4. කුණාලජාතකවණ‍්ණනා 536 අට‍්ඨකථා

4. කුණාල ජාතකය (536)

එවමක්ඛායතී යන මෙය ශාස්තෲන් වහන්සේ කොවුල් විලක (කුණාල දහෙ) වාසය කරන්නා වූ අකමැත්තෙන් පෙළුණු පන්සියයක් භික්‍ෂූන් අරබයා වදාළ සේක. එහි මේ අනුපිළිවෙල කථාවයි. ශාක්‍ය-කෝළියෝ වනාහි කපිල වස්තු නගරයටත් කෝළිය නගරයටත් අතරෙහි රෝහිණී නම් නදිය එක ම ආවරණයකින් බන්දවා ගොයම් වගාව ආදිය කරති. ඉක්බිති පොසොන් මාසය මුල ගොයම් මිලාන වන කල්හි දෙනුවර වැසි කම්කරුවෝ රැස්වූහ. එහි කෝළිය නගරවාසීහු කීවාහු ය. මේ ජලය දෙපක්‍ෂයම රැගෙන යන්නේ, නුඹලාට ද අපට ද ප්‍රමාණවත් නොවන්නේ ය. අපගේ ශස්‍ය එකම ජලයෙන් ම නිපදවිය හැකි වන්නේ ය. මේ ජලය අපට දෙවු! යනුවෙනි. කපිලවස්තු එවිට නගරවාසීහු කීවාහුය. නුඹලා අහර කොටු පුරවා සිටින කල්හි, අපි රන් මැණික් නිල්මැණික් කහවනු ආදිය ගෙන සිඳණු පසුම්බිය ඇති අත් ඇත්තෝ ව නුඹලා ගේ ගෙවල් දොරවල්හි හැසිරීමට නොහැක්කම්හ. අපගේ ද ශස්‍ය එක ම දියවරෙන් නිපදවන්නේය. මේ ජලය අපට දෙවු! අපි නොදෙන්නෙමු! අපි නොදෙන්නෙමු යයි මෙසේ කථා වැඩී එකකු නැගිට එකකුට පහර දුන්නේය. ඔහුද අනෙකාට දැයි මෙසේ ඔවුනොවුන් පහරදී රාජ පරම්පරා කුල ගැටී, කලහ වර්ධනය විය.

කෝළිය කම්කරුවෝ කියත්. නුඹලා කපිලවස්තු වැසියන් යමෙක් බලු, සිවල් ආදීන් මෙන් තමන්ගේ සහෝදරියන් සමග වාසය කළහ. ඔවුන්ට ඇත් අසුන් ආදීහු ද, පුවරු ආයුධ හෝ ඇත්තේඅ පට කුමක් කරන්නාහුද? ශාක්‍ය කම්කරුවෝ කියති. නුඹලා දැන් කුෂ්ට සහිත දරුවන් ගෙන යවු! යමෙක් අනාථ වූවෝ ද පිටතට ගියෝ තිරිසනුන් මෙන් ඩෙබර ගසක් යට වාසය කළහ. මොවුන්ගේ ඇත්තු-අශ්වයෝ ආදිහුද, පුවරු ආයුධාදිය ද අපට කුමක් කරන්නාහුද, ඔවුහු ගොස් ඒ වැඩෙහි නිරතව ඇමතියන්ට කීවාහුය. ඇමතියෝ රජකුලවලට කීහ. ඉක්බිති ශාක්‍යයෝ සහෝදරියන් සමග සංවාසයේ නිරත වූවන්ගේ බලය, එඩිය ද පෙන්වන්නෙමුයි යුද්ධ සඳහා නික්මුණහ. කෝලියෝ ද ඩෙබර ගස්යට වසන්නවුන්ගේ එඩිය ද-බලය ද පෙන්වන්නෙමුයි යුද්ධ සඳහා නික්මුණහ. පසුව වනාහි ශාක්‍ය-කෝලියන්ගේ දාසීහු ජලය පිණිස නදියට ගොස්, ආධාරකය බිම තබා සැප දුක් කථා කරමින් සිටිකල්හි එකියකගේ ආධාරකය එකියක තමන්ගේ යන අදහසින් ගත්තාය. ඒ නිසා ඔබේ ආධාරකය, මගේ ආධාරකය යයි කෝලාහල පවත්නා කල්හි ක්‍රමයෙන් දෙනුවර වාසී, දාස කම්කරුවෝ ද, සේවක භෝජක අමාත්‍යයෝ ද, උපරජවරු ද සියල්ලෝ යුද්ධ සඳහා නික්මුණාහයි කියති. මොවුන් කෙරෙන් පෙර පරිදි ම බොහෝ අර්ථ කථා පැමිණියේ, ගතයුතු පියවර හෙට ම ගත යුතුයි.

ඔවුහු වනාහි සවස යුද්ධය සඳහා නික්මෙන්නාහ යයි, එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර වැඩවාසය කරන සේක්, අළුයම් කාලයේ ලොව බලන සේක්, මොවුන් මෙසේ යුද්ධය සඳහා නික්මෙන අයුරු දුරු සේක. දැක, අද මා ගිය කල්හි මේ කලහය සංසිඳෙන්නේය යයි සලකන්නේ මම එහි ගොස් කලහය සංසිඳවීමට ජාතක කථා තුනක් කියන්නෙමි. අනතුරුව කෝලාහල සංසිඳෙන්නේය. එවිට සමගිය අර්ථවත් වනු පිණිස ජාතක දෙකක් වදාරා අත්තදණ්ඩ සූත්‍රය දේශනා කරන්නෙමි. දේශනාව අසා උභයනගරවාසීහු අඩක් පමණ අඩක් පන්සියයක් කුමාරවරු පහදිත්. මම ඔවුන් පැවිදි කරන්නෙමි. මහත් සමාගමක් වන්නේය යයි කතිකා කොට, ශරීර පිළිදැගුම් කොට, සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පිණ්ඩපාතයෙන් වැලකුනේ සවස් කාලයේ ගඳකිළියෙන් නික්ම කිසිවෙකුට නොදන්වා, තෙමේ ම පාත්‍ර සිවුරු ගෙන දෙසෙනග අතර, අහසෙහි පලඟක් බැඳ ඔවුන්ට සංවේගය ඉපදවීම පිණිස අන්ධකාර කිරීමට කේතු රැස් මාලා පිට කරමින් වැඩ සිටි සේක. ඔවුන්ට සංවේග මනසක් ඇතිවුණි. තමන්ව පෙනෙන සේ, සවණක් බුදු රැස් දැක අපගේ ඤාති ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඩම කළේනුයි දුටුවේ, අප කෝලාහල කරන බව නිසා යයි සිතා ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඩම කළ කල්හි අප විසින් අනුන්ගේ ශරීරයන්ට ආයුධ සැලීමට කෝළිය නගරවැසියන්ට අපව විනාශ කිරීමට හෝ සිඳීමට හෝ නොහැකි යයි ආයුධ ඉවත දැමූහ. කෝළිය නගරවාසීහු ද එසේම කළහ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැස රමණීය පෙදෙසක වැලි තලාවක පනවන ලද උතුම් ආසනයක අනූපම බුද්ධශ්‍රීය පතුරුවමින් වැඩසිටි සේක. ඒ රජවරු ද බුදුරදුන්ට වැඳ සිටියහ. ඉක්බිති ඔවුන් මහරජ, කුමක් දැනගෙන පැමිණියේ දැයි දන්නේ දැයි විචාරා ස්වාමීනි, මේ ස්ථානයේ කෝලාහලයක් හටගෙන වැඩම කළේ ද, නදිය දැක ගැනීම සඳහා සෙල්ලම් කිරීම සඳහා වැඩම කළේදැයි නොදනිමි. මහරජ, කුමක් සඳහා තොප කලහ කරහුද? ස්වාමීනි, ජලය නිසාවෙනි. මහරජ, ජලය කෙතෙක් වටනේද? ස්වාමීනි, ස්වල්පයකි. මහරජ, මහපොළොව කිම වටනේද? ස්වාමීනි අනර්ඝය. ක්‍ෂත්‍රියෝ කෙතෙක් අගීද? ස්වාමීනි, ක්‍ෂත්‍රියෝ නම් අනර්ඝ ම වෙති. මහරජ අල්ප වූ ජලය නිසා මහාර්ඝ වූ ක්‍ෂත්‍රියන් නසවුද? කෝලාහලයේ ආස්වාදයක් නම් නැත. මහරජ, කෝලාහල වශයෙන් එක් වෘක්‍ෂ දේවතාවකු කළු සිංහයෙකු සමග බද්ධ වෛරයෙන් පසුවූයේ මේ කල්පය පුරාම එය නො නැවතියේ යයි වදාරා ඵන්දන ජාතකය දේශනා කළ සේක. අනතුරුව, මහරජ; අනුන්ගේ කීම්වල පිහිට පැතීමෙක් නම් නො කළ යුතුය. අනුන් කීවා ගිවිසීම හේතු කොටගෙන, එක් හාවෙකු ගේ බස් ගිවිස යොදුන් තුන්දහසක් පළල, හිමාලයේ සිවුපා සමූහයෝ මහමුහුදට පැන්නෝ වූහ. එහෙයින් අනුන්ගේ වචන ප්‍රමාණයෙන් යමක් කිරීම නොවිය යුතුයයි වදාරා, දද්දර ජාතකය වදාළ සේක. අනතුරුව මහරජ, කිසිදා දුබලයා, මහබලවතාගේ සිදුරු දකියි. කවදා නමුත් බලවතා ද දුබලයාගේ සිදුරු දකින්නේම ය. ගේකුරුළු පක්‍ෂීන් ඇත් රජු විනාශ කළේ යයි කියා ලටුකික ජාතකය ද වදාළ සේක. මෙසේ කෝලාහල සංසිඳවීම පිණිස, ජාතක තුනක් වදාරා සමගිය අර්ථවත් කිරීම පිණිස ජාතක දෙකක් ද වදාළ සේක. මහරජ, සමගි වූවන්ට නම් කිසිදින පසුබැසීමක් දැකීමට නොහැකි යයි වදාරා රුක්ඛධම්ම ජාතකය වදාළ සේක. එසේ සමගි වූවන්ගේ නම්, මහරජ කිසිදු විවරයක් දැකීමට නොහැකි වේය. යම්කලෙක ඔවුනොවුන් විවාද කළාහුද, ඉක්බිති ඔවුන්ගේ විවාද දත් වැදි පුත්‍රයෝ වටුවන් ජීවිතක්‍ෂයට පමුණුවා තමන්ගේ අභිමතය මුදුන්පත් කළේ යයි ද, විවාදයේ ආස්වාදයක් නම් නැතැයි ද වදාරා වට්ටක ජාතකය වදාළ සේක. මෙසේ මේ ජාතක පහ පවසා, අවසානයේ අත්තදණ්ඩ සූත්‍රය වදාළ සේක.

රජවරු පැහැදුණෝ, ඉදින් ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඩම නොකළේ නම්, අපි ඔවුනොවුන් නසා ලේ සහිත නදියක් පවත්වා ගන්නෙමු. ශාස්තෲන් වහන්සේ නිසා අපගේ ජීවිත ලදැයි ඉදින් ශාස්තෲන් වහන්සේ ගිහිගෙය වාසය කළේ නම්, දොළොස් දහසක් දිවයින් පිරිවරා සතරමහා දිව්‍ය රාජ්‍යය අතට පත් වන්නේය. අතිරේක දහසක් පමණ පුත්‍රයෝ ඔහුට වන්නාහුය. එවිට ක්‍ෂත්‍රිය පිරිවර වන්නේය. මේ සියළු සම්පත් ද හැරදමා නික්ම සම්බෝධියට පැමිණියේ දැන් ක්‍ෂත්‍රිය පිරිවර ම විවර වේවායි දෙනුවර වැසි දෙසිය පනහ, දෙසිය පනහ බැගින් කුමාරවරු පන්සියයක් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන් පැවිදි කරවා, මහ වනයට වැඩියහ. දෙවන දිනයේ පටන් ඔවුන් විසින් පිරිවරන ලද්දේ, එක් දිනයක කපිල වස්තුවේ ද, එක් දිනක් කෝළිය නගරයේ ද, නගර දෙකේ ම පිඬු පිණිස හැසිරෙති. දෙනුවර වැසියෝ මහත් සත්කාර කළහ. ඔවුන්ගේ ගරු ගෞරවයෙන් තමන්ට පැවිදි වීමේ රුචියක් නොඇලුණු බවක් හටගත්තේය. පුරාණ බිරින්දන් නිසා ඔවුන්ට අනභිරතියක් වූයේ යයි, එව් එව් කියා හසුන් යැවූහ. ඔවුහු වැඩි වැඩියෙන් කළකිරුණාහ. බුදුරදුන් ආවර්ජනා කොට, ඔවුන්ගේ නොඇලුණු බව දැන මේ භික්‍ෂූහු මා හා සමාන බුදුකෙනෙකු සමග එකට වාසය කරන්නේ ද, කලකිරෙති. කවර විලාශයකින් ඔවුන්ට දැහැමි කථාවලින් සනසන්නේ යයි සළකන සේක් කුණාල ධර්ම දේශනාව දුටුවේය. ඉක්බිති උන්වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. මේ භික්‍ෂූන් හිමාලයට ගෙන ගොස් කුණාල කථාවෙන් ඔවුන්ගේ මාගම දෝෂ ප්‍රකාශකොට අනභිරතිය දුරුකොට සෝවාන් මාර්ගය පෙන්වන්නෙමියි,

උන්වහන්සේ පෙරවරු කාලයේ හැද පොරවා පා සිවුරු ගෙන, කපිල වස්තුවේ පිඬු පිණිස හැසිර, සවස් කාලයේ පිණ්ඩපාතයෙන් වැලකුණේ, බත්කිස වේලාවේ ම ඒ පන්සියයක් භික්‍ෂූන් අමතා මහණෙනි, රමණීය හිමවත් පෙදෙස් දුටුවෝදැයි විචාල සේක. නැත ස්වාමීනි, හිමාලයේ චාරිකාවක යන්නෙහුද? ස්වාමීනි, සෘද්ධිමතුන් නොවූ අපි කෙසේ යන්නෙමු ද? ඉදින් තොපව කිසිවකු හෝ රැගෙන යන්නේ නම් යන්නෙවුද? ස්වාමීනි, එසේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ සියල්ලෝ ම තමන්ගේ සෘද්ධියෙන් රැගෙන අහසට පැන නැග හිමාලයට වැඩ අහස්තලයේ සිටියේ ම රමණීය හිමාලය ප්‍රදේශයේ, රන් පර්වතය, මැණික් පර්වතය, සිගුල් පර්වතය, අඳුන් පර්වතය, සානු පර්වතය, පුවරු පර්වතය නානාවිධ පර්වතයන් ද, පංචමහා නදීහු ද කණ්ණ මුණ්ඩක, රථකාරක, සීහප්පාත, ඡද්දන්ත, තියග්ගල, අනෝතත්ත, කුණාල යන විල් හතද පෙන්වූ සේක. හිමවත නම් මහා යොදුන් පන්සියයක් උස, යොදුන් තුන්දහසක් පළලය. එහි මේ රමණීය එක ප්‍රදේශයක් තමන්ගේ ආනුභාවයෙන් පෙන්වීය. එහි කරන ලද වාසය කිරීම් ඇති සිංහ, ව්‍යාඝ්‍ර ඇත් කුල ද ඇතුළත් සිවුපා සතුන්ගෙන් එක් ශේෂයක් පෙන්වූ සේක. එහි රමණීය ආරාමික දේවල් ද, මල් ගෙඩි සහිත වෘක්‍ෂ ද, විවිධාකාර පක්‍ෂීන් සමූහයා ද, ජල-ගොඩ මල් ද, පෙරදිගට මුහුණලා ඇති රන් තලාව ද පසුපස හිඟුල් තලාව ද පෙන්වූ සේක. මේ රමණීය පරිසරය දුටු කාලයේ පටන් ඒ භික්‍ෂූන්ට පුරාණ බිරින්දෑවරුන් කෙරෙහි පිහිටි ඡන්ද රාගය ප්‍රහීණ විය.

ඉක්බිති බුදුහු ඒ භික්‍ෂූන් රැගෙන අහසින් බැස හිමාලයට පසුපස පැත්තේ යොදුන් හැටක් පමණ වූ ගල්තලාවේ යොදුන් සතක් පමණ කැපවූ සල්ගසක් යට යොදුන් තුනක් පමණ හිරියල් තලාවේ ඒ භික්‍ෂූන් විසින් පිරිවරන ලදුව සවණක් බුදුරැස් විහිදුවමින් මුහුදු කුස කලඹවන දිළිසෙන සූර්යා මෙන් හිඳ, මිහිරි හඬ නිකුත් කරමින් ඒ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක. මහණෙනි, මේ හිමාලයේ නුඹලා විසින් නොදක්නා ලද්දේ විචාරහුද? එකෙණෙහි විසිතුරු කොවුලෝ දෙදෙනෙක් දණ්ඩක් දෙකෙළවරින් මුඛයෙන් ඩැහැගෙන මැද තමන්ගේ ස්වාමියා හිඳවා විසිතුරු කොවුලෝ අටදෙනෙකු පෙරටුකොට, අටදෙනෙකු පසුපසින් ද අටදෙනෙකු දකුණින් ද, අටදෙනෙකු වමතින් ද, අටදෙනෙකු යටින් ද, අටදෙනෙකු උඩින් ද, සෙවනකොට මෙසේ ඒ චිත්‍ර කොවුලා පිරිවරා අහසින් යයි. ඒ භික්‍ෂූහු ඒ පක්‍ෂි සේනාව දැක, බුදුරදුන් විචාළහ. ස්වාමීනි, මේ පක්‍ෂීහු කොහේ සිට පැමිණෙත්ද? මහණෙනි, මගේ මේ පුරාණ වංශයකි. මා විසින් තබන ලද ශ්‍රේණියකි. මම පෙර මෙසේ පිරිවරා සිටියෙමි. එකල මේ පක්‍ෂි සේනාව විශාල වූහ. දහසක් පමණ පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ මා පිරිවරා සිටියහ. පිළිවෙලින් පරිහරණය කොට දැන් මේ ජාතියට පත්විය. ස්වාමීනි, මේ වන ලැහැබේ මේ පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ නුඹ පිරිවරා සිටියෝ කෙසේද? ඉක්බිති ඔවුන්ට ශාස්තෲන් වහන්සේ මහණෙනි, අසවු. සිහිය උපදවා. අතීතය ගෙනහැර දක්වන්නෙමියි වදාළ සේක.

මේ ආදී වශයෙන් පවතින පෘථිවි තලයේ නොයෙක් මල් මාලා වියන්වලින් යුක්ත වූයේ, ගව මහිෂ, සිංහ ව්‍යාඝ්‍ර ආදී සිවුපාවුන්ගෙන් ගැවසුණේ, විවිධ තුරුලතාවන්ගෙන් සහ පක්‍ෂි සේනාවෙන් ද ගැවසුණු [missing trans] මේ රමණීය වනලැහැබේ කුණාල නම් පක්‍ෂියා වාසය කරයි.

විසිතුරු පත්‍රවලින් රමණීය වූ එම වන ලැහැබේ කුණාල නම් පක්‍ෂියාට ස්ත්‍රීන් දහසක් පිරිවර ඇත්තෝ ඔවුහු පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ වූහ. මේ කන්‍යා පක්‍ෂීහු දෙදෙනෙකු ලී කැබැල්ලක් කටින් ගෙන ඒ කුණාල පක්‍ෂියා මැද හිඳුවා පියාඹති. ඒ කුණාල පක්‍ෂියා ගමන් කරන ඉසව්වේදී ක්ලාන්ත වූයේ, උඩට එසවූහ.

පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ යටින් යටින් පියාඹති. ඉදින් මේ කුණාල පක්‍ෂියා අසුනෙන් පෙරළෙන්නේ ය. අපි ඌව පියාපත්වලින් රැක ගන්නෙමු.

පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ එහා මෙහා පියාඹති. ඒ කුණාල පක්‍ෂියාට සුළඟන් පීඩාවක් නොවේවා යනුවෙනි.

පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ දෙපැත්තෙන් පියාඹති. කුණාල පක්‍ෂියාට වාතයේ සීතල, උණුසුම, තෘණ, දූවිලි, වාතයෙන් කරදරයක් නොවේවා යනුවෙනි.

පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ පෙරටුව පෙරටුව පියාඹති. ගොපල්ලන්ගෙන් පසුපාලකයන්ගෙන් තෘණ කපන්නන්ගෙන්, දර කඩන්නන්ගෙන්, වන කර්මාන්තකරුවන්ගෙන් දරකෝටු කැට කැබිලිතිවලින් සැතකින්, දණ්ඩකින් කැටකැබලිතිවලින් පහරක් නොවේවා යන අදහසිනි. මේ කුණාල පක්‍ෂියාට වැල්වලින්, ගස්වලින්, කණුවලින්, ගල්වලින්, බලවත් පක්‍ෂීන්ගෙන් යුද්ධයක් නොවේවා යන අදහසිනි.

පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ පසුපසින් පියාඹති. [missing trans]

[missing trans]

අනතුරුව මේ පින්වත් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ ඒ කුණාල පක්‍ෂියා ආරාමයෙන් ආරාමයට ද, උයනින් උයනට ද නදියෙන් නදියට ද පර්වත ශිඛරයෙන් පර්වත ශිඛරයට ද අඹ වනයෙන් අඹ වනයට ද ජම්බු වනයෙන් ජම්බු වනයට ද දෙල් වනනයෙන් දෙල් වනයට ද පොල්වත්තෙන් පොල්වත්තට ද වහාම රති ක්‍රීඩාව පිණිස පමුණුවති.

පින්වත් කුණාල පක්‍ෂියා ඒ පක්‍ෂි කන්‍යාවන් විසින් දවස නිමාවද්දී මෙසේ අප්‍රසාදයට ප්‍රකාශ කරයි. නුඹගේ වසලියෝ විනාශ කරවු. නසවු. චෞර ධූර්තියෝ විනාශ කරවු යනුවෙනි.

මෙහි අර්ථ වර්ණනා මහණෙනි, ඒ වනලැහැබ මෙසේ වර්ණනාවට ලක්වෙයි. සම්මො සධධරණි ධරෙ යන විස්තරයේ සිට කියනු ලැබේ. එහි සම්මොසධධරණී ධරෙ යනු සියළු ඖෂධවලින් යුක්ත වූයේ, මුල්ගෙඩි පත්‍ර ආදිය දරන්නා වූ ඒවායින් යුක්ත වූ යන අර්ථයයි. ඒ වන ලැහැබේ සියළු ආකාරයෙන් සරුසාරව පවතින බව පවතින හෙයින් මේ අයුරින් ප්‍රකාශ කරන ලදි. නෙක පුප්ඵමාල්‍යවිතතෙ යනු නොයෙක් ගෙඩි පිණිස උපන් මල්වලින් ද, පළඳවනු ලබන මල්වලින් ද බබළයි. රූරූ යනු රන්වන් මෘගයෝ. උද්දාරා යනු උදුමුවෝ. බිළාරා යනු මහබළල්ලු. මහාවරාහා යනු මහ ඇත්තු. ලියමඩුලුවල ගැවසුණු මහ ඇතින්නියන් සමූහයක් විසින් පිරිවරන ලද දසවිධ වූ ඇත්කුල් ද, මෙය අධි වචනයෙන් කියනු ලැබේ. ඉස්සමිගා යනු කළුසිංහයෝ. වාතමිගා යනු මහාවාත මුවෝ. පසදමිගා යනු චිත්‍ර මුවෝ. පුරිසලලු යනු වඩවා මුඛී යක්‍ෂණියෝ. කිම්පුරිසා යනු දේවකිඳුරු සඳකිඳුරු දුමකිඳුරු දණ්ඩ මානවක සකුණාදි වශයෙන් පවත්නා කිඳුරෝ. අමජ්ජමඤ්ජරී ධරබ්‍රහට්ඨ පුප්ඵ පුප්ඵුතග්ගනෙක පාදපගණ විතතෙ යනු මොට්ටු දැමීම් වශයෙන් ද, පොකුරු දැරීම් වශයෙන් ද, සුපුෂ්පිත වූ අග පිපුණු මල් ඇති නොයෙක් වෘක්‍ෂ සමූහයෙන් වියනක් මෙන් යුක්ත වූ. වාරණා නම් ඇත්කඳ ළිහිණි. වෙලාචකා යනු මේ පක්‍ෂියෝ ම. හේම යනුද කනක යනු ද දෙක ම මැණික් ආදිහු මේ අඳුන් ආදි නොයෙක් ද්‍රව්‍ය සියගණනින් ද නොයෙක් වර්ණවලින් ද යුතු අලංකාර ප්‍රදේශයේ. භො යනු ධර්මානුකූල ආමන්ත්‍රණයකි. චිත්තො යනු මුවතුඩ ද යට උදරය කොටස ද විචිත්‍ර වූ.

අඩ්ඪුඩ්ඩානි යනු හතරෙන් එකක් තුන්දහස් පන්සියයක් යන අර්ථයයි. අද්ධාන පරියාය පථෙ යනු අද්ධාන සංඛ්‍යාත ගමන් මාර්ගයේ. උබ්බාහෙත්‍ථ යනු බාධා කෙළෙහු. උපප්ඵුසී යනු සමීපයට එළැඹියේය. පහාරං අදංසු යනු මෙහි මා නං යන පදයට ස්වාමි වශයෙන් අර්ථ දතයුතුය. සංගාමෙසී යනු රැස්වූයේ ය. සණ්හාසී මට්ටම් වූ. සඛිලාහී යනු ප්‍රිය වශයෙන්. මඤ්ජුහී සිහිල් වශයෙන් මධුරාහී යනු මධුර ස්වරයෙන්. සමුදාචරන්තියො යනු ගාන්ධර්ව කාරක වශයෙන් පිරිවරාගෙන. නෙකරුක්ඛවිවිධ විකති ඵලං යනු නොයෙක් ගස්වලින් ලැබෙන විවිධ වෙනස් ගෙඩි. ආරාමෙනෙව ආරාමං යනු මල්වතු ආදියෙහි. වෙනත් ආරාම වහයෙන්. වෙනත් ආරාමයකට පමුණුවති යන අර්ථයයි. උයන් ආදිවලද මේ අයුරින්ම වේ. නාළිකෙර සඤ්චාරි යෙන යනු පොල් වනයෙන් ද වෙනත් පොල්වනයකට. අභිසම්භොත්ති යනු මෙසේ ගෙනගොස් එහි වහාම රතිකෙළිය සඳහා පමුණුවත්.

දිවසංපරිබ්බූළ්හො යනු මුළු දවසම වැයකොට. අපසාදෙති ඔවුහු වනාහි මෙසේ දවස ම පිරිවරා නිවාස ගස්වල බැස පිරිවරා ගස් අතුවල හිඳ මිහිරි වචන ලබන්නෙමු නම් යෙහෙකැයි ප්‍රාර්ථනා කරන්නී මේ යෙදුණු කාලයේ තමන් වසන තැනට යන්නෙමුයි වාසය කරති. කුණාල රජු ඒ පිටත්ව යන්නේ නැසෙවු! යනාදි අප්‍රසාද වචනයෙන් අප්‍රසාදය පළ කරයි. එහි නස්සථ යනු යවු! විනස්සථ යනු සියළු අයුරින් නැසෙවු! ගෙදර ධනධාන්‍යාදීන්ගේ පවා විනාශ වීමෙන්. චොරියො බොහෝ මායා ඇත්තේ. ධුත්තියො නැසීම පිළිබඳ සිහියෙන්. අසතියො අපිරිසිදු නොවූ සිත් ඇති බැවින්. ලහුචිත්තායො කරන ලද විනාශය නිසාවෙන් මිත්‍රද්‍රෝහී බැවින්. කතස්ස අප්පතිකාරියො යනුවෙනි.

මෙසේ ද පවසා මෙසේ මහණෙනි, මම තිරිසන්ගත වුව ද, ස්ත්‍රීන්ගේ අකෘතඥ බව ද, බොහෝ මායා ඇති බව ද, අනාචාර දුශ්ශීල බව ද දනිමි. එකල මම ඈලාගේ වසඟයේ නො සිට ඈලා තමාගේ වසඟයෙහි පවත්වා ගතිමි’යි මේ කථාවෙන්, ඒ භික්‍ෂූන්ගේ අනභිරතිය ඉවතලා ශාස්තෲන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූහ. එකෙණෙහි කළුපාට කොවුලෝ දෙදෙනෙක් ස්වාමියාව දණ්ඩකින් උසුලාගෙන යට භාගවල සතරදෙනා බැගින් සිට ඒ ප්‍රදේශයට පැමිණියහ. ඔවුන් දැක ඔවුන් ශාස්තෲන්ගෙන් විචාළහ. මහණෙනි, පෙර මගේ සහායක වූ පුණ්ණමුඛ නම් කෝකිලයෙක් විය. ඔහුගේ වංශය යයි කියා පළමු ආකාරයෙන්ම ඒ භික්‍ෂූන් විසින් විචාරණ ලදුව වදාළ සේක.

ඒ හිමාලය පර්වත රාජයාගේ පෙරදිග දිශාවේ සියුම් ගස්කොළන්වලින් යුතු හරිත වර්ණ පර්වත අනුව පවතින කඳු මුදුනින් ගලාබසින නදියකින් යුතු ප්‍රදේශයක් ඇත.

එහි සුසුමුඛා යනු සියුම් ලා තණවලින් යුක්ත මනාව සෑදුණු කඳු පංතිවලින් යුතු ඒවායින් ප්‍රභව වූ හිමවතින් ගලාබසින හරිත වර්ණ තණ මිශ්‍ර සැඩපහරින් යුතු කුණාල වූ මම පැමිණීම නිසා සමීපවත් වූ නිසා සුසුමුඛසුනිපුණ ගිරිප්පභවා හරිතතුපයන්තියො යනු ලෙසින් මෙබඳු ආකාර වූ නදීහු යම් තැනකින් ගලාබසිත් යන අර්ථයයි.

දැන් ඒ කුණාල නම් වූ මම එතනට සමීප වෙමි. එතැන මල් ආදිය වර්ණනා කරමින් කීහ.

එහි උපුල් කුමුදු පියුම් සුදුපියුම් සතකුප්ප යනාදියෙන් සුවඳවත් වූ මද සුළඟින්ද යුතු මනෝඥ ගින්න සහිත ප්‍රදේශයකි.

එහි උප්පලං යනු නිලුපුල්ය. නලිනං යනු සුදු නෙළුම්ය. සතපත්තං යනු පිරිපුන් සියයක් පෙති ඇති පියුම්ය. සම්පති යනු මේවායින් දැන් වැඩුණා වූ අළුතින් හටගත් සුවඳවත් වූ මනෝඥ වූ හෘදය බන්ධනයෙන් සමත් වූ ගිනිදහන ප්‍රදේශයකින් සමන්විත යන අර්ථයයි.

දැන් ඒ විලෙහි ගස් ආදිය වර්ණනා කරමින් ප්‍රකාශ කළහ.

කුරවක මුචලින් ද වැනි වැටකේ, හේ මුවගු පුවක්, දොඹ, සල්, සපු, අශෝක, නා ගස්, මදටිය ලොත් සඳුන් වනයෙන් ද කළුනික, ඩෙබර, දේවදාර ආදි ගස්වලින් ගහණ වූ අංකොල කර්ණිකා කෝවිළාර කෑල දෑසමන්, ඉතා මහත් වූ මල් පිපුණු වැල්වලින් ද අලංකාර වූ ප්‍රදේශයේ හංස මොනරු ආදින්ගේ නාදවලින් නාදිත වූ සිද්ධ විද්‍යාධර තාපස ගණයා විසින් සෙවනා ලද, උතුම් දේව යක්‍ෂ රාක්ෂස ගාන්ධර්ව කින්නර මහ උරගාදින්ගෙන් ගැවසීගත් මෙබඳු ආකාර සිත්කළු වන ලැහැබෙහි පුණ්ණමුඛ නම් දුරු මස උපන් කොවුලා මිහිරි හඬින් නාද දෙමින් දෙනුවන් පරයන විලාසිතාවෙන් යුතුව වාසය කරයි.

පින්වත, ඒ පුණ්ණමුඛ නම් ඵුස්ස කොවුලාට එක්දහස් පන්සියයක් පමණ ස්ත්‍රී පරිවාරක පක්‍ෂි සමූහයක් සිටිති. එයින් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ දෙදෙනෙක් ලී කැබැල්ලක් කටින්ගෙන ඒ පුණ්ණමුඛ නම් ඵුස්ස කොවුලා මැද හිඳුවාගෙන පියාඹති. ඒ පුණ්ණමුඛ නම් කොවුලා ගමන් කරන මාර්ගයේදී ක්ලාන්තවූවා උඩට ඔසවා ගත්හ.

පනහ බැගින් වූ පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ යටින් පියාඹති. ඉදින් පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කොවුලා ආසනයෙන් වැටේ යනුවෙන් සිතාගෙන ය. ඵුස්ස කෝකිලයා ආසනයෙන් වැටෙන්නේ නම් අපි අපේ පියාපත්වලින් පිළිගනිමු යයි, රැකගනිමු යයි පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ පන්සියයක් යටින් පියාඹන්නාහුය.

ඵුස්ස කෝකිලයාට අව්වෙන් ඇතිවන පීඩාව වැළැක්වීම සඳහා පන්සියයක් පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ වියතක් මෙන් උඩින් පියඹන්නාහුය.

ඵුස්ස කෝකිලයාට සීත සුළං ග්‍රීෂ්ම, රජස් ආදියෙන් වන පීඩාව වළක්වන්නෙමු යයි දෙපසෙහි බැඳි තිර මෙන් කොවුලඟනෝ පියඹන්නාහ.

පුණ්ණමුඛ නම් ඵුස්ස කෝකිලයාට, ගොපලු දරුවන්, හරක් බලන්නන්ගෙන් කැලයේ ගස් යන්නන් ගෙන් ගස් කපන්නන්ගෙන් කැට කැබලි - පොලු මුගුරු - ලී දඬු ආදියෙන් සිදුවන උවදුරු නැති කිරීම සඳහා වැළකීම සඳහා, වෘක්‍ෂ ලතා පර්වත ආදියෙහි නොගැටෙන පිණිස දැඩි රැකවල් ගෙන් පන්සියයක් කොවුලඟන් හාත්පස නික්මෙන්නාහුය. පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිලයා ගස්වල, කණුවල, ගල්වල හැපීමෙන් හා, වැල්වල පටලැවීමෙන් රැකගනු පිණිස කොවුලඟනෝ පන්සියයක් ඉදිරියෙන් ඉදිරියෙන් යන්නාහුය.

පිටුපසින් බලවත් පක්‍ෂීන් විරුද්ධව එන්නේ නම් ඔවුන්ගෙන් ඵුස්ස කෝකිලයා රැකගැනීමට කොවුලඟනුන් පන්සියයක් පසුපසින් එන්නාහු වෙති.

තවද පන්සියයක් පමණ කොවුලඟනෝ පූර්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිලයාගේ බඩගින්න නිවීම සඳහා නොයෙක් ගස්වලින් ගෙඩිවර්ග කඩාගෙන එන්නාහුය.

මෙසේ මේ පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ පුණ්ණමුඛ නම් ඵුස්ස කෝකිලයා ආරාමයෙන් ආරාමයට උයනින් උයනට ගංතෙරින් ගංතෙරට පර්වත ශිඛරයෙන් පර්වත ශිඛරයට අඹ වනයෙන් අඹ වනයට දඹ වනයෙන් දඹ වනයට, දෙල් වනයෙන් දෙල් වනයට, පොල් වනයෙන් පොල් වනයට දැයි ඵුස්ස කෝකිලයාගේ සිත් අලවන ලෙස ඇරගෙන සංචරණය කරන්නාහුය.

මෙසේ කිරීමෙන් පසුව පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිල තෙමේ, ඒ කොවුලඟනුන් පිරිවරා දවස ගෙවා, ඒ කොවුලඟනුන්ට ප්‍රශංසා කරයි. සොහොයුරියනි, හොඳයි ඉතා හොඳයි. හොඳින් තොපගේ කුල දූන් සහෝදරියන් පිරිවරාගෙන ජීවත්වව් යයි ආශිර්වාද කරයි.

ඉක්බිති එක් දිනක් පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිල තෙමේ, කුණාල පක්‍ෂියා කොතැනක වෙසේ ද, ඔහු දකිනු පිණිස එහි ගියේය. කුණාල පක්‍ෂියාගේ පිරිවර කොවුලඟනෝ දුර එන්නා වූ පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිල දැක පෙර ගමන් ගියාහුය. එසේ වෙත එළඹ පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිලයාට මෙසේ කීය. ඔබේ යහළු පුණ්ණමුඛ කුණාල පක්‍ෂියා ඉතාම ඵරුසය. ඉතාම ඵරුස වචනයෙන් අපට කථා කරයි. ඔබගේ පැමිණීම ඉතා හොඳය. අපි ඔබගෙන් ප්‍රිය කථා වචන අසන්නෙමු. සොහොයුරියනි මැනවැයි කියා පිළිවදන් දී කුණාල පක්‍ෂියා කොතැනකද, එහි පිවිසියේය. පිවිස කුණාල පක්‍ෂියා සමග සතුටුසාමීචි පිළිසඳරේ යෙදී, එකත්පසෙක හුන්නේය. එසේ එකත්පසෙක සිටියා වූ පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිලයා ඒ කුණාල පක්‍ෂියාට මෙසේ කීය. යහළු කුණාලය, ඇයි ඔබ මේ සුජාත වූ කුණාල කන්‍යාවන්ට මිහිරි කන්කළු වචනවලින් කථා නො කොට අප්‍රිය වූ අමනාප වන්නා වූ, වචනවලින් කථා කරන්නේ මිත්‍රය, මේ කුණාල ධීතුන්ට ප්‍රියමනාප වදන්වලින් කථා කරන්නායි කීය.

මෙසේ කී කල්හි කුණාල පක්‍ෂියා, ඒ පුණ්ණමුඛ ඵුස්ස කෝකිලට අප්‍රසාදය පළකළේය. අනාචාරී වූ චණ්ඩාලය, නැසී යවයි කීයේය. කවර නම් නුවණැත්තෙක් ස්ත්‍රියකට යටත්ව වසන්නේ ද, මෙසේ නො සතුටුව දොඩවන වචන ඇති කල කිසිවක් කීමට අපොහොසත්වැ එයින්ම නැවතුනේ ය.

මෙසේ මේ පුණ්ණමුඛ නම් ඵුස්ස කොවුලාට පසුකාලයක දී නොබෝ කලකින් ලෝහිත පක්ඛන්දිකා නම් වූ වේදනා පවතින මාරාන්තික රෝගයක් හට ගත්තේය. එවිට ඵුස්ස කෝකිලයාගේ පරිවාර පක්‍ෂි කන්‍යාවන්ට මෙබඳු අදහසක් පහළ විය. මේ පුණ්ණමුඛ නම් කොවුලා ආබාධ වූයේ මේ ආබාධයෙන් සුව වන්නේ නම් යහපති යයි කීවාහුය. [missing trans]

[missing trans]

එහි පියකා යනු සුදුමල් හසනා යනු හකාරය සන්‍ධි වේමය. තිරිටි යනු එක් ගස් වර්ගයකි. චන්‍දනා යනු සුවඳ රතු සඳුන්. ඔඝවනෙ මේ සැඩ පහරින් ගැටුණු ඒවායින් සමන්විත වනයෙහි දේවදාරුක චොව ගහණෙ යනු දේවදාර ගස්වලින් ද කෙසෙල් ගස්වලින් ද ගහණ, කච්චිකාරා යනු එක් ගස් ජාතියක්. කණිකාරා යනු මහා මල්, කණ්ණිකාරා යනු කුඩා මල්ද, කිංසුකා යනු කෑළ. යෝධී යනු සීනිද්ද. නමල්ලික මනංගණමනමජ්ජ භණ්ඩි සුරුචිර භගිණි මාලා මල්‍යධරෙ යනු දෑසමන් උයනින් ද නිරවද්‍ය භාණ්ඩ ඇති, සිත්කළු වූ නෑ නැගණියන් විසින් ද මල්වලින් දරණ කල්හි, ධනුකාරී යනු දුනු පළොල්. තාළිසා යනු තල්පත් ගස්. කච්ඡ විත්තෙ යනු මේ සුවඳ ආදියෙන් ද, පැතුරුණු නදියෙන් ද පර්වත සමූහයෙන් ද යුතු. සංකුසුමිතලතා යනු ඒ ඒ තැන්වල පිපුණු කුසුම්වලින් ද නොයෙක් වැල්වලින් ද ආකිර්ණ වූ අලංකාර ප්‍රදේශයෙහි තාපසසමණගණාධිවුත්‍ථෙහි යනු මේ ආදී විද්‍යාධරයන් සමූහයෙන් අධිගෘහිත වූ පිරුණු මුහුණු ඇති බැවින්. පුණ්ණමුඛො අනුන් විසින් පෝෂණය කළ බැවින්. ඵුස්ස කෝකිලො. විලසිතනය නො යනු විශාල නෙත් ඇති. මත්තක්ඛො යනු යම්සේ මත්වූ ඇස් රතුවූවා පවතිත් මෙසේ රත්තක්ඛ ප්‍රමාණයෙන් යුතු වූ යනුයි.

භගිණියො යනු ආර්ය ව්‍යවහාරයෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමයි. පරිචරෙය්‍යාථ යනු මුළු දවසම ගෙන හැසිරෙවු යනු ඒ ප්‍රියකථා කොට පිටත්කර හරියි. කිසියම් දිනෙක කුණාල පක්‍ෂියා පිරිවර සහිතව පුණ්ණමුඛ දැකීම පිණිස යයි කිසියම් දිනක පුණ්ණමුඛ කුණාල සමීපයට යයි. එහෙයින් අථ ඛලු භො යනුයි. සම්මා යනු මිත්‍රයාගේ. ආගම්මා යනු නිසා ඇසුරුකොට. ලභෙය්‍යමා යනු ළංවවු යයි කියමි යනුයි. සුජාතානං යනු සමාන ජාතිකයන්ගේ.

නස්සා යනු පලායන්නේය. ජම්මා යනු ලාමක. ව්‍යත්තො ඔබ හා සමාන අනෙකෙකු ව්‍යර්ථ නම් වේ. ජායා ජින්නො බිරිඳ විසින් දිනන ලද. මෙයම පාඨයයි. මෙසේ ස්ත්‍රිය පැරදුණා වූ ඔබ විසින් සමාන කවර හෝ වෙනකකු ඇත්ද, ඒ නැවත මෙබඳු ආකාර වන නොදෙඩීම පිණිස අප්‍රසාදය ලක් කරයි. තතොහෙවා යනු මට කුණාල කිපුණේ යයි සිතා එතැනම නැවතුණේය. ඔහු නැවතී, පිරිවර සහිතව තමන් වසන තැනටම පැමිණියේය.

අප්පෙවනාමා යනු සැකයෙන් යුතුව මේ ආබාධයෙන් නැගිටින්නේ හෝ නැත්දැයි හෝ මෙසේ සිතා, ඔහු හැර පිටත්ව ගියහ. තුම්හං යනු ඔබලාගේ. අප්පෙව නාමා යනු ඒ ආබාධයෙන් නැගිටින්නේය. නැතහොත් අප පැමිණි කල්හි මළේ වන්නේ යයි අපි වනාහි දැන් මොහු මැරෙන්නේ යයි දැන නුඹලා ගේ බිරින්දෑවරු වීමට පැමිණියෝය. තෙනුපසංකමි යනු මේ ස්ත්‍රීහු ස්වාමියා මියගිය කල්හි ආවා, පිළිකුල් වන්නෙමුයි ඔහු හැර ආවෝ, ගොස් මගේ සහායට මල් ගෙඩි ආදි නොයෙක් බෙහෙත් ගෙනවුත් නීරෝගී කරන්නෙමුයි සිතා නාගබල ඇති බෝසත්හු අහසේ පැන නැග හෙතෙම යම්තැනකද එතැනට පැමිණියේය. හං යනු නිපාතයකි. මැනවින් ජීවත් වෙහිදැයි විචාරන්නේ මෙසේ කීවේය. සෙසු අය ජීවත් වෙමියි කියමින් හං සම්මා යනු කීවේය. පායාපෙසී යනු පැමිණියේය. පටිප්පස්සම්හි කෙළවර වන්නේයි.

ඒ පක්‍ෂි කන්‍යාවෝ එහිදී නිරෝගී වූ කල්හි, කුණාල ද දින කීපයක් පුණ්ණමුඛට ගෙඩි කුඩා ගෙඩි කවා ඔහු බලවත් බවට පැමිණි කල්හි මිත්‍රය, නුඹ දැන් නිරෝගිය. තමන්ගේ බිරින්දෑවරුන් සමග වාසය කරන්න. මම ද තමන් වසන තැනට යන්නෙමියි කීවේය. ඉක්බිති ඔහුට ධනුට ඔහු මේ දැඩි ගිලන් බව හැර පලා ගියේයයි මට මෙයින් යහපතක් නැතැයි යන අර්ථය කීවේය. ඒ අසා බෝසත්, එසේ වීනම් මිත්‍රය, ස්ත්‍රීන්ගේ පව්කම් කියන්නෙමියි පුණ්ණමුඛ අල්ලාගෙන හිමවත් ප්‍රදේශයේ මනෝශිලා තලයට පමුණුවා යොදුන් සතක් ඇති සල්මුලෙක්හි මනෝශිලාසනයේ හුන්නේය. එක් පැත්තක පුණ්ණමුඛ පිරිවර සහිතව සිටියේය. මුළු හිමාලයේ ම දේව ඝෝෂා පැතුරුනේය. අද කුණාල පක්‍ෂි රජු හිමවතේ මනෝසිලාසනයේ හිඳ බුද්ධ ලීලාවෙන් ධර්මදේශනා කරන්නේය. එය අසවු! යනුවෙනි. පරම්පරා ඝෝෂාවෙන් කාමාවචර සදෙව්ලෝක දෙවිවරු දැන බහුල වශයෙන් රැස්වූහ. බොහෝ නාග ගුරුළෝ ද ගිජුලිහිණියෝ ද වනයෙහි දෙවිවරු ද ඒ අදහස උද්ඝෝෂණය කළහ. එකල ආනන්ද නම් ගිජුලිහිණි රජා දස දහසක් ගිජුලිහිණියෝ පිරිවරාගෙන ගිජ්ඣකූටයේ වාසය කරයි. හෙතෙම ද, ඒ කෝලාහලය අසා බණ අසන්නෙමැයි පිරිවර සහිතව අවුත් එකත්පසෙක හුන්නේය. පංචාභිඥා වූ නාරද තාපසයා ද, දස දහසක් තවුසන් පිරිවරා ගෙන හිමාලය ප්‍රදේශයේ වාසය කරන්නේ, ඒ දේවඝෝෂාව අසා, කුණාල මේ ස්ත්‍රීන්ගේ අගුණ කියන්නා වූ අපිද ඒ දේශනය ඇසීමට වටී යයි තාපසයන් දහසක් සමග සෘද්ධියෙන් එහි ගොස් එකත් පසෙක හුන්නාය. බුදුරදුන්ගේ දේශනය රැස්වූවන්ගේ ජන සමූහයක් හා සමාන මහා සමාගමයක් විය. ඉක්බිති බෝසත්හු ජාති ස්මරණය කරන නුවණින් ස්ත්‍රී දෝෂ කලවම් වූ, අතීත භවයෙහි දුටු කරුණු පුණ්ණමුඛට කාය සාක්ෂි සහිතව තබා කීවේය. ඒ අදහස ප්‍රකාශ කරමින් ශාස්තෲන් වහන්සේ කීවේය;

ඉන් අනතුරුව ඒ පින්වත් කුණාල පක්‍ෂියා ඒ පුණ්ණ මුඛ නම් ඵුස්ස කොවුලා ගිලන් වූයේ, දැඩිසේ ගිලන් වූයේ මෙසේ කීවේය.

මිත්‍රය, මා විසින් මුව කළුපාටැති මුව ඇති, පියවරු දෙදෙනෙක් ද පියවරු පස් දෙනෙක් ද පුරුෂයන් හයදෙනෙක් ද දක්නා ලදි. කවන්ධ රූපයෙහි සිත ඇලී ගියේ වෙයි. මෙහි අතිරේක වාක්‍යයක්ද වෙයි.

ඉක්බිති අර්ජුන ය, නකුල ය, භීමසෙන ය, යුධීෂ්වර ය, සහදෙව ය යන රජවරුන් වූ මේ සැමියන් පස්දෙන ඉක්මවා ස්ත්‍රියක් කුදු මිට්ටකු සමග ලාමක වූ අනාචාර කර්මයක් කළා ය.

මිත්‍රය, මා විසින් පුණ්ණමුඛ සච්චතපාචී ශ්‍රමණිය සොහොන මැද වාසය කරන්නී දුටුවේය. සතරවෙනි සැමියා වෙනස් කරනු ලබන්නී සමාන පුතකු විසින් පාපයට පත් කරන ලදි.

මිත්‍රය, මා විසින් පූර්ණ මුව ඇති කාකාති නම් දේවිය මුහුද මැද වාසය කරන්නී වේනතෙය්‍යගේ බිරිඳගේ නැසුණු කුවේර විසින් පාපයට පත්කළ බව දක්නා ලදි.

මිත්‍රය මා විසින් පූර්ණමුඛ අති කුරංගවි නම් ලෝම සුන්දරිය ඒළකමාරක කැමැති වන්නේ ජළංගකුමාර ධනන්තෙවාසී විසින් පාපයට පත් කළේ යයි දක්නා ලදි.

(යම් තැනැත්තියක්) කොසොල් රජ හැරදමා පඤ්චාල චණ්ඩ සමග අනාචාර කර්මය කළා ද, බඹදත් රජු ගේ මව පිළිබඳ වූ තෙල කරුණ මා විසින් දන්නා ලද්දේ ය.

මේ ස්ත්‍රීහු ද අන් ස්ත්‍රීහු ද ලාමක ක්‍රියාව කළාහු ය. එහෙයින් මම ස්ත්‍රීන් විශ්වාස නො කරමි. ඔවුන්ට නො පසසමි. යම්සේ ජගතී නම් වූ පෘථිවී තොමෝ සමාන ඇලුම් ඇත්තී ද, ධනය උසුලන්නදී ද, හීන ප්‍රණීත සියල්ලන්ට ම පිහිටවන්නී ද, සියල්ල ඉවසන්නී ද, නො සැලෙන්නී ද, නො කිපෙන්නී ද, ස්ත්‍රීහු ද එසේ වෙති. (නුවණැති) මනුෂ්‍ය තෙම ඔවුන් විශ්වාස නො කරන්නේ ය.

ලේ මස් බුදින, (මුඛය ගාත් සතරය යන) අත් පසක් ඇති, ඉතා දරුණු ව්‍යාල මෘග වූ සිංහයා යම්සේ පරහිංසාවෙහි ඇලුණේ බලාත්කාරයෙන් අල්වාගෙන කන්නේ වේ ද, ස්ත්‍රීහු ද එසේ වෙත්. (නුවණැති) මනුෂ්‍ය තෙම ඔවුන් විශ්වාස නො කරන්නේ ය.

මිත්‍රය, වෛශ්‍යා ස්ත්‍රීන් ගමනෙන් අඳුනාගත නොහැකිය. බන්‍ධන ඇති, වධක වූ මේ වෛශ්‍යා ස්ත්‍රීන් ගමනට හුරුය.

සොරු මෙන් ගෙතූ හිසකෙස් ඇත. මත්පැන් මෙන් විෂ පොවා ඇත. වෙළෙන්දා මෙන් වචනයේ ආයුධ ඇත්තීය. වලස් අඟ මෙන් වෙනස්වන සුළුය. සර්පයා මෙන් නරක දිවක් ඇත. දියවල මෙන් වැසී ඇත. පාතලය මෙන් නොපිරී ඇත. රාක්‍ෂිය මෙන් අසතුටුය. මොනරා මෙන් සියල්ල අනුභව කරන්නේ ය. නදිය මෙන් සියල්ල රැගෙන යන්නීය. වාතය මෙන් යමක් කැමැති වන්නේ ද රැගෙන යන්නේය. අවිශේෂ වශයෙන් විෂ රුකක් මෙන් නිතර පැසී ඇත. මෙහිලා තවත් අතිරේක වැකියක්ද වෙයි –

(ස්ත්‍රීහු නම්) සොරකු මෙන් ද, විෂ මිශ්‍ර සුරාවක් මෙන් ද, (විකිණිය යුතු දෑහි අගුණ වසා ගුණ ම පවසන) වෙළඳකු මෙන් ද වෙති. ඉස්ස නම් මුවාගේ අඟ මෙන් වහා පෙරළෙන්නෝ ය. (බොරු කියන හෙයින්) සර්පයකු මෙන් දෙදිව් ඇත්තෝ ය.

(පුවරු ආදියෙන් වැසුණු) අසූචි වළක් මෙන් ප්‍රතිච්ඡන්නයහ. (මහ මුහුදෙහි) පාතාලය මෙන් දුෂ්පූරයහ. යමයා මෙන් ඒකාන්තයෙන් පැහැර ගන්නෝ ය.

ගින්න මෙන් ද, සියල්ල උසුලාගෙන (ගසා ගෙන) යන නදිය මෙන් ද වෙති. වාතය මෙන් කැමති තැන හැසිරෙන්නෝ වෙති. (හිමවතෙහි) නෙරු පර්වතය මෙන් (වෙතට පැමිණි හැම පුරුෂයන්) එකසේ දකිති. (කිම්පක්ක) නම් විෂ රුක මෙන් නිති පල ඇත්තන් ලෙස පැනෙති. (සැමියා විසින් දුකසේ සපයන ලද) රත්නයන්ට අන්තරායකාරී ස්ත්‍රීහු ගෙහි භොගය නසත්.

එහි ගිලානා වුට්ඨිතං යනු පළමුව ගිලාන පසුව වැඩිවීම ද දිට්ඨාමයා අතීතයේ බ්‍රහ්මදත්ත නම් කසීරජු සම්පන්න වූ බලවත් බැවින් යුතුව කෝසල රාජ්‍යය ගෙන කොසොල් රජු මරා, ඔහුගේ අගමෙහෙසිය ගැබක් සහිත වූයේ, ගෙන බරණැසට ගොස් ඇය තමා ගේ අගමෙහෙසිය කළාය. ඇය පසුකල දුවක වැදුවා ය. රජුට ස්වභාවයෙන්ම දුවක හෝ පුතකු නැත. ඔහු සතුටුවී, සොඳුර වරයක් ගන්නැයි කීවේය. ඇය ගන්නා බව කොට තැබීය. ඇයගේ කුමාරියට කණ්හා යයි නම් කළාය. ඉක්බිති ඈ වයසට ගියකල්හි මව, දරුව, ඔබ ගේ පියා වරයක් දුන්නේ ය. එය මම නොගෙන තැබුවෙමි. ඔබට රුචි නම් වරය ගන්නැයි කීවාය. ඇය මට නොපෙනෙන දෙයක් නැත. ස්වාමියකු ලැබගැනීම පිණිස මට ස්වයංවරය කරවයි කෙලෙස් බහුල බැවින් හිරි-ඔතප් බිඳ මවට කීවාය. ඇය රජුට දැන්වීය. රජු කැමැති පරිදි ස්වාමියකු ගනීවායි කියා ස්වයංවරය දුන්නේය. රාජාංගනයේ සියලු අයුරින් අලංකාර කොට බොහෝ පුරුෂයෝ රැස්වූහ. ‘කණ්හා’ මල්දාමයක් ගෙන උතුරුසීහ කවුළුවේ සිට බලන්නී එකකුවත් රුචි නොකළා ය.

එකල පණ්ඩු රාජවංශයට අයත් අජ්ජුන, නකුල, භීමසේන, යුධිට්ඨිල සහ දේව යන මේ පාණ්ඩු රාජ පුත්‍රයෝ පස්දෙනා තක්‍ෂිලාවේ දිසාපාමොක් ගුරුතුමා සමීපයේ ශිල්ප ඉගෙන දේශචාරිත්‍ර දන්නෙමුයි හැසිරෙමින් බරණැසට පැමිණිායේ ඇතුල්නුවර කෝලාහලයක් ඇසී, විචාරා ඒ අර්ථය දැන අපිද යන්නෙමු යයි රත්රන් රූප සමාන රූප ඇති ඒ පස්දෙනා ද එහි ගොස් පිළිවෙලින් සිටියහ. කණ්හා ඔවුන් දැක ඒ පස්දෙනා කෙරෙහි ම පිළිබඳ සිත් ඇත්තී පස්දෙනාගේම හිස්වල මල් අතුරන දමා මෑණියනි, මේ ජනයන් පස්දෙනාම වර ලබමියි කීවා ය. ඇය රජුට දැන්වීය. රජු වරය දුන් බැවින් නොලබන්නේ යයි නොකියා නොසතුටු සිත් ඇතිව කුමන ජාතියක් ද, කාගේ පුත්තු ද දැයි විචාරා පණ්ඩුරාජ පුතුන් බව දැන ඔවුන්ට සත්කාර කොට ඇයට පාදපරිචාරිකාව දුන්නේය.

ඇය සත්මහල් ප්‍රාසාදයේ ඔවුන් කෙලෙස් වශයෙන් සංග්‍රහ පිළිගත්තීය. ඇයගේ එක් පරිවාරකයෙකුට කුදු පීඨ සර්පයෙක් ඇත. ඇය රාජපුත්‍රයන් පස්දෙනා කෙලෙස් වශයෙන් සංග්‍රහ ලැබ ඔවුන් පිටත නික්ම ගිය කල්හි ඉඩක් ලැබ කෙලෙස් වශයෙන් දැවෙනු ලබන්නේ කුදා සමග පව්කම කරයි. ඔහු සමග කථාකරන්නී මට ඔබ හා සමාන ප්‍රියයෙක් නැත. රාජකුමාරවරුන් මරා ඔවුන්ගේ බෙල්ලේ ලේවලින් ඔබගේ පාද තෙමවන්නෙමියි කියයි. අනික් අය අතරද, ජ්‍යෙෂ්ඨ සොයුරා විසින් එක්ව හැසිරෙන කල්හි මේ ජනයන් හතර දෙනාට වඩා ඔබ ම මට ප්‍රියජනක වේ. මගේ ජීවිතය ද ඔබ සඳහාම පරිත්‍යාග කරමි. මගේ පියා ඇවෑමෙන් ඔබට රාජ්‍යය දෙන බව කියයි. අනෙක් අය සමග එකතුවන කල්හි ද මේ අයුරින්ම පවසයි. මේ ඔබලා අපට ප්‍රිය වෙයි. සම්පත් ද මේ මට ඔබ නිසා හටගත්තේය. ඈ අතිශයින් සතුටුවෙයි.

ඇය එක්දිනක් රෝගී වූවාය. ඉක්බිති ඇය ඔවුන් පිරිවරා එකට හිස් පිරිමදිමින් හුන්නාය. සෙස්සෝ වෙන වෙනම අත්පා හකුළුවා සිටි කුදා පාමුල සිටියෝය. ඇය හිස සම්බාහනය කරන්නා වූ ජ්‍යෙෂ්ඨ සොයුරු අර්ජුන කුමාරයාට මට ඔබට වඩා ප්‍රියතරයෙක් නැත. දිවි ඇතිතෙක් ඔබට ජීවිතය පුද දෙන්නෙමි. පියාගේ ඇවෑමෙන් ඔබට රාජ්‍යය දෙන්නෙමියි හිසින් සංඥාවක් කරමින් ඔහුට සංග්‍රහ කළාය. අනෙක් අයට ද අත් පාවලින් එසේම සංඥා දුන්නා ය. කුදාට ද, ඔබ හැර මට ප්‍රියයෙක් නැත. ඔබට ම ජීවිතය පුදන්නෙමියි දිවෙන් සංඥා කළාය. ඒ සියල්ලෝ ම පෙර කියන ලද අයුරින් ඇගේ සංඥාවන්ගේ අර්ථය දැනගත්හ. ඔවුන් අතර සෙස්සෝ තමන්ට දුන් සංඥාව දැන ගත්හ. අර්ජුන කුමාරයා ඇගේ අත් පා, දිවේ විකාරය දැක යම්සේ, මට මෙන් සෙසු අයට ද මේ සංඥාව දෙන ලද්දී වන්නීය. කුදා සමග මැය සංසර්ගයේ යෙදී යුතු බව දැන සොයුරන් ගෙන්වා ගෙන පිටත නික්ම විචාළේය. තෙපි දුටුවහු ද? මගේ සැමියන් පස්දෙනාගේ සීස විකාරය දක්වන්නී, එසේය දුටුවෙමු. කරුණු දන්නහු ද? නොදනිමු. මෙහි කරුණක් ඇත. නුඹලාට අත්පාවලින් දුන් සංඥාවගේ කාරණය දැනගනිවු. අපට ද ඒ කාරණයෙන් ම දුන්නේය. කුදාට දිවෙන් දුන් සංඥාවේ කාරණය දන්නහු ද? නොදනිමු. ඉක්බිති ඔවුන් කැඳවා මොහු සමග ද මැය පව්කම කළා යයි කියා ඔවුන් විශ්වාස නො කළ කල්හි කුදා කැඳවාගෙන විචාළේය. ඔහු සියළු පුවත් කීවේය.

ඔවුහු ඔහුගේ වචන අසා ඇගේ පහව නොගිය ඡන්ද රාග දැන අහෝ ස්ත්‍රිය නම් පාපය. දුශ්ශීලය. අප වැනි ජාති සම්පන්න, සෞභාග්‍යය හැර දමා මෙබඳු ආකාර පිළිකුල් කුදා සමග පව්කම කරයි. කවරනම් උගත් ජාතිකයෙකු මෙසේ ලජ්ජා නැතිව පාප ධර්මයෙන් යුතු ස්ත්‍රියක සමග රමණය කරන්නේ යයි නොයෙක් ආකාරයෙන් ස්ත්‍රියට ගර්හා කොට ගිහිගෙය විසීමෙන් කම් නැත. ජනයෝ පස්දෙනා හිමාලයට පිවිස පැවිදි වී කසි කම් කොට ආයුධ කෙළවර කම්වූ පරිද්දෙන් පරලොව ගියහ. කුණාල පක්‍ෂි රජු එකල අර්ජුන කුමාරයා විය. එහෙයින් තමන් විසින් දක්නා ලද කරුණු දක්වමින් දිට්ඨාමයා යන ආදිය කීවේය.

එහි ද්වෙ පිතිකා යනු කොසොල්රජු ද කාසි රජුගේ ද වශයෙන් කියන ලදි. පඤ්චපතිකායා යනු ස්වාමිවරු පස්දෙනා ‘ය’ කාරය නිපාත මාත්‍රයකි. පටිබන්‍ධන්තියා යනු බඳිනු ලබන්නාහු. කවන්‍ධෙ යනු ඔහුගේ බෙල්ල නවා උරහිසින් අල්ලා, එහෙයින් සිඳන ලද හිස ඇතිව මෙයින් විනාශ වේ. පඤ්චමතිච්චා යනු මේ පස්දෙනා ඉක්මවා. ඛුජ්ජවාමනකෙනා යනු කුදුවූ අඟුටුමිට්ටකු විසින්, තවද දක්වන ලද ආකාරය පෙන්වමින් නැවත දිට්ඨා යන ආදිය කීවේය.

එහි දෙවෙනි කථා වස්තුව මේ දක්වනු ලැබේ. අතීතයේ බරණැස නිසා සච්චතපාචී නම් සුදු මෙහෙණියක් සොහොනෙහි පන්සලක් කරවා, එහි වසනු ලබන්නී බත් හතරක් ඉක්මවා අනුභව කරයි යනු මුළු නගරයේ ම සඳ-හිරු මෙන් ප්‍රසිද්ධ විය. බරණැස් වැසියෝ දමා ගැසූහු ද, පැකිලී ද සච්චතපාවීට නමස්කාර වේවා!යි කියති. ඉක්බිති එක්තරා සැණකෙළි සමයක පළමු දවසේ, රන්කාර ගණ බන්‍ධකයෙකු විසින් එක් ප්‍රදේශයක මණ්ඩපයක් කරවා, මස්මාංශ, සුරා සුවඳ මාලා ආදිය පමුණුවා සුරාපානයක් ඇරඹූහ. ඉක්බිති එක් රන්කරුවකු මුදලක් ඉවතලන්නේ සච්චතපාවීට නමස්කාර වේවා! යයි කියා එක් පණ්ඩිතයකු විසින් අහෝ අඳබාලය, චපල වූ සිත් ඇති බැවින් ස්ත්‍රියට නමස්කාර කරහි. අහෝ බාලයා යයි කී කල්හි මිත්‍රය, එසේ නොකියව. නිරයට ඇතුල්වන ක්‍රියාවන් නොකරවයි කීවේ ය. ඉක්බිති ඒ දුර්බුද්ධික පුරුෂයා නිශ්ශබ්ද විය. දහසකින් ආශ්චර්ය දෙයක් කරව. මම ඔබට සත්‍යවාදියෙක් වෙමි. මෙයින් සත්වෙනි දිනයේ අලංකාරයෙන් පිළියෙල කරන ලද මේ ස්ථානයේම හුන්නේ, සුරා කැබැල්ලක් ගෙන්වා ගෙන සුරාපානය කරන්නෙමි. මාගම සැමදා පවතින සිල් ඇතිව නම් නැතැයි කීහ. හෙතෙම නොහැකිවන්නේ යයි කියා ඔහු සමග දහසින් ඔට්ටුවක් ඇල්ලීය. හෙතෙම අනෙක් රන්කරුවන්ට ද දන්වා දෙවෙනි දිනයේ උදෑසනම තාපස වේශයෙන් සොහොනට පිවිස, ඇය වසන තැනට නුදුරින් හිරු නමස්කාර කරමින් සිටියේය.

ඇය පිඬු පිණිස යන්නී ඔහු දැක, මහත් සෘද්ධි ඇති තාපසයකු වන්නේ යයි මම ඒතාක් සොහොන පැත්තේ වසමි. මෙතෙම මැද සොහොනට අභ්‍යන්තරයේ සත්පුරුෂ ධර්මයෙන් වඳින්නෙමි යයි එළඹ වැන්දාය. ඔහු නොබැලුවේය. කථා නොකළේය. දෙවෙනි දිනයේ ද එසේම කළාය. තෙවෙනි දිනයේ වඳින කල්හි, අධෝමුඛව යන්නැයි කීවේය. සතරවෙනි දිනයේ කිසිවෙකු පිඬු පිණිස, නොගියේ යයි පිළිසඳර කථා පැවැත්වීය. ඇය පිළිසඳර කථාව නිසා සතුටක් ලදැයි පිටත්ව ගියාය. පළමු දිනයේ බොහෝ සෙයින් පිළිසඳර කථා ලැබ, ටිකක් වේලාවක් හිඳ, ආවා වූ සවෙනි දිනයේ වැඳ ඔහු හුන්නේ, නැගණිය අද බරණැස මහා ගීතවාදන ශබ්දයක් කියා කී කල්හි, ආර්ය; නුඹ නොදනිහි, නගරයේ සැණකෙළියේ ගැටුනු එහි ක්‍රීඩා කරන්නවුන්ගේ මේ ශබ්දය යයි කී කල්හි මෙය මෙනම් ශබ්දයක් යැයි නොදනිමින් මෙන් සිටියේ නැගණිය, කොතෙක් බත් ඉක්මවන්නෙහිදැයි විචාලේය. ආර්යයනි; සතරකි. නුඹ කීයක් ඉක්මවන්නෙහිද? නැගණිය සතකි යයි මේ ඔහු මුසාවක් කීවේය. දිනපතා මෙය රාත්‍රියේ අනුභව කරයි. ඔහු නැගණිය පැවිදි වී වර්ෂ කීයක්දැයි විචාරා, ඇය විසින් දොළොස් අවුරුද්දක් යයි කියා, නුඹලාට කොපමණදැයි විචාරන්නේ, මේ සවෙනි වර්ෂය යයි කීවේය. නැගණිය, ඔබට කිසියම් විශේෂ වූ සත්පුරුෂ ධර්මයක් ඇත්දැයි කී කල්හි, නැත ආර්යනි, ඔබට ඇත්තේදැයි කී කල්හි මටද නැතැයි කියා නැගණිය, අපි කම්සැප නොලබමු. නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සැපත ද නැත. කිම, අපගේ මහජනයාට උණු වූ අපාය ලෙස ක්‍රියා කරමු. මම ගිහි වන්නෙමි. මට මව සන්තක ධනයක් ඇත්ද? ධනයක් නොලබමි. දුක් අනුභව කරාවායි කීවේය. ඇය ඔහුගේ වචන අසා තමන්ගේ චපල සිත නිසා ඔහු කෙරෙහි පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ, ඒ ආර්යනි, මමද කළකිරුණේ ඉදින් මා හැර නොයන්න. මම ද ගිහි වන්නෙමියි කීවාය. ඉක්බිති ඔුහ ද ඇයට ඔබ අත් නොහරින්නෙමි. මට බිරිඳ වන්නෙහි යයි ඇය නගරයට පමුණුවා සංවාසය කොට සුරාපාන මණ්ඩපයට ගොස්, ඇය ද සුරා පොදක් ගෙන්වාගෙන සුරාපානය කළාය. අනෙක් දහසක දිනන ලද්දේය. ඇය ඔහු නිසා දූ පුතුන් ද වැදුවාය. එකල කුණාල සුරාධූර්තයෙක් විය. හෙතෙම ඒ කරුණ ගෙනහැර පාන්නේ දිට්ඨා යන ආදිය කීවේය.

තෙවෙනි වස්තුවේ අතීත කථාව චතුක්ක නිපාතයේ කාකාති ජාතක වර්ණනාවේ විස්තර කර ඇත. එකල කුණාල ගුරුළෙක් විය. ඒ නිසා තමා විසින් දක්නා ලද්ද ප්‍රකාශ කරන්නේ දිට්ඨාමයා යන ආදිය කීවේය.

සතරවෙනි කථා වස්තුවේ, අතීතයේ බ්‍රහ්මදත්ත කෝසල රජු මරා, රාජ්‍යය ගෙන, ඔහුගේ අගමෙහෙසිය වූ ගැබිණිය ගෙන බරණැසට පෙරළා ගොස් ඇගේ ගැබිණි බව දන්නේ ම නමුත් ඇය අග්‍ර මහේෂිකාව බවට පත් කෙළේය. ඇය පිරිපුන් ගැබ ඇත්තේ, රත්රන් රූපයක් හා සමාන වූ පුතකු වදා වැඩිවිය පැමිණි කල්හි බරණැස් රජු මෙතෙම මගේ පසමිතුරාගේ පුතා. කිම මොහු විසින් මගේ පුතා මරවන්නේය. අනුන් අතින් මගේ පුතා නොමරාවා!යි සිතා කිරිමවට කීවේය. මෑණියනි, මේ මගේ දරුවා රෙද්දක අතුරා අමුසොහොනේ අතුරා එන්න. කිරි මව එසේ ස්නානය කොට පෙරළා ආවාය. කොසොල් රජු ද මියගොස් පුතාට ආරක්‍ෂක දේවතාවෙක් වී උපන්නේය. ඔහුගේ ආනුභාවයෙන් එක් එළු පාලකයකුගේ එළිච්චියක් ඒ ප්‍රදේශයේ සැරිසරන්නේ එක් එළිච්චියක් ඒ කුමාරයා දැක සෙනෙහස උපදවා කිරි පොවා, ටිකක් ඇවිද යළි ගොස් තුන් හතර වතාවක් කිරි පෙව්වාය. එළු පාලකයා ඇගේ ක්‍රියාව දැක ඒ ස්ථානයට ගොස් දරුවා දැක පුත්‍ර ස්නේහය උපදවා තමන්ගේ බිරිඳට දුන්නේය. ඇයට වනාහි පුතුන් නැති බැවින් තන’යක් නොවීය. ඉක්බිති ඔහුව එළුකිරිවලින් ම පෝෂණය කළාය. එතැන් පටන් දිනපතා දෙතුන් දෙනෙක් එළිච්චියෝ මරති. එළු පාලකයා මොහු පෝෂණය කරන කල්හි සියළු එළුවන් මරත්. මෙයින් අපට කවර ප්‍රයෝජනයක් ද, මොහු එක් මැටි භාජනයක දමා පියනකින් වසා මෑ ඇට චූර්ණයෙන් මුහුණ ආලේප කොට නදියට විසි කළේය. මෙසේ ඔහු ගිලෙන්නේ, තොටුපළ යට රජ මාලිගාවේ දිරාගිය කැළිකසල ගොඩක එක් සැඩොලෙක් භාර්යාව සමග මුහුණ සෝදන්නේ දැක වේගයෙන් ගොස් ගෙන ගංතෙර තබා මේ කිමෙක්දැයි විවෘත කොට බලන්නේ දරුවා දුටුවේය. ඔහුගේ බිරිඳ ද පුතුන් නැති බැවින් ඇයට ඔහු කෙරෙහි පුත්‍ර ස්නේහය උපන්නීය. ඉක්බිති හේ ගෙට පමුණුවා පෝෂණය කෙළේය. ඔහු අවුරුදු හත අටේ පටන් මව්පියෝ රජ ගෙදරට යන්නෝ රැගෙන යති. සොළොස්වියේ පටන් තෙමේ ම බොහෝකොට ගොස් දිරා ගිය තැන් පිළිසකර කරයි.

රජුගේ අග මෙහෙසියට ද කුරංගවී නම් එක් දුවක වූවාය. ඇය රූපශ්‍රීයෙන් අනූන ය. ඇය ඔහුව දුටු කාලයේ පටන් ඔහු කෙරෙහි පිළිබඳ සිතැත්තී වී අන් තැනක නොඇලුණේ ඔහු වැඩකරන තැනට ම පැමිණෙයි. ඔවුන්ගේ නිතර දැකීම නිසා ඔවුනොවුන් බැඳුණු සිත් ඇත්තේ රජගෙදර ඇතුළේ සැඟවුණු ස්ථානයක සංවාසය පැවැත්වීය. පිරිවර කාන්තාවෝ, කල්යාමේදී රජුට මේ බව දැන්වූහ. රජු කිපී, ඇමතියන් රැස්කරවා, මේ සැඩොල් පුතා විසින් මෙනම් දෙයක් කරන ලදි. මොහුට කළයුතු දේ දනිවු දැයි කීවේය. ඇමතියෝ මොහු මහා අපරාධකරුවෙකි. නොයෙක් විදියේ කාරණා කාරණා සලකා මොහු මරාදැමීමට වටී යයි කීවාහුය. එකෙණෙහි කුමරුගේ පියා ආරක්‍ෂක දේවතාවා ඒ කුමාරයාගේ ශරීරයේ ආරූඪ විය. ඇය දේවානුභාවයෙන් රජු වෙත එළඹ මහරජ, මේ සැඩොල් කුමරකු නොවේ. මේ මගේ කුසෙහි උපන් කෝසල රජුගේ පුතෙකි. මම මගේ පුතා මළේයයි නුඹලාට බොරු කීවෙමි. මම මොහු නුඹලාගේ පසමිතුරාගේ පුතෙකැයි කිරිමවට දී, අමුසොහොනට ඇද දැමුවෙමි. ඉක්බිති ඔහු එක් එළු පාලකයෙක් පෝෂණය කෙළේය. ඔහු තමන්ගේ එළුවන් මරන කල්හි, නදියට දැමීය. ඉක්බිති ඔහු ගිලෙන කල්හි අපේ ගෙදර, දිරාගිය තැන් පිළිසකර කරන චණ්ඩාලයා දැක පෝෂණය කෙළේය. ඉදින් එය නොඅදහවු නම්, ඒ සියල්ලෝ කැඳවා විචාරා විචාරවු යයි,

රජු කිරිමව ඇතුළු සියල්ලන්ම කැඳවා ඒ පුවත දැන ජාතිසම්පන්න කුමාරයකැයි සතුටු වී ඔහු නාවා අලංකාර කොට ඔහුගේ ම දියණිය දුන්නේය. ඔහුට වනාහි එළුවන් මැරූ බැවින් එළුකුමාර යයි නම් කළහ. ඉක්බිති ඔහුට රජු සේනා සහිත වාහන දී, යව! තමන්ගේ පියා සතු රාජ්‍යය ගනිවු යයි පිටත් කෙළේය. ඔහුට “කුරංගවී” රැගෙන ගොස් රාජ්‍යයේ පිහිටීය. ඉක්බිති ඔහුට බරණැස් රජු අනුමත ශිල්ප ඇත්තේ ශිල්ප පුහුණු කිරීමට ඡළංග කුමාර නම් ආචාර්යවරයකු කොට එවීය. ඔහු ඔහුගේ ආචාර්යවරයා වේ යයි සේනාපති තනතුර දුන්නේය. පසුකාලයේ කුරංගවී ඔහු සමග අනාචාරයේ යෙදුණාය. සේනාපතියාට ද ධනන්තේවාසී නම් පරිවාරකයෙක් ඇත. ඔහු ඔහුගේ අතෙහි කුරංගවිට අලංකාර වස්ත්‍ර ආදිය යැවීය. ඇය ඔහු සමග ද අනාචාරයේ නිරත වූවාය. කුණාල ඒ කාරණයද ගෙනහැර පාමින් දිට්ඨාමයා යන ආදිය කීවේය.

එහි ලෝම සුන්‍දරී යනු රෝම රැසකින් සැරසුණු උදරය ඇති. ඡළංග කුමාර ධනන්තෙ වාසිනා යනු එළුව මරන්නා ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ නමුත් ඡළංග කුමාර සෙනෙවියා විසින් ද, ඔහුගේ පිරිවරක වූ ධනන්තේවාසිනා සමගද අනාචාරයේ හැසුරුණා ය. මෙසේ අනාචාර ස්ත්‍රීහු දුශ්ශීලයෝ ය. පාප ධර්මයේ නිරත වෙති. එහෙයින් මම ඈලා ප්‍රශංසා නොකරමියි මෙය බෝසත්හු අතීතය ගෙනහැර පා පෙන්වූහ. හෙතෙම එකල ඡළංග කුමාරයා විය. එහෙයින් තමා විසින් දුටු කරුණු ගෙනහැර පෑවේය.

පස්වෙනි කථා වස්තුවේ ද අතීතයේ කොසොල් රජු බරණැස රාජ්‍යය ගෙන බරණැස් රජුගේ ගර්භණී අගමෙහෙසිය අගමෙහෙසිය කොට සිය නගරයට ම ගියේය. ඇය පසුකාලයේ පුතකු වැදුවාය. රජු පුතුන් නැති බැවින් ඔහු ව පුත්‍ර ස්නේහයෙන් පෝෂණය කරවා සියලු ශිල්ප පුහුණු කරවා වයසට පැමිණ තමාගේ පියා සතු රාජ්‍යය ගන්නැයි යැවීය. ඔහු එහි ගොස්, රාජ්‍යය විචාළේය. ඉක්බිති ඔහුගේ මව පුතා දකිනු කැමැත්තෙමියි, කොසොල් රජුගෙන් විචාරා මහත් පිරිවරින් බරණැසට යන්නී, රටවල් දෙක අතර එක් නියම්ගමක වාසය කර ගත්තාය. එහි පඤ්චාලචණ්ඩ නම් මනාරූ ඇති එක් බ්‍රාහ්මණ කුමාරයෙක් ඇත. ඔහු ඇයට පඬුරු යැවීය. ඇය ඔහු දකිද්දී ම, පිළිබඳ සිතැත්තී ඔහු සමග ‘පව්කම’ කොට දින කීපයක් එහිම කල් යවා, බරණැසට ගොස්, පුතා දැක, වහාම නැවතී, යළිත් ඒ නියම්ගමේ නිවාසයක් ගෙන දින කීපයක් ඔහු සමග අනාචාරයේ හැසිර, කොසොල් නුවරට ගියාය. ඇය එතැන් පටන් නොබෝ කලකින් ම ඒ ඒ කරුණු කියා පුතා ගේ සමීපයට යන්නෙමියි, රජු විචාරා යන්නී ද, එන්නී ද, ඒ නියම් ගමේ අඩමසක් පමණ ඔහු සමග අනාචාරයේ හැසිරුණාය. සම්පූර්ණ මුඛ ඇති ස්ත්‍රීහු නම් දුශ්ශීලය. මුසා බස් බිණින්නියෝය යයි මෙය ද අතීතය ගෙනහැර පාමින් එවං හෙතං ආදිය දේශනා කළාය.

එහි බ්‍රහ්මදත්තස්ස මාතරං යනු බරණැස් රාජ්‍යය කරන්නා වූ බ්‍රහ්මදත්ත කුමාරයාගේ මව එකල කුණාල පඤ්චාලචණ්ඩ නම් විය. එහෙයින් හේ තමන් විසින් දන්නා ලද කරුණු පෙන්වමින් මෙසේ කීවේය.

එතචා යනු මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ; මේ ස්ත්‍රීහු පස්දෙනාම පාපය කළහ. අනෙකකු යයි හැඟීමක් නොකළාය. මේ අන්‍යයෝ ද බොහෝ පව්කම් කරන්නෝ මේ ස්ථානයේ සිට ලෝකයේ මනා හැසිරෙන්නවුන්ගේ කථාවස්තු කිව යුතුය. ජගතී යනු යම්සේ ජගත් සංඛ්‍යාත මහපොළොව. සමානරත්තා යනු පටිඝය ස්වභාවයෙන් සියල්ලන් කෙරෙහි සමාන ඇලුම් ඇත්තේ වී ඈ. වසුන්‍ධරා ඉතරිතරා පතිට්ඨා උතුම් අය ද, පහත් අය ද පිහිටා තිබේ. එසේ ස්ත්‍රීහු ක්ලේශ වශයෙන් සියල්ලෝ උසස් පහත් වශයෙන් පිහිටා තිබෙත්. ස්ත්‍රීහු ඉඩකඩක් ලැබුණු වහාම කිසිවකු සමග පාපය නොකරන්නී යයි නොවේ. සබ්බසහා යනු යම් සේ ඇය සියළු දෙනාම ඉවසයි. නොසැලෙයි. නොකිපෙයි. එසේ ස්ත්‍රීහු සියළුම පුරුෂයන් ලෝකාස්වා ද වශයෙන් ඉවසති. සහායට ගනිති. ඉදින් ඈලාට කිසියම් පුරුෂයකු සිතෙහි පිහිටියේ ද, ඔහුගේ රැකවරණයට නොසැලෙත්. කෝලාහල නොකරත්. යම්සේ ඇය නොකිපේ ද? නොසැලේ ද, මෙසේ ස්ත්‍රීහු මෛථුන ධර්මයෙන් නො කිපෙති. නොසැලෙති. ඔහු කෙරෙන් සම්පූර්ණ වීමට නොහැකිය.

වාළමිගො යනු නපුරු මෘගයා. පඤ්චහත්‍ථො මුඛයේ ද සෙසු සතරදෙනාගේ ද හැසිරීම් වශයෙන් මෙය කියන ලදි. සුරුද්ධො යනු ශූර වැද්දා, රළු ගති සහිත. තථිත්‍ථියො යනු යම්සේ සිංහයාට මුඛය ද අත් පා සතර ද පංච ආයුධ වෙති. එපරිදි ස්ත්‍රීන්ට රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන ඒවා පංච ආයුධ වෙති. මෙසේ ඔහු (සිංහාය) තමන්ගේ කෑමට ගන්නාවුන් ඒ පසෙන් ගනියි. එපරිදි ඈලා ද කෙලෙස් අනුභව කරන්නේ රූප ආදී ආයුධවලින් පහර දී ගනිත්. යම්සේ සිංහයා කර්කශ වූ දේ ගුලි වශයෙන් කයිද? එසේම ස්ත්‍රීහු ද කර්කශ වූ පොදි වශයෙන් කන්නාහු එ පරිදි, ස්ථිර සීලාදි ගුණයෙන් යුතු පුරුෂයන් තමන්ගේ බලයෙන් පොදි වශයෙන් කොට ගෙන ශීල විනාශයට පමුණුවති. යම්සේ හෙතෙම අනුන්ට හිංසා කිරීමේ ඇලුණේ මෙසේ ඈලා කෙලෙස් වශයෙන් අනුන්ට හිංසා කිරීමේ ඇලුණේ වෙයි. තායො යනු ඈලා මෙසේ අගුණයෙන් සමන්විත වූයේ, මිනිසා විශ්වාස නොකළ යුත්තේය.

ගමණියො යනු ගණිකාවෝය. මෙය කියන ලද්දේ වෙයි. මිත්‍ර පුණ්ණමුඛය, යම් බඳු මේ ස්ත්‍රීන්ගේ වෛශ්‍යා ආදි වශයෙන් මොවුන්ට ස්වභාව වශයෙන් නොකියන ලදි. ඈලා වෛශ්‍යාවෝ නොවෙත්. ස්ත්‍රීහු නම් ගණිකාවෝ නොවෙත්. වද පමුණුවන්නවුන් නම් ස්වභාවයෙන් ම නපුරු තැනැත්තියෝ වෙති. මේ වෛශ්‍යා ස්ත්‍රීහු නම් ගණිකාවෝ යයි කියනු ලැබෙත්. වධිකායො යනු සැමියා ඝාතනය කරන්නියෝ. මේ ඒ අර්ථය මහාහංස ජාතකයේ කී පරිද්දෙන් දත යුතුය. මෙය කියන ලදි.

මෝ මායාවකි මිරිඟුවකි. ශෝකය රෝගය උපදවයි. කෲරය, බන්‍ධනයකි. මර උගුලකි. ගුහාවකි. මිනිසුන් අතර යම් පුරුෂයෙකු ඈලා විශ්වාස කරයිද? හේ පහත් මිනිසෙකි.

වෙණිකතා යනු කරන ලද රැහැන් ඇති. යම්සේ මුදුන බැඳ වනයේ සිටි සොරු ජනතාව මංකොල්ල කති. එපරිද්දෙන් කෙලෙස් වසඟයට පමුණුවා ධනය මංකොල්ල කති. මදිරාවියදිද්ධා යනු විෂ මිශ්‍ර සුරා මෙන් ඇය විකාර පෙන්වයි. එපරිදි වෙනත් පුරුෂයන් කෙරෙහි මැනවින් ඇලුණෝ කළයුතු නොකළයුතු දේ නොදන්නී අනෙකකුට කළයුතු දේ, වෙනත් කෙනෙකුට කරමින් විකාර පෙන්වති. වාචාසනථුතියො යනු යම්සේ වෙළෙන්දා තමන්ගේ භාණ්ඩයේ වර්ණය ගැනම කථා කරයි. එපරිදි තමන්ගේ අගුණ වසාදමා ගුණයම ප්‍රකාශ කරති. විපරිවත්තායො යනු යම්සේ වළහාගේ අඟ පෙරළා සිටියේ මෙසේ සැහැල්ලු සිත් ඇති බැවින් විපර්යාසයටම පත්වෙති. උරගමිව යනු සර්පයා මෙන් මුසාවාද කියන බැවින් දුජිව්හා (නරකදිව) ඇත්තී නමි. සොබ්භමිව යනු යම්සේ ලෑල්ලෙන් වැසුණු අශූචිවල මෙන් වස්ත්‍රයෙන් අලංකාර වී හැසිරෙත්. කුණුකසල පිරි ආවාටයක් වැනිය. එය මඩින්නේ පාදයට දුක ඇති කරයි. එපරිදි ම විශ්වාසයෙන් සේවනය කරනු ලබන්නා වූ. පාතලමිව යනු යම්සේ මහමුහුද යටකොටස නරක දෙයක් පිරුණේ එපරිදි මෛථුනයෙන් ජයගනු ලබන හෙයින් අලංකාර කරන්නේ තුන්ආකාර නපුරුවලින් පිරුණු. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් මාගම අතෘප්තිකර වේ ආදි වශයෙනි.

රක්ඛසිවියා යනු යම්සේ රකුසිය නම් වස්වලට ගිජු බැවින් ධනයෙන් සතුටු කිරීම නොකළ හැකිය. බොහෝ ධනය ප්‍රතික්‍ෂේප කොට මාංශම ප්‍රාර්ථනා කරයි. එපරිදි මෛථුනයට ගිජු බැවින්, බොහෝ ධනයෙන් සතුටු නො වෙති. ධනය නොගෙන, මෛථුනය ම ප්‍රාර්ථනා කරති. යමොවා යනු යම්සේ ‘යම’ එතකුදුවත් කිසිවක් පරිහරණය නොකරයි. මෙපරිදි ජාති සම්පන්නා ආදිය අතර කිසිවක් පරිහරණය නොකරති. සියල්ල කෙලෙස් වශයෙන් ශීල විනාශයට පමුණුවා දෙවෙනි සිත් වාරයේදී අපායට පමුණුවති. සිඛීරිවා යනු යම්සේ මොනරා පිරිසිදු අපිරිසිදු සියල්ල අනුභව කරයි ද, එපරිදි ඈලා ද පහත්-උතුම් සියල්ල සේවනය කරත්. නදියේ උපමාව මේ අයුරින් දත යුතුය. යෙන කාමඤ්චරා යනු භූමි අර්ථයෙහි කිරීම් වචනයයි. යම් තැනක ඈලාට කාමය වෙයි ද එතැන ම දුවත්. නේරු යනු හිමාලයේ එක් රත්රන් පර්වතයකි. එහි රැස්වුණා වූ කපුටෝ පවා රන්වන්පාටින් සිටිති. යම්සේ හෙතෙම මෙසේ නිරවශේෂ වශයෙන් තමන් වෙත සමීප වූ එකකු සමානකොට බලත්.

විසරුක්ඛො යනු අඹ සමාන අඹ වැනි විස ඇති ගසක එය නිතර ම ඵලදරයි. වර්ණයෙන් බබළන්නේ ද වේ. එහෙයින් එය සැකයෙන් තොරව අනුභව කොට මරණයට පත් වෙති. මෙසේ මෑලා ද රූපාදි වශයෙන් නිතර ඵල ඇත්තී රමණීය මෙන් විනාශ වෙති. සෙවුනා ලබන්නේ ප්‍රමාදයට හෙළී අපායවල වැටෙත්. එහෙයින් කියන ලදි;

මතු දොස් නොදැන-යමෙක් කාමය සේවනය කරයි ද? විෂ ඇති අඹ වැනි ගෙඩි කෑවා මෙන් විපාකය කෙළවර විනාශ වෙති.

යම්‌සේ විෂ ගසක් නිතර ඵල හට ගන්නේ, සැමකල්හි අනර්ථයක්ම ගෙන දෙයි. එපරිදි ශීලාදි විනාශ වශයෙන් යම්සේ විෂ ගසේ මුල ද, සම ද (පොත්ත) පත්‍ර ද, මල් ද, ගෙඩි ද, විෂම වේ. නිතර ඵල ඇත්තේ එපරිදි ඈලාගේ රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස ආදිය විෂම වේ. විසරුකේඛො විය නිච්ච ඵලිතා යො’ති

පනුත්තරෙත්‍ථා යන ගාථා බන්‍ධනයෙන් ඒ අර්ථය ප්‍රකට කිරීමට මෙසේ කීවේය. එහි රතනානන්තරීත්‍ථියො යනු ස්වාමිවරුන් විසින් දුක් ඇතිකරන්නා වූ ඇලෙන්නෝ අනතුරුදායක ස්ත්‍රීහු නම් වෙති. ස්ත්‍රීහු අනුන්ට දී අනාචාරයේ හැසිරෙති.

මෙයින් පසුව නොයෙක් ආකාරයෙන් තමන්ගේ ධර්මකථා විලාශය පෙන්වමින් මෙසේ කීවාය.

මිත්‍ර පූර්ණ මුඛය මහණෙනි, පරකුලයෙහි වාසය නොකළයුතු සතරකි. ගොනා, එළදෙන, යානය, බිරිඳ යන සතර පණ්ඩිතයන් ගෙදර අනුන්ගේ ගෙදර වාසය නොකළ යුතු බව දක්වති. තවත් අතිරේක වැකියක් ද වේ.

ගොනා ද දෙන ද යානය ද බිරිය ද යන සතර නෑ කුලයෙක් නො වැසැවිය යුත්තේය. රියක් නැත්තෝ රිය පරිභෝග කෙරෙති. අධික බර වහනය කරවීමෙන් ගවයා නසති. අධික දෙවීමෙන් වසුපැටියා නසති. නෑකුලයන්හි දී බිරිය දූෂණය කරනු ලබයි.

[missing trans]

දුනුදිය රහිත දුන්න ද, නෑ කුලයෙහි වූ බිරිය ද, පරතීරයෙහි වූ නැව ද, කඩ ඇණය බුන් යානය ද, දුර සිටුනා මිතුරා ද, පවිටු මිතුරා ද යන සය වැඩක් පැමිණි කල්හි ප්‍රයෝජනවත් නො වෙති.

මිත්‍ර පූර්ණමුඛය; ස්ථාන අටකින් ස්ත්‍රිය, ස්වාමියාව අවමානයට ලක් කරයි. පහත්කොට සිතයි. දිළිඳුකම, ලෙඩවීම, දිරායාම, සුරාසොඬ බව, ප්‍රමාදවීම, සියළු කෘත්‍යවල අනුව පැවතීම, සියළුම ධනය ඉපදවීමෙන් මෝඩකම (මුද්ධතා) මිත්‍ර පූර්ණ මුඛය මේ ස්ථාන අටෙන් වනාහි ස්ත්‍රිය සිය හිමියාව පහත් කොට සිතයි.

දිළින්දා ද, රෝගියා ද, මහල්ලා ද, සුරාසොඬහු ද, ප්‍රමත්ත වූවහු ද, මුළාවට පැමිණි (තමා කෙරෙහි) ඇලුණහු ද කෘත්‍යයන් පිරිහෙළීම කරන්නහු ද සියලු කැමති දෑ දීමෙන් ද (ස්ත්‍රීහු) සැමියාට අවමන් කෙරෙත්.

මිත්‍ර පූර්ණමුඛය, ස්ත්‍රිය ස්ථාන නවයකින් දොස් කිළිටි බවට පැමිණේ. ආරාම ගමන් ඇල්ම වෙයි. උයන්වල ගමනට ප්‍රිය වෙයි. නදී තොටුපළ ගමන් ඇතිවෙයි. ඤාතිකුල ගමනේ ඇලෙයි. වෙනත් කුලවලට ගමන් කරයි. දාස නොවන දූෂ්‍ය නැටුම් ගැයුම් ගමනේ ඇලෙයි. මද්‍යපාන කරන්නී වෙයි. ලෝවැසියන් නොයන තැන්වල ගමන ප්‍රිය වෙයි. නරක හැසිරීම් ඇත්තී වෙයි. මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ මේ නව ස්ථානවලින් ස්ත්‍රිය කිළිටි බවට පත්වෙයි. මෙහි තවත් වැකියක්ද ඇත්තේ වෙයි –

යම් ස්ත්‍රියක් (සැමියා නොවිචාරා) පුෂ්පාරාමාදියට ද, උයනට ද, ගංතොටට ද, නෑකුලයට ද, අන් කුලවලට ද යන ස්වභාව ඇත්තී ද, වස්ත්‍රාදියෙන් සැරසීමෙහි යෙදුනී ද, මත්පැන් පානය කරන්නී ද,

යම් ස්ත්‍රියක් (කවුළු ආදියෙන් නිතර) බලනසුලු ද, යම් ස්ත්‍රියක් (අඟ පසඟ පෙන්වමින්) දොරකඩ සිටින්නී ද මේ නව කරුණින් ස්ත්‍රීහු සැමියා කෙරෙහි ද්වේෂය එළවන්නෝ යි.

මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ, ස්ථාන කරුණු සතළිහකින් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපක්‍ෂය ම ඉක්මවා යයි. ඇඟ කිළිපොළයි. හකුළුවයි. බබළයි. ලජ්ජා නැති කරයි. නියෙන් නිය ගටයි. පාදයෙන් පාදය ඇක්මවයි. ලීකැබැල්ලෙන් පොළොව කුරුටු ගායි. දරුවා උල්ලංඝනය කරයි. එල්ලා තබයි. සෙල්ලම් කරයි. සෙල්ලම් කරවයි. සිඹියි. සිම්බවයි. අනුභව කරයි. අනුභව කරවයි. දෙයි. ඉල්ලයි. කරන දේ නැවත කරයි. උස්හඬින් කථාකරයි. පහත් ලෙස කථා කරයි. අපරික්‍ෂාකාරීව කථා කරයි. සැක සිතෙන දේ කථා කරයි. නැටීමෙන්, ගීතයෙන් වාදනයෙන් ඇඬීමෙන්, සිනහවෙන්, අලංකාරයෙන්, සිනාසෙයි, බලයි, ඉඟටිය සොළවයි. සැඟවුණු භාණ්ඩ සොලවයි. කලවා විවර කරයි. කලවා වසයි. පියයුරු පෙන්වයි. ඉන පෙන්වයි. නැබ පෙන්වයි. ඇස් කසයි. බැම ඔසවයි. තොල් ලෙවකයි. දිව දික්කරයි. දිව ලෙවකයි. වස්ත්‍රය මුදාහරියි. වස්ත්‍රය ගැටගසයි. සිරස හොලවයි. සිරස බඳියි. මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ මේ ස්ථාන හතළිහෙන් ස්ත්‍රිය පුරුෂයා ඉක්මවා යයි.

මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ ස්ථාන, කාරණා විසිපහකින් ස්ත්‍රිය දූෂණය වන බව දතයුතුය. යුවතිය ස්වාමියාගේ වෙන්වීම වර්ණනා කරයි. කියන ලද දෙය සිහි නොකරයි. ආකල්හි නොසතුටු වෙයි. ඔහුගේ අවර්ණය ගැන කථාකරයි. ඔහුගේ හැඩය වර්ණනා නොකරයි. ඔහුට වැඩක් නැති දේ කරයි. ඔහුගේ වැඩ ඇති දේ නොසළකයි. ඔහුට නොකළ යුත්ත කරයි. ඔහුට කලයුතු දේ නොකරයි. පොරවාගෙන දිනයි. මුහුණ වසාගෙන හොවයි. විරුද්ධපද කියන්නේ වෙයි. කොකුම්ජාති දීර්ඝ ලෙස ආස්වාදනය කරයි. දුක දන්වයි. අශූචි මලමුත්‍ර නිතර පිටකරයි. විරුද්ධ වූ තැන සැරිසරයි. පරපුරුෂ ශබ්ද අසා කණ ශබ්දය විවරකොට අදහයි. සතුටුවෙයි. සම්පත් අපතේ යවයි. වීථිවල සැරිසරයි. ප්‍රතිවාදීන් සමග පිළිසඳර කථාකරයි. පිටතට ගිය පා ඇත්තී වෙයි. ඉක්මවා කටයුතු කරන්නී වෙයි. ස්වාමියා කෙරෙහි අගෞරවයෙන් නරක සිතින් සංකල්පවලින් පිරී නිතර දොරටුව ළඟ බලාසිටියි. කටිය අඟ පසඟ, පියයුරු පෙන්වයි. දිශාවෙන් දිශාවට ගොස් පරීක්‍ෂා කරයි. මිත්‍ර පුණ්ණමුඛ මේ පස්විසි කරුණු ස්ථානවලින් යුක්ත ස්ත්‍රිය ඉතා නපුරුයයි දතයුත්තේ වෙයි. තවත් අතිරේක වාක්‍යද මෙහිලා ඇත –

ඔහුගේ (සැමියාගේ) පිටත වාසය වණයි. බැහැර ගියහු (සැමියා) අනුව ශෝක නොකරයි. ගෙට පැමිණි (සැමියා) දැක සතුටුවීම නොකරයි. කිසි විටෙක සැමියාගේ ගුණ නොකියයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ වෙති.

සංයම නැත්තී ඔහුගේ අනර්ථය පිණිස හැසිරෙයි. නො කළයුතු දෑ කරන්නී අර්ථය ද නසයි. දැඩි කොට හැඳ විමුඛ ව නිදයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ වෙති.

ඔබ මොබ පෙරළී කලබල කරන්නී වෙයි. දීර්ඝ ලෙස ආශ්වාස කරන්නී දුක් වේදනා ඇත්තී යැයි කියයි. නිතර මලමූකිස පිණිස යයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ වෙති.

විලොම් ව හැසිරෙයි. නො කළමනා කිස කරන්නී වෙයි. කථා කරන පරපුරුෂයන්ගේ ශබ්දය අසයි. නසන ලද භෝග ඇත්තී ක්ලේශ සන්ථවය කරයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ ය.

දුකසේ ලද, දුකසේ ගෙනෙන ලද ධනය ද, දුකසේ රැස් කරන ලද වස්තුව ද විනාශ කරයි. අසල්වැසියන් සමග ක්ලේශ සන්ථවය කරයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ යි.

(සොර සැමියන් සෙවීම පිණිස) බැහැර කරන ලද පා ඇත්තී ය. වීථි සංචාරය කරන්නී ය. නිතර සිය සැමියා කෙරෙහි ප්‍රදූෂ්‍ය වූ සිත් ඇත්තී (සිය) සැමියා ඉක්මවා හැසිරෙයි. එසේ ම ගෞරව නැත්තී වෙයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ යි.

පියොවුරු සහ කිසිලි පෙන්වමින් නිතර දොර ළඟ සිටී. භ්‍රාන්ත වූ සිත් ඇත්තී දිශානුදිශාවන් බලයි. මේ ප්‍රදුෂ්ට ස්ත්‍රියගේ ලක්‍ෂණයෝ යි.

සියලු නදීහු වක් වූ ගමන් ඇත්තාහ. සියලු වනයෝ කාෂ්ටමයහ. රහස් තැනක් ලද කල්හි සියලු ස්ත්‍රීහු පව් කරන්නාහ.

ඉදින් මන්ත්‍රණය කිරීමට සුදුසු අවකාශයක් හෝ එබඳු රහස් තැනක් හෝ ලැබේ නම් සියලු ස්ත්‍රීහු ද අන් පුරුෂයකු නො ලද කල්හි පිළකු සමග හෝ පාපකර්මය (අනාචාරය) කෙරෙත් මැනු.

මිනිසුන්ගේ සිත් ඇලුම් කරන්නා වූ නොයෙක් දෙනා කෙරෙහි පිහිටි සිත් ඇත්තා වූ නිග්‍රහයෙන් හික්මවාලිය නො හැක්කා වූ මේ ස්ත්‍රීහු (මිනිසුන් විසින්) මුළු හිතින් තුටු කරවනු ලබන්නාහු නමුත් වෛශ්‍යාවෝ වෙත් ද (එහෙයින් ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි) විශ්වාස නො කරන්නේ ය. ස්ත්‍රීහු වනාහි තීර්ථ සම වෙත්.

එහි ගොණං ධෙනුං යනු ලිංග විපර්යාස වශයෙන් කියන ලදි. ඤාතිකුලෙ පදූස්සති යනු එහි ඇය නිර්භය වී යොවුන් කාලයේ පටන් විශ්වාසවන්ත දාස ආදීන් සමග ඤාතීන් දැනගෙනද අනාචාරයේ හැසිරෙයි. නිග්‍රහ නොකරත්. තමන්ගේ අපකීර්තිය ප්‍රචාරය වන්නේ නමුත් නොදන්නියක මෙන් සිටියි. අනත්‍ථචාරිණී ආනිශංස නැත්තේ යන අර්ථයි. අකටයුත්ත කරන්නී යන අර්ථයි. අගුණං යනු දුනුදිය රහිත. පාප සහායකො යනු දුර්මිත්‍ර.

දළිද්දතා යනු දිළිඳුකමයි. සෙසු ප්‍රදේශවලද මේ අර්ථයම වේ. එහි දිළින්දා අලංකාර දේ නැති බැවින් කෙලෙස්වලින් සංග්‍රහ කිරීමට නොහැකි වේ යන එය නොදනියි. ගිලන් වුව ද වස්තුකාම කලේශකාම ආදියෙන් සංග්‍රහ කිරීමට නොහැකි වෙයි. ජරාජීර්ණ වූයේ කායික මානසික වාචසික රති බහුලතාවය දක්‍ෂ නොවේ. සුරාවට ලොල් වූයේ ඇගේ අත් පළඳනාදිය ද සුරාගෙදරට ම ගෙන යයි. මෝඩ වූයේ, අඳබාල වුයේ රති ක්‍රීඩාවේ දක්‍ෂ නොවේ. ප්‍රමාද වූයේ දාසියට ලොල්වූයේ වී, ගෙදර දාසියන් සමග සංවාසයේ යෙදෙයි. බිරිඳට අක්‍රෝෂ පරිභව කරයි. ඔහු විසින් ඇයට අවමන් කරයි. සියළු ක්‍රියාවල අනුව යෙදෙන්නා වූ මෙතෙම තේජස් රහිතව, මා අනුවම පවතියි යන ඔහුට අක්‍රෝෂ පරිභව කරයි යනුවෙන් සියළු ධනය නූපදවයි ද, දරුපවුල ප්‍රතික්‍ෂේප කරයි. ඔහුගේ බිරිඳ සියළු ධන සාරය අතට ගෙන ඔහුට දාසියකු මෙන් අවමන් කරයි. කැමැතිවන්නා වූ කවරෙක් ඔබ විසින් ඇත්දැයි ගෙදරින් පවා හේ ඉවතට ඇද දමන්නේය. මුද්ධපත්තං යනු මෝඩබවට පැමිණි. රත්තං යනු ප්‍රමාදයයි.

පසොසමාහරති ස්වාමියා කෙරෙහි කිළිටි බව ගෙන දෙයි. දූෂිත කරයි. පව්කම් කරයි යන අර්ථයයි. ආරාමගමණසීලා යනු ස්වාමියා නොවිචාරා නිතර මල්වතු ආදියෙහි තනිකරව ගොස් එහි අනාචාරයේ හැසිර අද මා විසින් ආරාම වෘක්‍ෂ දේවතාවුන්ට බලිපූජා කෙළේ යයි ආදිය පවසා ස්වාමිබාල බව හඟවයි. පණ්ඩිතයා වනාහි ඒකාන්තයෙන් මෙන් අනාචාරයේ හැසිරෙයි යයි. යළිත් ඇයට යාමට ඉඩ නොදයෙි. මෙසේ සියළු තැන අර්ථ දතයුතුය. පරකුලං යනු දක්නා ලද හඳුනාගත් ආදීන්ගේ ගෙදරට ඔහුට ඇය අසවල් ගෙදර මා වැඩුනේය. ප්‍රයෝජන ඇත. තාවකාලිකව දුන් දේ ඇත. එය පිරිසිදු කරමියි ආදිය කියා යයි. නිල්ලොකෙන සීලා යනු වාකවුළු ආදියේ බැලීම් ආදියේ නිරත වූ. පද්වාරට්ඨායිනි යනු තමන්ගේ අඟපසඟ පෙන්වමින් ගේදොරකඩ සිටියි.

අච්චාවදති යනු ඉක්මවා හැසිරෙයි. ඉක්මවා කියයි. ස්වාමියා සමීපයේ සිටියේ ද, අන්‍ය නිමිත්තක් දක්වන්නේ යන අර්ථයයි. විජම්භති යනු මම ඒ දැක කැළඹීමට පත්වෙමි. ඇගේ සංඥාවෙන් ඉඩක් ඇත්තේ ය නැත්තේය හෝ දැනගන්නේ ය. පළමුව කරන ලද සංකේතයේ සිට හෝ නොකරන ලද සංකේත ඇත්තේ හෝ වේවා මෙසේ මා කෙරෙහි මෝ බඳින්නේ යයි හෝ ස්වාමියා ගේ පසුපස සිටිමින් ම විහිළු තහළු පෙන්වයි. විනම’ති කිසියම් බිමක පතිත කරවා, ඔසවන්නාක් මෙන් නැමී පිට පෙන්වයි. විලසති ගමන් ආදියෙන් ස්ත්‍රී ඉරියව්වලින් අලංකාර විලාශයක් දක්වයි. විලජ්ජති යනු ලජ්ජාවෙන් මෙන් වස්ත්‍රයෙන් ශරීරය වසාලයි. කවාටයකට හෝ බිත්තියට ඇලී සිටියි. සැඟවී සිටියි. නඛෙන යනු පා නියවලින් පා’නිය ද අත් නියවලින් අත් නිය ද එකට ගටවයි. කට්ඨෙන යනු දණ්ඩකින්. දාරකං යනු තමාගේ හෝ පුත්‍රයකු නැතහොත් අනුන්ගේ හෝ පුත්‍රයෙකු දරුවකු ගෙන උඩට ඔසවයි. කීළති යනු තමන් සෙල්ලම් කරයි. දරුවා ලවා සෙල්ලම් කරවයි. සිඹීමෙන් ආදි ක්‍රමවලිනි. දදාති යනු ඔහුට යම්කිසි ගෙඩියක් හෝ මලක් දෙයි. යාචති යනු එයම නැවත එල්ලයි. අනුකරොති යනු දරුවා විසින් කරන ලද දේ නැවත කිරීමයි. උච්චං යනු මහත් ශබ්දයකින් හෝ ස්වල්පයක් වශයෙන් හෝ උස් හඬින් යනුයි. නීචං යනු මද ශබ්ද වශයෙන් හෝ අමනාප වශයෙන් හෝ පරිභව කිරීම් වශයෙන් හෝ පහත් ලෙස. අවිච්චං යනු බොහෝ ජනතාව මැද විවෘත වීමෙන්. විවිච්චං යනු රහසේ සැඟවී සිට. නච්චෙන යනු මේ ආදි නැටුම් ආදිය නිමිති වශයෙන් ගෙන ක්‍රියා කරයි. එහිදී හැඬීම නිමිත්ත වශයෙන් ගෙන රාත්‍රියෙහි වර්ෂාව වසින කල්හි, වාකවුළුවෙන් අත යවා සිටුපුත්‍රයා විසින් ගෙන්වා ගන්නා ලද පුරෝහිත බැමිණියගේ කථා වස්තුව කිවයුතුයි. ජග්ඝති යනු මහා හඬින් සිනහසෙන්නී මෙසේ ද නිමිත්තක් කරයි. කච්ඡං යනු කිහිලි ප්‍රදේශයයි. පලිඛති යනු දත්වලින් ලියවයි. (දත් මිටිකෑම) සිරසං යනු කෙස්වැටියයි. මෙසේ කෙස් මුදාහැරීමෙන් කෙස් එකට පීරා ගැටගැසීමෙන් ද පර පුරුෂයකු නිමිති වශයෙන් ගනියි. අනියමෙන් කිසියම් පුරුෂයකු ගැන කාමයෙන් ඇලෙන්නේය.

වේදිතබ්බා භවති යනු මෙතෙම මා කෙරෙහි කිළිටි වූවා කිපී, කුපිත වී මිථ්‍යා හැසිරීම් කරයි යනු පණ්ඩිතයා විසින් දතයුතුයි. පවාසං යනු අසවල් ගමෙහි රැස්කළ ධනය නැසෙන්නේ ය. යව! එය සත්පුරුෂයන් විසින් ව්‍යවහාර කරවයි ආදිය කියා එහි ගිය කල්හි අනාචාරයේ හැසිරෙනු කැමැත්තේ සිය පෙදෙසින් වෙන්වී සිටීම මැනවින් වර්ණනා කරයි. අනත්‍ථං යනු අවැඩයි. අකිච්චං යනු අකටයුත්තක් කළයුතුයි යනුවෙනි. පරිදහිත්‍වා යනු දැඩි ලෙස පොරවාගෙන. පරාවත්ත ජාතා යනු ඔබිමොබ එහාට-මෙහාට පෙරළෙමින්. කුමකුමියජාතා යනු කෝලාහල හටගත්තේ ය. පාමුල හොත්තේ, නැගිටියි. පහන් දල්වාලයි. නොයෙක් ආකාර කෝලාහල ඇති කරයි. ඔහුගේ කෙලෙස් රතිය විනාශ කරයි. දුක්ඛං වේදයති යනු හිසේ ඇම්ම වේදනාව හටගනියි ආදිය පවසයි. විලොමං ආචරති යනු සිසිල් ආහාර කැමැති වූ විට උණුසුම් ඒවා දෙයි. ආදි වශයෙන් විරුද්ධකම් කරයි. නිහතභොගා යනු හිමියා විසින් දුකින් රැස්කරන ලද සම්පත් සුරා ලොල්වීම් ආදියෙන් විනාශ කරයි. සන්‍ථවං යනු කෙළෙස් වශයෙන් පිළිසඳර කථා කරයි. නික්ඛන්ත පාදා යනු සොර සැමියාට සැළකීම පිණිස ඉවතට හරවන ලද පා ඇත්තේ සිය හිමියා කෙරෙහි, අගෞරවයෙන්, දූෂිත වූ මනසින් යුතුව ඉක්මවා කටයුතු කරයි යනුවෙනි.

සබ්බිත්‍ථියො යනු විශේෂ වශයෙන් හැර, ශරීරයේ හටගත් කෙලෙස් ඇති සෙසු සියලු ස්ත්‍රීහු වරද, පාපය කරන්නාහුය. ලභමානෙ යනු ලබන කල්හි, විද්‍යමාන වන කල්හි යන අර්ථයයි. නිවාතකෙ යනු රහසිගත මන්ත්‍ර සාකච්ඡාවලින් බිඳවාලීමයි. ඛණං වා රහොච යනු පව්කම කිරීම පිණිස ඉඩකඩක් හෝ සැඟවුණු රහසිගත ස්ථානයක් හෝ යනුවෙනි. කරෙය්‍ය නො යනු මෙහි නො යනු නිපාත මාත්‍රයකි. අලත්‍ථා යනු නොලැබීමයි. අලද්ධා යන මේ පාඨයම වේ. වෙනත් සම්පූර්ණ, ගැලපෙන පුරුෂයකු නොලැබ මෙහෙකරුවකු සමග හෝ පිහිට කොටගෙන පාපකර්මය කරන්නේය. ආරාම කරාසූ යනු අභිරතියෙහි නිරතවීමයි. අනිග්ගහාසු යනු නිග්‍රහයෙන් හික්මවන්නට නොහැකි වන්නාහුය. තිත්‍ථසමා යනු යම්සේ තොටුපොළ උස්-පහත් ආදි වශයෙන් වූ කිසිවකු ස්නානය කරන්නේ නොවළක්වයි ද? එපරිදි මෝතොමෝ ද රහසිගතව ක්‍ෂණයක් හෝ නැවතුමකදි වුව කිසිවකු ප්‍රතික්‍ෂේප නොකරන්නීය. ඒ එසේමැයි:-

අතීතයේ බරණැස උත්තම රූපශ්‍රීයෙන් යුතු කණ්ඩරී නම් රජු, ඔහුට දිනපතා ඇමතියෝ සුවඳ පෙට්ටි දහසක් රැගෙන එති. ඔහු විසින් සිය මාළිගාවේ දී පරිහරණය කොට සුවඳ පෙට්ටි පලා, සුවඳ දර වශයෙන් ගෙන ආහාර පිසත්. ඔහුගේ බිරිඳ මනා රූ ඇත්තී වූවාය. නමින් කින්නරා නම් ද වූවාය. ඔහුගේ පුරෝහිතයා ද පඤ්චාල චණ්ඩ නම් වූවේ සම වයසැති බුද්ධි සම්පන්නයෙක් විය. රජුගේ පැහැදීම නිසා ඇතුළත පවුරේ ජම්බු ගසක් හටගත්තේය. ඒ ගසේ අතු ප්‍රාකාරය මත්තෙහි එල්ලෙන්නේ ඒ සෙවනැල්ලෙන් පිළිකුල් වූයේ නරක පැවැතුම් ඇති පීඨ සර්පයකු වාසය කරයි. එකල්හි එක්දිනක් කින්නරා දේවිය වා කවුළුවෙන් බලන්නී, ඌ දැක පිළිබඳ සිතැත්තේ රාත්‍රියේ රජුට රති ක්‍රීඩාවෙන් සංග්‍රහකොට ඔහු නිද්‍රාවට බැසගත් කල්හි සෙමින් නැගිට නොයෙක් අනර්ඝ රසවත් ආාහරපාන රන් පසුම්බියක දමාගෙන ඉනේ ගසාගෙන සළුව රැහැනක් කොට වාකවුළුවෙන් බැස ජම්බු ගසට නැග අත්තට නැගී, පීඨ සර්පයාට ආහාර දී පව්කම කොට ආවා වූ මාර්ගයෙන් ම ප්‍රාසාදයට නැග සුවඳ මලින් ශරීරය ආලේප කරවා, රජු සමග හොත්තා ය. මේ උපායෙන් නිතර ම ඔහු සමග පව්කම කරයි. රජු ද නො දනියි.

ඔහු එක්දිනක් නගර ප්‍රදක්‍ෂිණා කොට මාලිගාවට පිවිසෙන්නේ ජම්බු ගසෙහි සෙවනෙහි නිදාගෙන සිටින්නා වූ ඉතා උසස් ලෙස කාරුණික වූ පීඨ සර්පයා දැක පුරෝහිතයාට කීවේය. මේ මනුෂ්‍ය ප්‍රේතයා බලන්න. එසේය දේවයන් වහන්ස, මෙබඳු ආකාර පිළිකුලක් කිසිවෙකුට වේද? ස්ත්‍රියක ඡන්ද රාග වශයෙන් සලකන්නේය. ඒ කථාව අසා පීඨ සර්පයා මාන උපදවා මේ රජු කුමක් දනියිදැයි සිතයි. තමන්ගේ දේවිය මා කරා පැමිණෙන බව නොදනියි. ජම්බු ගසට ඇඳිලි බැඳගෙන පින්වත් ස්වාමිය, ජම්බු ගසෙහි සිටින්නා වූ දේවතාවා හැර අන් කිසිවකු මේ කාරණය නොදනියි යයි කීවේය. පුරෝහිතයා ඔහුගේ ඒ ක්‍රියාව දැක මෙසේ සිතීය. ඒකාන්තයෙන් රජුගේ අගමෙහෙසිය ජම්බු ගසට ගොස් මොහු සමග පාපකර්මය කරයි. ඔහු රජුගෙන් විචාළේය. මහරජ, ඔබගේ දේවිය රාත්‍රී කාලයේ ශරීර ස්පර්ශය කෙබඳු ආකාරද? මිත්‍රය, අනෙකක් නොදකිමි. මධ්‍යම යාමයේ ඇගේ ශරීරය ශීතල වෙයි. එසේ වීනම්, මහරජ සිටිවා! වෙනත් ස්ත්‍රියක අගමෙහෙසිය කරන්න. ඔබගේ කින්නරී දේවිය මොහු සමග පව්කම කරයි යනුවෙනි. මිත්‍රය, කුමක් කියහිද? මෙබඳු රූ ඇති උතුම් විලාසිතාවෙන් හෙබි මෑ විසින් අතිශයින් පිළිකුල් සහගත අයකු සමග කිම අභිරමණය කරන්නී ද? එසේනම් ඇයව දේවයන් වහන්සේ පරීක්‍ෂා කර බලන්න.

ඔහු යහපතැයි රාත්‍රියේ ආහාර පිළිගත්තේ, ඈ සමග හොවා පරීක්‍ෂා කර බලන්නෙමියි ස්වභාවයෙන් ම නිදාගන්නා වේලාවේ නිද්‍රාවට පත්වූවක් මෙන් සිටියේය. ඇය ද නැගිට එසේ ම කළාය. රජු ඇගේ පියවර අනුව ගොස් දඹසෙවන ඇසුරුකොට සිටියේය. පීඨ සර්පයා දේවිය කෙරෙහි කිපී, තෝ බොහෝ වේලාව ඉක්මවා පැමිණියේයයි අතින් කණ හරහා පහරක් දුන්නේය. ඉක්බිති ඔහුට ස්වාමීනි, නොකිපෙනු මැනවි. රජු නිදා ගන්නා වේලාව බලා සිටින්නී යයි කියා ඔහුගෙ ගෙදර බිරිඳ මෙන් සිටියාය. ඔහු විසින් ඇයට පහරදීම නිසා ආභරණ තුඩක් කණෙන් ගැලවී, රජුගේ පාමුල වැටුණේය. මෙය කොපමණවත් වටී යයි රජු එය ගෙන ගියේය. ඇය ද ඔහු සමග ඇති පමණ හැසිර පෙර පරිද්දෙන් ම ගොස් රජු සමග නිදාගැනීමට පටන් ගත්තාය. රජ ප්‍රතික්‍ෂේප කොට දෙවන දිනයේ ද කින්නරා දේවිය මා විසින් දෙන ලද සියලු අලංකාරවලින් සැරසි පැමිණේවා!යි අණ කළේය. ඇය සීහ කුණ්ඩලය රන්කරුවාගේ සමීපයේ යයි පවසා නොපැමිණියාය. නැවත යවන ලද්දේ ම එක කුණ්ඩලයක් සමග පැමිණියාය. රජු ඔබගේ කුණ්ඩලය කොහේදැයි විචාළේය. රන්කරුවාගේ සමීපයේ යනුවෙනි. රන්කරුවා කැඳවා, කුමක් නිසා මැයගේ කන්තෝඩුව නොදෙන්නේදැයි විචාළේය. දේවයන් වහන්ස, මම නොගනිමි. රජු කිපී පව්කාර සැඩොලිය, මා සමාන තී රන්කරුවකු විය යුතුයයි කියා ඒ කන්තෝඩුව ඉදිරියට දමා ගසා පුරෝහිතයාට කීවේය. මිත්‍රය, ඔබ විසින් කියන ලද්ද සත්‍යයකි. යව! මැයගේ හිස ගසා දමව මැනවි. ඔහු ඇයව රජමැදුරේ ම එක් පෙදෙසක තබා රජු වෙත එළඹ දේවයන් වහන්ස, කින්නරා දේවියට නොකිපෙනු මැනවි. සියලු ස්ත්‍රීහු මෙබඳු ආකාරමය. ඉදින් ස්ත්‍රීන්ගේ දුශ්ශීල භාවය දකිනු කැමැත්තේ නම් පෙන්වන්නෙමියි, මේ ඈලාගේ පාප කර්මයන් ද බොහෝ මායා ඇති බව ද, එන්න වෙස්වලාගෙන ජනපදයේ සැරිසරමු යයි කීවේය.

රජු යහපතැයි මවට රාජ්‍යය පවරා දී ඔහු සමග චාරිකාවට පිටත්ව ගියේය. ඔවුන් යොදුනක් මග ගෙවා මහා මාර්ගයේ හුන්නා වූ එක් කෙළෙඹියෙකු පුතු සඳහා මංගල්‍යයක් කොට එක් කුමරියක සැඟවුණු යානාවක වඩා හිඳුවා මහත් පිරිවරින් යයි. ඒ දැක පුරෝහිතයා කීවේය. දේවයන් වහන්ස, ඔබ කැමති නම් මේ කුමාරිකාව ඔබ සමග පව්කම් කිරීමට හැකිය. මිත්‍රය මහත් පිරිවර ඇති බැවින් එය නොකළ හැකිය. මගේ බිරිඳ දරු ගැබ්බර ඇත්තීය. ඇය කුලගෙදරට පැමිණවීමට මාර්ගයට පිළිපන්නේ වෙමි. ඇයට අතරමගදීම විලිරුදාව ඇති විය. ඇය ඇතුළත සැලීමෙන් ක්ලාන්ත වෙයි. කිසිම ස්ත්‍රියක් සමීපයේ නැත. මටද එහි යාමට නොහැකිය. නොදනිමි, කුමක් වන්නේ ද කියා. ඔහු ඇත්තක් කියන්නේ යයි සිතුවේය. ලේලිය ද මංගල්‍යයකි. මේ කාරණයෙන් ඇය දූ පුතුන් වඩවන්නේ යයි තෙමේ ම එළඹ වීය. ඇය එහි පිවිස රජු දැක පිළිබඳ සිතැත්තේ පව්කම කළේය. රජු ද ඇයට ඇඟිලි මුද්දක් දුන්නේය. ඉක්බිති ඇය කටයුතු නිම කොට නික්ම ආ කල්හි විචාළහ. කිම වැදුවාද? රන්වන් පුත්‍රයෙක්ද? කෙළෙඹියා ඇය රැගෙන ගියේය. පුරෝහිතයාද රජුගේ සමීපයට ගොස්, දේවයිනි, මෙසේ පව්කම කළ කුමාරිකාව ඔබ දක්නා ලද්දේ ද? ඔහු ඔබට කිසිවක් දුන්නේ ද? එසේය. මුද්දක් දුන්නේය. ඇයට එය නොදෙන්නෙමියි, ඉක්මනට ගොස් යානාවක් ගෙන, මේ කිමෙක්දැයි කී කල්හි, මේ මගේ බැමිණිය උස කොට්ටයක් මත තබන ලදි. මුද්ද ගෙන පැමිණියෙමි. දරුව, මුද්ද දෙන්න. ඇය එය දෙමින් බමුණාගේ අත නියපොත්තෙන් විද සොරු ගන්නැයි දුන්නේය.

මෙසේ බමුණා නොයෙක් උපාය ක්‍රමවලින් අනෙක් බොහෝ ඉක්මවායාම් ඇත්තේ, රජුට පෙන්වා ඔබ මෙහි සිටුව. දේවයන් වහන්ස, අන් තැනකට යන්නෙමුයි කීවේ ය. රජු මුළු දඹදිවම චරිතවල සියළු ස්ත්‍රීහු මෙබඳු ආකාර වන්නාහ. මෑලාගෙන් පමණක් අපට කිම? නවතින්නෙමුයි, බරණැසට ගොස් මෙසේ මහරජ, ස්ත්‍රීහු නම් ස්වභාවයෙන් ම පාප ධර්මයේ නිරත වෙයි. මෑලාට ක්‍ෂමාව දෙන්න. කින්නරා දේවියගේ පුරෝහිතයා විසින් ඉල්ලන ලදුව ක්‍ෂමාව ලැබ රාජ මන්දිරයෙන් ඇය ඉවතට ඇද දැමීය. එම තනතුරෙන් ඉවත් කොට, වෙනත් අගමෙහෙසියක පත් කෙළේය. ඔහුට පීඨ සර්පයා ඉවත් කොට දඹගස මුළුමනින් ම කපා දැම්මේය. එදා කුණාල පඤ්චාල චණ්ඩ විය. මෙසේ තමන් විසින් දක්නා ලද කාරණා ගෙනහැර පාමින් :-

කණ්ඩරී රජ ය, කින්නරා දේවිය යන මොවුන්ගේ යම් නොඇල්මෙක් වී ද, එය දැක සියලු ස්ත්‍රීහු ඒකාන්තයෙන් ගෘහයෙහි (ස්වකීය) ස්වාමිවරුන් කෙරෙහි නො ඇලෙති යි දත යුතු ය. ඒ එසේමැ යි. අන්‍ය වූ පිළු පුරුෂයකු (පීඨසප්පි) දැක එබඳු රජු හැර භාර්යාව පාපකර්මය (අනාචාරය) කළා යැ යි කීයේ ය.

එහි අර්ථය:- බ්‍රාහ්මණ රජුගේ කිඳුරු දේවියට ද මේ කිඳුරු බැමිණියන්ගේ ද විරාග කරුණු විය. ඒ දැක සියළු ස්ත්‍රීහු, ගෙදර දී තමන්ගේ ස්වාමිවරුන් රමණය නො කරති. ඒ එසේමැයි. වෙනත් මිනිස් ප්‍රේතයකු පුරුෂයකු දැක ඒ රජතුමා එබඳු රති ක්‍රීඩාවට මසුරු බව අතහැර බිරිඳ ඒ මනුෂ්‍ය ප්‍රේතයා සමග පව්කම කළාය.

තවද, අතීතයේ ‘බක’ නම් බරණැස් රජු දැහැමින් රාජ්‍යය කෙළේය. එකල බරණැස නැගෙනහිර දොරටුවේ වාසය කරන එක් දිළින්දෙකුට “පඤ්චපාපා” නම් දුවක් වූවාය. ඇය පෙර ද, එක් දිළිඳු දුවක් වූවා, මැටි පිරිමැද ගෙදර බිත්ති ආලේපනය කරයි. ඉක්බිති එක් පසේ බුදුරජෙක් තමන්ගේ කැඩී බිඳී ගිය ගුහාව පිළිසකර කිරීමට කොහෙන් මැටි ලබන්නෙම්දැයි සිතා, බරණැසින් ලබන්ට හැකි යයි පොරවා අතට ගත් පාත්‍රය ඇත්තේ නගරයට පිවිස, ඇගේ නුදුරෙහි සිටියේය. ඇය කිපී බලන්නී, ශ්‍රමණය; මැටි නම් නොලැබේ යයි පවසා, මහත් මැටි පිඩක් ගෙන පාත්‍රයේ තැබුවාය. ඒ බුදුරජ ඒ මැටිවලින් ගුහාව පිළිසකර කළ සේක. ඇගේ මැටි පිඩ දුන් විපාකයෙන් ශරීරය සමෘද්ධ සම්පන්න විය. කිපී බැලූ බැවින් අත, පය, මුඛය, ඇස් ආදිය එම පාපයෙන් විරූපී විය. ඒ නිසා ඇය ‘පඤ්චපාපා’ යන නමින් හැඳින්වූවාය.

එක්දිනක් බරණැස් රජු රාත්‍රියෙහි වෙස්වලාගෙන නගරය ප්‍රදක්‍ෂිණා කරන්නේ එම ප්‍රදේශයට ගියේය. ඇය ද ගමේ දරුවන් සමග සෙල්ලම් කරන්නී නොදැනීම රජුගේ අතින් අල්ලා ගත්තීය. හෙතෙම ඇගේ අත ගැටීමෙන් ස්වාභාවිකව සිටීමට නොහැකි වන්නේ දිව්‍ය ස්පර්ශයෙන් ගැටුණාක් මෙන් විය. හෙතෙම ගැටී හටගත් රාග රතිය ඇත්තේ, ඒ අයුරින් ම අත අල්ලාගෙන කාගේ දුවක්දැයි විචාරා දොරටුවැසියාගේ යයි කී කල්හි අස්වාමික භාවය විචාරා මම ඔබගේ ස්වාමියා වන්නෙමි. යව! මව්පියන්ගේ අනුදැනුම ගන්නැයි කීවේය. ඇය දෙමව්පියන් වෙත එළඹ මම එක් පුරුෂයකුට කැමැතියි පවසා, ඔහු ද දුප්පත් වන්නේය. ඉදින් ඔවුන් ද කැමැති වෙයි. යහපතැයි කී කල්හි ගොස් මව්පියන් විසින් අනුදැන වදාළ බව දැන්වීය. හෙතෙම ඒ ගෙදරදී ම ඈ සමග වාසය කොට උදෑසනම රාජ මන්දිරයට පිවිසියේය. එතැන් පටන් රජ වෙනත් විලාශයෙන් නිතර එහි යයි. වෙනත් ස්ත්‍රියක බැලීමට ද අකමැති වෙයි.

ඉක්බිති එක්දිනක් ඇගේ පියාට ලේ අතීසාරය වැළඳුනේය. නොඉඳුල් කිරි, ගිතෙල්, උක්සකුරු වලින් යුක්ත කිරිබතක් ඔහුට බෙහෙත් පිණිස අවශ්‍ය වුවත්, ඔවුන් දිළිඳු නිසා එය සකස්කර ගැනීමට නොහැකිවන්නී ඉක්බිති පංචපාපාගේ මව දුවට කීවාය. කිම දරුව, ඔබගේ සැමියාට කිරිබත් ලබාගැනීමට හැකිවන්නේ ද? මෑණියනි, මගේ සැමියා ද අප වගේ දුප්පත් වන්නේ ය. මෙසේ ඇතිකල්හි ද විචාරන්නෙමි. අහිතක් නොසිතාවා කියා, ඔහු පැමිණෙන් වේලාවේ සිත නරක් කරගෙන සිටියාය. ඉක්බිති රජ පැමිණ ඇගෙන් සිත නරක් කරගෙන කිමදැයි විචාරා, එම කරුණ දැන, සොඳුර, මේ තරම් ඉස්තරම් බෙහෙතක් කොහෙන් ලබන්නෙම්දැයි කියා සිතුවේය. මා විසින් දිවා කාලයේ මෙසේ හැසිරීම නුසුදුසුය. අතරමඟ දී පිරිසට දැකගත හැකිය. ඉදින් මැය අන්තඃපුරයට පමුණුවන්නේ නම් මැයගේ ස්පර්ශ සම්පත් නොදන්නා බැවින් අපගේ රජු යක්‍ෂණියක ගෙන ආවේයයි, ක්‍රීඩා කරන්නාහ. සියළු නුවරවාසීහු මැගේ ස්පර්ශය නොදැන ගර්හා කොට මුදවන්නෙමි. ඉක්බිති ඇයට කීවේය. සොඳුර, නොසිතව! ගෙන එන්නෙමි. ඔබගේ පියාට කිරිබත්, යයි පවසා ඇය සමග රමණය කොට, රාජ මන්දිරයට ගොස්, දෙවන දිනයේ එබඳු ආකාර කිරිබතක් පිළියෙල කරවා කොල ගෙන්වා ගෙන කොටස් දෙකකට බෙදා කිරිබත් දමා එකක සිළුමිණක් තබා බැඳ රාත්‍රියෙහි ගොස් සොඳුර, අපි දිළිඳු වෙමු. දුක සේ සම්පාදනය කළ, ඔබේ පියාට අද මේ කිරිබත් ගොටුව අනුභව කරන්න කියන්න. හෙට මෙය අනුභව කරන්නැයි කියන්න යයි කීවේය. ඇය එසේ කළාය. ඉක්බිති ඇගේ පියා, ඕජස් සම්පන්න බැවින් කිරිබත ටිකක් අනුභව කොට, තිත්ත බැවින් ඉතිරිය මවට දී තෙමේ ද අනුභව කළේ ඉතා තිත්ත විය. සිළුමිණ සහිත කොල දෙවන දවසට තැබීය.

රජු, මන්දිරයට ගොස්, මුහුණ සෝදා, මට සිළුමිණ ගෙන එවු යයි කියා, එය නොදකිමි රජතුමනි, යයි කී කල්හි මුළු නගරය පරීක්‍ෂා කරවු! යයි කීවේය. සොයා ද නොදුටුහ. එසේ වීනම් නගරයෙන් පිට දිළිඳු ගෙවල බත් මුල් බඳින ලද කොල පරීක්‍ෂා කරවුයි පරීක්‍ෂා කොට ඒ ගෙදර චූඩාමාණික්‍ය දැක ඇගේ මව්පියන් සොරුන් යයි බැඳගෙන ගියහ. ඉක්බිති ඇගේ පියා ස්වාමීනි, අපි සොරු නොවෙමු. අනෙකෙක් මේ මැණික ගෙනාවේ යයි පවසා, කවරකු විසින්දැයි විමසන කල්හි මගේ බෑනා යයි පවසා, ඔහු කොහේදැයි විචාළේය. මගේ දුව දන්නේ යයි කීවේය. ඉක්බිති ඇය සමග කීවේය. දරුව, ඔබේ සැමියා ගැන දන්නෙහිද? නොදනිමි. මෙසේ ඇති කල්හි අපගේ ජීවිතය නැත. පියාණනි, අන්ධකාරයේ පැමිණ, අන්ධකාරයේ ම යයි. එහෙයින් ඔහුගේ රූපය නොදනිමි. අත ස්පර්ශ කිරීමෙන් ම ඔහු හඳුනා ගැනීමට හැකිවෙමි. ඔහු රාජ පුරුෂයන්ට කීවේය. ඔවුහුද රජුට දැන්වූහ. රජු නොදන්නාක් මෙන් සිට එසේ වී නම් ඒ ස්ත්‍රිය රජ මිදුලේ ඇතුළත කෙළවරේ තබා තිර රෙද්ද අතක පමණ ප්‍රමාණයක් සිදුරු කරවා, නගරවැසියන් රැස්කරවා අත ස්පර්ශ කිරීමෙන් සොරු අල්ලා ගනිවු! යයි කීවේය. රාජපුරුෂයෝ එසේ කිරීමට ඇගේ සමීපයට ගොස්, රූපය දැක විපිළිසරයට පැමිණ, අනේ චී චී, මැය පිශාචියක් යයි පිළිකුල්කොට ස්පර්ශ කිරීමට වෑයම් නොකළහ. ගෙනවිත් රජ මිදුලේ ඇතුල් තිරය තබා සියළු නගරවාසීහු රැස්වූහ. ඇය ආවා වූ ඔවුනගේ සිදුරින් දිගු කළ අත ගෙන මේ ඔහු නොවේ යයි පවසයි. මිනිස්සු ඇගේ දිව්‍ය ස්පර්ශය හා සමාන ස්පර්ශයේ බැඳී, ඉවතට යාමට නොහැකි වූහ. ඉදින් මැය දඬුවමට සුදුසු දඬුවමක් දී හෝ දැසි කම්කරු භාවයට පැමිණ හෝ මැය ගෙදර රඳවා ගන්නෙමුයි සිතූහ. ඉක්බිති ඔවුන් රාජපුරුෂයෝ දඬුවලින් කොටා පලවා හැරියහ. යුවරජු ඇතුළු සියල්ලෝ උම්මත්තකයෝ මෙන් වූහ.

ඉක්බිති රජු මම කවරෙක් වන්නේදැයි අත දිගු කෙළේය. ඇය, ඔහු අත ගත් කල්හි ම සොරා මා අල්ලා ගත්තේ යයි මහහඬින් කෑගැසුවේ ය. රජු ඒ පුරුෂයන්ගෙන් විචාළේය. නුඹලා මැයගේ අත ගත් කල්හි කුමක් සිතුවෙහි ද? ඔවුහු ඇති පරිදි තතු හෙළි කළහ. ඉක්බිති ඔවුන්ට රජු කීවේය. මම, මැය තමන්ගේ ගෙදරට ගෙන ඒමට මෙසේ කෙළෙමි. මැයගේ ස්පර්ශය නොදන්නා බැවින් මට පරිභව කළේ යයි සිතා එහෙයින් මා විසින් සියල්ල නුඹලාට දැන්වූයේ යයි, දැන් කවරෙක් මැය ගේ ගෙදර වාසය කිරීමට සුදුසුදැයි විචාළේය. රජතුමනි, නුඹවහන්සේ, ඉක්බිති ඇය අභිෂේක කොට අගමෙහෙසිය කෙළේය. ඇගේ මව්පියන්ට ද සම්පත් දුන්නේය. එතැන් පටන් ඇගේ සම්මතයෙන් තොරව විනිශ්චයක් නො පිහිටී ය. වෙනත් ස්ත්‍රියක් දෙස නොබැලීය. ඈලා ඈලා අතර නිතර සෙවූහ. ඇය එක් දවසක් අගමෙහෙසියන් දෙදෙනෙකුගේ ස්වභාවය සිහිනෙන් නිමිති වශයෙන් දැක රජුට දැන්වීය. රජු සිහින නිමිති පාඨකයන් කැඳවා මෙබඳු ආකාර සිහිනයක් දකින ලදි. කුමක් වෙයිදැයි, විචාළේය. ඔවුහු, අනෙක් ස්ත්‍රීන්ගේ සමීපයේ අල්ලස් ගෙන මහරජ, දේවිය සියළු දෙනා සුදු ඇතකුගේ ඇඟ උඩ හුන්භාවය නුඹගේ මරණයේ පූර්ව නිමිත්තකි. ඇතාගේ ශරීරය විනාශවීමෙන් සඳ පරාමර්ශනය කිරීමෙන් ඔබගේ පසමිතුරෝ රාජ්‍යයට පත් වෙති යන පෙරනිමිත්තකැයි පවසා දැන්, කුමක් කළ යුතුදැයි කීකල්හි, දේවයන් වහන්ස, මැය මරාදැමීම නො කළ හැකිය. ඇය නැවක තබා නදියට මුදාහැරීමට වටීයයි, කීවාහුය. රජු ආහාර වස්ත්‍ර අලංකාරාදිය සමග රාත්‍රී කාලයේ ඇය නැවක තබා නදියට විසි කෙළේය.

ඇය නදියේ පාවෙමින් සිටිද්දී, දිය යට නැවෙහි ජලක්‍රීඩා කරන්නා වූ පාවාරික රජු ඉදිරියේ වැටුනේ, ඔහුගේ සෙනෙවියා නැව දැක මේ නැව මගේ යයි කීවේය. රජු නැවෙහි ඇති බඩු මගේ යයි කියා ආවා වූ නැවෙහි සිටි ඇය දැක ඔබ නම් කවර තැනැත්තියක්ද? පිශාචියක සමාන යයි, විචාළේය. ඇය, මද සිනහ කොට ‘බක’ රජුගේ අගමෙහෙසිය බව කියා, ඒ සියලු ප්‍රවෘත්ති ඔහුට කීවේය. ඇය ‘පඤ්චපාපා’ යයි මුළු දඹදිව ප්‍රසිද්ධය. ඉක්බිති ඇයව රජු අතින් ගෙන එසවීය. අල්ලා ගනිද්දී ම ස්පර්ශ වූ රාග රතිය ඇත්තේ අනෙක් ස්ත්‍රීන් අතර ස්ත්‍රියක බව නො හඟවා අගමෙහෙසිය තනතුරේ තැබීය. ඇය ඔහුට පණ හා සමාන වූවාය. බක ඒ පුවත අසා මම ඔහුට ඇයව අගමෙහෙසිය කිරීමට නොදෙන්නෙමියි, සේනාව රැස්කොට ඔහුගේ තොටුපොළට විරුද්ධව නිවෙස්නක් කොට හස්නක් යැවීය. බිරිඳ මට දෙව, නැත්නම් යුද්ධ කරමි යනුවෙනි. ඔහු යුද්ධයට කැමැති විය. දෙපිරිසේ ම ඇමතිවරු මාගමක් නිසා මරණයට යාම සුදුසු නැත. පළමු සැමියා බැවින් ‘බක’ ළඟට පැමිණවයි ද? නැවෙන් ලද බැවින් පාවරිට ද එක එක ගෙදර දින සත බැගින් සිටීවා’යි සාකච්ඡා කොට රජවරු දෙදෙනාට ම දැනුම් දුන්හ. ඒ දෙදෙනාම සතුටු වී තොටුපොළේ ද ප්‍රතිවිරුද්ධව ද නුවරවල් මවා, වාසය කළහ. ඇය දෙදෙනාටම මෙහෙසිය බවට ක්‍රියා කරයි. දෙදෙනාම ඇයට සමසේ ක්‍රියා කළහ. ඇය, එකකුගේ ගෙදර දින හතක් වාසය කොට නැවෙන් අනෙකාගේ ගෙදරට යන්නී, නැව පාකොට, නෙතින් එක් මහළු කොර කේවට්ටයකු සමග නදිය මැද ‘පාපකර්මය’ කරයි. එදා කුණාල සකුණ රජු ‘බක’ නම් විය. එහෙයින් මෙය තමා විසින් දුටු දේ ගෙනහැර පාමින් මෙසේ කීවේය.

අත්‍යන්තයෙන් කැමැත්ත අනුව පැවැත්තා වූ බක නම් රජුගේ ද පාවාරික නම් රජුගේ ද භාර්යා වූ පංචපාපා තොමෝ තම සිත බැඳුණු තම වසයෙහි සිටි පණිවිඩකරුවකු සමීපයෙහි ලාමක සේ හැසිරුනීය. (එහෙයින්) ස්ත්‍රී එයින් අන්‍ය වූ කවර නම් පුරුෂයකු ඉක්මවා නො හැසිරෙන්නී ද?

එහි අච්චන්තකාමානුගතස්සා යනු අතිශයින් කාමයට ගිජු වූ, අනුගත වූ, අවාචරී යනු අනාචාරයේ හැසිරුණාය. බද්ධ වසානුගස්සා යනු තමන් හා බැඳුනු වසඟයට ගියේ තමන්ගේ, මෙහෙකරු ගේ සමීපයේ වුවද යනු අර්ථයයි. කරණාර්ථයේ ස්වාමි වචනයයි ඔහු සමග අනාචාරය යෙදුනාය යනු කියන ලද්දේ වෙයි. තදඤ්ඤා යනු කවර නම් අනෙක් පුරුෂයකු ඉක්මවා කටයුතු කරන්නේය යන අර්ථයයි.

තවද අතීතයේ බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ බිරිඳ පිංගියානි නම් වූයේ සිහකවුළුව විවර කොට බලන්නී රාජකීය ඇත්ගොව්වා දැක රජු නිද්‍රාවට බැසගත් කල්හි, වාකවුළුවෙන් බැස ඔහු සමග අනාචාරයේ හැසිර යළිත් ප්‍රාසාදයට නැග, සුවඳ ජාතිවලින් ශරීරය ගල්වා රජු සමග හොත්තාය. ඉක්බිති එක්දිනක් දේවිය කොහේදැයි රජු මධ්‍යම රාත්‍රී කාලයේ නිතර ශරීරය ශීතල යයි, ඇය පරීක්‍ෂාකර බලන්නෙමියි එක්දිනක් නින්දර බැසගත්තේ මෙන් සිට ඇය නැගිට යනවිට ඒ අනුව පසුපස ගොස් අශ්ව බඳින්නා සමග අභිරමණය කරනු දැක නැවතී යහනට නැංගේය. ඇය ද ‘පව්කම’ කොට අවුත් කුඩා යහනාවේ හොත්තීය. ඊළඟ දවසේ රජු ඇමතියන් මැදට ඇය කැඳවා, ඒ කෘත්‍යය සිහිපත් කොට සියළුම ස්ත්‍රීහු පාපධර්මයේ ඇලෙන්නෝ යයි ඇගේ වධබන්‍ධන සිඳීම් බිඳීම් ආදි දෝෂවලට ක්‍ෂමාව දී තනතුරෙන් චුත කරවා වෙනත් අගමෙහෙසියක් පත් කෙළේය. එදා කුණාල රජු බ්‍රහ්මදත්ත නම් විය. එහෙයින් ඒ තමන් විසින් දුටු දේ ගෙනහැර පාමින්:-

මුළු ලොවට අධිපති වූ බඹදත් රජුගේ පිංගියානී නම් භාර්යාව තම වසඟයෙහි සිටියකු (අස්ගොව්වකු) සමග අනාචාරයෙහි හැසිරුනී ය. කාමයන් පතන්නා වූ ඕ තොමෝ එය ද (අස්ගොව්වා ද අගමෙහෙසුන් තනතුර ද යන දෙක ම) නොලැබුවා ය.

එහි තංචා යනු ඇය මෙසේ අනාචාරයේ හැසිරෙන්නී හෝ අශ්ව බන්ධකයා සහ අගමෙහෙසිය දෙදෙනාගේ භටයා විය. කාමකාමිනී යනු මෙසේ කාමය ප්‍රාර්ථනා කරන්නී මෙසේ පව්කම් කරන ස්ත්‍රියෝ ය.

අතීත කථා වස්තුවේ ස්ත්‍රීන්ගේ දොස් පවසා තවත් විස්තර වශයෙන් දොස්ම කියන්නේ මෙය කීවේය.

බඳනා ලද සොරුන් කෙරෙහි පවා ඇලෙන ලාමක වූ වහා පෙරළෙන සිත් ඇත්තා වූ අකෘතඥ වූ ද්‍රෝහී වූ ස්ත්‍රීන්ගේ සිල්වත් ස්වභාවය භූතාවිෂ්ට නො වූ පුරුෂයෙක් නො අදහන්නේ ය.

ඒ ස්ත්‍රීහු කළ දෑ නො දනිත්. කළ යුතු දෑ නො දනිත්. මව හෝ පියා හෝ සහෝදරයා හෝ නො දනිත්. ලජ්ජාවිරහිත වූ ඉක්ම වූ ගුණදම් ඇති ඔවුහු තම චිත්තයාගේ වසඟයට ම යෙත්.

බොහෝ කාලයක් එක්ව විසුවා වූ ප්‍රිය වූ මනාප වූ අනුකම්පා ඇති ප්‍රාණ සම වූ ඒ ස්වාමියා ආපදාපන්න අවස්ථාවන්හි ද කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ද හැර දමති. එබැවින් මම ස්ත්‍රීන්ගේ ස්වභාවය විශ්වාස නො කරමි.

ස්ත්‍රීන්ගේ සිත වනාහි වඳුරාගේ සිත මෙනි. උස් පහත් භේදයක් නැතිව වැටෙන ගස් සෙවණ මෙන් ස්ත්‍රීන් ගේ සිත එක තැනෙක නො පිහිටයි. ගමන් කරන රථචක්‍රයා ගේ නිම් වළල්ල මෙන් (ස්ත්‍රීන්ගේ සිත) නොයෙක් අරමුණට පෙරළෙයි.

සොයා බලන්නා වූ ඒ ස්ත්‍රීහු යම් විටෙක පුරුෂයා අයත් ගතයුතු යම් වස්තුවක් දකිත් ද එවිට කාම්බෝජ වැසියන් දියෙහි හටගත් සෙවෙලින් අසකු අල්වාගන්නා මෙන් මෘදු වචනයෙන් ඒ පුරුෂයා තම වසඟයට ගනිත්.

සොයා බලන්නා වූ ඒ ස්ත්‍රීහු යම් විටෙක පුරුෂයා අයත් ගතයුතු වස්තුවක් නො දකිත් ද (එවිට) ගඟ තරණය කළ, ගඟන් එතෙර වූ තැනැත්තා පහුර අත්හරින්නා මෙන් ඒ පුරුෂයා හාත්පසින් දුරු කෙරෙත්.

(පුරුෂයන්ගේ සිත් අලවන හෙයින්) ලාටු බඳු වූ ද, සියල්ල භක්‍ෂණය කරන හෙයින් ගින්න බඳු වූ ද, (වේගයෙන් ගලා යන දිය පහර ඇති නදීන් මෙන්) ශීඝ්‍ර (තියුණු) මායා ඇති මේ ස්ත්‍රීහු එගොඩ මෙගොඩ දෙක ම සේවනය කරන්නා වූ නැවක් මෙන් ප්‍රිය වූවහු ද අප්‍රිය වූවහු ද සේවනය කෙරෙත්.

ඒ ස්ත්‍රීහු එකකට (අයිති) නො වෙති. දෙදෙනකුට ද නො වෙති. විවෘත කරන ලද සල්පිලක් බඳු ය. යමෙක් ඒ ස්ත්‍රීන් මගේ යැයි සිතන්නේ නම් හෙතෙම දැලින් සුළඟ වැළැක්ම ද කරන්නේ ය.

ගංගාව ද මාර්ගය ද, සුරාපාන ශාලාව ද, සභාව ද, පැන්හල ද, යන මොහු යම්සේ වෙත් ද, ලෝකයෙහි ස්ත්‍රීහු ද එබඳු වෙත්. ඔවුනට මර්යාදාවක් (සීමාවක්) නැත.

මේ ස්ත්‍රීහු වනාහි ගින්න හා සම වෙති. කෘෂ්ණ සර්පයකුගේ හිසට බඳු උපමා ඇත්තාහ. (තණ කෑ තැන් අත්හැර) පිටත අලුත් අලුත් තණ සොයා යන ගෙරින් සේ ස්ත්‍රීහු උතුම් පුරුෂයකු (ධන නැත්තහු හැරදමා ධනවතකු) සොයති.

ගින්න ද ඇතා ද, කෘෂ්ණ සර්පයා ද, රජු ද, සියලු ස්ත්‍රීහු ද, යන මොවුන් මනුෂ්‍ය තෙම සිහි ඇත්තෙක් ව සේවනය කරන්නේ ය. ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ඇති තතු දැනගැනීම දුෂ්කර ය.

විශිෂ්ට රූ ඇත්තී ද බොහෝ දෙනාට ප්‍රිය තැනැත්තී ද නෘත්‍ය ගීතයන්හි දක්‍ෂ වූ ස්ත්‍රිය ද අනෙකකුගේ භාර්යාව ද සේවනය නො කටයුත්තීය. ධන හේතුවෙන් ද, සේවනය නො කටයුත්තී ය. මේ ස්ත්‍රීහු පස්දෙන සේවනය නො කටයුත්තාහු වෙති යි කුණාල පක්‍ෂියා කීය.

එහි ඛුද්දානං යනු කණවේර ජාතකයේ එන පරිදි මෙන් සොරකු කෙරෙහි බැඳුණු රති ක්‍රීඩාවේ නිරත වූවන් මෙන් කියන ලදි. ලහුචිත්තානං යනු ඒ මොහොතේම පෙරළෙන සුළු සිතක් ඇති බැවින් චුල්ල ධනුග්ගහ ජාතකයේ එන පරිදි මෙය කිවයුතුයි. අකෘතඥ බැවින් මෙය ඒකක නිපාතයේ තක්ක ජාතකයේ එන පරිදි අර්ථ දතයුතුය. නාදෙව සත්තො යනු දෙවියෙකු නොවන සත්වයකු දෙවියකු විසින් නොඇලුණු යක්‍ෂයකු ලෙස නොගත්, භූතයෙකු ලෙස නොවැටහුණු මිනිසා සිතේ උදාසීන බව නිසා සිල්වතුන් ඇදහීමට සුදුසු නොවේ කැමති නොවේ. භූතයෙකු ලෙස ආවිෂ්ට වූවකු අදහන්නේය. කතං යනු තමන්ට කරන ලද උපකාරය. කිච්චං යනු තමන් විසින් කළ යුතු කෘත්‍යය. නමාතරං යනු සියලුම ඤාතීන් හැරදමා යමෙකු කෙරෙහි පිළිබඳ සිතැත්තේ වෙත් ද, එයම ලුහුබැඳ යන්නේ මොවුහු මව ආදි වශයෙන් නොදනිත් නම් මහාපන්ථක මව මෙනි. අනරියා යනු ලජ්ජා නැති. සස්සා යනු ස්වකීය වූ. ආවාසු යනු ආපදා ඇති කල්හි. කිච්චෙසු යනු ඒ ඒ කළයුතු කාර්යවලදී.

කන්නපකන්නං යනු යම්සේ විෂම ප්‍රදේශයකට බැසගත් කල්හි තණ, ගස්සෙවනැලි ගොඩබිම ද වැඩෙයි. තැනිතලාවේ ද මැනවින් වැඩේ. එසේ ඈලාගේ සිත කිසිත් උස්-පහත් ලෙස හෝ ඒ බවක් වර්ජනය නොකරයි. චලාචලං යනු එකම තැනක නොපිහිටි. නෙමිවියා යනු රෝදය (කරත්ත) සමග ගමන් කරන නාභිවළලු මෙන් ආදෙය්‍යරූපං යනු ගතයුතු ජාති. විත්තං යනු ධනයයි. නයන්ති යනු තමන්ගේ වසඟයට පමුණුවති. ජලජෙන යනු ජලයේ හටගත් සෙවලවලින් කාම්භෝජවැසියෝ යම්කලෙක වනය තුළට යනු කැමැත්තේද? එකල එක්තැනක වැට වටකොට දොරටුවක් යොදා අශ්වයන් ජය පානය කරන තොටුපළෙහි සෙවල සංවර්ධනය කොට, ඉවුරේ තණ ආදිය කොට පිටවෙන දොරටුවට පිවිසෙත්. අශ්වයෝ පැන් පානය කොට රජ ගිජුකමින් මීමැස්සන් සහිත තණ කමින් පිළිවෙලින් ඒ ස්ථානයට පිවිසෙති. මෙසේ ඔවුහු ජලජ පැලෑටියෙන් වසඟ කරවා අශ්වයන් වසඟයට පමුණුවති. එ පරිදි ධනය දැක එය ගැනීම පිණිස, මියුරු වචනවලින් මිනිසා වසඟයට පැමිණෙති යන අර්ථයයි. කුල්ලං යනු තරණය පිණිස ගන්නා ලද යම්කිසිවක්.

සිලෙපසුමා යනු මිනිසුන්ගේ සිත් බැඳීම් වශයෙන් ලාටු හා සමාන. තික්ඛමායා යනු තියුණු මායා ඇති ඉක්මණින් රැවටෙන නදීරිවා යනු යම්සේ පර්වතයෙන් නදිය ශීඝ්‍රයෙන් බැසයන්නා සේ මෙසේ වේගයෙන් ගමන් කරයි යන අර්ථයයි. ආපණො යනු යම්සේ දිගුකරන ලද ආපනශාලාව යමෙකුට ධනය ඇද්ද? ඔවුන්ටම උපකාර ඇත. යොතා යනු යම් පුරුෂයකු ඒ ස්ත්‍රීහු. බාධයෙ යනු හෙතෙම වාතයද දැලෙන් බාධා කරන්නේය. වෙලා තාසං නවිජ්ජති යනු යම්සේ මේ නදී ආදියට අසවල් වේලාවේ මෙය ගතයුතුයයි, වේලාවක් නැත. දිවා-රාත්‍රී දෙක්හි කැමැති කැමැති මොහොතේ පැමිණිය යුතුය. අසවල් වේලාවේ කාලයේ යයි සීමාවක් නැත. ඇති-නැති සැමදෙනාටම එසේ පැමිණිය හැකිය යන අර්ථයයි.

ඝතාසනස්මා යනු යම්සේ ගින්න ඉන්‍ධන තොරව නොතැවේ ද මෙසේ ඈලා ද කෙලෙස් රතියෙන් යුක්ත වේ. කණ්හ සප්පසිරූපමා යනු ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය ඝෝර විෂ බැවින් නරක දිව ඇති බවද, මිත්‍රද්‍රෝහී බවද යන කාරණා පහෙන් කළු සර්පයකු හා සමානය. එහි බොහෝ රාග ඇති බැවින් ඝෝර විෂ ඇති බව ද, කේළාම් කීම තුළින් දුජිව්හතා බවද ඉක්මවා කටයුතු කිරීමෙන් මිත්‍රද්‍රෝහී බව ද, දත යුතුය. ගාවො බහි තිණස්සා යනු යම් සේ ගවයා කන ලද ස්ථානය හැරදමා පිටත මනාප තැනකට තණකොළ සොයමින් වරින්වර මඩිමින් අනුභව කරත් ද, එපරිදි ධනය නැත්තා හැරදමා වෙනත් ඇති තැනකටම යන්නීය යන අර්ථයයි. මුද්ධාභිසිත්තං යනු රජවරුය. පමදාව සබ්බා යනු සියලුම ස්ත්‍රීහු. එතෙ යනු මේ ජනයෝ පස්දෙනා වෙති. නිච්චයත්තො යනු නිතර සංඥාවෙන් යුතු එළඹන ලද සිහිබුද්ධිය ඇත්තේ අප්‍රමාදී වී යන අර්ථයයි. දුබ්බිදු යනු දුර්ජනයාය. සබ්බභාවො යනු අධ්‍යාශය ඇත්තේ චිරාත් කාලයක් පුරුදුවීමෙන් පසු ගිනි දවයි. චිරාත්කාලයක් විශ්වාස කිරීමෙන් පසු ඇතා ඝාතනය කරයි. චිරාත් කාලයක් පුරුදුවීමෙන් පසු සර්පයා දෂ්ට කරයි. චිරාත්කලක් විශ්වාස කිරිමෙන් පසු රජු අයහපත් දේ කරයි. මෙසේ චිරාත්කලක් පුරුදු වීමෙන් පසු ස්ත්‍රීහුද විපිළිසර විකාර දේ ප්‍රකට කරත්.

නාච්චන්තවණ්ණා යනු අතිශයින් රූමත් නොවෙයි. න බහුනකන්තා යනු අඩ්ඪකාසි ගණිකාව මෙන් බොහෝ දෙනෙකුට ප්‍රියමනාප නොවෙයි. දක්ඛිණා යනු නැටුම් ගැයුම් ගීතයේ දක්‍ෂ වූයේ, එබඳු ආකාර වූ බොහෝ මිත්‍රයෝ සිටිත්. කුමක් නිසා සේවනය නොකළ යුතුද? න ධනස්ස හේතු යමෙක් ධනය මුල් කරගෙන ඇසුරු කරයිද? ඇය අයිති දෙය ලබා නොගැනීමට ද සේවනය නොකළ යුතුය. ඇය වනාහි ධනය නොලැබීම නිසා කිපෙයි යනුවෙනි.

මෙසේ කී කල්හි මහජනයා බෝසතුන්ට අනේ මැනවින් කරන ලදැයි, සාදුකාර දුන්නේ ය. ඔහු ද මේ කාරණාවලින් ස්ත්‍රීන්ගේ අගුණ ප්‍රකාශ කොට, නිශ්ශබ්ද විය. ඒ අසා ආනන්ද ගිජ්ඣකූට රජු (ගිජුලිහිණි) මිත්‍ර කුණාල රජතුමනි, මම ද තමන්ගේ ඤාණ බලයෙන් ස්ත්‍රීන්ගේ අගුණ ප්‍රකාශ කරන්නෙමියි, පවසා අගුණ කථාව ආරම්භ කෙළේය. එය දක්වමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

ඉක්බිති පින්වත් ආනන්ද ගිජුලිහිණි රජ, කුණාල පක්‍ෂියාගේ මුල මැද අග කථා දැන ඒ වේලාවේ මේ ගාථා කීවේය.

ඉදින් යම් පුරුෂයෙක් ධනයෙන් සම්පූර්ණ වූ පෘථිවිය සම්මත වූ යම් ස්ත්‍රියකට දෙයි ද, ඕ ඉඩක් ලැබ ඒ පුරුෂයා ද ඉක්මවන්නී ය.

එහෙයින් එබඳු ස්මෘති විරහිත ස්ත්‍රීන්ගේ වසයට නො යන්නේ ය. උත්සාහවත් නො පසුබට පැවතුම් ඇති ප්‍රිය වූ මන වඩන තුරුණු වියෙහි සිටි සැමියා පවා විපත්වලදී ද අවැසි කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ද (ස්ත්‍රීහු) යම් හෙයකින් හැර දමත් ද, එහෙයින් ස්ත්‍රීන් ගේ (සදාචාර ස්වභාවය) විශ්වාස නො කරමි.

(මෝ තොමෝ) මා කැමති වන්නී යැයි පුරුෂ තෙම ස්ත්‍රිය විශ්වාස නො කරන්නේ ය. මා සමීපයෙහි හඬා යයි ස්ත්‍රිය විශ්වාස නො කරන්නේ ය. යම් හෙයකින් එගොඩ මෙගොඩ දෙක ම සෙවුනා නැව මෙන් මේ ස්ත්‍රීහු ප්‍රිය අප්‍රිය දෙදෙන ම සේවනය කෙරෙත් ද එහෙයිනි.

පැරණි කොළ ඇතිරිය විශ්වාස නො කරන්නේ ය. පැරණි මිතුරකු වූ හොරා විශ්වාස නො කරන්නේ ය. මගේ යහළුවෙකැ යි රජු විශ්වාස නො කරන්නේ ය. දස දෙනකුන් ගේ මව වුව ද ස්ත්‍රිය විශ්වාස නො කරන්නේ ය.

බාලයන් විසින් ඇලුම් කරනු ලබන, ඉක්මවන ලද සිල් ඇති, අසඤ්ඤත වූ ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි විශ්වාස නො කටයුතු ය. අත්‍යන්ත ප්‍රේමයෙන් යුතු තැනැත්තහු ගේ භාර්යාව ද විශ්වාස නො කටයුතු ය. ස්ත්‍රීහු තීර්ථ සම වෙත් ද එහෙයිනි.

(යම් හෙයකින් කිපුණා වූ හෝ අන් පුරුෂයන් කෙරෙහි ඇලුණා වූ හෝ ස්ත්‍රීහු) සැමියා නසන්නාහු සිඳින්නාහු සිඳවන්නාහු බොටුව සිඳ ලේ බොන්නාහු වෙත් ද, එහෙයින් ලාමක අදහස් ඇති සංයම නැති ගංගා තීර්ථ බඳු ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි ස්නේහ නො කරන්නේ ය.

ඒ ස්ත්‍රීන්ගේ බොරුව සත්‍යය මෙනි. සත්‍යය බොරුව මෙනි. තණ බිමෙන් පිටත් තැන්හි හොඳ හොඳ තණ සොයන ගවයන් මෙන් (ඔවුහු) අන් පුරුෂයන් සොයත්.

මේ ස්ත්‍රීහු ගමනින් ද, බැල්මෙන් ද, මඳ සිනාවෙන් ද, නපුරු කොට වස්ත්‍ර හැඳීමෙන් ද, මිහිරි වදන් බිණීමෙන් ද (පුරුෂයන්) පොළඹවත්.

මේ ස්ත්‍රීහු සෙරහ. තද සිත් ඇත්තාහ. දුෂ්ටයහ. හකුරු මෙන් මිහිරි වදන් ඇත්තාහ. මිනිසුන් අතර යම් වංචාවක් ඇත් නම් (එයින්) ඔවුන් නො දන්නා කිසිවක් නැත.

ලෝකයෙහි ලාමක වූ මේ ස්ත්‍රීහු නම් හැම කල්හි රාගයෙන් ඇලුණාහු ය. කායප්‍රගල්භාදියෙන් යුක්ත වූවාහු ය. සියල්ල භක්‍ෂණය කරන (දවන) ගින්න මෙන් සියල්ල වනසනසුලු ය. ඔවුනට සීමාවෙක් නැත.

ස්ත්‍රීන්ට ප්‍රියයෙක් නම් නැත. අප්‍රියයෙක් ද නැත. එගොඩ මෙගොඩ දෙක ම සෙවුනා නැව මෙන් මොවුහු ප්‍රියයා ද අප්‍රියයා ද සේවනය කෙරෙත්.

ස්ත්‍රීන්හට ප්‍රියයෙක් නම් නැත. අප්‍රියයෙක් ද නැත. ගස ඇසුරු කරන්නා වූ වැල මෙන් ධන හේතුවෙන් (පුරුෂයා) වැළඳගනිත්.

ස්ත්‍රීහු නම් ඇත්ගොව්වා ද, අස්ගොව්වා ද, ගොපල්ලා ද, සැඩොලා ද, සොහොන්ගොව්වා ද, කසල ශෝධකයා ද යන මොවුන් අතුරින් කවරකු වුව ද සධනයා (ධන ඇත්තා) කරා යෙත්.

ස්ත්‍රීහු ධනය නැති කුලපුත්‍රයා ද හැර දමති. ධනය ඇති සැඩොල් අනුව ද යෙත්. යම් හෙයකින් ස්ත්‍රීහු ධන හේතුවෙන් ද පුරුෂයා අනුව යෙත් ද, එහෙයිනි.

එහි ආදි මජ්ඣකථා පරියොසානං යනු කථාවෙන් මුල මැද අග දක්වා. ලද්ධා බණං යනු ඉඩකඩක් ලැබ. ඉච්ඡති මං යනු මට මැය කැමැති වේ යනු පුරුෂයා ස්ත්‍රීන් විශ්වාස නො කරන්නේ ය. සාඛපුරාණ සත්‍ථතං යනු බොහෝසෙයින් හෝ අනුන් ඇසුරින් හෝ පුරාණ කොළ අතු නොහේළේදැයි විශ්වාස නැත්තේ ය. සිහිපත් නොකොට අනුභව නො කරන්නේ ය. එහි දීර්ඝකාලීන ඇසුරකු හෝ පිවිස සිටින්නේ ය. පස මිතුරෙක් ආයුධයක් ගෙන දමා ගසන්නේ ය. මිත්තපුරාණං යනු මාර්ග ගිරි දුර්ගයේ සිටි සොරා මේ පුරාණ මිතුරා යයි විශ්වාස නො කරන්නේය. යම් සොරුන් වනාහි යමකු හඳුනා ගනිත් ද? ඔවුහු ම මරා දමත්. සඛාම්මං යනු ඔහු වහාම කිපේ ද? එහෙයින් රජවරු මිත්‍රත්වයට පත්වේයයි විශ්වාස නො කරන්නේ ය. දසන්තං මාතරං යනු මේ මැහැල්ලකැයි දැන් මා ඉක්මවා නොයන්නේ ය. තමන් රකින්නේ යයි විශ්වාස නොකළ යුත්තේ ය. රාමකරා යනු රති කෙළිවල නිරත වූ බාලයන්. අච්චන්ත සීලාසු යනු සීලාදියෙහි ඉක්මවා ගිය. අච්චන්ත පෙමානුගතස්සාපී යනු ඉදින් අතිශයින් ළබැදි ප්‍රේමය ඇත්තේ, ඔහුට එපරිදි ඇය විශ්වාස නොකරන්නේය. කුමන කරුණක් නිසා ද? තිත්‍ථසමාහි නාරියො යන සම්බන්ධයයි. තොටුපොළ මෙන් සියල්ලට සාධාරණ යන අර්ථයයි.

හනෙය්‍යුං යනු කිපුණේ හෝ වෙනත් පුරුෂයෙකු වෙත රති ආශාවෙන් සිට හෝ සියල්ල විනාශ මුඛයට ඇද දමන්නේ ය. මාදීනකාමාසූ යනු හීන අධ්‍යාශ ඇත්තකු, කිළිටි පැවතුම් ඇත්තකු කෙරෙහි. භාවං යනු මෙබඳු ආකාර වූ සෙනෙහසක් නොකරන්නේ ය. ගංගතිත්‍ථුපමාසූ යනු සර්ව සාධාරණ වශයෙන් ගංගා තොටුපොළවල් හා සමානය. මුසා යනු මුසාවාද බිණීම සත්‍යයක් සේ හැඟෙන පරිදි. ගත්තො යනු ආදියෙහි පෙනෙන පරිදි ප්‍රකම්පනයෙන්. උම්මාදන්ති ජාතකයෙහි ආ පරිද්දෙන් ද, නළිනිකා ජාතකයේ එන දුහුල් වස්ත්‍රයෙන් ද, මිහිරි බස් බිණීමෙන් ආර්යපුත්‍රය, පැහැදුණු සිතින් පැමිණෙන්නැයි නන්ද තෙරුන්ගේ කථාවස්තුව ද කිවයුතුය. චොරියො යනු ධනය විනාශ කරන බැවින් සොරු. කඨිනා යනු තද හදවතක් ඇති. වාළා යනු දුෂ්ට. ස්වල්ප දෙයින් ද කිපෙනසුළු වූ. ලප සක්ඛරා යනු නිරර්ථක වූ සංකල්පනාවෙන් සකුරු මෙන් මිහිරි. අසා යනු ඇත යනු නැති ලාමක. සාරත්තා යනු සැමදා රතියෙහි ඇලුණු. පගබ්භා යනු කායික දුබලතා ඇති බැවින් වක් වූ ගමන් ඇති. යථා යනු යම්සේ මොනරා සියල්ල අනුභව කරයි ද එපරිදි සියළු දේ අනුභව කරන. පතිවෙල්ලන්ති යනු පිරිස ඇසුරු කරති. සැඟවෙති. වෙහෙස කරති. ලතාවා යනු යම්සේ වැල ගස ඇසුරුකොට ගස වෙළාගනී ද? එපරිදි ඇය පුරුෂයා පිරිස ඇසුරු කරති. ධනය ලොල් කරති. ඇත්ගොව්වන් ආදි වශයෙනි. ගො පුරිසො ගොපල්ලා කියනු ලැබේ. ජවඩාහකං යනු මළසිරුර ඩැහැගෙන යන සොහොන්පල්ලා කියනු ලැබේ. පුප්ඵජඩ්ඪකං යනු මළසිරුර තුබූ තැන සෝදන්නා. සධනං යනු මේ ආකාර වූ ධනය සහිත තැන් අනුගමනය කරති. අකිඤ්චනං යනු ධනය රහිත. ඡවකසමසදිසං යනු බලුමස් කන්නා වූ සැඩොලා හා සමාන වූයේ ඔහු විසින් නිරවශේෂ වශයෙන්ම එවැනි පුරුෂයන් ඇසුරු කරති. ඇසුරට යති. යමකට ද, කුමකට ද, ස්ත්‍රීහු ධනය නිසාම එසේ අනුව වැටෙති.

මෙසේ තමන්ගේ දැනුමේ පිහිටා ආනන්ද නම් ගිජුලිහිණි රජු ස්ත්‍රීන්ගේ අගුණ පවසා නිශ්ශබ්ද විය. ඔහුගේ වචනය අසා නාරද ද, තමන්ගේ දැනුමේ පිහිටා ඈලාගේ අගුණ ප්‍රකාශ කළේය. එය ප්‍රකට කරමින් ශාස්තෲන් වහන්සේ වදාළ සේක.

ඉක්බිති පින්වත් නාරද සෘෂි බමුණා ආනන්ද ගිජුලිහිණියා ගේ මුල මැද අග දැන ඒ වේලාවේ මේ ගාථාවෝ කීවේය.

පක්‍ෂිරාජය, මේ සතර දෙනෙක් තෘප්ත නොවෙති. එය ප්‍රකාශ කරන මාගේ වචනය අසව. සමුද්‍රය ද බ්‍රාහ්මණයා ද රජ ද ස්ත්‍රී ද (යන සතර දෙන ය.)

පොළොව ඇසුරු කළා වූ යම්කිසි ගංගාවෝ වෙත් ද, ඒ සියල්ලෝ ම සයුරට බැස යෙති. ඔවුහු සයුර නො පුරවත්. (දිය පිහිටන තැන් මහත් සෙයින්) ඌනව ම පවත්නා නිසා නො පිරෙයි.

බ්‍රාහ්මණයා ඉතිහාසය පස්වැනි කොට ඇති වෙදය හදාරා මත්තෙහි දු ඉගෙනීමට කැමති වන්නේය. හෙ ද (අදහස මහත් බැවින්) ඌනව ම වෙසෙන හෙයින් නො පිරෙයි.

රජ ද මුහුදු සහිත වූ පර්වත සහිත වූ අනන්තරත්නයෙන් යුක්ත වූ මුළු පොළොව දිනා (නොයෙක් රත්නයෙන් පූර්ණ ව) වෙසේ ද, එහෙත් මුහුදින් එතෙර ද පතයි. (හෙ ද තෘෂ්ණා මහත්ත්වයෙන් යුතු හෙයින්) ඌන හේතුවෙන් ම නො පිරෙයි.

එපරිද්දෙන් ම එක ස්ත්‍රියකට ශූර වූ ද බලවත් වූ ද සියලු කාම රසයන් ගෙනදෙන්නා වූ ද සැමියන් අට අට දෙනා සිටිත් ද, එසේ වුවත් නවවැන්නකු කෙරෙහි ආශා කරන්නී ය. (කාම තෘෂ්ණා මහත්ත්වයෙන් යුතු හෙයින්) ඌන බැවින් නො පිරෙයි.

සියලු ස්ත්‍රීහු ගින්න මෙන් සියල්ල කා දමන්නෝය. (වනසන්නෝ ය.) සියලු ස්ත්‍රීහු ගංගාව මෙන් සියල්ල වහනය කරන්නෝ ය. සියලු ස්ත්‍රීහු කටුගස්වල අතු වැනි වෙති. සියලු ස්ත්‍රීහු ධන හේතුවෙන් පරපුරුෂයන් කරා යෙත්.

යම් පුරුෂයෙක් ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි සිය රහස් ප්‍රකාශ කෙරේ ද (ඒ රහස් අනුන් හා නො බැණ ස්ත්‍රීන් වෙත රැකුණහොත්) ඒ පුරුෂ තෙම දැලෙන් වාතය රඳවන්නේ ය. එක අත්ලෙන් සයුරු දිය හිස් කරන්නේ ය. සිය එක අතින් (ඒ අතට ම ගසා) හඬ නගන්නේ ය.

යම් හෙයකින් ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි සත්‍යය ඉතා දුර්ලභ වේ ද චෞර වූ බහුබුද්ධික වූ ස්ත්‍රීන්ගේ අදහස දියෙහි මසුන්ගේ ගමන්මඟ මෙන් දැනගැනීම දුෂ්කර ය.

(ගිහි ධර්මවලින්) මෙතෙකින් පමණ යැයි කීමක් නැති, මොළොක් වචන ඇති, කෙලෙස් රතියෙන් පිරවිය නො හැකි ඒ ස්ත්‍රීහු නදී සමයහ. ඒ ස්ත්‍රීහු සේවනය කළවුන් සතර අපායෙහි ගිල්වත් යැයි දැන දුරින් ම දුරුකටයුතු ය.

අනුන් මෝහනය කරන්නා වූ මහාමායා ඇති, බඹසර නසන්නා වූ ඒ ස්ත්‍රීහු සේවනය කළවුන් සතර අපායෙන් ගිල්වත් යැයි දැන දුරින් ම දුරු කළ යුත්තාහ.

මේ ස්ත්‍රීහු ප්‍රිය සංවාස වශයෙන් හෝ ධන හේතුවෙන් හෝ යම් පුරුෂයකු සේවනය කෙරෙත් ද (තමා) පහස ලත් ලත් තැන දවන ගින්න මෙන් වහා ඔහු විනාශයට පමුණුවත් යයි කීය.

එහි දිජපෙති යනු පක්‍ෂීන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ කුණාලට ආමන්ත්‍රණය කරයි. සරිතා යන ආදියෙන් තබන ලද මාතෘකාව ඇසුරු කරන ලද බව කියන ලදි. ඌනත්තාහි යනු මහත් ලෙස ජලය පිහිටා තිබෙන නිසා අඩුවූ. අධීයානා යනු සජ්ඣායනා කොට. වෙදමක්ඛානපඤ්චමං යනු ඉතිහාසය පස්වෙනිකොට වේදය සතරවෙනිවූ. ඌනත්තා යනු ඔහු වනාහි අධ්‍යාශය මහත් බැවින් ශික්‍ෂණය කළයුතු දේ නොපුරයි. අනන්තරත නොචිතං යනු නොයෙක් රත්නවලින් සැරසූ පිරිපුන් ඌනත්තා යනු ඔහු තෘෂ්ණාව මහත් බැවින් නොපුරයි. සියා යනු (සියුං) වන්නේය යන මේ පාඨයම වේ. සබ්බකාමරසාරහා යනු සියලු කාමරසයන් කැඳවන්නා වූ. නවමෙ යනු අටදෙනෙකු විසින් අතෘප්තිකර වූ භාව රසයෙන් දක්වන ලද බව කියන ලදි. දහවැන්නෙකු ද ඊට වැඩි ගණනක් වුව ද ආශා කරන්නේ ය. ඌනත්තා යනු ඇය වනාහි කාම තෘෂ්ණාව මහත් බැවින් නොපිරෙයි. කණ්ඨකානංව සාඛා යනු බාධක සහිත මාර්ගයෙහි, කටු ඇති අතු හා සමාන, යම් සේ අත්තේ එල්ලී අදියි. මෙසේ මෑලා රූප ආදියෙන් කඩත් අදිත්. යම්සේ අත්ත, අත් පාවල විදී ඇනී, දුක් උපදවයි ද, එපරිද්දෙන් ස්පර්ශ මාත්‍රයෝ ම ශරීරයේ ගැටීමෙන් විද මහා විනාශයක් පමුණුවත්. චජන්ති යනු පර පුරුෂයකු ඇසුරු කරත්ද?

පරාමසෙ යනු ගන්නේය. ඔසිඤ්චියා යනු ස්නානය කිරීමට බැස්සේ එක අතකින් මුළු මුහුදේ ජලය ඉසින්නේය. ගෙන ඉවත ලන්නේය. සකෙනා යනු එකකු විසින් තමාගේ අතින් ඔහුගේ අතට ඇන ඝෝෂා කරන්නේය. සබ්බභාවං යනු ඔබ කැමතිය. ඉෂ්ටය. ප්‍රියමනාප යයි කියනු ලබන්නා වූ යම් පුරුෂයකු එය මෙසේ යයි අදහසන්නේ තමන්ගේ අභිප්‍රාය ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි පතුරුවන්නේය. ඔහු දැල් ආදියෙන් වාතය සුළඟ අල්ලා ගැනීම ආදිය කරන්නේය යන අර්ථයයි. ගතං යනු ගමනයි. අනලා යනු ගිහි ධර්මයන් විසින් සුදුසුය. කම් නැත. වචන රහිත දුප්පුරා යනු යම්සේ මහ නදිය ජලයෙන් පිරී ඇත්තා සේ කෙලෙස් රතියෙන් පිරී ඇත්තේය. සීදන්ති නං විදිත්‍වානා යනු මෙහි නං යනු නිපාත මාත්‍රයකි. ස්ත්‍රීහු අල්ලාගැනීමෙන් ඇලීමෙන් සතර අපායවල ගිලෙති යන බව දැන. ආවට්ටනි යනු යම්සේ ආවර්තනි මායාව ජනතාවගේ හදවත මුළාකොට තමන්ගේ වසඟයට සිත යොමුකරයි ද, මෙපරිදි යන අර්ථයයි. විකොපනා යනු නැසීම් අර්ථයෙහිම, ගැනීම් අර්ථයෙහි ද බ්‍රහ්මචරියාවේ කපිතව. ඡන්‍දසාවා යනු ප්‍රිය සංවාස වශයෙන් ද, ධනෙනවා යනු ධනහේතුව නිසා හෝ. සණ්ඨානං යනු යම්සේ උපතින් වෙදකු තමන්ගේ තැන් යම් යම් ප්‍රදේශ අල්ලයි ද, ඒ ඒ තැන දුවයි ද, එපරිදි මෑලා ද යම් යම් පුරුෂයන් කෙලෙස් වශයෙන් අල්ලා ගනිති. ඒ ඒ අය අනුව ඩැහැගනිත්. මහ විනාශයකට පමුණුවති.

මෙසේ නාරද විසින් ස්ත්‍රීන්ගේ අගුණ ප්‍රකාශ කළ කල්හි, නැවත බෝසතුන් වහන්සේ විශේෂ කොට ඈලාගේ අගුණ ප්‍රකාශ කළහ. එය ප්‍රකට කරමින් ශාස්තෘෘන් වහන්සේ වදාළ සේක;

ඉක්බිති පින්වත් කුණාල පක්‍ෂියා නාරද දේව බ්‍රාහ්මණයාගේ මුල මැද අවසානය දැන ඒ වේලාවේ මේ ගාථා කීවේය;

නුවණැත්තෝ තියුණු මුවහත් කඩුගත් අත් ඇත්තකු සමග කථා කරන්නේ ය. කිපුණු පිශාචයකු සමග කථා කරන්නේ ය. උග්‍ර තේජස් ඇති සර්පයකු වෙත හිඳිනේ ය. (එහෙත්) හුදෙකලා වූයේ හුදෙකලා වූ ස්ත්‍රියක සමග කථා නො කරන්නේ ය.

නැටීම ය. ගී කීම ය. බිණීම ය. සිනාව ය යන මේවා අවි කොට ඇති ඒ ස්ත්‍රීහු වනාහි ලෝකයාගේ සිත් මඩින්නාහ. යක්‍ෂද්වීපයෙහි මිනිසුන් පොළඹවා ගෙන කා දමන රකුසියන් මෙන් එළඹ සිටි සිහි නැත්තහු විනාශ කෙරෙත්.

ඔවුන්ගේ හික්මීමෙක් නැත. සංවරයෙක් ද නැත. මත්පැනෙහි හා මස් කෑමෙහි ගිජු වූ සංයම විරහිත ඒ ස්ත්‍රීහු මහ සයුරෙහි මෝරකු ගිලින තිමිංගල නම් මත්ස්‍යයා මෙන් පුරුෂයා දුකසේ සපයන ලද ධනය වනසත්.

පස්කම්සුව විඳීම ගොදුරුකොට ඇත්තා වූ උඩඟු වූ අස්ථිර සිත් ඇත්තා වූ සංයත නො වූ ස්ත්‍රීහු ගංගාවන් ඇදගන්නා සාගරය මෙන් ප්‍රමාද වූවහු සිය වසයට ගනිත්.

ස්ත්‍රීහු ප්‍රේමයෙන් හෝ පංචකාමරතියෙන් හෝ ධන හේතුවෙන් හෝ යම් මිනිසකුට ඇලුම් කෙරෙත් ද, රාග ද්වේෂයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඒ ස්ත්‍රීහු (ගුණ සම්පත්තියෙන් යුක්ත හෙයින්) ගින්නක් මෙන් දිලියෙන එබඳු පුරුෂයා විනාශ කරත්.

ආඪ්‍ය වූ මහත් ධනය ඇති පුරුෂයා දැන සිය ධනයෙන් ද ආත්ම පරිත්‍යාග කරන්නකු මෙන් ද එළැඹෙත්. රාගයෙන් රත් වූ සිත් ඇති ඔහු වෙනෙහි සල්ගස වැළඳගත් මාළුවා වැල මෙන් අතිශයින් වෙළාගනිත්. (වැළඳගෙන පෙළත්.)

සැරසීමෙන් විසිතුරු කරන ලද ශරීර හා මුඛ ඇති. අලංකෘත වූ සියගණන් මායාවන්හි දක්‍ෂ වූ ඒ ස්ත්‍රීහු මායාකාරයකු මෙන් හෙවත් සමබර නම් අසුරයා මෙන් නොයෙක් ආකාර ඇල්මෙන් පැමිණෙත්. මහත්කොට සිනාසෙත්. මදහස කෙරෙත්.

රන් මිණි මුතුවලින් සැරසුණු පතිකුලයන්හි සත්කාර කරන ලද ස්ත්‍රීහු රක්නා ලද වුවත් සැමියා ඉක්මවා හැසිරෙත්. හෘදයාභ්‍යන්තරයෙහි ආරක්ෂිත වූ ස්ත්‍රිය අසුරයා ඉක්ම පැවැත්තීද එමෙනි.

බොහෝ දෙනා විසින් සත්කාර කරන ලද පුදන ලද නුවණැති තේජස්වී පුරුෂ තෙමේ ද ස්ත්‍රී වසඟයට ගියේ රාහු වසයට ගිය සඳ මෙන් නො බබළයි.

කිපුණු දුෂ්ට සිත් ඇති සතුරෙක් තමා වසයට පැමිණි සතුරකුට යමක් කරන්නේ ද, ස්ත්‍රී වසයට ගිය තෘෂ්ණා සහිත පුරුෂ තෙම එයට වඩා බොහෝ වූ විපතකට පැමිණෙයි.

හිසකේ ඇද කැඩීමෙන්, නියවලින් සීරීමෙන්, තර්ජනය කරන ලද්දා වූ, අත් පා කස දඬුවලින් තළන ලද්දා වූ ඒ ස්ත්‍රීහු කුණපයෙහි ම ඇලෙන මැස්සන් මෙන් හීනයා වෙත ම එළඹියාහු ඇලෙත්.

කුලයන්හි හා වීථි අතර ද රාජධානිවල හා නියම්ගම්වල ද (කෙලෙස්) මරහු විසින් අටවන ලද මලපුඩුවක් වැනි වූ ද දැලක්වැනි වූ ද ඒ ස්ත්‍රීන් නුවණැස් ඇති දෙලෝ සුව කැමති මිනිස් තෙම දුරු කරන්නේ ය.

යමෙක් දෙව් මිනිස් සුව ගෙනදෙන්නා වූ තවුස් ගුණය අතහැර අනාර්ය වූ කාම සේවනය කෙරේ ද, හෙතෙම දෙව්ලොවින් (පෙරළී) නිරයට යෙයි. (මහඟු මිණිරුවන් දී) නො වටනා කදා මිණක් ගන්නා (ලාමක) වෙළෙන්දකු මෙනි.

(ස්ත්‍රී වසයට ගිය) ඒ අනුවණ තැනැත්තා මෙලෝ පරලෝ දෙක්හිම ගර්හිත වූයේ, ස්වකර්මයෙන් විපාක විඳීමට එළඹියේ මෙතෙක් කලැයි අනියත වූයේ දෙව් මිනිස් දෙලොවින් ගිලිහී අපායට ම යයි. කුළු ගදුබුවකු යොදන ලද රිය නො මඟෙහි ම යනු මෙනි.

ස්ත්‍රී වසයට ගිය ඒ තැනැත්තා අතිශයින් තැවීම් ඇත්තා වූ නිරයට ද අයෝමය කටුවලින් යුත් කටුඉඹුල්වන නම් වූ නිරයට ද පැමිණේ. එහි වැස තිරිසන් යෝනිය ද ප්‍රේත විෂය ද කාලකඤ්ජක නම් අසුර විෂය ද නො ඉක්මවයි.

ප්‍රමදාවෝ ප්‍රමාදයෙන් යුත් පුරුෂයන්ගේ නන්‍දනොද්‍යානයෙහි දිව්‍ය ක්‍රීඩාවන්හි ඇල්ම ද මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි චක්‍රවර්ති රාජ සම්පත්තිය ද නසත්. ඒ පුරුෂයන්ට දුගති දුක ද සලසත්.

යම් කෙනෙක් ස්ත්‍රීන්ගෙන් වැඩෙක් නැතැයි (සිතා බඹසර) හැසිරෙත් ද ඔවුනට දිව්‍ය ක්‍රීඩාවන්හි ඇල්ම ද මිනිස් ලොවෙහි සක්විති සැපත ද රන්මුවා විමන් වැසි දෙවඟනෝ ද දුලබ නො වෙති.

යම් කෙනෙක් ස්ත්‍රීන්ගෙන් වැඩෙක් නැතැයි (සිතා බඹසර) හැසිරෙත් ද, (ඔවුනට) කාමධාතුව ඉක්මවීමෙන් ලැබෙන රූපභවය පිළිබඳ (උත්පත්ති වශයෙන් වූ) ගතිය ද වීතරාගීන්ට විෂය වූ ශුද්ධාවාසයන්හි උත්පත්තිය ද දුලබ නො වේ.

යම් කෙනෙක් ස්ත්‍රීන්ගෙන් වැඩෙක් නැතැයි (සිතා බඹසර) හැසිරෙත් ද ඔවුනට නිවන ලද කෙලෙස් ගිනි ඇති පිරිසිදු වූවන් විසින් ලද හැක්කා වූ හැම දුක් ඉක්මවාලන්නා වූ, නිර්භය වූ වෙනස් නොවන්නා වූ කෙලෙසුන්ගෙන් අකම්ප්‍ය වූ හේතු ප්‍රත්‍යයෙන් සකස් නො වූ නිර්වාණය දුර්ලභ නොවේ.

එහි සල්ලපෙ යනු ඉදින් මා සමග කථා කරන්නෙහි හිස කෙළවරින් බිම හෙළන්නෙමියි පවසා කඩුවක් ගෙන සිටින්නහු විසින් ද, කථාකරන මාත්‍රයෙන්ම හේ කා, ජීවිත විනාශයට පමුණුවන්නෙමියි දෝෂයෙන් යුතුව සිටි පිශාචයකු සමග වුව ද, කථාබහට එළඹිකල්හි, ඔහු ඩැහැගෙන නසන්නෙමියි සිටියේ උග්‍ර තේජස් ඇති (විෂ) සර්පයකු වුව ද, විෂ ඇති වුව ද, එකට සිට රහසින් හුදකලා වූ ස්ත්‍රියට ආමන්ත්‍රණය නොකරන්නේය. ලෝකචිත්ත මථනා යනු ලෝවැසියාගේ සිත් නසන්නා වූ. රක්ඛසී ගණා යනු යම්සේ යක්‍ෂ දිවයිනේ, රාක්‍ෂසී සේනාව මිනිසෙකු වේශයෙන් වෙළෙන්දා කම්පිත කරවා තමන් ගේ වසඟයට ගෙන අනුභව කරති. මෙසේ මේ පංචකාම සම්පත්තියෙන් තමන්ගේ වසඟයෙහි කොට සත්ත්වයන් මහා විනාශයකට පැමිණෙත් යන අර්ථයයි. විනයො යනු ආචාරයයි. සංවරො යනු සීමාවයි. පාහතං යනු දුකෙන් රැස්කළ ධනයයි. ගිලන්ති යනු විනාශ කරත්.

අනියතා යනු අනියත වූ සිත් සිතිවිලි. ලොණතොයවතියං යනු ලුණු මිශ්‍ර රස ඇති මහමුහුද යන අර්ථයයි. ආපකා යනු බැසයාම ආපගා යන මේ පාඨය ම වේ. යම්සේ මුහුදට නදීහු ගලාබසිත් ද, මෙසේ ප්‍රමාදාවන්ගේ පමදා යයි කියනු ලැබේ. ඡන්‍දසා යනු ප්‍රේමයෙන්. රතියා යනු පංචකාම ගුණයෙන් ඇලීම. ධනෙනවා යනු ධන හේතුවෙන්. ජාතවෙද සදිසං යනු ගුණ සම්පත්තියෙන් ගින්න මෙන් දැල්වෙන්නේ යනුයි. රාගදෝසවතියො යනු රාගයෙන් සහ ද්වේෂයෙන් පීඩාකාර වූ. රාගදොසගතියො යනු මේ පාඨය ම වේ. ඔසරන්ති යනු මිහිරි වචනයෙන් බහු බන්ධනය කරමින් සමීපයට එළඹෙති. සධනා යනු ධනය සහිත මෙය ම පෙළ පාඨය වේ. වස්ත්‍රාලංකාරය පිණිස කිසිවකු තමන්ට ධනය දී සමීපවෙත් යන අර්ථයයි. සහත්තනා යනු ආත්මභාවය සහග තමන්ගේ භාවය ද ඔහුට ම පරිත්‍යාග කරන්නේ මෙන් වෙත්. අතිවෙඨයන්ති යනු ධනය ගැනීම පිණිස, අතිශයින් වෙහෙසෙති. පීඩාවට පත්කරති.

විවිධෙන ඡන්‍දසා යනු විවිධ ආකාරයෙන්. චිත්‍රබිම්බමුඛියො යනු අලංකාර වශයෙන් විසිතුරු ශරීර ඇත්තේ විසිතුරු මුහුණු ඇතිව සිට. ඌහසන්තී යනු මහ සිනහවෙන් සිනහවෙති. පහසන්ති යනු මද සිනහවෙන් සිනහ වෙත්. සම්බරොවා යනු මායාකාර පුරුෂයකු මෙන්. අසුරින් ද මෙන්. දානවං වහදයන්තරස්සිතා යනු යම්සේ කොතනින් පැමිණෙවුද? පින්වතා එය දනියි. කරණ්ඩක ජාතකයේ හදවත ආශ්‍රිතව සිටි තමන්ගේ උදරයේ ඇති අසුරයා මෙසේ මැනවින් හැසිරෙත්. චංචල වෙත්. රකිනා ලද්දේ යන අර්ථය ප්‍රකට වේ. න භාසතී යනු නොබබළයි. හරිතවර්ණ ලොම් ඇති කස්සප කුස රජුගේ මෙනි. තෙන යනු ඉක්බිති අමිත්‍රයා විසින් කරන ලද ව්‍යසනයෙන්. අතිරේක විපතක් හටගත්තේ යන අර්ථයි. අපෙක්ඛවා යනු තණ්හාව සහිත.

කෙසලුන්නඛඡින්න තජ්ජිතා යනු ඇද කෙස්වැටිය නියවලින් සිඳගත් බැවින් තර්ජනය කරන ලදුව ද, පාවලින් තළාපෙළා ද වී යමෙක් සෙල්ලමට මෙන් මෙබඳු විප්‍රකාර කරයිද? එබඳු වූ හීනත්වයට පැමිණි ස්ත්‍රීහු සතුටු වෙති. මෙබඳු විපිළිසර නොකරන, මිහිරි පැවතුම් ඇති අය කුමන කරුණක් නිසා රමණය (රති) නොකරත්ද? කුණපෙව මක්ඛිකා යම් හෙයකින් පිළිකුල් සහගත ඇත් කුණු ආදියෙහි සිටි මැස්සන් මෙන් ඈලා හීන ජාතිහුම රතිය පිණිස ගනිත් යන අර්ථයයි.

ඔස්සජිත්‍වා යනු දිව්‍යමානුෂික පිරිස් අතර පිහිටි මහා සම්පත්තිදායක තපෝ ගුණය හැරදමා යම් පුරුෂයකු අනාර්ය වූ පංචකාම ගුණයෙහි නිරතවෙමින් රති කෙළියෙහි ඉක්මවා කටයුතු කරයි. යන අර්ථයයි. දෙවතාහි නිරයං නිමිස්සති යනු හෙතෙම දිව්‍ය ලෝකයෙහි පෙරළා දමා අපාය ගන්නේය. ඡේද ගාමිමණියංව වාණිජො යනු යම්සේ බාල වෙළෙන්දෙකු මහාර්ඝ භාණ්ඩ දී බිඳෙනසුළු ලාමක මැණිකක් ගනියි. එබඳු ආකාර වූ මෙතෙම වෙයි යන අර්ථයයි. සො යනු හෙතෙම ස්ත්‍රීන්ගේ වසඟයට ගියේ. අනියතො යනු මෙපමණ කාලයක් අපායවල පැසවන්නේය යනු අනියතයකි. ගලා ගලං යනු දිව්‍යලෝකවලින් ද මනුෂ්‍ය ලෝකවලින්ද ගිලිහී, අපායටම යයි යන අර්ථයයි. යම්සේ කියන ලද්දේ ද වේ. දුට්ඨගදුභරථොව උප්පථෙ යනු යම්සේ කූටකොටළුවා යුතු රථ මාර්ගයෙන් ඉවත්ව නොමගේ ම යයි. එසේ සත්ති සිම්බලිවනං යනු සැතක් (ආයුධ) සමාන වූ කටුවලින් යුක්ත වූ යකඩ සිම්බලි වනයයි. ජෙතරාජ විසයං යනු ප්‍රේත විෂය ද, කාලකඤ්ජක අසුර නිකායද යනුවෙනි.

පමාදිනං යනු ස්ත්‍රීන්ගේ ඒ ප්‍රමදාවන් කෙරෙහි ප්‍රමාද වූවෝ ඈලාගේ සම්පත්වලට හේතුව කුසල් නොකරත්. මෙසේ ඒ කාන්තාවෝ සියලුදෙනාම තමන් ම නැසෙත් නම් වේ. පටිපාදයං නං යනු මෙබඳු ආකාර වූ පුරුෂයා ඇය ප්‍රමාද වශයෙන් අකුසල් කොට දුගතිය පිළියෙල කරගනිත්. සොණ්ණ ව්‍යම්භ නිලයා යනු ස්වර්ණමය විමන්වැසි ස්ත්‍රියෝ. පමදා හනත්‍ථිකා යනු යම් පුරුෂයකු ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි අවැඩ සේ සළකා බ්‍රහ්මචරියාවේ හැසිරෙත්. සමතික්කමා යනු කාමධාතුව සංසිඳවාලීමය. රූපධාතුයා භවො යනු යමෙක් කාමධාතුව සංසිඳවාලයිද, ඒ ගතිය සංඛ්‍යාත රූපධාතුවේ හටගැනීම යනු එය ඔවුන්ට දුර්ලභ නොවේ. වීතරාග විසයුප පත්තියා යනු යම් තැනැත්තියක් වීතරාගී වූයේ ශුද්ධාවාස බඹලොව උපදිත්ද එය ද ඈලාට දුර්ලභ නො වේ යන අර්ථයයි. අච්චත්තං යනු කෙළවරට පත්වූ විනාශ නොවූ ධර්මයෙන්. අචලිතං යනු කෙලෙස්වලින් කම්පා නොවූ. නිබ්බුතෙහි යනු නිවුණු කෙලෙස්වලින් යුතු. සුචිහි යනු පිරිසිදු බවට පත්වේ. මෙබඳු ආකාර වූ නිවන ද දුර්ලභ නොවේ.

මෙසේ බෝසත්හු අමාමහ නිර්වාණයට පමුණුවා දේශනාව නිම කළ සේක. හිමාලයේ කිඳුරු මහ උරගාදිහු අහසේ සිටි දේවතාවෝ අහෝ! බුද්ධ ලීලාව යයි කියමින් සාධුකාර දුන්හ. ආනන්ද ගිජුළිහිණි රජා ද, නාරද සෘෂි බ්‍රාහ්මණයා ද, පුණ්ණමුඛ ද, ඵුස්ස කොවුලා ද, තම තමන්ගේ පිරිස ගෙන, කැමැති තැන්වලටම ගියහ. බෝසත්හු සිය ස්ථානයට ගියහ. සෙස්සෝ අතරින් පතර අවුත් බෝසතුන්ගේ සමීපයේ අවවාද ගෙන ඒ අවවාදයේ පිහිටා ස්වර්ග පරායණ වූහ.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්මදේශනාව ගෙනහැරපා ජාතකය නිමාවට පත්කරන්නේ අවසාන ගාථාව වදාළ සේක;

එදා මම කුණාල වූයෙම් උදායි ඵුස්ස කොවුලාය ආනන්ද, ගිජුලිහිණියා - සැරියුත් හා නාරද ආදී පිරිස බුදු පිරිසමය - මෙසේ සලකවු ජාතකය.

මේ ඒ භික්‍ෂූහු පැමිණෙන කල්හි, ශාස්තෲ ආනුභාවයෙන් ගොස්, ආපසු එන කල්හි තම තමන්ගේ ආනුභාවයෙන් ආවෝ ඔවුන්ට ශාස්තෲන් වහන්සේ, මහවනයේ කර්මස්ථාන වදාළහ. ඔවුහු එදවස ම රහත් බවට පැමිණියහ. මහත් දේවතා සමාගමක් ද විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා සමය සූත්‍රය වදාළ සේක.

කුණාල ජාතකය නිමි.