මහාවනවණ‍්ණනා අට‍්ඨකථා

මහාවන වර්ණනාව

ඒ ජූජක බමුණා යන්නේ අච්‍යුත තවුසා දිටී. බමුණු ඔහු දැක තවුසා සමග පිළිසඳර කථා කළේය.

කිම, භවතා නිරෝගීද, භවතාට දුකක් නැද්ද? කිම වනමුල් ඵලාඵලයන්ගෙන් යැපෙන්නෙහිද? කිම මුල් හා පලවැල බොහෝ ඇද්ද,

කිම ඔබට මැසිමදුරුවෝ ද දීර්ඝ ජාතික සර්පයෝ ද අල්පවැ සිටිත්ද? චණ්ඩ මෘගයන් ගැවසීගත් වනයේ කිම හිංසා නැද්ද?

එහි භාරද්වාජො යනු ජූජකයා. අප්පමෙව ස්වල්පමයැ. හිංසා ඔවුන්ගේ වසඟවීමෙන් තොපට විහිංසාය.

තාපසයා කීය.

බමුණ, මට රෝග නැත. තවද මට දුක්ද නැත. වනමුල් එලවලින් ජීවත්වෙමි. මුල් හා පලවැල බොහෝය.

තවද මැසිමදුරුවෝද දීඝ ජාති සර්පයෝ ද අල්පමයැ. චණ්ඩ මෘගයන් සිටින වනයේ මා හට හිංසාවක් නැත.

අවුරුදු බොහෝ ගණනක් අසපුවේ වසන මට උපන් සිත්කළු නොවන රෝගයක් නුදුටිමි.

බමුණ, ඔබට යහපත් ගමන් වේවා. තවද තොපගේ නුසුදුසු පැමිණීමක් නොවේ. තොපට යහපතක් වේවා. තොපගේ පා ධෝවනය කරන්න. පන්සල ඇතුළට පිවිසෙන්න.

බමුණ, තිඹිරි පලය, පියල්පලය, මිහිරි කටු එරමිණියයැ. දඬුඵල් බෑ මීයෙකැ යන මේවා මෙහි ඇත. යහපත් යහපත් දේ වළඳන්න.

මේ පැන්ද සීතලය. ගල්කුසින් ගලා ආ ඔයෙන් ගෙනෙන ලදය. බමුණ, ඉදින් තෙපි රිසියවු නම් එයින් ගෙන පානය කරව.

ජූජකයා කීය.

යමක් තොප විසින් දෙමියි කීවේනම් ඒ දෙන ලදැමූයි වේවා. මා විසිනුදු පිළිගන්නා ලදමැයි. සියල්ල පඩුරු කරන ලදය. සඳමහ රජුගේ ප්‍රිය පුත්‍රයා සිවීන්ගෙන් වෙන්ව වසන බව නොදහුද? මම ඔහු දක්නට ආමි. ඉදින් දන්නේ නම් මට කියන්න.

එහි තමහං දස්සනමාගතො මම ඔහු දැකීමට ආවෙමියි තාපසයා කීය.

භවතා සිවිරජ දකින්නට එන්නේ පින් පිණිස නොවෙයි. ඔබ රජුගේ දේවිය පතාගෙන ආවේ වන. කෘෂ්ණජිනා දාසියකොට ජාලිය දාසයාකොට ගන්නට රුචිවනැයි හඟිමි.

නොහොත් මවය. දෙදරුය යන තිදෙනා වනයෙන් ගෙන යන්නට ආයේ වනැයි හඟිමි. කොළ බමුණ, ඕ හට භෝග නැත. ධන ධාන්‍යද නැත.

එහි න තස්සභොගා එම්බා බ්‍රාහ්මණය, වනයේ වසන ඒ වෙස්සන්තර හට භවභෝග සම්පත් නැත. ධනං ධඤ්ඤඤ්ච ධන ධාන්‍යයද නැත. දුප්පත්ව සිට ජීවත්වෙයි. ඔහුගේ සමීපයට ගොස් කුමක් කරන්නෙහිද?

ඒ අසා ජූජකයා මෙසේ කීය.

මම භවත්හු විසින් නොකිපිය යුතු කෙනෙක් වෙමි. මම කිසිවක් ඉල්ලන්නට නොආමි. ආර්යයන්ගේ දැක්ම යහපති. ඔවුන් හා විසීම හැමදා සුවදායකයැ.

සිවි මහරජු යම් දවසෙකැ සිවීන් විසින් රටින් නෙරපන ලදද ඒ දවස් පටන් හේ මා විසින් නුදුටුවිරූය. එබැවින් මම ඔහු දක්නට ආමි. ඉදින් දනුනම් මට කියව.

මෙසේ කියා ඇත. එම්බා තාපසය, මම නුඹ විසින් නොකිපිය යුත්තෙක් වෙමි. මෙපමණකින් මට වැඩක් නැත. මට වනාහි වෙස්සන්තරගෙන් කිසිවක් ඉල්වනු කැමැත්තේ නොවෙමි. උතුමන්ගේ දැකීම යහපත්ය. මොවුන් සමග විසීමද සැපතකි. මම ඔහුගේ ඇදුරු බමුණා වෙමි. යම්කලෙක සිවීන් විසින් නෙරපන ලද්දේ ද එතැන්පටන් මා විසින් නොදකින ලද්දේය. ඒ නිසා මම ඔහු දැකීමට ආවෙමි. ඔහු වසන තැනක් දන්නේ නම් මට කියන්න.

ඔහු ඒ බමුණාව විශ්වාස කොට වේවා! මම ඔබව සනසන්නෙමි. අද දවස මෙහිම ගතකරන්නයැයි පලාඵල ආදියෙන් සංග්‍රහකොට පසුදා මාර්ගය පෙන්වන්නේ අත දිගුකර මෙසේ කීය.

බමුණ, යම්තැනෙක වෙසතුරු රජදරුවන් සමග වාසය කෙරේද, තෙල පෙනෙන පර්වතය ගන්‍ධමාදන නම් වේ.

හේ තාපස විලාශයද දෙහෙටිල්ල ද ගිනිපුදන හැන්දද දළමඬුළුද දරනුයේ අඳුන්දිවිසම් දරනුයේ බිම හොවී. ගිනිදෙවියා පුදයි.

තෙල නිල්වන් වූ නොයෙක් ඵල දරණ වෘක්‍ෂයෝ නැගී සිටි වලාකුළු මෙන් නිල්වන් අඳුන්කුළු මෙන් පැනෙති.

දැවැ. අසුයැ. කිහිරිය. සල්යැ. කොළොම්යැ. මාළුවා ය යන වෘක්‍ෂයෝ එක්වරක් පානය කළ රාසොඬුන් මෙන් පවනින් වෙවුළති.

රුක් අතු මත්තේ පක්‍ෂීන්ගේ රාවය දේවගීතිකා මෙන් ඇසෙයි. විලිකුළු ගණන හා කෙවිලි ගණන ගසින් ගසට පනිති.

යම්තැනක වෙසතුරු රජදරුවන් හා සමග වෙසේද එහි පවතින් සැලෙන ගසේ පත්‍ර තමා පියා යනු වහා කැඳවන්නවුන් වැනිය. තමා කරා එන්නහු සතුටු කරනුවන් වැන්නාහ. නිරන්තරයෙන් වාසය කරන ජනයා තුටු කරනුවහ.

රජ එහි තවුස් වෙස්ද පලවැල නෙළන කෙක්ක ද ගිනිපුදන හැන්ද ද දළමඬුලු ද දරනුයේ අඳුන්දිවිසම් හැඳගෙන බිම සයනය කරයි. ගිනි දෙවියාද පුදයි.

ඒ වනයේ සිත්කලු බිම්පෙදෙස්හි පැතිර සිටි හෙළගිරිකිල්ල මල් ඇති බිම හීතණයෙන් නිල්සන් වූයේයැ. ඒ බිමැ ධූලි නොනැඟෙයි.

මොනරකර බඳු වූ හිඹුල් පුලුන් ස්පර්ශය සමාන උපමා ඇති තෘණයෝ හාත්පස්හි සතරඟුල් ඉක්ම නොවැඩේ.

අඹ, දඹ, ගිවුලු ද මිටිරුක්හි විලිකුන් දිඹුල් ද ඇත. නොයෙක් පරිභෝග වෘක්‍ෂයගෙන් ඒ වනය ඇලුම් වඩවයි.

මස්කැලන් විසින් නිරන්තරයෙන් සෙවුනා ලද වෙරළුමිණිවන් පැහැ ඇති පිරිසිදු සුවඳ සිලිල් ඇති දියදහර ඒ වනරොදෙහි ගලාබසියි.

එයට නුදුරුව මනරම් බිමිපෙදෙසකැ දෙවියන්ගේ නඳුනුයනෙහි මෙන් පියුමින් හා උපුලින් සැදි පොකුණක් ඇත.

බමුණ, ඒ සිවුරැස් පොකුණෙහි උපුල් වර්ග තුනක් ඇත. එක් වර්ගයක් නිල්පැහැය. අනික් වර්ගය සුදුපැහැය. එක් වර්ගයක් ලේ පැහැය. ඒ පොකුණ විසිතුරුය.

අර්ථය කියන ලද්දේ මැයි. කරෙරිමාලා විතතා ගිරිතිල්ල මල් වියනකින්. සද්දලාහරිතා නිල් තණයෙන් නීල වර්ණ වූ න තත්‍ථුද්ධංසතෙ රජො ඒ ස්ථානයෙහි අල්ප වූද දූවිල්ලක් නොනගී. තූලඵස්සසමූපමා මෘදු ස්පර්ශයෙන් පුළුන් හා ස්පර්ශවීමට සමානය. තිනානිනාතිවත්තන්ති ඒ භූමියෙහි ඇති මොනර ග්‍රීවාව වැනි වර්ණ ඇති නිල් තණ හාත්පසින් අඟල් සතරක් පමණක්ම පවතී. ඊට වඩා වැඩී නොයයි. අම්බාජම්බූක පිත්‍ථාවා අඹ ද දඹ ද ගිවුලු ද පරිභොගෙහි නොයෙක් ආකාර පුෂ්පයන්ගෙන් හා ඵලයන්ගෙන් යුත් පරිභෝග වෘක්‍ෂවලින් ආපොතත්‍ථපිසන්‍දති ඒ වනරොදෙහි වංකගිරියෙහි කුඩා ගංගාවලින් ගලා බස්නා ජලය පවතී යන අර්ථයි. විචිත්‍රනීලානෙකානිසෙතලොහිතකානිවා එක් වර්ගයක් නිල්පාටය. එක් වර්ගයක් සුදුය. එක් වර්ගයක් ලේ පාටය. මේ තුන් ආකාර උපුල්වලින් ඒ විල විසිතුරුය. සරසන ලද මුදුන් මල්කඩක් මෙන් බබලයි. දක්නට ලැබේ.

මෙසේ සිවුරැස් පොකුණ වර්ණනා කර නැවත මුචලින්ද විල වර්ණනා කරමින් කීය.

ඒ වන ලැහැබෙහි විලක්ද ඇත. ඒ විලෙහි හෙලපියුම්, හෙළපිළි අතුරණලද තැනක් බඳුය. හෙලපුළින් හා හෙල්මැල්ලෙන් ද දියකූරයෙන්ද ගැවසුනේය. ඒ විල මුචලින්ද නම් වේ.

තවද ඒ මුචලින්ද විලෙහි පිපුණු පියුම් කෙළවරක් නැත්තා සේ පෙනෙති. ගිම්හාන, හේමන්ත සෘතුවල පිපුණු පියුම් දණක් පමණ ගැඹුරු දියෙහි පැතිරැ සිටිති.

විසිතුරු මල්පතර සුවඳ පතුරුවයි. බඹරු මල්ගඳින් හාත්පසැ අභිනාද කරති.

එහි ඛොමාවා කොමුපිළියෙන් සුදුපාට. සෙතසොගන්‍ධිකෙහිච සුදුඋපුල්, හෙල්මැල්ලෙන් දිය කුරයෙන් ද යන මේවායින් ඒ විල ගැවසී ගත්තේය. අපරියන්තාව දිස්සරෙ අප්‍රමාණ ලෙස පෙනේ. ගිම්හාහෙමන්තිකා ගිම්හානයේ ද හේමන්තයේ ද පිපුණු නෙලුම් මල්. ඡිණ්ණුතග්ඝා උපත්‍ථරා දනක් පමණ ජලයෙහි පැතිර පිපී තිබේ. ඇතිරිල්ලක් මෙන් පෙනේ. විචිත්තා පුප්ඵසන්‍ථතා විසිතුරුව මල් පැතිරී හැමදාම සුවඳ හමා යත්.

තවද බමුණ ඒ විල්දිය කෙළවර වෘක්‍ෂයෝ වෙත්. සුපිපි කොළොම් රුක්ය. පළොල් රුක්ය. මල් පිපී ගිය කොබෝලීල රුක්ය.

අගුණ රුක්යැ. වැල්කිණිහිරිය. කරගස්යැ. එරබදුයැ. නාගස්ය යන මේ වෘක්‍ෂයෝ මුචලින්ද විල වටා පිපී සිටිත්.

මහරිය හෙළපළුය. පියුමගස්ය යන මේ ගස් මනා සුවඳ හමයි. මහනිකද සුළුනිකද පියාරුක්ද එහි පිපී තිබේ.

පඟුරුය. මුහුළුය. සල්ය. මුරුංගාය යන මේ රුක් පිපී සිටී. දුනුකේ ගස් ද කිණිහිරි ගස්ද කණේරු ගස්ද පිපී තිබේ.

මහ කුඹුක්ද සුළු කුඹුක්ද මහඋක්ද මල් පිපී සිටී. මනාව පිපුණු අග් ඇති කෑල ගස් දිළිසෙන අඟුරු මෙන් සිටී.

ඇත්දෙමටය. රුක්අත්තනය. කඳලය. වනුක්ය. දුනුවලලා යැ. තිටිඟය යන රුක්මලින්ද ඇට්ටර හා වරණ රුකින්ද ඒ වනය හොබී.

අසුගස්ද තෙලඹු රුක්ද හිනිසල්රුකක්ද පිපීවනම සිටී. හෙළවසුරුක් හා තුවරලා ද මැසිගස්ද උපුල්කොළ ද කලුවර ගස් ද ඇත.

ඒ වෙනෙහි ඍජු වූ පිපියා වූද තරුණ රුක් ද මහලු රුක් ද අසපුව දෙපසැ ගිනිහල්ගෙය සිසාරා සිටී.

එහි තිට්ඨන්ති යනු විල වටකොට සිටිත්. කදම්බා ච කච්චිකාරා ච එකී නම් ඇති වෘක්‍ෂයෝ. පාරිජඤ්ඤා කරගස්. වාරණසායනා නාගවෘක්‍ෂයෝ. මුචලින්‍ද මභිතො සරං මුචලින්ද විල දෙපැත්තේ. සෙතපාරිසා හෙළපළුගස්. ඒ ගස් වනාහි සුදුපාට කඳක් හා විශාල කොළ ඇති කිණිහිරිවලට සමාන මල් ඇති. නිග්ගුණ්ඩී සිරිනිග්ගුණ්ඩී ප්‍රකෘති මහනික ද, කළු මහනිකද පංගුරා පඟුරු ගස්. කුසුම්භරා වණුක් ගස්. ධනුතක්කාරි මලින් බබළන්නාහු. අච්ඡිවා ආදී වූ ගස් වර්ග. සෙතගෙරුතගරකා හෙළවසුරුක් ද තුවරලා ද මංසිකුට්ඨා කුලාචරා මැසිගස්ද උපුල්කොළ ද කුලුවර ගස් ද අකුටිලා ඍජුව. අග්ග්‍යා ගාරං සමන්තතො ගිනිහල් ගෙය හාත්පස සිටියාහු යන අර්ථයි.

තවද ඒ විලෙහි උදකාන්තයෙහි බහුලවැ හටගත් දඹලද ඇත. සිහින් මුඟු ද මහමෑ ද කටුකොහොවිල ද බොහෝ ය.

තව ද ඒ විලමියර ඇත්තේය. වාතයෙන් අලළන ලද්දේ වෙයි. නද දෙන මීමැස්සන්ගෙන් යුක්ත මල් පිපුණ හුඟු ගස් හා රත්කරව් ගස් ඇතියේය. සුළු අංගෙන්ද මහඅංගෙන් ද හූරුකලන්ද ගස් ද මෙහි බොහෝය.

බමුණ, හෙළ කලවැලින් ගැවසීගත් වෘක්‍ෂ ඇත. සත් දවසක් මුළුල්ලෙහි රඳා සිටින ඒ මල්වල සුවඳ නොසිඳේ.

ඒ මුචලින්ද විල දෙපසැ ශෝභමාන මල් ඇත. එරහැන්ද ගස්වලින් යුත් ඒ වනය හොබනේය.

අඩමසක් මුළුල්ලෙහි දරනු ලබන ඒ එරහැන්ද ආදී මල්වල සුවඳ නොසිඳේ. පිපියා වූ දියමෙරලිය සේතවාරි, නිල්කටරොළු ද ඇත. ඒ වනය කටෙරුකයෙන් හා තලාගසින් වැසුණේය.

ඒ වනය මල්අත්තෙන් පවත්නා සුවඳින් පැමිණි අයව මත් කරවයි. මල්ගඳින් හාත්පසැ නද දෙන බඹරු වෙති.

බමුණ, ඒ විල අසල කැකිරි වර්ග තුනකි. එක් වර්ගයක් කළයක් පමණය. වර්ග දෙකක් මිහිඟු බෙර තරම් වෙයි.

එහි එණිජ්ජකො දඹල. මුග්ගතියො එක් මුගු වර්ගයක්. සිහින්මුඟු. කරතියො මහ මෑ. සේවාල සිංසකං කටුකොහොවිල ගස්ද සිංසකං රත්සඳුන් කියන ලදී. උද්දාපවත්තං උල්ලුලිතං ඒ ජලය වැව් බැම්මෙන් යුක්ත වූයේ වාතයෙන් කැළඹී සිටියේ වෙයි. මක්ඛිකා භිංගුජාලකා භිංගුජාලක සංඛ්‍යාත වූ පිපුණු මල් ඇති ගස්වල පංචවරණ මීමැස්සන් මිහිරි නදින් ශබ්ද කරමින් එහි හැසිරෙත්. දාසීමකචකො චෙත්‍ථාති මෙහි වෘක්‍ෂ ජාති දෙක. දෙක. නීචෙක ලම්බිකා හූරුකලන්ද ගස්. එළම්බරකසඤ්ජන්නා හෙළකලවැල් නම් වැල්වලින් ගැවසීගත්. තෙසං ඒ කළවැල් වැල්වලද සියළුම ඒ සුළු අංගෙන් ද මහා අංගෙන්ද ආදියේ සුවඳ දින හතක් පවතී. මෙසේ සුවඳවත් මල්, රිදීපටක් සමාන වැලිතලාවෙන් පිරුණු භූමිභාග ඇති. ගන්‍ධො තෙසං ඒ ඉඳුවර ආදී මල්වල සුවඳ අඩමසක් යන තෙක් පවතී. නීලපුප්ඵි ආදී වූ පුෂ්ප සමූහය. තුලසීහි වා තලා ගසින්, කක්කාරුජාතානි කැකිරිගෙඩි. එහි එක් කැකිරි වර්ගයක් මහා කළගෙඩියක් තරම්ය. මිහිඟුබෙර දෙකක ප්‍රමාණය. ඒ නිසා මුරජමත්තානි තා උභො (මේ කැකිරි වර්ග දෙකට)

තවද ඒ අසපුව ඉදිරියේ අබ ද හරිතායුත යනාදිය යන ලුහුණු බොහෝය. ඉඳිගස් තල්රුක් මෙන් සිටී. මිටින් සිඳලිය හැකි රන් එරහැඳි බොහෝය.

ගැහැවි සමණවැල්ද හිරිවැල්ද කෑලියද මිහිඟෙදි ද හෝපලු ද නීතුද ලබුකොමඩු ද හිඟිනි රුක් ද

කටුකරඬු, අනෝජා ද පිපී ඇත. නාලියද හිරමුසු වැල් ද ගස්නැඟ පිපිවනමැ සිටී.

රන්කටුකරඬු ද වෑකොඳ විනිගස් ද ඉද්ද ද වැල්සමන් ද හොයොඹුද ගඳඇඹුල ද යන වෘක්‍ෂයන්ගෙන් ඒ වනය හොබනේය.

පළොල් ද සුරිඳුගස් ද කිණිහිරි ගස් ද පිපියාහු රුසිරු ගිනිසිළු වැනිය. එළන ලද රන්දැල් මෙන් පෙනේ.

දියගොඩ උපදනා හටගන්නා යම්කිසි කුසුමයෙක් ඇද්ද ඒ සියළුම පුෂ්පයන් ඒ විලේ පෙනෙයි. මහා දියකඳ දරන මුචලින්ද විල මෙසේ රමණීය වේ.

එහි සාසපො අබ බහුකො බොහෝ තාදියො හරිතායුතො හරිතායුත, තාදිය යන මේ ලුණු වර්ග දෙකකි. මේ ලුණු වර්ග බොහෝ කොට ඇත්තේය. අසිතාලාවතිට්ඨන්ති මෙබඳු නම් ඇති අසූවක් වෘක්‍ෂ සිනිඳු භූමියෙහි පිහිටියාහු තල්රුක් මෙන් තිබෙත්. ජෙජ්ජාඉන්‍දීවරා බහූ ජලය අග බොහෝ රන්ඉඳිවර මිටින් සිඳිය හැකිසේ පිහිටියහ. අප්පොටා සමන්වැල්, වල්ලිභො ඛුද්ද පුප්ඵියො හිඟිනි රුක්, පුහුල් ද නාගවල්ලිකාච නාලිය, කිංසූකවල්ලියො සුවඳවත් වැල්ජාතින් කටෙරුහාච වාසන්ති මේ දෙවැදෑරුම් මල් ගස්. මධුගන්‍ධියා මීපැණි සමාන සුවඳ ඇති. නීලියා සුමනා භණ්ඩී වැල් හා යොහොඹු පදුමුත්තරො එක් රුකක්. කණීකාරා කිණිහිරියා ගස්ද කිණිහිරියා වැල් ද හෙමජාලාවා දිගහරින ලද රන්දැලක් මෙන් දිස්වේ. මහොදධි විශාල ජලකඳක් දරාසිටින මුචලින්ද විල.

තව ද ඒ මුචලින්ද විලේ දිය ඇසුරුකොට සිටින්නා වූ රෙහෙ මස්හුද ඉස්සෝ ද සුඟුමස්හුද කිඹුලෝ ද මෝරු ද සුංසුමාරයෝද බොහෝ වෙත්.

මී ද වැල්මී ද තලිස්පතුරු ද පුවඟු ද කළුනීර ද වම්මුතු ද සියපුප් ද ලොලුපද

තුවරලාය. අංගවටකය, පද්මකයැ, නරදය, කුට්ඨයැ, ඣාමකයැ, හරෙණුකය යන සුවඳ රුක් බොහෝය.

දෙකසාද සිරියෙල් ද හිරිවේරිය ද ගුගුල් ද විභේදිකා ද සොරමල ද තකුල් ද කපුරු ද කිලිඟු ද බොහෝය.

එහි අථස්සා පොක්ඛරණියා මෙහිදී පොකුණකට සමාන බැවින් විලටම පොකුණ කියා කියති. රොහිතා යනු රෝහිත ආදී වූ ජලාශ්‍රිතයන්ගේ නම්ය. මධුවා මැස්සන් නැති මීය. මධුලට්ඨි වැල්මී. තාලිසා තලිස්පතුරු ආදී වූ සියළු සුවඳ දේවල්.

තව ද ඒ වනයේ සිංහයෝ ද ව්‍යාඝ්‍රයෝ ද වෙළෙඹ, මුව, පක්‍ෂීහුද ඇත්හුද ඒණිමුවන් ද පසද මුවන්ද රෙහෙ මුවන්ද සරභ මුවන්ද කැනහිලුන් කොක් නහවෝත්, ගිජු නහවෝත් පියා බළලුන් ද රුක් නහවෝද සෙමරහුද තිත්මුවෝ ද වාමුවෝද මහකළු වඳුරෝද හැලිවඳුරන්ද රිලා වඳුරන්ද ගෝණහුද හඟමොරලියෝද වලස්සුද දඩගෝන්නු ද බොහෝ වෙති. කඟවෙහෙණුවෝ ද හූරෝ ද මුගටියෝ ද කළවැද්දෝ ද ඒ විල්තෙර බොහෝ වෙති.

මිහිවෝ ද රුක්නහවෝද සිවල්හුද උණහපුළුවෝද හාත්පසැ ඇවිදිනා ගොයි ද ගජකුඹුවෝ ද චිත්‍රකයෝ ද දිවියෝ ද මෙහි බොහෝ වෙති.

සාවෝ ද සිනිඩිල්ලෝ ද සිංහයෝ ද කොක්නහනුවෝද සරභමුවෝද රණමොනරුද ශ්වේත හංසයෝද මහසිනිඹිල්ලෝ ද

සුවර ලිහිණියෝ ද වනසැවුලෝ ද ඇත්තු ද ඔවුනොවුන්ට රැව් පිළිරැව් දෙන කණකොක්හුද හෙළ කොක්කුද බස්සෝ ද කිරල්හුද කොස්ලිහිණියෝද දියකාවෝ ද

උකුස්සෝද රත්කොරළුවෝද හුණහපුළුවෝ ද ජීවංජීවක ලිහිණියෝද කපිඤ්ජර නම් ලිහිණියෝ ද තිත්වටුවෝ ද වඩුකුරුල්ලෝද බටුකුරුල්ලෝද

මද්දාලකයෝද සලපිඤ්‍ඤෝ ද මහසැළලිහිණියෝ ද තිත්වටුවෝද දනව්ලිහිණියෝ ද පිඟුහැලි ලිහිණියෝ ද ගෝලිහිණියෝ ද අඟුහැලි ලිහිණියෝ ද

කරවී ලිහිණියෝ ද වැසිලිහිණියෝ ද මහමුහුණෝද ඇටිකුකුළෝද ඒ වනයෙහි බොහෝ වෙසෙති. ඒ වනය නොයෙක් පක්‍ෂි සමූහයාගෙන් ගැවසී ගත්තේය. නොයෙක් ස්වරයෙන් කුල්නා ලද්දේය.

එහි පුරිසාලූ වළවාමුඛ යක්‍ෂණියෝ, රොහිච්චා සරභාමිගා රෝහිත මුවෝ ද සරභ මුවෝ ද කොට්ඨුසූණා සිවල් සුනඛයෝ ද කත්‍ථුසොණා කියාද පාඨයකි. සුරෝපීච එක් කුඩ මුව වර්ගයක් තුලියා පියා බළල්ලුද නළසන්නිභා ගස්බල්ලෝ ද චමරී, චලනී, ලංඝී සෙමරහු, තිත්මුවෝ ද සාටුවෝද යන වාතටුවෝ ඣාපිතාමක්කටා වඳුරු වර්ග දෙකක්. පිචූ විල අගසිට ගොදුරු ගන්නා වූ එක් වඳුරු වර්ගයක්. කක්කටා කතමායා විශාල මුව වර්ග දෙකක්. ඉක්කා වලස්සු ද ගොණ සිරා දඩගෝණහු. කාළඛෙත්තබහූතසො මෙහි කාල මුවෝ ගැනේ. සොණාසිගාලා ගස් බල්ලෝ ද සිවල්ලු ද පම්පකා අසපුව වටකොට සිටියා වූ මහා උණ හපුළුවෝ ද ආකුච්චා තලගොයි. පචලාකා ගජකුඹුවෝ චිත්‍රකාදීපියො චිත්‍රකයෝ ද දිවියෝ ද.

පෙලකා සාවෝ. විඝාසාදා සිනිඹිල්ලෝ සීහා කේශර සිංහයෝ කොකනිසාතකා කොකකු අල්ලාගෙන කන ස්වභාවය ඇති දුෂ්ට මෘගයෝ අට්ඨපාදා සරභමුවෝ. භස්සරා සුදු හංසයෝ. කකුත්‍ථකා මහාසිනිඹිල්ලෝ චංකොරා චංකොර නම් පක්‍ෂීහු. කුක්කුටා වනසැවුලෝ දින්‍දිභා කොඤ්චවාදිකා මේ තුන්දෙනම පක්‍ෂීහුය. ව්‍යග්ඝීනසා උකුස්සෝ. ලොහපිට්ඨා ලේ පාට පක්‍ෂීහු. පම්පකා හුණහපුළුවෝ. කපිඤ්ජරා තිත්තිරායො කපිඤ්ජර නම් ලිහිණියෝ ද තිත්වටුවෝ ද කුලාවා පටිකුත්තකා පක්‍ෂීන් දෙවර්ගයකි. මද්දාලකා චෙලකෙදූ මද්දාලකයෝ ද සලපිඤ්ජෝද භණ්ඩුතිත්තරනාමකා මහසැළලිහිණියෝද තිත්වටුවෝ ද චෙලාබකා පිංගුලායො මේ නමින් හඳුන්වන පක්‍ෂීන් දෙවර්ගය. ගොධකා අංගහෙතකා ගෝලිහිණියෝ ද අඟුහැලි ලිහිණියෝ ද සග්ගා වැහිලිහිණියෝ. උහුංකාරා මහමුහුණෝ.

[missing trans]

[missing trans]

තවද එහි ලිහිණියෝ ඇත. ඔහු නිබඳ මියුරුසර ඇත්තේය. සුදුපැහැ නෙත් කණ ඇතියහ. සොඳුරු ඇස් ඇතියහ. සිළු ඇතියහ. නිල්ගල ඇතියහ. ඔවුනොවුනට රැව් දෙන්නාහ.

කළු කළල් ලිහිණියෝ ද කුකුළෝ ද කොට්ඨ සකුණයෝද තල්රෙහෙනුද කලලොහොල්ලෝ ද කළුකොළ ලිහිණියෝද දියකෙරළියෝද ගිරවුද සැළලිහිණියෝ ද

තවද එහි කහකුරුල්ලෝ ද තඹතොලුවෝ ද සුදු ලිහිණියෝ ද නළක ලිහිණියෝ ද ඇත් ගිජුලිහිණියෝ ද හිංගුරාජයෝ ද මහදිය කෙරැළියෝ ද සමග වැ හැසිරෙන ගිරා කොවුල්හුද

කළු උකුස්සෝ ද හෙළ උකුස්සෝ ද හංසයෝ ද සැදිමුව ලිහිණියෝද පරිවදන්තික ලිහිණියෝ ද පාක හංසයෝ ද අතිබල ලිහිණියෝ ද වලිකුකුළෝ ද ජීව ජීවකයෝ ද

පරෙවියෝ ද හැල්බෝ ද ගඟේ හැසිරෙන සක්වාලිහිණියෝ ද දෙවරුයෙහිම රැව්දෙන මනා හඬ ඇති ඇත් ගිජුලිහිණියෝ ද ඒ විල්හි බොහෝ සිටිත්.

මෙහි නොයෙක් වර්ණ ඇති බොහෝ පක්‍ෂීහු බිරියන් සමග කුල්නාහු ප්‍රීති වෙති.

මේ මුචලින්ද විල අවට නොයෙක් පැහැ ඇති බොහෝ පක්‍ෂීහු මියුරුසරින් කුල්නාහ.

මෙහි කුරවි කෙවිල්ලෝ නම් පක්‍ෂීහු බිරියන් සමග කුල්නාහු ප්‍රීති වෙත්.

මෙහි මුචලින්ද විල අවට කුරවි කෙවිල්ලෝ නම් පක්‍ෂීහු මියුරු සරින් කුල්නාහු ප්‍රීතිවෙති.

ඒ වනය ඒණිමුවන් හා පසදමුවන් විසින් ගැවසී ගත්තේය. ඇතුන් විසින් සෙව්නා ලද්දේය. නොයෙක් ලතාවන්ගෙන් වැසුණේය. කෙහෙල් මුවන් විසින් සෙවුනා ලද්දේය.

තවද ඒ වනයෙහි අබ බොහෝ ඇත. හූරුවැල් ද වරා සොරද බොහෝය. නොසාන ලද තැන්හි හටගත් ස්වයංජාත හැල්ද වනමුල් වනඵල ද ඒ වනයෙහි නොමඳ වෙයි.

මේ අඩිපාර ඉඳුරා අප සිටිතැන් බලා එයි. අසපුව වෙතට ඉඳුරාම යයි. යම් අසපුවක වෙසතුරු මහරජ අඹුදරුවන් සමග වාසය කෙරේද, ඒ අසපුවට පැමිණියහු සාපිපාසාව හා උකටලී බව නොලබයි.

හේ තාපස විලාශයද කෙක්ක ද ගිනි පුදන හැන්දද දළමඬුලු ද දරන්නේ අඳුන් දිවිසම් හඳනේ බිම හොවී. ගිනිදෙවියා නමදියි.

එහි නීලකා යනු චිත්‍රරාජි ශතපත්‍ර ලිහිණියෝ. මඤ්ජුස්සරා සිතා නිරන්තරයෙන් බැඳුනු මිහිරි ස්වර ඇති. සෙතච්ඡකුමා භද්‍රක්ඛා අක්‍ෂිකූට දෙපස සුදු පැහැයෙන් මනහර වූ ඇස් ඇති අණ්ඩජාචිත්‍රපෙක්ඛුණා බිජුවටින් හටගත්. විචිත්‍ර පියාපත් ඇති. කුලීරකා කුකුල්ලු. කොට්ඨා පක්‍ෂියෙක්. වාරණ ඇතුලිඟු පක්‍ෂීහු. කදම්බා මහගිරවු ගැනේ. සුවකොකිලා කොවුලන් සමග හැසිරෙන ගිරව්ද, කොවුලන්ද උකුස්සා කළු උකුස්සෝ. කුරරා හෙළ උකුස්සෝ ද ආටා හැදිමුව ලිහිනියෝද පරිවදන්තිකා එනම් ලිහිණි වර්ගයක් වාරණාභිරුදාරම්මා මහා හඬින් හඬන ඇත් ගිජුලිහිණියෝ. උභොකාලූපකූජිනො සවසද උදේද පර්වත පාදයෙහි ඒකනින්නාද කරමින් හඬත්. එණෙය්‍යපසදාකිණ්ණං ඒණිමුවන්ගෙන්ද පසද මුවන්ගෙන්ද ගැවසී ගත්තේය. තත්‍ථ පත්තො න වින්‍දති බ්‍රාහ්මණය. වෙස්සන්තරගේ අසපුවට පැමිණි පුරුෂයා එම අසපුවේදී කුසගින්නක් හෝ පිපාසයක් හෝ කලකිරීමක් ඇති නොවේ.

ඒ බමුණු මෙවදන් අසා තවුසා පැදකුණු කොට ප්‍රීතියෙන් ඔදවැඩී සිතැත්තේ යම්තැනක වෙසතුරු මහරජ වීද එතැනට පිටත්ව ගියේය.

එහි යත්‍ථ වෙස්සන්තරො අහූ යනු යම් තැනක වෙස්සන්තර රජු වීද එතැනට ගියේය යන අර්ථයි.

මහා වන වර්ණනාව නිමියේ ය.