැ ඇත්තේ විය. මෙසේ ඇතිකල්හි, ධනය නැසීමේ බියෙන් කථා නොකරන්නේ, පසුකාලයේ දුර්වල වී සයනයේ වැතිරී හොත්තේ ය.

ඉක්බිති ඔහුගේ බිරිඳ ළඟට එළඹ, අතින් පිට පිරිමදිමින් කිමෙක් ද ස්වාමීනි, ඔබට අපහසුවක්දැයි විචාළාය. ඔබගේ ශරීරයේ අපහසුවක් කරහි, මට අපහසුවක් නැත. ස්වාමීනි, පඬුවන් පැහැ ඇත්තේ කිමෙක් ද? ඔබට කිසියම් සිතිවිල්ලක් ඇත්ද? නැතහොත් කිසියම් ආශාවක් උපන්නේ ද? එසේය, තණ්හාවක් උපන්නේ ය. ස්වාමීනි, කියන්න. හැකිවන්නෙහි නම් එය රකිත්වා යයි. රැකිය යුත්තක් වේනම් රැකගන්නෙමි. මෙසේ ද ධනය හානිවන බියෙන් කීමට උත්සාහ නො කළේය. ඇය විසින් නැවත නැවතත් පෙළනු ලබන්නී කීවේය. සොඳුර, මම එක දවසක් අනුසෙට්ඨි (යුවරජු) ගිතෙල් මී හකුරු චූර්ණ සහිතව සකස් කළ කිරිබතක් අනුභව කරනු දැක, එතැන් පටන් එවැනි කිරිබතක් අනුභව කිරීමට කැමැත්තක් හටගත්තේ ය යනුවෙනි. අසත්පුරුෂය, කිම ඔබ දුකට පත්වුණේ? සියලුම බරණැස් නුවර වැසියන්ට ඇති තරම් කිරිබත් උයන්නෙමි යි. එවිට ඔහුට හිසට මුගුරකින් පහර දෙන ආකාරයක් මෙන් විය. ඔහු ඇයව කුපිත කරවා මම ඔබට මහත් ධනය ඇති බව දනිමි. ඉදින් තිගේ කුල ගෙදරින් ගෙනා ධනය ඇත්තේ නම් කිරිබතක් පිස, නගරවැසියන්ට දෙවයි කීවේය. එසේ වී නම් එක වීදියක වැසියන්ට සෑහෙන තරම් පිසුණේ කොට දෙමියි. කිමෙක්ද ඔබට ඔවුන් විසින් තමන් සන්තක දේ අනුභව කරත්වාද? එසේ වී නම්, එහෙ මෙහෙ ඈත ගෙවල් හත බැගින්වුන්ට ඇති තරම් කොට? ඔබට ඔවුන්ගෙන් ඇති යහපත කුමක්ද? එසේ වීනම් මේ ගෙදර පිරිවර ජනයාට ඇති තරම්? ඔවුන්ගෙන් ඔබට ඇති ප්‍රතිඵලය? එසේ වී නම් ඤාති ජනතාවට පමණක් ඇති තරම් පිසමි. ඔබට ඒ අය ගෙන් කිම? එසේ වීනම් ස්වාමීනි ඔබටත් මටත් පිසමි. තී කවරියක්ද? ඔබට නොවටියි. ස්වාමීනි, එසේ වීනම් ඔබට පමණක් හුදකලාවම පිසමි. ගෙදර දී මා වෙනුවෙන් නොපිසව. එසේ පිසන කල්හි බොහෝ කොට පිසත්. මට පාත්‍රයට සහල් හතරෙන් එකක් ද, කිරි ඇති තරම් ද, හකුරු කුඩා පෙට්ටියක් ද, මීපැණි ද එක භාජනයක් ද දෙන්න. වනයට ගොස්, එහිදී පිස අනුභව කරන්නෙමියි ඇය එසේ කළාය. ඔහු ඒ සියල්ල මෙහෙකරුවා ලවා ගෙන්වා ගෙන අසවල් තැන සිටුවයි ඔහුව පළමුව යවා හුදකලාව ම වසාගෙන එක්තරා වෙනත් විලාශයකින් එහි ගොස්, නදීතෙර එක් ගසක් මුල උඳුනක් කරවා, දර-දිය ගෙන්වාගෙන, නුඹ ගොස්, එක් මගක සිට කිසිවකු දැක්කේ නම් මට සංඥාවක් දෙන්නැයි මා විසින් අඬ ගසන කල්හි, පැමිණෙන්නයි ඔහු යවා ගිනිගොඩක් කොට කිරිබත පිසීය.

එකෙණෙහි ශක්‍ර දිව්‍යරාජයා, දසදහසක් යොදුන් අලංකෘත දිව්‍ය නගරයක යොදුන් හැටක් සහිත ස්වර්ණ වීථිය, යොදුන් දහසක් උස වෛජයන්ත ප්‍රාසාදය, යොදුන් පන්සියයක් වූ සුධර්මාව, යොදුන් සැටක් වූ පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනය, යොදුන් පහක් පමණ වූ, රන්මල් සුදු කුඩ පිරිවරා ගත්‌ කෝටි සංඛ්‍යාත දිව්‍යාංගනාවන් අලංකාර ලෙස පිළියෙල කරගත් ආත්මභාව ආදී මේ තමන්ගේ ශ්‍රී සම්පත බලා, කුමන හේතුවක් නිසා, මා විසින් මෙම සම්පත් ලද්දේ දැයි සිතා, බරණැස් සිටුතුමා විසින් පවත්වන ලද දානය දුටුවේය. ඉක්බිති, මගේ දූ දරුවෝ කොහේ ඉපදුනෝ වෙත්දැයි බලන්නේ, මගේ පුතා චන්ද්‍ර දේව පුත්‍රයා වී උපන්නේය. ඔහුගේ පුතා සූර්යා යයි, සියලු දෙනාගේ උපන්තැන් දැක පංචසිඛයාගේ පුතා, කෙබඳු ආකාරදැයි බලන්නේ තමන්ගේ වංසයාගේ සිඳුණු බව දුටුවේය. ඉක්බිති ඔහුට මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. මෙතෙම අසත් පුරුෂ මසුරකු වී තමන්ද අනුභව නොකරයි. අනුන්ටද නොදෙයි. මගේ ඇවෑමෙන් වංශය සිඳුණේ වී අපායේ උපදින්නේ යයි ඔහුට අවවාද දී මගේ වංශය පිහිටුවා මොහුට දිව්‍ය නගරයේ උපදින ආකාරයක් කරන්නෙමියි. හෙතෙම චන්‍ද්‍ර ආදීහු කැඳවා එවු! මිනිස් වාසයට යන්නෙමු. මච්ඡරිය කෝසිය විසින් අපගේ වංශය සිඳින ලද්දේ දානශාලාව ගිනිදවන ලද්දේ, තමා අනුභව නොකරයි. අනුන්ටද නොදෙයි. දැන් වනාහි කිරිබත් කනු කැමැත්තේ වී, ගෙදරදී පිසින කල්හි අනිත් අයට ද දියයුතු වන්නේ යයි අරණ්‍යයට පිවිස, හුදකලාවම පිසයි. මොහු දමනය කොට, දාන ප්‍රතිඵලය අවබෝධ කරවා, පැමිණෙන්නෙමු. තව ද, අප සියළු දෙනා විසින්, එකට ඉල්වනු ලබන්නේ එහිදී මිය යන්නේය. මම පළමුව ගොස් කිරිබත් ඉල්ලාගෙන හුන් කල්හි, නුඹලා බ්‍රාහ්මණ විලාශයෙන් අනුපිළිවෙලින් අවුත් ඉල්වව් යයි කියා තෙමේ පළමුවන බ්‍රාහ්මණ වේශයෙන් ඔහු වෙත එළඹ, පින්වත් බියගුල්ල, බරණැසට යන මාර්ගයදැයි විචාළේය. ඉක්බිති මච්ඡරියකෝසිය කිම උම්මත්තකයෙක්ද? බරණැසට යන මාර්ගය නොදනිමි. කිම මෙයින් යන්නෙහිද? එතනින් යන්න යයි කීවේය. ශක්‍රයා, ඔහුගේ වචනය නෑසුනාක් මෙන් කුමක් කීවෙහිදැයි ඔහු ළඟට සමීප වේද හෙතෙම ද, බොළ බිහිරි බ්‍රාහ්මණය, කිම මෙතනින් එහි ද, අතනින් යන්නෙහි දැයි විචාළේය.

ඉක්බිති ඔහුට ශක්‍රයා පින්වත, කුමක් නිසා විරවන්නෙහිද? දුම පෙනේ. ගිනි පෙනෙන කල්හි කිරිබත පිසෙයි. බ්‍රාහ්මණයන්ට ආරාධනා කිරීම විය යුතුය. මම ද බ්‍රාහ්මණයන් අනුභව කරන කල්හි ටිකක් ලබන්නෙමි. කිමෙක් ද? ඔබ තීන්දුවට එළඹියේදැයි කියා, මෙහි බ්‍රාහ්මණයන්ට ආරාධනා කිරීමක් හෝ අනුන්ට දීමක් හෝ නොමැති යයි කී කල්හි, එසේ වීනම් කුමක් නිසා කිපෙහිද? ඔබ අනුභව කරන වේලාවේ ටිකක් ලබන්නෙමියි කියා ඉක්බිතිව ඔහුට, ඒ මම ඔබට එක මාත්‍රාවකුදු නොදෙමි. ටිකක් මේ මගේ යැපීම් මාත්‍ර වශයෙන් මා විසින් ද ඉල්ලනු ලබන ලද්දේද, නුඹ ඔබට වෙනස් ආහාරයක් සොයාගනුවයි බිරිඳට අයැද ලබන ලද්ද එකතු කරන්නේමයි කියා;

මම මිලට නො ගනිමි. නො විකුණමි. මා විසින් රැස්කළ ධනයෙක් ද නැත. දුකසේ ලබන ලද මේ පතක් පමණ වූ බත දෙදෙනෙකුට නො සෑහෙයි. යන ගාථාව කීවේය.

ඒ අසා ශක්‍රයා මම ද නුඹට මිහිරි හඬින් එක ශ්ලෝකයක් කියන්නෙමි. එය අසන්න, යයි කියා මට ඔබගේ ශ්ලෝකයෙන් අර්ථයක් නැතැයි වළක්වන්නේ වළක්වන්නේ;

අල්පමාත්‍ර දෙයින් අල්පමාත්‍ර දෙයක් දිය යුතුය. අණුමාත්‍ර අර්ධයෙන් අර්ධයක් දිය යුතුය. බොහෝ සෙයින් බොහෝ දෙයක් දිය යුතුය. කිසි සේත් නො දී සිටීම නො හොබනේය.

කෝසිය සිටාණනි! එක් කරුණක් ඔබට කියමි. හොඳින් වළඳව. එහෙත් දන් දී වළඳව. වෙළඳාම කරව. දන් දී ආර්ය මාර්ගයට පැමිණෙව. තනිවම වළඳන්නා සුවයක් නො ලබයි.

එහි අනුමජ්ඣතො මජ්ඣකං යනු ස්වල්පයක් ගෙන මැදින් කපා, කොටස් දෙකක් කොට, එක් කොටසක් දී, අනතුරුව ඉතිරි කොටස ද යළිත් මැදින් කපා එක් කොටසක්වත් දිය යුතුය යන අර්ථයයි. අදානං න උප්පජ්ජති යනු ස්වල්පයක් හෝ බොහෝ හෝ දියයුතු වේවා. නොදීම නම් නො වෙයි. එය ද පරිත්‍යාගයම මහත් ආනිශංස ගෙන දේ ම ය.

ඔහු ඔහුගේ වචන අසා, බ්‍රාහ්මණය, ඔබට මනාප දෙය කියන ලද්දේ, කිරිබත පැසුණු කල්හි ටිකක් ලබන්නෙහි. එතෙක් සිටින්නැයි කීවේය. ශක්‍රයා එකත්පසක හුන්නේය. ඔහු සිටින කල්හි චන්ද්‍රයා ඒ අයුරින්ම එතනට සමීපව, එලෙසම කථා පවත්වා ඔහුව වළක්වන්නේ ම වළක්වන්නේ ම,

යමෙක් ආගන්තුකයෙක් ඉන්ද දී තනිවම ආහාර බුදී නම් ඔහුගේ හෝම ගින්න හිස් වෙයි. ධනෝපායන වීර්යය ද හීන වෙයි.

කෝසිය සිටාණනි! එනිසා තොපට කියමි. දන් දෙව. අනුභව කරව. ආර්ය මාර්ගයට පැමිණෙව. තනිව වළඳන්නා සුවයක් නො ලබයි.

එහි සමිහිතං යනු ධනය උපදවන වීර්යයයි.

ඔහු ඔහුගේ වචන අසා, අපහසුව කරදරය ඉවසන්න. එසේ නම් ටික වේලාවක් හිඳින්න. ටිකක් ලබන්නෙහි යයි කීවේය. ඔහු ගොස් ශක්‍රයාගේ සමීපයේ හුන්නේය. ඉක්බිති සූර්ය පුත්‍රයා ද ඒ ක්‍රමයෙන් ම එළඹ එසේම ප්‍රකාශකොට වළක්වන්නේ, වළක්වන්නේ ම.

යමෙක් ආගන්තුකයෙක් සිටින විට ඔහුට ද දී ආහාර ගනීනම්, ඔහුගේ දානය සත්‍ය වෙයි. ධනෝපායන මාර්ග වැඩෙයි.

කෝසිය සිටාණෙනි! එනිසා ඔබට කියමි. දන් දෙව. තොපද වළඳව. ආර්ය මාර්ගයට පැමිණෙනු මැනව. තනිවම ආහාර ගන්නා සුවයක් නො ලබයි.

ඔහුගේ ද වචන අසා අපහසුව කරදරය ඉවසන්න. එසේ වීනම් හිඳින්න. ආහාර ටිකක් ලබන්නෙහි යයි කීවේය. ඔහු ද ගොස් චන්ද්‍රයාගේ සමීපයේ හුන්නේය. ඉක්බිති ඔහු වෙත මාතලී ඒ අයුරින්ම එළඹ එපරිදි කථා පවත්වා, ඔහුව වළක්වන්නේ වළක්වන්නේ ම.

යම් කිසිවෙක් මහ මුහුද හෝ වෙනත් ජලාශයක් තරු පැමිණ බිලි පූජා කෙරේද? බාහුකා නදිය, ගයා පොකුණ, ද්‍රෝණ තීර්ථය, තිබ්බරු තීර්ථය, මහා ජලප්‍රවාහ ආදී තැන්වල බලි පූජා කෙරේද?

යමෙක් අමුත්තකු හුන් කල්හි තමන් තනිව ආහාර නො වළඳා ආගන්තුකයාට ද දී වළඳා නම් එය ඉහත සඳහන් බිලි පූජා හා සමාන ධනෝපායන වීර්ය කරන ලද්දේ වෙයි.

කෝසිය සිටාණනි! එයින් ඔබට කියමි. දන් දෙව, ඔබවත් වළඳව. ආර්ය මාර්ගයට පිවිසෙව. තනිවම බුදින්නේ සුව නො ලබයි.

ඒවායේ අර්ථය :- යම් මිනිසකු නාග යක්‍ෂ ආදීන්ට බලිපූජා කරමියි මුහුදු ලෙන් පොකුණු ආදියෙහි යම්කිසි විලකට සපැමිණ යාගහෝම පුදපූජා කරයිද? එහිදී බලිකර්ම කරයි. එසේම බොහෝ කාර්ය ඇති, ගයා නදියේ, පොකුණක දෝණ නමින් ද, තිම්බරු නමින් ද ඇති තොටුපොළෙහි, ශීඝ්‍ර සැඩපහර ඇති ජලය වහනය වන කල්හි. අත්‍රවස්සා යනු ඉදින් මෙහිදී, මේ විල් ආදියෙහි, මේ පුරුෂයාට පුද පූජා මෙන්ම ධනය රැස්කිරීම ද වෙයි. ප්‍රතිඵල සහිත සැප ගෙන දීමක් ද හටගනියි. අත්‍ථිස්මිං යො නිසින්නස්මිං නෙකො භුඤ්ජති භොජනං මෙහි කිවයුතු දෙයක් නැත. එහෙයින් එය කියමි. කෝසිය දන් ද දෙන්න. තමන් ද අනුභව කරන්න. ආර්යයන්ගේ දාන අභිරතියේ යුක්ත වූයේ බුද්ධාදී උතුමන්ගේ මාර්ගයට ප්‍රවේශ වන්න. එකාසි හුදකලාව ආහාර අනුභව කිරීමෙන් සැපයක් නම් නොලබන්නේ ය.

ඔහු ඔහුගේ ද වචන අසා පර්වත තලයෙන් බසින්නකු මෙන් කටයුතු ඇත්තේ, එසේ වීනම් හිඳින්න. ටිකක් ලබන්නෙහි යයි කීවේය. මාතලී ගොස් සූර්ය පුත්‍රයා ගේ සමීපයේ හුන්නේය. ඉක්බිති පංචසිඛ ඒ අයුරින්ම එළඹ එපරිදි කථා පවත්වා, ඔහුව වළක්වන්නේ වළක්වන්නේ ම.

යමෙක් අමුත්තෙකු සිටිනවිට තනිවම ආහාර ගනියි ද, ඔහු දිග නූලක් ඇති ඇමක් සහිත බිලියක් ගිල්ලා වැනිය.

කෝසිය සිටාණනි! ඒ නිසා නැවත නැවතත් ඔබට කියමි. දන් දෙව. ඔබ ද වළඳව. ආර්ය මාර්ගයට පිවිසෙව. තනිවම වැළඳීම සැපයක් ගෙන නො දේ.

මච්ඡරිය කෝසිය එය අසා, දුකෙන් නිම්හිම් නැත්තේ, එසේ වීනම් හිඳින්න. ටිකක් ලබන්නෙහි යයි කීවේය. පංචසිඛ ගොස් මාතලී සමීපයේ හුන්නේය. මෙසේ ඒ බ්‍රාහ්මණයන් පස්දෙනා සිටිනා කල්හිම කිරිබත පිසුණේය. ඉක්බිති එය කෝසිය, උදුනින් බා, නුඹලාගේ භාජන ගනිවු යයි කීවේය. ඔවුහු එසේ හුන්නේ ම අත් දිගුකොට, හිමාලයෙන් මාළුවා පත් ගෙනාවෝ ය. කෝසිය ඒවා දැක, නුඹලාට මේ පාත්‍රවල දැමිය යුතු තරම් කිරිබත් නැත. කදිර (කිහිරි) කොල රැගෙන එවු යයි කීය. ඔවුහු ඒවා රැගෙන ආහ. එක එක කොලය යෝධ පුවරුවක ප්‍රමාණය විය. ඔහු සියලු දෙනාට හැන්දෙන් කිරිබත් දුන්නේය. සියලුදෙනාට දන් දෙන කල්හි, සැළියේ අඩුවක් නම් නොපෙනුණි. පස්දෙනාට ම දී, තෙමේ සැළිය ගෙන හුන්නේ ය. එකෙණෙහි පංචසිඛ නැගිට ආත්මභාවය දුරුකොට සුනඛයෙක් වී ඔවුන්ගේ ඉදිරියට මුත්‍රා කරමින් පැමිණියේය. බමුණෝ තමන්ගේ කිරිබත් කොලයෙන් වැසුන කෝසියගේ අතේ පිටපැත්තේ මුත්‍රා බිංදු වැටුණේය. බමුණෝ භාජනවලින් පැන් ගෙන, කිරිබත් විසුරුවමින් අනුභව කරන්නාක් මෙන් වූහ. කෝසියද, මටත් ජලය දෙවු. අත සෝදා අනුභව කරන්නෙමියි කීවේය. ඔබ ජලය ගෙන අත සෝදා ගන්න. මා විසින් නුඹලාට කිරිබත් දෙන ලදි. මට ජලය ටිකක් දෙන්න. අපි පිඬු කිරීම ගුලිකිරීම නම් නො කරමු. එසේ වීනම් මේ සැළිය බලව. අත සෝදා පැමිණෙන්නෙමැයි නදියට බැස්සේ ය. එකෙණෙහි බල්ලා, සැළිය මුත්‍රාවලින් පිරෙව්වේය. හෙතෙම, ඌ මුත්‍රා කරනු දැක, මහත් වූ දණ්ඩක් රැගෙන, තර්ජනය කරමින් ආවේය. හෙතෙම ආජානීය අශ්වයකු වී, ඔහු ව ලුහුබඳිමින් නොයෙක් වර්ණ ඇත්තේ විය. කළුවෙයි. සුදු වෙයි. රන්වන් ද කබර ඇත්තේ ද, උස් ද පහත් ද වෙමින් මෙසේ නොයෙක් වර්ණ වී, මච්ඡරිය කෝසිය සිටු ලුහු බැන්දේය. ඔහු මරණ බියෙන් බිය වූයේ බමුණන් වෙත සමීප වූයේය. ඔවුහු ද උඩට පැන අහසෙහි සිටියෝය. හෙතෙම ඔවුන්ගේ ඒ සෘද්ධිය දැක;

මේ බ්‍රාහ්මණයෝ උත්තම වර්ණ ඇතියහ. තොපගේ සුනඛයා වරින් වර විවිධ උස් පහත් පැහැ සටහන් නිර්මාණය කරයි. බ්‍රාහ්මණයිනි, අපට කියව. තෙපි කවුරුද?

ඒ අසා ශක්‍ර දිව්‍ය රාජයා;

සඳ හිරු දෙදෙන මෙහි ආහ. මේ දේව සාරථී මාතලී ය. අනිත් තැනැත්තා පඤ්චසිඛය. මම දෙදෙව්ලොවට අධිපති ශක්‍රයා වෙමි.

ගාථාව කියා, ඔහුගේ සම්පත් වර්ණනා කරමින්;

අත්පුඩි හඬ ද, මිහිඟු බෙර හඬද, මුරජ බෙර හඬ ද, පණා බෙර හඬ ද, නිදිගත් මොහු පුබුදු කෙරෙති. පිබිදියේ තුටු වේ.

ඔහු ඔහු ගේ වචන අසා මෙබඳු ආකාර දිව්‍ය සම්පත් කුමක්කොට ලබත්දැයි විචාළේය. දන් නොදෙන සුළු, පාප ධර්මයේ ඇලුණු මසුරෝ දිව්‍යලෝකයට නොයති. අපායේ උපදින්නාහ යයි දක්වමින්,

යම්කිසි කෙනෙක් මසුරු වූවාහු ද, තද මසුරු වූවාහු ද, මහණ බමුණන්ට පිරිහෙලා කථා කරන්නාහු ද? ඔහු මරණින් මතු නිරයට යයි.

මේ ගාථාව කියා, ධර්මයෙහි නිරත වූවන්ට දිව්‍යලෝක ප්‍රතිලාභය අත්වන බව ප්‍රකාශ කිරීමට;

සුගතිය පතන කිසිවෙක් වේ නම් ඔහු ශීල ධර්මයෙහි පිහිටිය යුතුය. දන් දීමාදී කටයුතු කළ යුතුය. එසේ කරන්නා මරණින් මතු සුගතියේ උත්පත්තිය ලබයි.

එහි ආස සානා යනු ශුභ පතන්නෝ යම් කිසිවෙක් සුගතිය වර්ණනා කරත්ද? ඒ සියල්ලෝ සංයමයේ පිහිටියේ, දස ශීල ධර්මයෙහි මැනවින් නිරත වූයේ දාන ධර්මාදියේ පිහිටියේ සිට. මෙලොව දී ශරීර සංඛ්‍යාත දේහය බහා තබා ඔහුගේ මරණින් මතු සුගතියේ උපදිති යන අර්ථයයි.

මෙසේ ද පවසා, කෝසිය අපි ඔබ සමීපයේ කිරිබත් පිණිස ආවේ නොවෙමු. කරුණාවෙන් ඔබට අනුකම්පා කරමින් ආවෝ වෙමුයි ඔහුට ප්‍රකාශ කිරීමට,

පෙර ජාතියෙහි තොප අපගේ ඤාතියෙක් විය. තොප මේ ආත්මයේ තද මසුරෙක්ව සිටී. රොස් පරොස් බස් ඇති පාප ධර්ම ඇත්තෙක. ඒ නිසා තොපට වැඩ පිණිස පැමිණියෙමි. පාප ධර්ම ඇත්තාහු සුගතියට නොයයි. අපායට යයි. යයි කීවේය.

එහි සො යනු ඒ ඔබ වේ. මා පාප ධම්මො යනු මෙතෙම අපගේ ඤාතියෙකි. පාපධර්මයෙකි. නිරයට නොපැමිණේවා යන මේ අර්ථයෙන් පැමිණියෝ වෙමු යන අර්ථයයි.

ඒ අසා කෝසිය, මොවුහු මට වැඩ පිණිස වේ. මා නිරයෙන් ගොඩට ගෙන ස්වර්ගයෙහි පිහිටුවනු කැමැත්තේ සතුටු සිතැත්තේ,

යම් සේ තෙපි මට අවවාද කරයි ද, මම එසේ පිළිපදිමි. තෙපි මට හිතවත්ය. හිත කැමැතියන් කරන සියල්ල එසේ ම ඉටු කරන්නෙමි.

මම අදම මසුරු බවින් වෙන් වෙමි. මම කිසිදු පවකුදු නො කරමි. මෙතැන් පටන් කිසිවක් හට නොදී මම දිය පතකුදු නො බොමි. නො දිය යුතු කිසිවක් මට නැත.

සක්දෙව් රජුනි! හැමකල්හි ම දෙන්නා වූ මේ භෝගයෝ කවදා හෝ අවසන් වේ. සක්දෙව් රජුනි! එදිනට මම සියලු කාමයන් හැරපියා පැවිදි වන්නෙමි. යයි කීවේය.

එහි මං යනු මගේ. තෙ යනු නුඹලා. යංමං යනු යමකු විසින් මට මැනවින් අනුශාසනා කළෙහුද, ඒ නිසා මට නුඹලා හිතකාමී වූහ. තථා යනු යම්සේ කියහු ද? එසේ කරන්නෙමි. උපාරමාමී යනු මසුරුබවින් වැළකෙමි. අදෙය්‍යමත්‍ථී යනු මෙතැන් පටන්ම මට අලෝභ වශයෙන් දියයුතු වස්තුවක් නම් නැත. තඤ්චාපි දත්‍වා යනු දියබිඳක් හෝ මම ලැබ නොදී පානය නො කරන්නෙමි. ඛියිස්සන්ති යනු ක්‍ෂය වන්නේය. යථොධිකා නී යනු වස්තුකාම ක්ලේශකාම වශයෙන් යම් සේ තුබුණු කොට්ඨාස වේ ම ය.

ශක්‍රයා මච්ඡරිය කෝසිය සිටුතුමා දමනය කොට නිර්ලෝභී කොට දාන ඵලය දන්වා ධර්ම දේශනාවෙන් පංච ශීලයෙහි පිහිටුවා ඔවුන් සමග දිව්‍ය නගරයටම ගියේ, මච්ඡරිය කෝසිය ද නගරයට පිවිස රජු අනුදැන වදාරා ගන්නා ලද භාජන පුරවා ගනිත්වායි යාචකයන්ට ධනය දී, එකෙණෙහි නික්ම හිමාලයේ දක්‍ෂිණ පාර්ශ්වයේ ගංගාවේ ද එක් හරස්කඩක පන්සලක් කොට, පැවිදිව වනමුල් ගෙඩි ආහාර කොට එහි චිරාත් කාලයක් වාසය කෙළේය. වයසට ද පත් විය. එකල සක්දෙවිඳුට ආශා, සද්ධා, සිරි, හිරි යනුවෙන් දූවරු සතර දෙනෙක් වෙති. ඈලා බොහෝ දිව්‍ය සුවඳ මල් රැගෙන ජල ක්‍රීඩා පිණිස, අනෝතප්ත විලට ගොස් එහි ක්‍රීඩාකොට, හිරියල් තලාවේ සිටියහ. එකෙණෙහි නාරද නම් බ්‍රාහ්මණ තාපසයා තව්තිසා භවනට දිවා විහරණය පිණිස ගොස්, නන්දන වනයේ චිත්‍රකූටලතා වනයෙහි දිවා විහරණය කොට පරසතු මලක් කුඩයක් මෙන් සෙවන පිණිස දරනු ලබන්නේ, මනෝසිලා මස්තකයේ තමන් වසන ස්ථානයෙන් රත්රන් ගුහාවට යයි ඉක්බිති ඈලා ඔහුගේ අතේ ඒ මල දැක, ඉල්ලූහ. ඒ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ වදාළ සේක;

සක් දෙවිඳුන් විසින් රක්ෂිත දෙවඟනෝ උතුම් වූ ගන්‍ධමාදන පර්වතයෙහි සන්තෝස වෙති. එවිට මුළු ලොවම යා හැකි සෘෂිවරයෙක් හොඳට පිපුණු මලක් රැගෙන ආයේය.

ශක්‍රයා විසින් සෙවුනා ලද දෙවියන් විසින් සත්කාර කරන ලද මේ පිරිසුදු, සුවඳැති උතුම් මල දෙවියන් විසින් මිස අසුරයන් විසින් හෝ මිනිසුන් විසින් නො ලද හැකිය. එය දෙවියන්ට ම සුදුසු ය.

ස්ත්‍රීන්ට අධිපති වූ රන්බඳු සිවිය ඇති ආසා - සද්ධා සිරි, හිරී යන මේ දෙවඟනුන් සතර දෙන නාරද දේව බ්‍රාහ්මණයා වෙත පැමිණ මුනිවරයාට මෙසේ කීය.

මහා සෘෂි වූ බ්‍රාහ්මණය, මේ පරසතු මල ඔබතුමා කිසිවකු සඳහා නො ගෙනෙන ලද්දේ නම්, අපට දෙනු මැනවි. අපට සක් දෙවිඳු යම් සේ ද, ඔබ වහන්සේ ද එසේම වෙත්වා!

නාරද සෘෂිවරයා, ඒ මල ඉල්ලන්නා වූ ඔවුන්ට මෙසේ කීය. මෙය මහත් කලහ වැඩෙන කාර්යයකි. මට මේ මලින් වැඩක් නැත. නුඹලා අතරින් ගුණයෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ වූයේ යමෙක් ද, ඕ තොමෝ මේ මල පැළඳ ගන්නීය. සෘෂිවරයා කීය.

එහි ගිරිවරෙ යනු අතීත කාලයට පර්යාය වචනයකි. දේවවරාභිපාලිතා යනු ශක්‍රයා විසින් රක්නා ලද, සබ්බලෝකගු යනු දිව්‍යලෝකයේ ද, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ ද, සියලුතැන ගමන් කිරීමේ දක්‍ෂ. දුමවර සාඛමාදියා යනු පරසතු ශාඛාවක් යයි ලබන ලද නම් ඇති මල් ගෙන. සක්කතං යනු කරන ලද සත්කාර ඇති. අමරවරෙහි යනු ශක්‍රයා සඳහා කියන ලදි. අඤ්ඤත්‍ර දෙවෙහි යනු දෙවියන් ද, සෘද්ධිමතුන් ද, වෙනත් මිනිසුන් විසින් ද, යක්‍ෂාදින් විසින් ද හැර ලබන ලද. තදාර හංහිදං යනු ඔවුන්ටම එය සුදුසු වූ. කනකත්තවූපමා යනු රන්වන් පාටැති උට්ඨායා යනු ආර්යයන් වහන්සේ මල් සුවඳ විලේපනාදියෙන් වැලකුනේ, මල් නොපළඳන්නේ ය. එක් පෙදෙසක හැර දමන්නේ ය. එවු! එය ඉල්වාගෙන මල් පළඳින්නෙමු යි අත දිගුකොට ඉල්ලනු ල බන්නේ එකසැණින්ම නැගිට ප්‍රමදාවන්ට උත්තම වූ. මුනිං යනු සෘෂිවරයා.

අනුද්දිට්ඨං යනු අසවල් නම් ඇත්තාට දෙන්නෙමියි, නොදක්නා ලද්දේ. සබ්බගතිතෙ ඉජ්ඣතු යනු ඒ සියලු සිත් ගතිය, සඵල වේවා! ප්‍රාර්ථනා කරන ලද අයුරින් ලාභ වේවායි ඔහුට ශුභ ප්‍රාර්ථනා කරති. යථෙව වාසවො යනු යම් සේ අප ගේ පියා වූ, වාසවයා කැමැති කැමැති දේ දෙයි ද. එසේ ම අපට ඔබ ද වේවා! තං යනු ඒ පුෂ්පයයි. අභිසමෙක්ඛා යනු දැක. සංකලහං යනු නොයෙක් ගැනීම් ඇති කලහ වර්ධනය වන කථා වැගුරුවේය. ඉමෙහි යනු මේ පුෂ්පවලින් නම් මට අර්ථයක් නැත. මල් දැරීමෙන් මම වැලකුණේ වෙමි යන අර්ථයයි. යා යෙව වො සෙය්‍යසී යනු යම්බඳු ඔබලා අතර ජ්‍යෙෂ්ඨවූ, සා පීලය්හථ යනු ඇය මෙය පළඳීවා! යන අර්ථයයි.

ඈලා සතරදෙනා, ඔහුගේ වචනය අසා ගාථාවක් කීහ.

උතුම් නාරද සෘෂිවරය! නුඹ වහන්සේ ම අප බලා, අප අතුරින් යම් තැනැත්තියකට දෙනු කැමති නම් ඈට දෙනු මැනවි. සෘෂිවරයාණනි! අප අතරින් යම් තැනැත්තියක් ඔබතුමාගෙන් මල ලබන්නෙහි නම් ඕ අප අතුරින් ශ්‍රේෂ්ඨ තැනැත්තිය වන්නීය.

එහි ත්‍වං නොත්තමො යනු උතුම් වූ මහාමුනි වූ ඔබ ම අපට සලකනු මැනවි.

මනා සිරුරු ඇත්තිය! ඒ කීම අයහපත්ය. ඔබලා අතර කලහක් ඇති කිරීමට කිසිදු බ්‍රාහ්මණයෙක් සතුටු නොවෙයි. මෙහි තොප අතරින් උත්තම වූ හෝ අධම ස්ත්‍රිය කවරීදැ’යි ඔබලාට තෝරා ගැනීම අපහසු නම් ශක්‍රයාගෙන් ගොස් විමසව. සෘෂිවරයා කීය.

එහි අර්ථය නම්: සොඳුර ශුභ ගමන් ඇත්තනි, මේ ඔබලා විසින් කියන ලද වචනය මට අයුක්තියකි. මෙසේ ඇතිකල්හි මා විසින් නුඹලා කෙරෙහි, අතුරින් එකෙකු ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. සෙසු අය හීන කරන්නවුන් විසින් කලහයක් වර්ධනය කළේ වන්නේය. කවුරු නමුත් බහාතබන ලද පාප ඇති බ්‍රාහ්මණයකු කලහ ගැන දොඩමළු වන්නේ නම් මෙබඳු ආකාර වූ කලහ වර්ධනය වීම නම් නුසුදුසු ය. එබැවින් මෙතැනින් ගොස් තමන්ගේ පියා වූ නායක වූ ශක්‍රයාගෙන් ම විචාරවු. ඉදින් උතුම් හෝ පහත් හෝ නොදනිවු නො සිතමි යනුවෙනි.

එවිට, ශාස්තෲන් වහන්සේ;

නාරද සෘෂිවරයා විසින් කුසුම නො දී කුපිත කරවූ, සක් දෙවිඳුගෙන් අසවයි කිවූ, වර්ණ මදයෙන් මත් වූ ඒ අප්සරාවෝ සක්දෙවි සමීපයට ගොස් කවර නම් තැනැත්තියක් ශ්‍රේෂ්ඨදැයි විචාළහ.

එහි පරමප්පකොපිතා යනු මල් නොදෙන්නා විසින් අතිශයින් කුපිතව, ඔහුට කිපුණේ වී. උදීරිතා යනු ශක්‍රයාගෙන් ම විචාරවු යයි කියන ලදි. සහස්ස චක්ඛුනො යනු ශක්‍රයාගේ සමීපයට ගොස්, කා නූ යනු අප අතර කවරෙක් ශ්‍රේෂ්ඨ වේදැයි විචාළහ.

මෙසේ විචාරා සිට :-

දෙවියන්ට ශ්‍රේෂ්ඨ වූ සක්දෙවි උත්සුක වූ සිත් ඇති අප්සරාවන් දැක මෙසේ කීය. මනා සිරුරු ඇති අප්සරාවනි! මේ කලහ ඇති කළේ කවරෙක්ද? තෙපි සිවුදෙනම එක සමාන වන්නෝ ය.

එහි තාදිස්වා යනු මහණෙනි, ඒ සතරදෙනාම තමන්ගේ සමීපයට එනු දැක, ආයතත්තමනා යනු, වීර්යවඩන කැලඹුණු සිත් ඇති. කතඤ්ජලී යනු නමස්කාර කරන්නා වූ දේවතාවන් විසින් කරන ලද ඇඳිලි බැඳ ඇත්තේ. සාදිසි යනු නුඹලා සියළු දෙනාම සමාන වේමය. කො නෙවා යනු මෙසේ කවරෙක්ද? කලහං උදීරයි යනු මේ නොයෙක් රණ්ඩු සරුවල් කතා කෙළේය. වර්ධනය කෙළේ ය.

ඉක්බිති ඔහුට ඔවුන් කථා කරමින්;

ධර්මයෙහි පිහිටි මුළු ලොවෙහි හැසිරෙන, සත්‍ය වූ පරාක්‍රම ඇති යම් නාරක සෘෂිවරයෙක් ගන්ධමාදන පර්වතයේ සිටී ද? හෙතෙම තොප තොප අතුරෙන් අධම හෝ උත්තම තැනැත්තිය නොදනී නම් ශක්‍රයාගෙන් අසව් යයි අපට කීහ.

එහි සච්ච නික්කමො යනු සත්‍යයෙන් හා එඩියෙන් යුතු.

ඒ අසා ශක්‍රයා මේ සතර දෙනා ද, මගේ දූවරු ද ඉදින් මම මේ අය කෙරෙහි එකකු ගුණ සම්පන්න උත්තම යයි කියම් ද? සෙස්සෝ කුපිත වෙති. මේ නඩුව විසඳීමට නොහැකි ය. මොවුහු හිමාලයේ කෝසිය තාපසයා ගේ සමීපයට යවන්නෙමි. ඔහු මොවුන්ගේ නඩුව විනිශ්චය කරන්නේ යයි සිතා, මම නුඹලාගේ නඩුව විනිශ්චය නොකරමි. හිමාලයේ කෝසිය නම් තාපසයෙක් ඇත. ඔහුට මම තමන්ගේ දිව්‍යභෝජනයට යවන්නෙමි. හෙතෙම අනුන්ට නොදී අනුභව නො කරයි. දෙන්නේ ද පරීක්‍ෂා කොට ගුණවතුන්ටම දෙයි. යම්බඳු ඔබලා විෂයෙහි ද එහිදී ඔහුගේ අතින් බත් ලැබෙන්නේ ය. එය උත්තම වන්නේ යයි ප්‍රකාශ කරන්නේ.

දිව්‍යාංගනාවරුනි! ගන්‍ධමාදන පර්වත වනයෙහි හැසිරෙන මහා මුනිවරයා අනුන් හට නොදී කිසිවක් නො වළඳන්නේ ය. ඒ කෝසිය තාපස තෙම පරීක්‍ෂා කොටම දන් දෙයි. හෙතෙම තොපගෙන් යම් තැනැත්තියකට දෙන්නේ නම් ඕ තොමෝ ම ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නීය. ශක්‍රයා කීවේය.

එහි බ්‍රහාරඤ්ඤවරො යනු මහා අරණ්‍යවාසී යනුයි.

මෙසේ හෙතෙම තාපසයා ගේ සමීපයට යවා මාතලී කැඳවා ඔහුගේ සමීපයට එවන්නේ අනතුරු ගාථාව කීවේ ය.

මාතලිය! යම් තාපසයෙක් දකුණු දිග ගං ඉවුරෙහි හිමවත් පෙදෙසෙහි වාසය කරයිද? ඒ කෝසිය තාපස තෙම දුර්ලභ ආහාරපාන ඇත්තේ ය. ඔහුට සුධා භෝජනය පමුණුව යි කීයේය.

එහි සම්මති යනු වාසය කරයි. දක්ඛිණං යනු හිමාලයට දකුණු දිශාවෙන් පස්මනී යනු පැත්තක.

ඉක්බිති ශාස්තෲන් වහන්සේ වදාළ සේක;

ශක්‍රයා විසින් යවන ලද ඒ මාතලී දෙව් පුත් තෙම දහසක් අසුන් යෙදූ යානයට නැග වහා අසපුවට පැමිණ, නොපෙනී සිට ම සෘෂිවරයාට සුධා භෝජනය දුන්නේ ය.

එහි අදිස්සමානො යනු මහණෙනි, ඒ මාතලී තෙමේ, ශක්‍ර දිව්‍යරාජයාගේ වචන පිළිගෙන. ආශ්‍රමයට ගොස් අදෘශ්‍යමාන සිරුරින් යුතුව ඔහුට දිව්‍යභෝජනය දුන්නේ ය. දෙමින් ම රාත්‍රියෙහි ප්‍රධන් වීර්ය වඩා අළුයම් කාලයේ ගිනි පූජා පවත්වා රාත්‍රිය පහව ගියකල්හි උදාවන සූර්යයාට නමස්කාර කරමින් සිටියා වූ ඔහුගේ අතේ දිව්‍ය භෝජනය පිහිටුවීය.

කෝසිය එය ගෙන සිටියේ ම ගාථා දෙකක් කීවේය.

උදෑසන ගිනි දෙවියා පුදා ලෝකාන්‍ධකාරය දුරු කරන්නා වූ උතුම් හිරු වෙත එළඹ සිටි මගේ අත්වල සුධා භෝජනය තැබුවේ කවරෙක්ද? සියලු භූතයන් ඉක්මවා සිටි ශක්‍රයා විසින් ද?

සක් ගෙඩියක් මෙන් සුදු වූ, අසමාන වූ දැකුම් ඇති, පිරිසිදු වූ, සුවඳවත් සුධා භෝජනය පියවි ඇසින් නො දක්නා ලද කවරනම් දෙවියෙක් කවර හෙයින් මා අත තැබීද? සෘෂිවරයා ප්‍රශ්න කෙළේය.

එහි උදග්ගි හුත්තං යනු අග්නි පූජාව පවත්වා තව ද අග්නි ශාලාවෙන් නික්ම පන්සල් දොරටුවේ සිට, පභංකරං ලොතමොනුදං උත්තමං සූර්යා උපතිට්ඨතො මගේ සබ්බානි භූතානි අතිච්ච නොඉක්මවා පවත්නා කල්හි වාසවෙ මෙසේ ප්‍රාණීන් අතර දිව්‍ය භෝජනය කුමක්ද? කුමන නමක් මේ දැම්මේද. සංඛූපමං යන ආදි වශයෙන් සිටියා වූ දිව්‍ය භෝජනය වර්ණනා කරයි.

අනතුරුව මාතලී කීවේය.

මහර්ෂී වූ මහා මුනිවරය! සක්දෙව් රජුගේ මෙහෙයවීම අනුව, සුධා භෝජනය මම විසින් ගෙන එන ලද්දෙමි. මා දේව සාරථී මාතලී ය. උතුම් බත වළඳනු මැනවි. ප්‍රමාද නො වනු මැනවි.

මේ සුධා භෝජනය වැළඳීමෙන්, බඩගින්න, පිපාසය, නො ඇල්ම, ඇඟේ දැවිල්ල, ක්ලාන්ත ගතිය, කෝපය, බද්ධ වෛරය, විවාදය, කේලාම් කීම, සීතය, උෂ්ණය, අලස බව ය යන දොළොස් පාප ධර්මයන් නැසෙන්නේ ය.

එහි සුධාභිභාසිං යනු මේ දිව්‍යභෝජනය ඔබට පුද කෙළෙමි. ජානාසි නුඹ-මම. මාතලි නම් දේවසාරථී යන අර්ථයයි. මා විචාරයී යනු අනුභව නොකරමියි ප්‍රතික්‍ෂේප නොකොට අනුභව කරන්න ගැටුමක් නොකරව. පාපකෙ යනු මේ දිව්‍ය භෝජනය වැළඳීමෙන් දොළොස් පාපක ධර්මයන් දුරුවෙත්. ඛුදං යනු පළමුව ඔබගේ බඩගිනි බව දුරු කරති. දෙවනුව පැන් පිපාසාවයි. තෙවනුව කළකිරීමයි. සතරවෙනුව කාය දැවිල්ලයි. පස්වෙනුව ක්ලාන්තය, ක්ලාන්ත භාවය, සයවෙනුව ක්‍රෝධය සත්වෙනුව උපනාහය (වෛරය) අටවෙනුව විවාදය, නවවෙනුව පිසුණාවාචාව, දහවෙනුව ශීතල, එකොළොස්වෙනුව උෂ්ණය දොළොස්වෙනුව ප්‍රමාදය, අලස බව මේ උත්තම රස උතුම් රස දිව්‍ය භෝජනය මේ දොළොස් පාප ධර්මයන් වනසා දමති.

ඒ අසා කෝසිය තමන්ගේ ව්‍රත සමාදානය මෙනෙහි කරන්නේ,

එම්බා මාතලිය! පළමුකොට නොදී වැළඳීම මට කැප නැත. මෙසේ අනුන්ට දී වැළඳීමේ ව්‍රතයක් මට ඇත. හුදෙකලාව වැළඳීම ආර්යයන් විසින් නො පුදන ලද්දකි. බෙදාගෙන නො වළඳන තැනැත්තා දෙව් මිනිස් සුව නො විඳියි.

ගාථාව කියා ස්වාමීනි, නුඹලා විසින් අනුන්ට නොදී ආහාර ගැනීමේ දොස් දැක මේ ව්‍රතය සමාදන් වූයේයයි මාතලී විසින් විචාරණ ලදුව කීවේය.

ස්ත්‍රීන් නසන. අය ද පරදාරාවන් කරා යන අය ද, මිත්‍රද්‍රෝහී අය ද දැහැමි මහණ බමුණන්ට දොස් නගන අවලාද කියන අය ද, මසුරු අය ද යන පස්දෙන ම අධමයෝය. එහෙයින් මම අනෙකකුට නො දී දියවත් නො බොමි.

යම්බඳු මම ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයෙකුට, බුද්ධාදීන් විසින් වර්ණනා කරන ලද දානය දෙම්ද? මේ ලෝකයෙහි සැදැහැති ප්‍රතිභාගයන්ගේ වචන දන්නා වූ පහ වූ මසුරු මල ඇති, පුරුෂයෝ උතුම් යයි සම්මතයහ.

එහි පුබ්බෙ යනු පෙර මා විසින් මේ දාන ව්‍රතය සමාදන් වූ තැන් පටන්, නුවණැත්තා වූ බුදු පසේබුදු මහ රහත් ආදීන් උතුම් යයි වදාළ මේ දානය දෙන්නේම ය. නොදී ආහාර නො ගන්නේම ය. සුඛං යනු දිව්‍ය මානුෂික සැප නොලබයි. ථිඝාතකා යනු ස්ත්‍රී ඝාතකයෝ වෙති. යෙචිමෙ යනු මෙයම. සපන්ති යනු ආක්‍රෝෂ කරත්. සුබ්බතෙ යනු ධාර්මික ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්. මච්ඡරිපඤ්චමා යනු මසුරුකම පස්වෙනි කොට ඇති මේ අය අතර පස්වෙන්නා මසුරා. අධමා යනු මේ අධමයෝ පස්දෙනා නම් වෙති. තස්මා යනු යම්හෙයකින් මම පස්වෙනි වූ අධම බව නිසා වූ බියෙන්. අදත්‍වා උදකම්පිනාස්මියෙ අනුභව නොකරන්නෙමියි මේ ව්‍රතය සමාදන් වූයෙමි. යො හිත්‍ථියා වා යනු යම්බඳු මම හෝ ස්ත්‍රියක් හෝ. විදුසම්පවණ්ණිතං යනු බුද්ධාදි ප්‍රාඥ පණ්ඩිතයන් විසින් වර්ණනා කරන ලද. සුචිසම්ම සම්මතා යනු මේ විශ්වාස කළයුතු ශ්‍රද්ධාවෙන් සමන්විත වූයේ යයි පවසන්නේ, පහවූ මසුරුකම ඇති, මිනිස්සු පිරිසිදු උත්තම සම්මත වෙත් යයි යන අර්ථයයි.

ඒ අසා මාතලී දෘශ්‍යමාන ශරීරයෙන් පෙනී සිටියේය. එකෙණෙහි, ඒ ඒ සතරදෙනා වූ දේව කන්‍යාවෝ සතර දිශාවේ සිටියහ. සිරි නැගෙනහිර දිශාවේ සිටියාය. ආසා, දකුණු දිශාවේ පෙනී සිටියාය. සද්ධා පෙරදිගෙහි ද හිරි උතුරු දිශාවේද වශයෙනි.

ඒ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ වදාළ සේක. සක්දෙවි රජු විසින් අනුම. කොට පිටත් කළ, ස්වර්ණවර්ණ සිරුරින් යුත් ආශා, ශ්‍රද්ධා, ශ්‍රී, හ්රී යන දිව්‍ය කන්‍යාවන් සතර දෙන කෝසිය තවුසාගේ අසපුවට පැමිණියහ.

දැකුම්කළු වර්ණයෙන් ගිනිසිළු මෙන් සතර දිශාවෙහි සිටි ඒ දිව්‍ය අප්සරාවන් සතර දෙන අතිශය ප්‍රීතියට පත් කෝසිය සෘෂිවරයා මාතලී දිව්‍ය පුත්‍රයා හමුවේ මෙසේ කීය.

එම්බා දෙව්දුව! උතුම් ඕසධී තාරකාව මෙන් පෙරදිග බබුළුවන තෝ කිනම් වේ ද? රන් රුවකට බඳු සිරුරු ඇති තී විචාරමි. තී කවරනම් දෙව් දුවක් දැයි මට කියව.

හැම කල්හි අලාමක සත්ත්වයන් විසින් සෙවුනා වූ මිනිසුන් අතර පූජ්‍යත්වයට පත් මම ශ්‍රී නම් වෙමි. සුධා භෝජනය පිළිබඳ විවාදය නිසා ඔබ සමීපයට ආවෙමි. ඒ මට සුධා භෝජනය දෙනු මැනව.

මහා තවුසාණනි! මම යමෙකුට සැප කැමති වෙම් ද, ඔහු සියලු කාම සම්පත්තීන් ලබයි. හෝම කරන්නවුන් අතුරෙන් ශ්‍රේෂ්ඨය. මා ශ්‍රී නමැයි දනුව. මහා ප්‍රාඥයිනි, සුධා භෝජනය මට දුන මැනවි.

එහි අතො යනු ඉක්බිති. මුතා යනු අනුමත කරන ලද්දේ. ශක්‍ර දේවරාජයා විසින් අනුමත කරන ලද්දේ ද එවන ලද්දේ ද යන අර්ථයයි. සබ්බො පරමප්පමොදිතො යනු, ශේෂ නොවී ඉතා ප්‍රමුදිතව. සාමං යන මේ පාඨයයි. ඒ දේවතාවෝ සාමය දැක යන අර්ථයයි. චතුරො යනු දක්ෂ යන මේ පාඨයම වේ. සතර දෙනකුගෙන් සමන්විත යන අර්ථයි. තාරවරා යනු තාරකාවන්ට උතුම් වූ. කඤ්චනවෙල්ලිවිග්ගහෙ යනු රනින් නිමකළ රූපයක් හා සමාන ශරීර ඇති. සිරාහං යනු සිරි වූ මම. තවන්තිමාගතා යනු ඔබගේ සමීපයට ආවෝය. භාජයා යනු යම්සේ මා දිව්‍ය භෝජනය ඇසුරු කරයි ද, එසේ කරව. මට දිව්‍ය භෝජනය දෙන්න යන අර්ථයයි. ජානාහී යනු දන්නේය. ජුහතුත්තමා යනු ගිනි පුදන්නවුන්ගෙන් උත්තම වූ.

ඒ අසා කෝසිය මෙසේ කීවේය.

හස්ති ශිල්පාදී ශිල්ප ඥානයෙන් ද, තුන් වේදය සංඛ්‍යාත විද්‍යායෙන් ද, ශීලයෙන් හා බුද්ධියෙන් ද යුත්, ගොවිතැන වෙළඳාම ආදී කර්මාන්ත පුහුණු කර ගත් මිනිස්සු ඔබෙන් තොර වූ විට ස්වල්ප මාත්‍ර වූ සැපතක් වත් නො ලබයි. තී විසින් එසේ කරන ලද යමක් ඇත් ද එය නුසුදුස ය.

තී විසින් රකිනු ලබන අලස වූ බොහෝ බුදිනසුලු නීච කුලීන මිනිසෙක් වීද, සම්පතින් යුතු සුව දිවියක් ගෙවන ඔහුගේ දාස භාවයට කුලීනයෝ පත් වෙති.

ස්වභාව සත්‍යය නැති, යුක්ත අයුක්ති විභාග නැති ව සෙවුනා පණ්ඩිතයන් පහත හෙළන්නා වූ, මූඪ වූ තී හඳුනමි. තී වැන්නෝ අසුනක් පැනක් ලබන්නවත් නුසුදුසුය. සුධා භෝජනය ලැබීමට කෙසේ සුදුසු වේද? මෙතැනින් යව. තී මට රුචි නොවේ. තවුසා කීය.

එහි සිප්පෙන යනු ඇත්, අස්, රිය, තරු ආදි ශිල්පාදියෙන් යුතු. විජ්ජාචරණෙනා යනු ත්‍රිවේද සංඛ්‍යාත විද්‍යාවන්ගේ ද, ශීලයෙන් ද යුතු. පගුණා සකම්මනා යනු තමන්ගේ පුරුෂ වීර්යෙන් කරන ලද ගුණ සම්පන්න ගුණයෙන් යුක්ත. කිඤ්චනං යනු කිසියම් අල්පමාත්‍ර වූ හෝ සම්පතක් හෝ සැපයක් නොලබත්. යදිදං යනු යම්බඳු මේ ඉසුරු පිණිස ශිල්ප ආදිය උගෙන, හැසිරෙන්නා වූ ඔබ විසින් විකෘතිව කරන ලද යමක් වේ ද එය සුදුසු නොවේ. අරූපිමං යනු විරූපී යනුයි. තයානුගුත්තො යනු ඔබ විසින් අනුව රකිනා ලද. ජාතිමං අපී යනු ජාති සම්පන්න වශයෙන් ද ශිල්ප විද්‍යාකලා ආදි බුද්ධිගෝචර ක්‍රියාවලින් සමන්විත වූ. පෙසෙතී යනු එවන ක්‍රියාව කරයි. තං තං යනු එබැවින් එය අසච්චං යනු ස්වභාවය සංඛ්‍යාත සත්‍යයෙහි නොපිහිටන බැවින් අසත්‍යය. උත්තමගුණ රහිත වේ. අවිභජ්ජ සෙවිනිං යනු නොබෙදා සුදුසු-නුසුදුසු බව නොදැන ශිල්පාදියෙන් සමන්විත වූයේ ඉතිරිය ද සේවනය කරනු ලබන, විදුරානුපාතීනිං යනු වියතුන්ට අනුකූල වියතුන් හෙළාදමා, තළා, පෙළා හැසිරෙන. කුතො සුධා යනු එබඳු ආකාර වූ නිර්ගුණයන් කළ බැවින් දිව්‍ය භෝජනය මට රුචි නොවේ යන බැවින් යව. මෙහි නොසිටුව යනුයි.

ඇය එතනදී ම අතුරුදහන් වූවාය. ඉක්බිති ඔහු ආශා සමග කථාබස් කරමින් මෙසේ කීවේය.

සුදු දත් ඇති, කුණ්ඩලාභරණ පැළැඳි වෙසෙසින් ඔප දැමූ රන්මුවා අබරණ දරණ වත්කළ දිය දහරක් වැනි දිව දුහුලක් ඇඳ කුසතණින් දැල්වුණු ගිනි සිළුවක් බඳු තෝ කවරේ ද?

වැද්දකු විසින් විදින ලද හී පහර වැරද බියපත් වූ මුව දෙනක ගේ මද බැල්ම මෙන් බලන්නෙහි ය. මද බැලුම් ඇත්තිය! තොපගේ කවර දෙවැන්නෙක් වේද? කානන වනයෙහි තනිවම සිටීමට බය නැත්ද?

එහි චිත්තංගදා යනු විසිතුරු වූ අඟපසඟ වලින් යුක්ත වූ. කම්බුවිමට්ඨධාරිණී යනු රවුම් වූ මුහුණ ඇති රන්වන් පාටින් බබළන. ඔසිත්තවණ්ණං යනු ඉසින ලද දියදහරා මෙන් ඇති දිව්‍ය දුහුල් වස්ත්‍ර ඇති. පරිදය්හා යනු හැඳ පොරවා. කුසග්ගිරතනං යනු කුසතණ දිළිසෙන ගිනිසිළු වර්ණයෙන් යුතු අපීළ්යහ මඤ්ජරිං යනු ළාදළු සහිත අශෝක කර්ණිකාවන් කණෙහි පළඳවාගෙන යයි කියන ලද්දේ වෙයි. සරචාප ධාරිනා යනු වැද්දා විසින්. විරාධිතා යනු විදින ලද පහර මන්‍දමිව යනු යම්සේ ඒ මුවදෙන බියට පත්ව වනය කෙළවර සිට ඔහු දෙස මද නෙතින් බලයි මෙසේ බැලුවේය.

අනතුරුව ඇය:-

කෝසිය තවුසාණනි! මෙහි මට දෙවන්නෙක් නැත. මම තව්තිසා දෙව්ලොව උපන්නියක්මි. මගේ නම ආශාය. සුධා භෝජනය පිළිබඳ ආශාවෙන් ඔබ වෙත ආවෙමි. මහා ප්‍රාඥය, ඒ සුධා භෝජනය මට දුන මැනවි.

එහි මසක්ක සාරප්පභවා යනු තව්තිසා දිව්‍ය ලෝකයේ හටගත්.

ඒ අසා කෝසිය, ඔබ වනාහි යමක් ඔබට රුචි කරයිද, ඔහුගේ ආශා ඵලයන් නිෂ්පාදනයෙන් කැමැත්ත දෙන්න. යමක් ඔබට රුචි නොවේද? ඔහුට නොදෙන්න. ඔබ හා සමාන ප්‍රාර්ථනා කළ විනාශකාරී ස්ත්‍රියක ප්‍රකට වන්නේ නැතැයි කියමින් මෙසේ කීවේ ය.

ධනය සොයන වෙළෙන්දෝ ධනාශාවෙන් නැව් නැග මහ සයුරෙහි පරතෙරට යත්. ඔවුහු එහි ගිලෙති. සමහරවිට නැසුහු මාර්ගෝපකරණ ඇත්තාහු පිරිහුණ ධන ඇත්තෝ වන්නාහ.

ගොවියෝ ආශාවෙන් කුඹුරු සාති. බිජුවට වපුරති. උපාය වසයෙන් නොයෙක් දේ කරති. උවදුරු පැමිණීමෙන් හෝ වැසි නො ලැබීමෙන් එයින් කිසි ප්‍රයෝජනයක් නො විඳිති.

සැප සොයන්නා වූ මිනිස්සු ආශාව පෙරදැරි කරගෙන තමන්ගේ පාලකයන් පිණිස සතුරන් හා යුද වැදී යුද බිම්හි වීර්ය කරති. දැඩි වෙහෙස දරා ක්‍රියා කළ ඔහු නැවත කිසිවක් නො ලබා පලා යති.

සමහර පරලොව සැපවත් තැනක ඉපදෙනු කැමැත්තෙන් වතුපිටි ඉඩකඩම් ධන ධාන්‍ය නෑදෑයින් හැර ආශාවෙන් බොහෝ කල් තපස් රකිති. ඔවුහුද වැරදි මාර්ගයට වැටී දුගතියට යති.

සත්ත්වයෝ ආශාව නිසා රැවටෙන්නාහයි සම්මතව පවතී. ආශාවෙනි! තමා කෙරෙහි පවත්නා සුධා භෝජන ආශාව දුරු කරනු මැනවි. තී වැන්නෝ ආසන හා ජලය පවා නො ලැබිය යුතු තී සුධා භෝජනය කෙසේ ලබන්නද? තෙපි යව. තී මට නුරුස්නෙහිය. තාපසයා කීය.

එහි පරෙන්ති යනු පැන දුවති. ජිනාධනා යනු දිරාගිය ධනය ඇති මෙසේ ඔබේ වශයෙන් එකකු සම්පාදනය කරති. එකෙකු විනාශ කරති. ඔබ හා සමාන පාපී ධර්මතාවයෙන් යුත්තෙක් නැතැයි කියයි. කරොන්තු පායසො යනු ඒ ඒ කටයුතු උපාශීලීව කරති. ඊති නිපාතෙන යනු විෂ සුළං මී, පණු හූනු ආදී පණුවන්ගෙන් හටගන්නා සුදු පුස්රෝගය වැනි රෝග හටගැනීමෙන් වූ වෙනත් ආකාර වූ. තතො යනු අනතුරුව ශස්‍ය වශයෙන් ඔවුහු කිසිම ඵලයක් වින්දනය නොකරති. ඔවුන්ගේ ද ආශා නසන ක්‍රියා ඔබ ම කරවයි කියයි. අථත්තකාරානී යනු යුද්ධ භූමිවල පුරුෂ වීර්යයෙන් යුතුව. ආසං පුරක්ඛත්‍වා යනු ඉසුරු සම්පත් පෙරටු කොට. භත්තුරත්‍ථා යනු ස්වාමියාට හිත පිණිස. අතිගාළ්භීතා යනු සතුරන් විසින් දැඩිසේ පෙළෙන ලද මංකොල්ලකන ලද භාණ්ඩ ඇති, පිරිහුණු සේනා හා වාහන සහිතව. පනස්සන්ති යනු පලා යති. අලද්ධ කිඤ්චනං කිසිම ඉසුරු සම්පත් නොලැබ. මෙසේ මොවුන්ගේ ඉසුරු සම්පත් ඔබ ම කරව යයි කියයි. සග්ගාධිමනා යනු ස්වර්ගයට පැමිණීමට කැමැති. ලුඛං යනු ඕජස් රහිත පංචතාපාදියට අයත් කායික ක්ලාන්ත බව. චින්තරං යනු චිරාත් කාලයක්. ආසා විසංවාදික සම්මතා ඉමෙ යනු මේ සත්ත්වයෝ ස්වර්ග ආශාවෙන් දුගතියට යති. එහෙයින් ඔබ ආශා නම් වූ විසංවාද සම්මත වූ විසංවාදයට අයත්ව ගියේ. ආසෙ යනු හේ ආමන්ත්‍රණය කරයි.

ඇය ඒවා ප්‍රතික්‍ෂේප කරන ලද්දේ එතැනදීම අතුරුදන් වූවාය. අනතුරුව “ශ්‍රද්ධා” සමග කථාබහ කරන්නේ මේ ගාථාව කීහ.

පරිවාර සම්පතින් දිලියෙමින්, බටහිර දික් හී සිටින යස් ඇති තී කිනම් වෙහිද? රන් රුවකට බඳු සිරුරු ඇත්තිය, තොපගෙන් විචාරමි. කිනම් දේවතාවක් වෙහිද?

එහි දද්දල්ලමානා යනු ජලය මෙන්. ජිඝඤ්ඤනාමව්හයනං යනු පෙර ද, පසුව ද මෙසේ ජිඝඤ්ඤ විසින් ලාමක අයුරින් කියනු ලබන්නා වූ. දිසංප යනු කීර්තිමත්ව සිටියි යනුවෙනි.

අනතුරුව ඇය ගාථාව කීවාය.

ප්‍රඥාවන්ත තාපසයන් වහන්ස, මිනිසුන් කෙරෙහි පූජිත වූ, උසස් සත්ත්වයෝ විසින් සෙවුනා ලද මම ‘සද්ධා’ නම් වෙමි. සුධා භෝජන පිළිබඳ විවාදයෙන් නුඹ වහන්සේ වෙත ආමි. ස්වාමීනි, ඒ සුධා භෝජනය මට දෙනු මැනවි.

එහි සද්ධා යනු යම් කිසිවෙකුට වචන භාවිත කිරීම නිසා ඇය සාවද්‍ය හෝ නිරවද්‍ය වෙයි. පූජිතා යනු නිරවද්‍ය කොට්ඨාස වශයෙන් පුදන ලදි. අපාපසත්තුපනිසෙවිනී යනු නිරවද්‍ය ශ්‍රද්ධාවෙන් ම ඒකාන්ත පැතුම් ඉටුකිරීම් වශයෙන් ද ප්‍රාර්ථනා එළිදැක්වීමට සමර්ථ වූ දේවතා වූ මේ නාමයයි.

ඉක්බිති ඇයට කෝසිය, මේ සත්ත්වයෝ ඒ ඒ වචන අදහා ඒ ඒ දේ කරන්නෝ කළයුතු දේ ද, නොකළ යුතු දේ ද, බහුල වශයෙන් කරති. ඒ සියල්ල ඇය විසින් කරන ලද්දේ නම් වෙයි යයි කියා මෙසේ කීවේය.

ඇතැම් කාලයක සත්ත්වයෝ ඔබ හා එක් වී දන් දෙති. ඉන්‍ද්‍රිය දමනය, පරිත්‍යාගය, සිල් රැකීම යනාදිය කරති. කිසි කලෙක්හි සත්ත්වයෝ තීගෙන් වෙන් වී සොරකම් කරති. බොරු කියති. කේලාම් කියති. කූට කර්ම කරති.

සමාන ජාති ඇති සිල්වත් පතිව්‍රතා ගුණ ඇති කුල කාන්තාවන් වන භාර්යාවන් කෙරෙහි ගිජු වූ පුරුෂයා ඔවුන් කෙරෙහි ආශාව හැර දමා ගෙදර දාසිය ගේ වචනය අදහා ඇය කෙරෙහි ආශාව දක්වයි.

ශ්‍රද්ධාවෙනි, පුරුෂයා තීගේ වසඟයට පැමිණීමෙන් ම පරදාර සේවනය කරන හෙයින් තී පරදාර සේවනය කරන්නෙහි ය. පව් කරන්නෙහිය. කුසල් හිස් කරන්නෙහි ය. තී වැන්නෝ අසුන් හා ජලය (පමණකුදු) ලැබීමට නො සුදුසු වෙති. සුධාභෝජනය කොයින් ලැබේද? යව. තී මට නො රුස්නෙහි යයි (තවුසා කීය.)

මෙහි දානං යනු වස්තු සහිත පුණ්‍ය චේතනා. දමං යනු ඉන්‍ද්‍රිය දමනයයි. චාගං යනු දියයුතු ධර්මයයි. පරිත්‍යාගයයි. සංයමං යනු ශීලයයි. ආදාය සද්ධායා යනු මේ දානාදිය මහානිශංස බැවින් කළ යුතුයයි කියන ලද්දේ වචනයෙන් ශ්‍රද්ධාව මුල්කොට එක ම දින කරත්. කූටං යනු හොර තරාදි ග්‍රාමකූට යනාදියයි. කරොන්තිහෙකෙ යනු ඇතැම් මිනිස්සු මෙබඳු ආකාර කාලවල මේ අර්ථය සඳහා සොරකම් ආදිය කළ යුතුය යනු කවර නම් වචනයක් අදහා මෙයම කරත්. පුන විච්චුතා තයා යනු නැවත ඈ විසින් නො කරන ලද වැරදි සහිත දුක් විපාක ඇති බැවින්, නොකළ යුතු යයි කියන ලද වචන ප්‍රාර්ථනා නොකරම කරත්. මෙසේ ඔබගේ වශයෙන් නිරවද්‍ය වූ ද, සාවද්‍ය වූ ද දේ කරන ලද්දේ ම ය.

සාදිසීසු යනු ජාති ගෝත්‍ර ආචාරශීලාදි වශයෙන් සමාන වන කල්හි. පෙක්ඛවා යනු පෙක්ඛා යයි තෘෂ්ණාවට කියනු ලැබේ. තණ්හා සහිත යන අර්ථයයි. ඡන්‍දං යනු ඡන්ද රාගයයි. සද්ධං යනු දිය ගෙනෙන දාසියගේ වචනය කෙරෙහිද, විශ්වාසකොට පරදාර සේවනය කරති. ත්‍වමෙව සද්ධෙ පරදාර සෙවිනි යනු යම්හෙයකින් එය ප්‍රාර්ථනා කොට ඔබගේ වශයෙන් පරදාර සේවනය කරත්. පාපය කරත්. කුසල අත්හරිත්. එහෙයින් ඔබම පරදාර සේවනය කරන්නී, නුඹ පව්කම් කරහි. කුසල් නොසලකා හරිහි. ඔබ හා සමාන ලෝක විනාශ කරන, පාප ධර්මයේ නිරත වූවෙක් නැත. යව! මට රුචි නොවේ යනුයි.

ඇය එහිදී ම අතුරුදහන් වූවාය. කෝසිය ද උතුරු දිශාවෙන් සිටියේ ‘හිරි’ සමග කථා කරමින් ගාථා දෙකක් කීවාය.

රාත්‍රී කාලයේ අවසන්හි අරුණෝද්ගමන වේලායෙහි උතුම් රූපයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වූ යම් පූර්ව දිශාවක් දක්නා ලැබේ ද, දෙව්දුව, තී එබඳුය යි මට වැටහෙයි. තී කිනම් අප්සරාවක් දැයි මට කියව.

නියං සමයෙහි පළමුව හටගත් සුළඟන් කම්පා වන්නා වූ ලේවන් කොළවලින් පිරිවැරුණු කළුවැලක් සේ මඳ බැල්මෙන් යුතුව කවර නම් තැනැත්තියක් සිටින්නේ ද? කථා කිරීමට කැමැත්ත දක්වන්නේ නමුදු වචන නො මුදන්නෙහි ය.

එහි ජිඝඤ්ඤරත්තිං යනු පශ්චිම රාත්‍රියේ අවසාන වන කල්හි යන අර්ථයයි. ඌහතෙ යනු අරුණාලෝකය උදාවන කල්හි. යා යනු පෙරදිග දිශාවෙන් රතු ස්වර්ණ වර්ණයෙන් යුතු උතුම් රූප දරන්නෙ වී දක්නට ලැබේ. කාළානිදාඝෙරිවා යනු නියං සමයේ කළුවැල් මෙන්. අග්ගජාතිවා යනු අග්‍රජ, මුදුනින් උපන් ඇය ද මෙසේ පළමුව උපන්නේ මෙන් යන අර්ථයයි. ලොහිත පත්තමාලිනි යනු ලෝහිත වර්ණ පත්‍රවලින් වටකරන ලද්දේ. කා තිට්ඨසි යනු යම් සේ ඇය කළුවැල් සුළඟට අසුවුනාක් මෙන් බබළමින් ශෝභමානව තිබේ. මෙසේ ඔබ කවර නම් ඇත්තේ නුඹ සිටිහි. භාසෙස මානවා යනු මා සමග කථා කරනු මෙන් වෙහි වචන මුදා නොහළෙහි.

ඉක්බිති ඇය ගාථාවක් කීවා ය.

තාපසයන් වහන්ස, මම වනාහි මිනිසුන් කෙරෙහි පූජිත වූ හැම කල්හි අලාමක සත්ත්වයන් විසින් සෙවුනා ලද හිරි නම් දෙවඟන වෙමි. සුධා විවාදයෙන් ඔබ වෙත පැමිණි ඒ මම සුධාභෝජන ඉල්ලීමට ද නො හැක්කෙමි. ස්ත්‍රියගේ ඉල්ලීම වූ කලී රහසඟ පෙන්වීම බඳු හෙයිනි.

එහි හිරායං යනු හිරි නම් වූ මම. සුධම්පි යනු ඒ මම දිව්‍ය භෝජනය ඔහුගෙන් ඉල්ලීමට නොහැකි වෙමි. කුමන කරුණක් නිසාද? කොපීන රූපා විය යාචනිත්තියා. යම්කිසි ස්ත්‍රියක විසින් ඉල්ලීම නම් රහසඟ පෙන්වීම මෙන් රහසක් හෙළිකිරීම වැනිය. ලජ්ජා නැතිව මෙන් යන අර්ථයයි.

ඒ අසා තාපසයා ගාථා දෙකක් කීවේය.

මනා සිරුරු ඇත්තිය, ස්වාභාවික ක්‍රමයෙන් සුධාභෝජනය ලබන්නෙහිය. ඉල්ලීමෙන් සුධාභෝජනය නො ලබන්නෙහි ය. මේ වනාහි ස්වභාව ධර්මය වේ. එහෙයින් නො ඉල්ලන්නා වූ තිට මම සුධාභෝජනයෙන් නිමන්ත්‍රණය කරමි. එපමණක් නොව තී යමක් කැමති නම් එය ද තිට දෙමි.

ස්වර්ණ රාශියකට බඳු ශරීර ඇත්තිය, ඒ නුඹ අද මා විසින් සිය අසපුවෙහි නිමන්ත්‍රණය කරන ලද්දෙහි ය. තී වනාහි මා විසින් හැම රසයෙන් පිදිය යුත්තී ය. තී පුදා මම ද සුධාභෝජනය වළඳන්නෙමි යි (තාපස තෙම කීය.)

එහි ධම්මෙන යනු ස්වභාවයෙන්. ඤායෙන යනු කාරණයෙන්. නහි යාචනා සුධා යනු ආයාචනා කිරීමෙන් සුධා භෝජනය නොලැබේ. ඒ කාරණයෙන් අනෙක් තිදෙනා නොලැබූහ. තං තං යනු එහෙයින් එය. යමිච්ඡසී යනු හුදෙක් ආරාධනා කිරීමෙන් ම යමෙකු සුධා භෝජනය නොකැමැති වෙහිද? එය ද ඔබට දෙමි. කඤ්චන වෙල්ලි විග්ගතෙ යනු රත්රන් රැසකින් සශ්‍රීක වූ ශරීරයේ. පූජියා යනු හුදෙක් අන් සියලු රසයන්ට වඩා නොවේ. ඔබ මා කෙරෙන් පිදිය යුතු වන්නේ යනුයි. අස්මියෙ යනු එය පුදා ඉදින් ඉතිරියක් වන්නේ නම් මම ද අනුභව කරන්නෙමි.

අනතුරුව තවත් සම්මා සම්බුද්ධ ගාථාවකි :-

ආනුභාව සම්පන්න කෝසිය තවුසා විසින් අනුදන්නා ලද ඒ හිරි නම් දිව්‍යාංගනා තොමෝ ඒ ඒ තැන්හි දිය ඇත්තා වූ, නොයෙක් පලතුරුවලින් ගැවසී ගත්තා වූ, නීවරණ දෝෂයෙන් මිදුණු ධ්‍යානලාභීන් විසින් පුදන ලද්දා වූ, අලාමක සත්ත්වයන් විසින් සෙවුනා ලද, ආශ්‍රමයට පිවිසියා ය.

මෙහි වනාහි මලින් හා පලින් සැදුම්ලත්, වෘක්‍ෂ සමූහයෝ බොහෝ වෙති. අඹ ය. මොර ය. කොස් ය. කෑල ය. මුරුංගා ය. ලොත් ය. පද්මක ය. කේතක ය. භංග ය. පිපියා වූ එරහැන්ද ය.

සල් ය. ලුණුවරණ ය. දඹ ය. ඇසතු ය. නුග ය. මී ය. හොමුවගු ය. ඇසළ ය. පලොල් ය. නික ය. මනා සුවඳැති මිදෙල්ල ය. පංචවිධ කෙතකී වෘක්‍ෂ ය යන මොහු මෙහි බොහෝ වෙත්.

අපරණ්ණ ගණයට අයත් භරෙණුක (නම් ධාන්‍ය) ද වංසචොරක ද වල්මෑ ද තියඹරා ද බොඩහමු ද ඌරුහැල් ද යළි රජමෑ ද ඇටිකෙහෙල් ද කෙහෙල් ද හැල් ද නොයෙක් වී වර්ග ද භුජපත්‍ර ද ස්වයංජාත සහල් ද මෙහි බොහෝ වෙති.

ඒ අසපුවට උතුරු දෙසින් හටගත් යහපත් පොකුණෙක් ඇත. ඕ අකර්කශ ය. නො සුන් ඉවුරින් යුතු ය. සුවඳ දියෙන් සුවඳවත් ය.

ඒ පොකුණෙහි නිර්භය වූ ගොදුරු සුලභ වූ නිතොර වෙසෙන සිංගු ය. සවංක ය. සකුල ය. සතවංක ය. රොහිත ය. ආලි ය. ගග්ගරක ය. පෙටි ය. කාමච්ඡ ය යන මත්ස්‍යයෝ වෙති.

එහි නිර්භය වූ සුලභ වූ ගොදුරු ඇති හංස ය, කොස් ලිහිණි ය, මොනර ය. සක්වාලිහිණි ය. ඇටිකුකුළු ය. කොවුල් ය. විසිතුරු පියාපත් ඇති බහුචිත්‍ර නම් පක්‍ෂි ය. ඔසවන ලද මුදුන් ඇති මොනර ය. ජීවඤ්ජීවක ය යන පක්‍ෂීහු නිතර වෙසෙති.

එහි බොහෝ වූ මෘග සමූහයෝ පැන් බීමට එති. එනම් සිංහයෝ ද, ව්‍යාඝ්‍රයෝ ද, ඌරෝ ද, වලස්සු ද, වෘකයෝ ද කළු හිස් වලස්සු ද,

කඟවෙහෙණහු ද, ගවරු ද, මහිසයෝ ද, රොහිත මෘගයෝ ද, රූරු මුවෝ ද, එණි මුවෝ ද, වරාහ නම් මුවෝ ද ගෝන්නු ද සමූහ වශයෙන් ඇති නිංක නම් ඌරෝ ද, කෙහෙල්මුවෝ ද, බළල්ලු ද සාවෝ ද කර්ණක මෘගයෝ ද එති.

විසිතුරු මල් අතුරන ලද භූමියෙහි වූ පිටිපහණ පක්‍ෂීන් විසින් ඝෝෂා කරන ලද්දේ පක්‍ෂි සමූහයා විසින් සෙවුනා ලද්දේ ද වෙයි.

එහි ජුතිමතා යනු ආනුභාව සම්පන්න වූ. පාවිසියස්සමං යනු ආශ්‍රමයට පිවිසියේය. ‘ය’ කාරය ව්‍යඤ්ජන සන්‍ධි කාරකයෙකි. උදඤ්ඤවන්තං යනු ඒ ඒ ස්ථානවල ජලය සහිත වූවේ. ඵලං යනු නොයෙක් ගෙඩි වර්ගවලින් යුක්ත. අරියපූජිතං නීවරණ දෝෂ රහිත ධ්‍යානලාභී උතුමන් විසින් පුදන ලද ප්‍රශස්ත වූ. රුක්ඛග්ගහණා යනු පුවක් දොඹ ආදී ගෙඩි සහිත ගස්වලින් ගහණ. සොභඤ්ජනා යනු මුරුංගා ගස්. ලොද්දමථොපි පද්මකා යනු ඇද්දෙමට ගස්ද, නෙලුම් ගස් ද වේ. කේකාච භංගා යනු එනම් ඇති ඇසළ වර්ගයේ ගස්ද, කරෙරි යනු කනේරු ගස්ද, උද්දාලකා යනු පළොල් වර්ගයක්ද, මුචලින්‍ද කෙතකා යනු මුචලින්ද ආදි පංචවිධ වූ වැටකේ ද, හරෙණුකා යනු පිටරට ඇති ගස්වර්ග ද, වෙළුක යනු උණ වර්ග ද, වෙණු බට වර්ගද, තින්‍දුකා යනු තිඹොල් ගස් ද, චීනකා යනු රාජ මාංස (බෙහෙත්) මෝචා යනු ඇට කෙසේ. සාලියො යනු නොයෙක් ආකාර ලෙස ඉබේ හටගන්නා වූ ඇල්සහල් ද, පවීහයො නොයෙක් ආකාර වී වර්ගද, ආභුජිනො යනු සර්ප පත්‍ර. තණ්ඩුලා යනු කුඩු රහිත ස්වයංජාත ඇල් සහල්. තස්සච යනු මහණෙනි, ඒ ආශ්‍රමයට උතුරු දිශාවෙන්. පොක්ඛරණී යනු පස්පියුමෙන් ගැවසී ගත් උසස් ලෙස හටගත් පොකුණකි. අකක්කසා යනු මත්ස්‍යපිත සෙවෙල් කර්කශ කසල රහිත වූ. අපබ්භාරා යනු නොසිඳුණු ඉවුරු ඇති සම තොටුපොළ සහිත. අප්පටි ගන්‍ධියා යනු පිළිකුල් රහිත සුවඳින් යුක්ත වූ. සුවඳ ජලයෙන් යුක්ත වූ.

තත්‍ථ යනු ඒ පොකුණෙහි. ඛෙමිනො යනු නිර්භය වූ. සිංගූ යන ආදි ඒ මත්ස්‍යයන්ගේ නම් වෙති. කුණාලකා යනු කොවුලෝ. චිත්‍රා යනු විසිතුරු බවට පැමිණි. සිඛණ්ඩි යනු උඩට එසවෙන මෝරු අනෙක් මහපොළොවේ උපන් පක්‍ෂී වර්ග ද, පාණායමායන්ති යනු ප්‍රාණ ඇත්තවුන් ලෙස පැමිණෙති. පලාසාදා යනු කඟවේනෝ. ගවජා ගවයා. ගණිනො යනු ගෝන්නු. කණ්ණකා යනු කර්ණක මුවෝ. ඡමාගිරි යනු භූමිය ඇසුරුකොට ඇති, ගල්තලා ඇති. පුප්ඵ විචිත්‍ර සන්‍ථතා යනු විසිතුරු මල්වලින් යුක්ත. දිජාහි ඝුට්ඨා යනු මිහිරි හඬින් යුතු පක්‍ෂීන් විසින් මැනවින් මහ හඬින් නාද කරවන ලද්දෝ මෙබඳු ආකාර යම් භූමිතලයක හුන්නේ වේද? මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසියගේ ආශ්‍රමය වර්ණනා කළ සේක.

දැන් ‘හිරි’ දේවිය එහි පිවිසීම් ආදිය දැක්වීමට වදාළ සේක;

මනා සිවි ඇති ඕ තොමෝ නිල්වන් වෘක්‍ෂ ශාඛාවන් පරාමර්ශනය කරමින් මහාමේඝයක් අතරින් දිස්වන විදුලියක් මෙන් පහළවූවාය. හොඳින් සම්බන්ධ කළ ඌර්ධවභාග ඇති ඉතා කැමතිවිය යුතු කුශතෘණමය කොච්ඡ නම් අසුනක් පිරිසිදු සුවඳැති අඳුන් දිවිසමකින් සෙවුනා ලදුව පනවා, සුන්දරිය, මේ අසුන සුව වෙයි. මෙහි හිඳගනුව යි හිරි දෙව්දුවට තාපස තෙම කීය.

කොච්ඡ නම් අසුනෙහි හුන් සුධාභෝජනය කැමැත්තා වූ ඒ හිරි නම් දෙව්දුවට දළමඬුලු අඳුන් දිවිසම් දරන කෝසිය මහතවුස් තෙම තමා විසින් එකෙණෙහි ගෙනෙන ලද නෙළුම්පතින් දක්‍ෂිණොදකය සහිත සුධාභෝජනය වහා ගෙනවුත් එළවීය.

ඕ තොමෝ එය දෑතින් පිළිගෙන තුටු සිත් ඇත්තී තවුසාට මෙසේ කීවාය. ‘දැන් මම නුඹවහන්සේ විසින් ඒකාන්තයෙන් පුදන ලද්දෙමි. තවුසාණනි, ජයප්‍රාප්ත වූ මම දෙව්ලොවට යන්නෙමි’යි.

කෝසිය තවුසා විසින් අනුදන්නා ලද ආනුභාවසම්පන්න වූ වර්ණ මදයෙන් මත් වූ ඒ හිරි නම් දෙව්දුව සක්දෙව් රජුගේ සමීපයට ගොස්, ‘මේ සුධාභෝජනය වේ, මට දිනුම දෙව’යි කීවාය.

ඇඳිලි බැඳගත් දෙව්මිනිසුන් විසින් පුදන ලද ඒ හිරි නම් දෙව්දුව යම් කලෙක්හි අලුත් කොච්ඡ නම් අසුනෙහි හුන්නී ද, එකල්හි ශක්‍ර තෙමේ ද ඒ උතුම් දෙවඟනට පූජා කෙළේ ය. ඉන්‍ද්‍රයා සහිත සෙසු දෙවියෝ ද (පරසතු මල් ආදියෙන්) ඇය පිදූහ.

එහි සුත්තචා යනු සියුමැලි සම. නීල දුමාභිලබ්බිතා යනු හරිත වර්ණ ගස්වල එල්ලී සිට ඒ ඒ හරිතවර්ණ අතු පරාමර්ශනය කරයි යන අර්ථයයි. මහා මේඝරිව යනු ඔහු විසින් ඇරයුම් කරන ලද්දේ, මහවැසි වළාකුලක විදුලිය මෙන් ඔහුගේ ඒ අසපුවට පිවිසියේය. තස්සා යනු ඒ ‘හිරි’ දෙව්දුවගේ සුසම්බන්‍ධ සිරං යනු මැනවින් සම්බන්ධ වූ හිසක් ඇති කුසාමයං යනු සැවැන්දරා මිශ්‍ර වූ කුස තණවලින් නිර්මිත වූ. සුගන්‍ධං යනු සැවැන්දරා මෙන් ම වෙනත් සුවඳැති තණ ආදියෙන් මිශ්‍රකරන ලද සුගන්ධයයි. අජිනුපසෙවිතං යනු මත්තෙහි අඳුන්දිවිසමින් සෙව්නා ලද. අත්‍රිච්ඡකොච්ඡං යනු මෙබඳු ආකාර වූ වේවැල් ආසන පන්සල් දොරටුවේ අතුරා. සුඛයීදමාසනං යනු මේ ආසනයේ සැපසේ හිඳගත්තාය. යං යනු යම් පමණ.

ඉච්ඡමානායා යනු දිව්‍ය භෝජනය කැමැති නිසා, නවෙහි පත්තෙහී යනු එකෙණෙහි ම පොකුණෙන් ගෙන එන ලද, තෙත් නෙළුම් පත්වලින්. සයං යනු සමග යන අර්ථයෙන්. සහූදකං යනු ආහාර පැන් සහිත. සුධාභිභාසී යනු දිව්‍ය භෝජනය පුද කෙළේය. තුරිතො යනු සොම්නස් වේගයෙන් (තුරිත වූ) සමාන වූ. හන්‍ද යනු වචනය අග නිපාතයකි. ජිතාවිනී යනු ජයගෙන පැමිණි.

අනුමතා දැන් කැමැති පරිදි යයි ද යනුවෙන් අනුදන්නා ලද. උදීරිතා යනු ශක්‍ර පුරයට ගොස් ශක්‍රයාගේ සමීපයේ වේවා දිව බොජුන් යයි ප්‍රකාශ කෙළේය. සුරකඤ්ඤං යනු දිව්‍ය දූවරු. උත්තමං යනු ශ්‍රේෂ්ඨ වූ. පඤ්ජලි දේවමනුස්ස පූජිතා ඇඳිලිබැඳ සිටිනා දේවතාවන් විසින් ද, මිනිසුන් විසින් ද, පුදන ලද. යදා යනු යම් කලෙක හිඳීම පිණිස. ශක්‍රයා විසින් දෙන ලද, අළුත් රත්රන් පුටු හා සමාන වේවැල් පුටුවේ ඇය හිඳ ගත්තාය. එකල ඇය එහි හුන්නා වූ ශක්‍රයා ද සෙසු දේවතාවෝ ද පරසතු මල් ආදියෙන් පූජා කළහ.

මෙසේ ශක්‍රයා ඔහු පුදා මෙසේ සිතීය. කවර කරුණක් නිසා කෝසිය සෙසු අයට නොදී මැයට පමණක් දිව්‍ය භෝජනය දුන්නේ ද? ඔහු ඒ කරුණ දැනගැනීම පිණිස නැවත මාතලී පිටත්කර හැරියේය. ඒ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ, ශාස්තෲන් වහන්සේ;

නැවත දෙවියනට අධිපති වූ දහසක් නෙත් ඇති ශක්‍ර තෙම ඒ මාතලී දෙව්පුත්හට මෙසේ කීය. මාතලිය, කෝසිය තවුසා වෙත ගොස් මාගේ මේ වචනය කියව. ‘කෝසිය තවුසාණනි, ආසා ය, සද්ධා ය. සිරි ය යන මොවුන් හැර හිරි දෙව්දුව කවර හේතුවකින් සුධාභෝජනය ලැබීදැ’යි අසව යි (කීය.)

එහි සංසී යනු කීවේය යන අර්ථයයි. වාක්‍යං මමා යනු මගේ වචනය කෝසියට පවසන්න. ආසාය සද්ධා සිරියාචා යනු ආසාට ද, ශ්‍රද්ධාට ද, සිරිට ද, හිරිට ද කවර හේතුවක් නිසා දිව්‍ය භෝජන ලැබුවෙහු ද?

හෙතෙම ඔහුගේ වචනය පිළිගෙන වෛජයන්ත රථයට නැග ගියේ ය. ඒ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක;

මණ්ඩිත උපකරණයනට අනුකූලව බබළන්නා වූ ගිනිසිළු බඳු දඹරන් මුවා රියහිස හා අටමඟලින් යුත් සරසන ලද ඒ රිය සුව සේ ගමන් සඳහා පිළියෙල කෙළේ ය.

මේ රියෙහි රන්මුවා සඳරූ බොහෝ නෙළන ලද යැ. රන්මුවා ඇත් - ගව - අස් - වනුරු - වග - දිවි - ඒණිමුව රූ නෙළන ලද යැ. මෙහි ඉගිලෙන සැහැවි ලිහිණි රූ ඇත. මෙහි වෙරළු මිණිමුවා මෘගයෝ යුද කෙරෙති.

බලයෙන් තරුණ ඇතුන් හා සම වූ සරසන ලද රන් දැල්මුවා උරසැදින් යුත්, ආවෙලි නම් කර්ණාභරණ ඇති, කෙවිටි පහරක් නැති වැ ශබ්ද මාත්‍රයෙන් ම ගමන් කරනසුලු වූ, ශීඝ්‍රගාමී වූ නිල්වන් අස්රජුන් දහසක් ඒ රියෙහි යෙදූහ.

මාතලී නම් දිව්‍යපුත්‍ර තෙම ඒ උතුම් යානයට නැග මේ දශදිශාවන් එකනින්නාද කෙළේ ය. අහස ද, පර්වත ද, වන දෙටු ගස් ද සයුර සහිත පොළොව ද කම්පා කෙළේය.

ඒ මාතලී නම් දිව්‍යපුත්‍ර තෙම වහා ම අසපුවට පැමිණ එකස් කොට පොරවන ලද දිව්‍ය වස්ත්‍ර ඇත්තේ බද්ධාඤ්ජලි වූයේ බහුශ්‍රැත වූ ගුණ වෘද්ධ වූ විනීත පැවැත්මෙන් යුත් දෙවියන් සම බ්‍රාහ්මණයා හට මෙසේ කීය.

කෝසිය තාපසයාණනි, ශක්‍රයාගේ වචනය අසනු මැනවි. මම ඔහුගේ දූතයෙක්මි. ශක්‍ර තෙම ඔබ විචාරයි. ‘කෝසිය තාපසයාණනි, ආසාවට ද ශ්‍රද්ධාවට ද ශ්‍රීයට ද වඩා කවර හේතුවකින් හිරි තොමෝ සුධාභෝජනය ලැබූ ද’ යනු යි.

එහි තං සුපලවත්‍ථං යනු ඒ වෛජයන්ත රථය සැපයෙන් ගමන් කිරීම් අර්ථයයි. උදතාරයී යනු එතර කරවීය. ඔසවා ගමන සරුසාර කෙළේය. උපකිරිය සාදිසං යනු උපකරණවලින් බැඳුණේ හා සමාන එහි ගිනිසිළු හා සමාන වර්ණ පිටවෙයි. එසේ ම දිළිසුණේ යන අර්ථයයි. ජම්බුනදීසං හටගත් රත්රන් හා සමාන රතු මැණික්මය. ස්වාමියා කඤ්චනචිත්ත සන්තිකං යනු රන්වන්මය වූ සත්රුවනින් හෙබි සම්පතින් ද අෂ්ට මංගල්‍යවලින් සමන්විත වූ. සුවණ්ණචන්‍දෙත්‍ථ යනු ස්වර්ණමය මොනර පිල් කලප් මේ රථයෙහි ඇත. හත්‍ථී යනු රන්, රිදී, මණිමය ඇතුන්, ගවයන් ආදි මේ අයුරින් දතයුතුය. ලංඝිමයෙත්‍ථ පක්ඛියො යනු මේ රථයෙහි එල්ලෙන්නා වූ විවිධ රුවන්මය පක්‍ෂීහු පිළිවෙලින් සිටියාහුය. යුධායුතා යනු තමන්ගේ යුද්ධය සමග බැඳී සිට දක්වන ලද්දේය.

අස්සරාජ හරයො යනු රන්වන් සිතින් උපන් අශ්ව රාජයෝ. සුසුනාගතාදිසෙ යනු බලසම්පන්න වූ තරුණ නාගයන් හා සමාන වූ, කඤ්චනජාලූරච්ඡදෙ යනු රන්වන් දැල් කවුළුවලින් යුතු උරහිස් අලංකාර කිරීමෙන් යුක්ත වූ. ආවෙළිනෙ යනු මල්දම්වලින් යුතු කන් අලංකාර කිරීමෙන් යුක්ත වූ. සද්දගමෙ යනු කෙවිටි පහරින් තොරව ශබ්ද මාත්‍රයෙන්ම ගමනෙහි නිරත වූ. අසංගිතෙ යනු නිසැකයෙන්ම ශීඝ්‍ර ජව සම්පන්න වූ, මෙබඳු අශ්වරාජයන් එහි යොදවාලූහ යන අර්ථයයි.

අභිනාදයිත්‍වා යනු යානාවේ ශබ්දයෙන් එකම නින්නාද කෙළේය. වනස්පතීනිච යනු වනස්පතිනි වූ වනලැහැබේ යන අර්ථයයි. පව්‍යථයිත්‍ථ යනු කම්පා කළේ, ආකාශ විමාන කම්පා කරමින් ද අහස්තලය කම්පා කරමින් ද යනු දතයුතුය. පාවාර මෙකංසකතො යනු එක අංශයක් පොරවන ලද දිව්‍ය වස්ත්‍ර. වද්ධං යනු ගුණයෙන් වෘද්ධ වූ. විනීතවත්තං යනු විනීතවත් ආචාර ගුණයෙන් සම්පන්න වූ. ඉච්චබ්‍රවී යනු රථය අහසේ තබා, බැස මෙසේ කීවේය. දෙව බ්‍රාහ්මණං යනු දෙවියන් සමාන බ්‍රාහ්මණයා.

ඔහු ඔහගේ වචන අසා,

මාතලිය, ශ්‍රී තොමෝ (ශිල්ප දන්නා නො දන්නා කවුරුනුත් සේවනය කරන හෙයින්) අන්ධ යැයි මට වැටහෙයි. ශ්‍රද්ධා තොමෝ (ඒ ඒ වස්තූන් හැර වෙනත් වස්තූන්හි පිහිටන හෙයින්) අනිත්‍යයැ යි මට වැටහෙයි. ආසාව වනාහි රැවටිලි ඇත්තී යැ යි සම්මත ය. හිරි තොමෝ වනාහි ආර්ය ගුණයෙහි පිහිටියා යැ යි.

එහි අන්‍ධා යනු ශිල්ප ශාස්ත්‍රාදියෙන් යුක්ත බවද, අසම්පූර්ණ බවද, ඇසුරු කිරීමෙන් ඇය අන්ධ යයි මට වැටහෙයි. අනිච්චා යනු ‘සද්ධා’ වනාහි ඒ ඒ වස්තු හැර දමා වෙනත් වෙනත් දේවල් උපදවමින් සිට අභව්‍ය වශයෙන් අනිත්‍ය යයි මට අවබෝධ වේ. විසංවාදික සම්මතා යනු ‘ආසා’ වනාහි යමෙකු කෙරෙන් ධනය කැමැති වේද, නැවෙන් මුහුදට පැන විනාශයට පැමිණෙන සුළු නිසා විසංවාදික බව මට වැටහෙයි. අරියම්හි ගුණෙ යනු ‘හිරි’ වනාහි ලැජ්ජා-බිය සංඛ්‍යාත පිරිසිදු ආර්ය ගුණයෙහි පිහිටා ඇත. යනුවෙනි.

දැන් ඇයගේ ගුණ වර්ණනා කරමින් කීවේය.

මාතලිය, ප්‍රවෙණි ධර්මය රක්නා වූ කුලගෙහි වැඩෙන කුමරියෝ ය. වැන්දඹු ස්ත්‍රීහු ය. ස්වාමිපුරුෂයන් යටතෙහි සිටින ස්ත්‍රීහු ය යන මේ ත්‍රිවිධ ස්ත්‍රී වර්ගයා ම පරපුරුෂයන් අරමුණු කොට තම සිතෙහි හටගත් ඡන්‍දරාගය හිරියෙන් වළකාලති.

ඊ පහරින් හා අඩයටි පහරින් යුත් යුදබිම්හි පරදිනවුන් ද වැටෙන්නවුන් ද, පලායන්නවුන් ද, අතර ලජ්ජායෙන් යුතු වූවාහු ජීවිතය හැරදමා නවතිත්. නැවත ඔවුහු තමන්ගේ ස්වාමියා මුදාගනිත්.

සාගර වේගය වළකාලන වෙරළ මෙන් මේ හිරි තොමෝ ජනයා පවින් වළක්වන්නී ය. දේවසාරථිය, මේ හිරි තොමෝ මුළු ලෙව්හි පුදන ලද්දීයැ යි ශක්‍රයාට කියව යි තාපසයා කීය.

එහි ජිණ්ණා යනු වැන්දඹුවෝ. සභත්තූ යනු ස්වාමිවරුන් සහිත තරුණ ස්ත්‍රීහු. අත්තනො යනු ඒ සියල්ලෝම වෙනත් පුරුෂයන් විෂයෙහි තමන්ගේ ඡන්ද රාගය උඩට එසවූ බව දැන නුසුදුස්සක් කරන ලදි. ‘හිරි’ විසින් තමන්ගේ සිත සංසිඳවා ගනියි. ‘හිරි’ පව්කම් නොකරයි. පත්තං පලායිනං යනු වැටෙන්නවුන්ගේ ද, පලා යන්නවුන්ගේ ද අතර, ජහිත්‍ව ජීවිතං යනු යම් ලජ්ජාවන්ත අය සිටිත් ද? ඔවුහු තමන්ගේ ජීවිතය අතහැර ලැජ්ජාව නවත්වා ගනිති. තෙ යනු මෙසේ ඒ නතර කරන ලද ඔවුහු. හිරිමනා යළිත් තමන්ගේ ස්වාමියා පිළිගනිත් ද සතුරු අතින් මුදවා ගනිත්. පාපජනං නිවාරණී යනු පාපයේන ජනතාව වළක්වා ගත්තේය. මෙය ම පෙළ පාඨයයි. තං යනු ඒ ‘හිරි’ අරියපූජිතං යනු බුද්ධාදී ආර්යයන් විසින් පුදන ලද, ඉන්‍දස්ස තං වෙදයා යනු යම් හෙයකින් මෙසේ මහත් ගුන ඇති ආර්යයන් විසින් පුදන ලද නිසා එහෙයින් ඇය මෙසේ උතුම් නම් වේම යයි සක්දෙවිඳුට පවසන්න.

ඒ අසා මාතලී;

කෝසිය තාපසය, මේ ලබ්ධිය ඔබගේ සිත්හි කවරෙක් පිහිටුවී ද? බ්‍රහ්මයා ද ශක්‍රයා ද නැතහොත් ප්‍රජාපතී නම් දිව්‍ය පුත්‍රයා ද? මහර්ෂිය, ශක්‍රයාගේ දුහිතෘ වූ මේ හිරි තොමෝ දෙවියන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ යැ යි සම්මත වී යැයි මාතලී දෙව්පුත් කීය.

එහි දිට්ඨිං යනු ‘හිරි’ නම් මහත් ගුණයෙන් යුතු ආර්යයන් විසින් පුදන ලද්දී යනුයි. ඔදහි යනු හදවතට සමීප විය. සෙට්ඨසම්මතා යනු ඔබගේ සමීපයේ දිව්‍ය භෝජනය ලද කාලයේ පටන් සක් දෙවිඳුගේ සමීපයේ රත්රන් ආසනයක් ලැබ සියලු දේවතාවන් විසින් පුදන ලද්දේ උත්තම සම්මත බව දැනගනිවු.

මෙසේ ඔහු විසින් කථා කරමින් සිටියදීම ආයු ගෙවී චුතවන ස්වභාවය පහළ විය. ඉක්බිති මාතලී කෝසිය ඔබ ආයු සංස්කාරය හැර දැමුවේ, දාන ධර්මාදියේ සමත් වූයේ, කුමක් නිසා ඔබට මනුෂ්‍ය ලෝකයෙන් දෙව්ලොවට යමුදැයි එහි පමුණුවනු කැමැත්තේ වී.

කෝසිය තාපසයන් වහන්ස, එනු මැනවි. මේ දිවියෙන් චුත වන නුඹවහන්සේ මා විසින් ගෙනෙන ලද මේ රියට නැග දෙව්ලොවට ගමන් කරන සේක්වා. ඉන්‍ද්‍රයාට සම ගොත්‍ර ඇති තාපසයන් වහන්ස, ඉන්‍ද්‍ර තෙමේ ද ඔබගේ පැමිණීම බලාපොරොත්තු වෙයි. නුඹ වහන්සේ අද ම ඉන්‍ද්‍රයා හා එක්ව විසීමට යනු මැනවැ යි මාතලී දෙව්පුත් කීය.

එහි මමායිතං යනු ප්‍රියමනාප. ඉන්‍දසගොත්තා යනු පෙර භවයෙහි ශක්‍රයා හා සමාන ගෝත්‍ර ඇත්තේය. කංඛති යනු ඔබගේ පැමිණීම කැමැති වන්නේ සැක කරයි.

මෙසේ ඔහු කෝසිය සමග කථා කරන කල්හි ම කෝසිය චුත වී ඕපපාතික දේවපුත්‍රයෙක් වී නැග දිව්‍ය රථයෙහි සිටියේය. ඉක්බිති ඔහුව මාතලී සක්දෙවිඳුන් සමීපයට පැමිණ වීය. ශක්‍රයා ඔහු දැක සතුටු සිතැත්තේ තමන්ගේ දියණි ‘හිරි’ දේවිය ඔහුගේ අගබිසව කොට දුන්නේය. අප්‍රමාණ ඉසුරු සම්පත් ද ඔහුට විය. ඒ අදහස දැන සත්ත්වයන්ගේ උපමා රහිත කර්ම නම් මෙසේ පිරිසිදු වේමය යයි ශාස්තෲන් වහන්සේ අවසාන ගාථාව වදාළ සේක.

පව්කම් නැත්තෝ මෙසේ පිරිසුදු වෙති. තවද, මනාව පුරුදු කරන ලද කර්මයාගේ විපාකය නො නැසේ. යම් කෙනෙක් ශක්‍රයාගේ සුධාභෝජන දානය දුටුහු ද, ඒ සියල්ලෝ ම ශක්‍රයා සමග විසීමට ගියාහු ය.

එහි අපාපකම්මිනො යනු පව්කම් නොකරන සත්ත්වයෝ මෙසේ පිරිසිදු වෙති. යෙ කෙචි මද්දක්ඛු යනු යම්කිසි සත්ත්වයෙකු ඒ හිමාලය පෙදෙසෙහි එදා කෝසිය විසින් ‘හිරි’ට දෙනු ලබන, දිව්‍ය භෝජනය දුටුවාහ. සබ්බෙව තෙ යනු ඒ සියල්ලෝ ඒ දානය අනුමෝදන් වී සිත පහදවා ශක්‍රයාගේ සමීඵයට ගියාහුය.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැර පා මහණෙනි, දැන් පමණක් නොවේ. පෙරද දාන රතියෙහි නොඇලුණු තද මසුරන් සමාන අය මම දමනය කෙළෙමි යයි වදාරා ජාතකය නිමකළ සේක. එකල ‘හිරි’ දේවතාවා උප්පලවණ්ණා විය. කෝසිය දානපති භික්‍ෂුවමය. පංචසිඛ නම් අනුරුද්ධය. මාතලී ආනන්ද වේ. සූර්යා කස්සප වේ. චන්ද්‍රයා මොග්ගල්ලාන වේ. නාරද සැරියත් තෙරුන් වේ. ශක්‍රයා වනාහි මම ම වෙමි.

සුධාභෝජන ජාතක නිමි.